:ए इत्य् आग्नेये महापुराणे गीतासारो नामाशीत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः ॥ छप्तेर् ३८१ :श् अथैकाशीत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः यमगीता अग्निर् उवाच यमगीतां प्रवक्ष्यामि उक्ता या नाचिकेतसे पठतां शृण्वतां भुक्त्यै मुक्त्यै मोक्षार्थिनां सतां
:e ity āgneye mahāpurāṇe gītāsāro nāmāśītyadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ || chapter 381 :ś athaikāśītyadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ yamagītā agnir uvāca yamagītāṃ pravakṣyāmi uktā yā nāciketase paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ bhuktyai muktyai mokṣārthināṃ satāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यम उवाच आसनं शयनं यानपरिधानगृहादिकम् वाञ्छत्यहो ऽतिमोहेन सुस्थिरं स्वयमस्थिरः
yama uvāca āsanaṃ śayanaṃ yānaparidhānagṛhādikam vāñchatyaho 'timohena susthiraṃ svayamasthiraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोगेषु शक्तिः सततं तथैवात्मावलोकनं श्रेयः परं मनुष्यानां कपिलोद्गीतमेव हि
bhogeṣu śaktiḥ satataṃ tathaivātmāvalokanaṃ śreyaḥ paraṃ manuṣyānāṃ kapilodgītameva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वत्र समदर्शित्वं निर्मसत्वमसङ्गता श्रेयः परम् मनुष्यानां गीतं पञ्चशिखेन हि
sarvatra samadarśitvaṃ nirmasatvamasaṅgatā śreyaḥ param manuṣyānāṃ gītaṃ pañcaśikhena hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगर्भजन्मबाल्यादिवयो ऽवस्थादिवेदनं श्रेयः परं मनुष्याणाम् गङ्गाविष्णुप्रगीतकं
āgarbhajanmabālyādivayo 'vasthādivedanaṃ śreyaḥ paraṃ manuṣyāṇām gaṅgāviṣṇupragītakaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आध्यात्मिकादिदुःखानामाद्यन्तादिप्रतिक्रिया श्रेयः परं मन्ष्याणां जनकोद्गीतमेव च
ādhyātmikādiduḥkhānāmādyantādipratikriyā śreyaḥ paraṃ manṣyāṇāṃ janakodgītameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिन्नयोर्भेदकरः प्रत्ययो यः परात्मनः तच्छान्तिपरमं श्रेयो ब्रह्मोद्गीतमुदाहृतं
abhinnayorbhedakaraḥ pratyayo yaḥ parātmanaḥ tacchāntiparamaṃ śreyo brahmodgītamudāhṛtaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
:प् ३५१ कर्तव्यमिति यत्कर्म ऋग्यजुःसामसंज्ञितं कुरुते श्रेयसे सङ्गान् जैगीषव्येण गीयते
:p 351 kartavyamiti yatkarma ṛgyajuḥsāmasaṃjñitaṃ kurute śreyase saṅgān jaigīṣavyeṇa gīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हानिः सर्वविधित्सानामात्मनः सुखहैतुकी श्रेयः परं मनुष्याणां देवलोद्गीतमीरितं
hāniḥ sarvavidhitsānāmātmanaḥ sukhahaitukī śreyaḥ paraṃ manuṣyāṇāṃ devalodgītamīritaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामत्यागात्तु विज्ञानं सुखं ब्रह्म परं पदं कामिनां न हि विज्ञानं सनकोद्गीतमेव तत्
kāmatyāgāttu vijñānaṃ sukhaṃ brahma paraṃ padaṃ kāmināṃ na hi vijñānaṃ sanakodgītameva tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवृत्तञ्च निवृत्तञ्च कार्यं कर्मपरो ऽब्रवीत् श्रेयसां श्रेय एतद्धि नैष्कर्म्यं ब्रह्म तद्धरिः
pravṛttañca nivṛttañca kāryaṃ karmaparo 'bravīt śreyasāṃ śreya etaddhi naiṣkarmyaṃ brahma taddhariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुमांश्चाधिगतज्ञानो भेदं नाप्नोति सत्तमः ब्रह्मणा विष्णुसंज्ञेन परमेणाव्ययेन च
pumāṃścādhigatajñāno bhedaṃ nāpnoti sattamaḥ brahmaṇā viṣṇusaṃjñena parameṇāvyayena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं सौभाग्यं रूपमुत्तमम् तपसा लभ्यते सर्वं मनसा यद्यदिच्छति
jñānaṃ vijñānamāstikyaṃ saubhāgyaṃ rūpamuttamam tapasā labhyate sarvaṃ manasā yadyadicchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नास्ति विष्णुसमन्ध्येयं तपो नानशनात्परं नास्त्यारोग्यसमं धन्यं नास्ति गङ्गासमा सरित्
nāsti viṣṇusamandhyeyaṃ tapo nānaśanātparaṃ nāstyārogyasamaṃ dhanyaṃ nāsti gaṅgāsamā sarit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न सो ऽस्ति बान्धवः कश्चिद्विष्णुं मुक्त्वा जगद्गुरुं अधश्चोर्धं हरिश्चाग्रे देहेन्द्रियमनोमुखे
na so 'sti bāndhavaḥ kaścidviṣṇuṃ muktvā jagadguruṃ adhaścordhaṃ hariścāgre dehendriyamanomukhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवं संस्मरन् प्राणान् यस्त्यजेत्स हरिर्भवेत् यत्तद् ब्रह्म यतः सर्वं यत्सर्वं तस्य संस्थितम्
ityevaṃ saṃsmaran prāṇān yastyajetsa harirbhavet yattad brahma yataḥ sarvaṃ yatsarvaṃ tasya saṃsthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्राह्यकमनिर्देश्यं सुप्रतिष्ठञ्च यत्परं परापरस्वरूपेण विष्णुः सर्वहृदि स्थितः
agrāhyakamanirdeśyaṃ supratiṣṭhañca yatparaṃ parāparasvarūpeṇa viṣṇuḥ sarvahṛdi sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञेशं यज्ञपुरुषं केचिदिच्छन्ति तत्परं केचिद्विष्णुं हरं केचित् केचिद् ब्रह्माणमीश्वरं
yajñeśaṃ yajñapuruṣaṃ kecidicchanti tatparaṃ kecidviṣṇuṃ haraṃ kecit kecid brahmāṇamīśvaraṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रादिनामभिः केचित् सूर्यं सोमञ्च कालकम् :प् ३५२ ब्रह्मादिस्तम्भपर्यन्तं जगद्विष्णुं वदन्ति च
indrādināmabhiḥ kecit sūryaṃ somañca kālakam :p 352 brahmādistambhaparyantaṃ jagadviṣṇuṃ vadanti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स विष्णुः परमं ब्रह्म यतो नावर्तते पुनः सुवर्णादिमहादानपुण्यतीर्थावगाहनैः
sa viṣṇuḥ paramaṃ brahma yato nāvartate punaḥ suvarṇādimahādānapuṇyatīrthāvagāhanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्यानैर् व्रतैः पूजया च धर्मश्रुत्या तदाप्नुयात् आत्मानं रथिनं विद्धि शरीरं रथमेव तु
dhyānair vrataiḥ pūjayā ca dharmaśrutyā tadāpnuyāt ātmānaṃ rathinaṃ viddhi śarīraṃ rathameva tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुद्धिन्तु सारथिं विद्धि मनः प्रग्रहमेव च इन्द्रयाणि हयानाहुर्विषयांश्चेषुगोचरान्
buddhintu sārathiṃ viddhi manaḥ pragrahameva ca indrayāṇi hayānāhurviṣayāṃśceṣugocarān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मेन्द्रियमनोयुक्तं भोक्तेत्याहुर्मनीषिणः यस्त्वविज्ञानवान् भवत्ययुक्तेन मनसा सदा
ātmendriyamanoyuktaṃ bhoktetyāhurmanīṣiṇaḥ yastvavijñānavān bhavatyayuktena manasā sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न सत्पदमवाप्नोति संसारञ्चाधिगच्छति यस्तु विज्ञानवान् भवति युक्तेन मनसा सदा
na satpadamavāpnoti saṃsārañcādhigacchati yastu vijñānavān bhavati yuktena manasā sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तत्पदमवाप्नोति यस्माद्भूयो न जायते विज्ञानसारथिर्यस्तु मनःप्रग्रहवान्नरः
sa tatpadamavāpnoti yasmādbhūyo na jāyate vijñānasārathiryastu manaḥpragrahavānnaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽध्वानं परमाप्नोति तद्विष्णोः परमं पदम् इन्द्रियेभ्यः परा ह्य् अर्था अर्थेभ्यश् च परं मनः
so 'dhvānaṃ paramāpnoti tadviṣṇoḥ paramaṃ padam indriyebhyaḥ parā hy arthā arthebhyaś ca paraṃ manaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनसस्तु परा बुद्धिः बुद्धेरात्मा महान् परः महतः परमव्यक्तमव्यक्तात्पुरुषः परः
manasastu parā buddhiḥ buddherātmā mahān paraḥ mahataḥ paramavyaktamavyaktātpuruṣaḥ paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुषान्न परं किञ्चित् सा काष्ठा सा परा गतिः एषु सर्वेषु भूतेषु गूढात्मा न प्रकाशते
puruṣānna paraṃ kiñcit sā kāṣṭhā sā parā gatiḥ eṣu sarveṣu bhūteṣu gūḍhātmā na prakāśate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृश्यते त्वग्र्यया बुध्या सूक्ष्मया सूक्ष्मदर्शिभिः यच्छेद्वाङ्मनसी प्राज्ञः तद्यच्छेज्ज्ञानमात्मनि
dṛśyate tvagryayā budhyā sūkṣmayā sūkṣmadarśibhiḥ yacchedvāṅmanasī prājñaḥ tadyacchejjñānamātmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानमात्मनि महति नियच्छेच्छान्त आत्मनि ज्ञात्वा ब्रह्मात्मनोर्योगं यमाद्यैर् ब्रह्म सद्भवेत्
jñānamātmani mahati niyacchecchānta ātmani jñātvā brahmātmanoryogaṃ yamādyair brahma sadbhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
:प् ३५३ अहिंसा सत्यमस्तेयं ब्रह्मचर्यापरिग्रहौ यमाश् च नियमाः पञ्च शौचं सन्तोषसत्तपः
:p 353 ahiṃsā satyamasteyaṃ brahmacaryāparigrahau yamāś ca niyamāḥ pañca śaucaṃ santoṣasattapaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वाध्यायेश्वरपूजा च आसनं पद्मकादिकं प्राणायामो वायुजयः प्रत्याहारः स्वनिग्रहः
svādhyāyeśvarapūjā ca āsanaṃ padmakādikaṃ prāṇāyāmo vāyujayaḥ pratyāhāraḥ svanigrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुभे ह्य् एकत्र विषये चेतसो यत् प्रधारणं निश् चलत्वात्तु धीमद्भिर्धारणा द्विज कथ्यते
śubhe hy ekatra viṣaye cetaso yat pradhāraṇaṃ niś calatvāttu dhīmadbhirdhāraṇā dvija kathyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पौनःपुन्येन तत्रैव विषयेष्वेव धारणा ध्यानं स्मृतं समाधिस्तु अहं ब्रह्मात्मसंस्थितिः
paunaḥpunyena tatraiva viṣayeṣveva dhāraṇā dhyānaṃ smṛtaṃ samādhistu ahaṃ brahmātmasaṃsthitiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घटध्वंसाद्यथाकाशमभिन्नं नभसा भवेत् मुक्तो जीवो ब्रह्मणैवं सद्ब्रह्म ब्रह्म वै भवेत्
ghaṭadhvaṃsādyathākāśamabhinnaṃ nabhasā bhavet mukto jīvo brahmaṇaivaṃ sadbrahma brahma vai bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मानं मन्यते ब्रह्म जीवो ज्ञानेन नान्यथा जीवो ह्य् अज्ञानतत्कार्यमुक्तः स्यादजरामरः
ātmānaṃ manyate brahma jīvo jñānena nānyathā jīvo hy ajñānatatkāryamuktaḥ syādajarāmaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निर् उवाच वशिष्ठ यमगीतोक्ता पठतां भुक्तिमुक्तिदा आत्यन्तिको लयः प्रोक्तो वेदान्तब्रह्मधीमयः
agnir uvāca vaśiṣṭha yamagītoktā paṭhatāṃ bhuktimuktidā ātyantiko layaḥ prokto vedāntabrahmadhīmayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.