:ए इत्य् आग्नेये महापुराणे नित्यनैमित्तिकप्राकृतप्रलया नाम सप्तषष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः छप्तेर् ३६८ :श् अथाष्टषष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः आत्यन्तिकलयगर्भोत्पत्तिनिरूपणं अग्निर् उवाच आत्यन्तिकं लयं वक्ष्ये ज्ञानादात्यन्तिको लयः आध्यात्मिकादिसन्तापं ज्ञात्वा स्वस्य विरागतः
:e ity āgneye mahāpurāṇe nityanaimittikaprākṛtapralayā nāma saptaṣaṣṭyadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ chapter 368 :ś athāṣṭaṣaṣṭyadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ ātyantikalayagarbhotpattinirūpaṇaṃ agnir uvāca ātyantikaṃ layaṃ vakṣye jñānādātyantiko layaḥ ādhyātmikādisantāpaṃ jñātvā svasya virāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
:प् ३०१ आध्यात्मिकस्तु सन्तापःशारीरो मानसो द्विधा शारीरो बहुभिर्भेदैस्तापो ऽसौ श्रूयतां द्विज
:p 301 ādhyātmikastu santāpaḥśārīro mānaso dvidhā śārīro bahubhirbhedaistāpo 'sau śrūyatāṃ dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्यक्त्वा जीवो भोगदेहं गर्भमाप्रोति कर्मभिः आतिवाहिकसंज्ञस्तु देहो भवति वै द्विज
tyaktvā jīvo bhogadehaṃ garbhamāproti karmabhiḥ ātivāhikasaṃjñastu deho bhavati vai dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केवलं स मनुष्याणां मृत्युकाल उपस्थिते याम्यैः पुंभिर्मनुष्याणां तच्छरीरं द्विजोत्तमाः
kevalaṃ sa manuṣyāṇāṃ mṛtyukāla upasthite yāmyaiḥ puṃbhirmanuṣyāṇāṃ taccharīraṃ dvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीयते याम्यमार्गेण प्राणिनां मुने ततः स्वर्याति नरकं स भ्रमेद्घटयन्त्रवत्
nīyate yāmyamārgeṇa prāṇināṃ mune tataḥ svaryāti narakaṃ sa bhramedghaṭayantravat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मभूमिरियं ब्रह्मन् फलभूमिरसौ स्मृता यमो योनीश् च नरकं निरूपयति कर्मणा
karmabhūmiriyaṃ brahman phalabhūmirasau smṛtā yamo yonīś ca narakaṃ nirūpayati karmaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूरणीयाश् च तेनैव यमञ्चैवानुपश्यतां वायुभूताः प्राणिनश् च गर्भन्ते प्राप्नुवन्ति हि
pūraṇīyāś ca tenaiva yamañcaivānupaśyatāṃ vāyubhūtāḥ prāṇinaś ca garbhante prāpnuvanti hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमदूतैर् मनुष्यस्तु नीयते तञ्च पश्यति धर्मी च पूज्यते तेन पापिष्ठस्ताड्यते गृहे
yamadūtair manuṣyastu nīyate tañca paśyati dharmī ca pūjyate tena pāpiṣṭhastāḍyate gṛhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुभाशुभं कर्म तस्य चित्रगुप्तो निरूपयेत् बान्धवानामशौचे तु देहे खल्वातिवाहिके
śubhāśubhaṃ karma tasya citragupto nirūpayet bāndhavānāmaśauce tu dehe khalvātivāhike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिष्ठन्नयति धर्मज्ञ दत्तपिण्डाशनन्ततः तन्यक्त्वा प्रेतदेहन्तु प्राप्यान्यं प्रेतलोकतः(१)
tiṣṭhannayati dharmajña dattapiṇḍāśanantataḥ tanyaktvā pretadehantu prāpyānyaṃ pretalokataḥ(1)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसेत् क्षुधा तृषा युक्त आमश्राद्धान्नभुङ्नरः आतिवाहिकेदेहात्तु प्रेतपिण्डैर् विना नरः
vaset kṣudhā tṛṣā yukta āmaśrāddhānnabhuṅnaraḥ ātivāhikedehāttu pretapiṇḍair vinā naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न हि मोक्षमवाप्नोति पिण्डांस्तत्रैव सो ऽश्रुते कृते सपिण्डीकरणे नरः संवत्सरात्परं
na hi mokṣamavāpnoti piṇḍāṃstatraiva so 'śrute kṛte sapiṇḍīkaraṇe naraḥ saṃvatsarātparaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
:प् ३०२ प्रेतदेहं समुतमृज्य भोगदेहं प्रपद्यते भोगदेहावुभौ प्रोक्तावशुभशुभसंज्ञितौ
:p 302 pretadehaṃ samutamṛjya bhogadehaṃ prapadyate bhogadehāvubhau proktāvaśubhaśubhasaṃjñitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुक्त्वा तु भोगदेहेन कर्मबन्धान्निपात्यते तं देहं परतस्तस्माद्भक्षयन्ति निशाचराः
bhuktvā tu bhogadehena karmabandhānnipātyate taṃ dehaṃ paratastasmādbhakṣayanti niśācarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पापे तिष्ठति चेत् स्वर्गं तेन भुक्तं तदा द्विज तदा द्वितीयं गृह्णाति भोगदेहन्तु पापिनां
pāpe tiṣṭhati cet svargaṃ tena bhuktaṃ tadā dvija tadā dvitīyaṃ gṛhṇāti bhogadehantu pāpināṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुक्त्वा पापन्तु वै पश्चाद्येन भुक्तं त्रिपिष्टपं शुचीनां श्रीमतां गेहे स्वर्गभ्रष्टो ऽभिजायते
bhuktvā pāpantu vai paścādyena bhuktaṃ tripiṣṭapaṃ śucīnāṃ śrīmatāṃ gehe svargabhraṣṭo 'bhijāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्ये तिष्ठति चेत्पापन्तेन भुक्तं तदा भवेत् तस्मिन् सम्भक्षिते देहे शुभं गृह्णाति विग्रहम्
puṇye tiṣṭhati cetpāpantena bhuktaṃ tadā bhavet tasmin sambhakṣite dehe śubhaṃ gṛhṇāti vigraham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मण्यल्पावशेषे तु नरकादपि मुच्यते मुक्तस्तु नरकाद्याति तिर्यग्योनिं न संशयः
karmaṇyalpāvaśeṣe tu narakādapi mucyate muktastu narakādyāti tiryagyoniṃ na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीवः प्रविष्टो गर्भन्तु कलले ऽप्यत्र तिष्ठति(२) घनीभूतं द्वितीये तु तृतीये ऽवयवास्ततः
jīvaḥ praviṣṭo garbhantu kalale 'pyatra tiṣṭhati(2) ghanībhūtaṃ dvitīye tu tṛtīye 'vayavāstataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्थे ऽस्थीनि त्वङ्मांसम्पञ्चमे रोमसम्भवः षष्ठे चेतो ऽथ जीवस्य दुःखं विन्दति सप्तमे
caturthe 'sthīni tvaṅmāṃsampañcame romasambhavaḥ ṣaṣṭhe ceto 'tha jīvasya duḥkhaṃ vindati saptame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जरायुवेष्टिते देहे मूर्ध्नि बद्धाञ्जलिस् तथा मध्ये क्लीवस्तु वामे स्त्री दक्षिणे पुरुषस्थितिः
jarāyuveṣṭite dehe mūrdhni baddhāñjalis tathā madhye klīvastu vāme strī dakṣiṇe puruṣasthitiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिष्ठत्युदरभागे तु पृष्ठस्याभिमुखस् तथा यस्यां तिष्ठत्यसौ योनौ तां स वेत्ति न संशयः
tiṣṭhatyudarabhāge tu pṛṣṭhasyābhimukhas tathā yasyāṃ tiṣṭhatyasau yonau tāṃ sa vetti na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वञ्च वेत्ति वृत्तान्तमारभ्य नरजम्मनः :प् ३०३ अन्धकारञ्च महतीं पीडां विन्दति मानवः
sarvañca vetti vṛttāntamārabhya narajammanaḥ :p 303 andhakārañca mahatīṃ pīḍāṃ vindati mānavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातुराहारपीतन्तु सप्तमे मास्युपाश्नुते अष्टमे नवमे मासि भृशमुद्विजत तथा
māturāhārapītantu saptame māsyupāśnute aṣṭame navame māsi bhṛśamudvijata tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यवाये पीडामाप्नोति मातुर्व्यायामके तथा व्याधिश् च व्याधितायां स्यान्मुहूर्तं शतवर्षवत्
vyavāye pīḍāmāpnoti māturvyāyāmake tathā vyādhiś ca vyādhitāyāṃ syānmuhūrtaṃ śatavarṣavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्तप्यते कर्मभिस्तु कुरुते ऽथ मनोरथान् गर्भाद्विनिर्गतो ब्रह्मन् मोक्षज्ञानं करिष्यति
santapyate karmabhistu kurute 'tha manorathān garbhādvinirgato brahman mokṣajñānaṃ kariṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूतिवातैर् अधीभूतो निःसरेद्योनियन्त्रतः पीड्यमानो मासमात्रं करस्पर्शेन दुःखितः
sūtivātair adhībhūto niḥsaredyoniyantrataḥ pīḍyamāno māsamātraṃ karasparśena duḥkhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खशब्दात् क्षुद्रश्रोतांसि देहे श्रोत्रं विविक्तता श्वासोच्छासौ गतिर्वायोर्वक्रसंस्पर्शनं तथा(१)
khaśabdāt kṣudraśrotāṃsi dehe śrotraṃ viviktatā śvāsocchāsau gatirvāyorvakrasaṃsparśanaṃ tathā(1)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्नेरूपं दर्शनं स्यादूष्मा पङ्क्तिश् च पित्तकं मेधा वर्णं बलं छाया तेजः शौर्यं शरीरके
agnerūpaṃ darśanaṃ syādūṣmā paṅktiś ca pittakaṃ medhā varṇaṃ balaṃ chāyā tejaḥ śauryaṃ śarīrake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलात्स्वेदश् च रसनन्देहे वै संप्रजायते क्लेदो वसा रसा तक्रं शुक्रमूत्रकफादिकं
jalātsvedaś ca rasanandehe vai saṃprajāyate kledo vasā rasā takraṃ śukramūtrakaphādikaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूमेर्ध्राणं केशनखं गौरवं स्थिरतो ऽस्थितः मातृजानि मृदून्यत्र त्वङ्मांसहृदयानि च
bhūmerdhrāṇaṃ keśanakhaṃ gauravaṃ sthirato 'sthitaḥ mātṛjāni mṛdūnyatra tvaṅmāṃsahṛdayāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाभिर्मज्जा(२) शकृन्मेदः क्लेदान्यामाशयानि च पितृजानि शिरास्नायुशुक्रञ्चैवात्मजानि तु
nābhirmajjā(2) śakṛnmedaḥ kledānyāmāśayāni ca pitṛjāni śirāsnāyuśukrañcaivātmajāni tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामक्रोधौ भयं हर्षो धर्माधर्मात्मता तथा आकृतिः स्वरवर्णौ तु मेहनाद्यं तथा च यत्
kāmakrodhau bhayaṃ harṣo dharmādharmātmatā tathā ākṛtiḥ svaravarṇau tu mehanādyaṃ tathā ca yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
:प् ३०४ ??? ???
:p 304 ??? ???
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तामसानि तथाज्ञानं प्रमादालस्यतृट्क्षुधाः मोहमात्सर्यवैगुण्यशोकायासभयानि च
tāmasāni tathājñānaṃ pramādālasyatṛṭkṣudhāḥ mohamātsaryavaiguṇyaśokāyāsabhayāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामक्रोधौ तथा शौर्यं यज्ञेप्सा बहुभाषिता अहङ्कारः परावज्ञा राजसानि महामुने
kāmakrodhau tathā śauryaṃ yajñepsā bahubhāṣitā ahaṅkāraḥ parāvajñā rājasāni mahāmune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मेप्सा मोक्षकामित्वं परा भक्तिश् च केशवे दाक्षिण्यं व्यवसायित्वं सात्विकानि विनिर्दिशेत्
dharmepsā mokṣakāmitvaṃ parā bhaktiś ca keśave dākṣiṇyaṃ vyavasāyitvaṃ sātvikāni vinirdiśet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चपलः क्रोधनो भीरुर्बहुभाषो कलिप्रियः स्वप्ने गगनगश् चैव बहुवातो नरो भवेत्
capalaḥ krodhano bhīrurbahubhāṣo kalipriyaḥ svapne gaganagaś caiva bahuvāto naro bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकालपलितः क्रोर्धो महाप्राज्ञो रणप्रियः स्वप्ने च दीप्तिमत्प्रेक्षी बहुपित्तो नरो भवेत्
akālapalitaḥ krordho mahāprājño raṇapriyaḥ svapne ca dīptimatprekṣī bahupitto naro bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थिरमित्रः स्थिरोत्साहः स्थिराङ्गो द्रविणान्वितः स्वप्ने जलसितालोकी बहुश्ले ष्मा नरो भवेत्
sthiramitraḥ sthirotsāhaḥ sthirāṅgo draviṇānvitaḥ svapne jalasitālokī bahuśle ṣmā naro bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसस्तु प्राणिनां देहे जीवनं रुधिरं तथा लेपनञ्च तथा मांसमेधस्नेहकरन्तु तत्
rasastu prāṇināṃ dehe jīvanaṃ rudhiraṃ tathā lepanañca tathā māṃsamedhasnehakarantu tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धारणन्त्व् अस्थि मज्जा स्यात्पूरणं वीर्यवर्धनं शुक्रवीर्यकरं ह्य् ओजः प्राणकृज्जीवसंस्थितिः
dhāraṇantv asthi majjā syātpūraṇaṃ vīryavardhanaṃ śukravīryakaraṃ hy ojaḥ prāṇakṛjjīvasaṃsthitiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ओजः शुक्रात् सारतरमापीतं हृदयोपगं षडङ्गशक्थिनी बाहुर्मूर्धा जठरमीरितं
ojaḥ śukrāt sārataramāpītaṃ hṛdayopagaṃ ṣaḍaṅgaśakthinī bāhurmūrdhā jaṭharamīritaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षट्त्वचा वाह्यतो यद्वदन्या रुधिरधारिका विलासधारिणी चान्या चतुर्थी कुण्डधारिणी
ṣaṭtvacā vāhyato yadvadanyā rudhiradhārikā vilāsadhāriṇī cānyā caturthī kuṇḍadhāriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चमी विद्रधिस्थानं षष्ठी प्राणधरा मता कलासप्तमौ मांसधरा द्वितीया रक्तधारिणी
pañcamī vidradhisthānaṃ ṣaṣṭhī prāṇadharā matā kalāsaptamau māṃsadharā dvitīyā raktadhāriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यकृत्प्लीहाश्रया चान्या मेदोधरास्थिधारिणी :प् ३०५ मज्जाश्लेष्मपुरीषाणां धरा पक्वाशयस्थिता षष्ठी पित्तधरा शुक्रधरा शुक्राशयापरा
yakṛtplīhāśrayā cānyā medodharāsthidhāriṇī :p 305 majjāśleṣmapurīṣāṇāṃ dharā pakvāśayasthitā ṣaṣṭhī pittadharā śukradharā śukrāśayāparā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.