:ए इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये स्नपनादिविधानं नाम अष्टपञ्चाशो ऽध्यायः ॥ छप्तेर् ५९ :श् अथोनषष्टितमो ऽध्यायः अधिवासनकथनं भगवानुवाच हरेः सान्निध्यकरणमधिवासनमुच्यते सर्वज्ञं सर्वगं ध्यात्वा आत्मानं पुरुषोत्तमं
:e ity ādimahāpurāṇe āgneye snapanādividhānaṃ nāma aṣṭapañcāśo 'dhyāyaḥ || Chapter 59 :ś athonaṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ adhivāsanakathanaṃ bhagavānuvāca hareḥ sānnidhyakaraṇamadhivāsanamucyate sarvajñaṃ sarvagaṃ dhyātvā ātmānaṃ puruṣottamaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ॐकारेण समायोज्य चिच्छक्तिमभिमानिनीं(१) निःसार्यात्मैकतां कृत्वा स्वस्मिन्(२) सर्वगते विभौ
oṃkāreṇa samāyojya cicchaktimabhimāninīṃ(1) niḥsāryātmaikatāṃ kṛtvā svasmin(2) sarvagate vibhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योजयेन्मरुतां पृथ्वीं वह्निवीजेन दीपयेत् संहरेद्वायुना चाग्निं वायुमाकाशतो नयेत्
yojayenmarutāṃ pṛthvīṃ vahnivījena dīpayet saṃharedvāyunā cāgniṃ vāyumākāśato nayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
:प् १६७ अधिभूतादिदेवैस्तु साध्याख्यैर् विभवैः(१) सह तन्मात्रपात्रकान् कृत्वा संहरेत्तत् क्रमाद् बुधः
:p 167 adhibhūtādidevaistu sādhyākhyair vibhavaiḥ(1) saha tanmātrapātrakān kṛtvā saṃharettat kramād budhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकाशं मनसाहत्य मनोहङ्करणे कुरु(२) अहङ्कारञ्च महति तञ्चाप्यव्याकृते नयेत्
ākāśaṃ manasāhatya manohaṅkaraṇe kuru(2) ahaṅkārañca mahati tañcāpyavyākṛte nayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अव्याकृतं ज्ञानरूपे वासुदेवः स ईरितः(३) स तामव्याकृतिं मायामभ्यष्ट सिसृक्षया
avyākṛtaṃ jñānarūpe vāsudevaḥ sa īritaḥ(3) sa tāmavyākṛtiṃ māyāmabhyaṣṭa sisṛkṣayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सङ्कर्षणं सं शब्दात्मा स्पर्शाख्यमसृजत् प्रभुः क्षोभ्य मायां स प्रद्युम्नं तेजोरूपं स चासृजत्
saṅkarṣaṇaṃ saṃ śabdātmā sparśākhyamasṛjat prabhuḥ kṣobhya māyāṃ sa pradyumnaṃ tejorūpaṃ sa cāsṛjat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनिरुद्धं रसमात्रं ब्रह्माणं गन्धरूपकं अनिरुद्धः स च ब्रह्मा अप आदौ ससर्ज ह
aniruddhaṃ rasamātraṃ brahmāṇaṃ gandharūpakaṃ aniruddhaḥ sa ca brahmā apa ādau sasarja ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् हिरण्मयञ्चाण्डं सो ऽसृजत् पञ्चभूतवत् तस्मिन् सङ्क्रामिते जीवे(४) शक्तिरात्मोपसंहृता
tasmin hiraṇmayañcāṇḍaṃ so 'sṛjat pañcabhūtavat tasmin saṅkrāmite jīve(4) śaktirātmopasaṃhṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणो जीवेन संयुक्तो वृत्तिमानिति शब्द्यते जीवोव्याहृतिसञ्ज्ञस्तु प्राणेष्वाध्यात्मिकः स्मृतः
prāṇo jīvena saṃyukto vṛttimāniti śabdyate jīvovyāhṛtisañjñastu prāṇeṣvādhyātmikaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणैर् युक्ता ततो बुद्धिः सञ्जाता चाष्टमूर्तिकी(५) अहङ्कारस्ततो जज्ञे मनस्तस्मादजायत
prāṇair yuktā tato buddhiḥ sañjātā cāṣṭamūrtikī(5) ahaṅkārastato jajñe manastasmādajāyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्थाः प्रजज्ञिरे पञ्च सङ्कल्पादियुतास्ततः शब्दः स्पर्शश् च रूपञ्च रसो गन्ध इति स्मृता
arthāḥ prajajñire pañca saṅkalpādiyutāstataḥ śabdaḥ sparśaś ca rūpañca raso gandha iti smṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानशक्तियुतान्येतैर् आरब्धानीन्द्रियाणि तु :प् १६८ त्वक्श्रोत्रघ्राणचक्षूंषि जिह्वाबुद्धीन्द्रियाणि तु
jñānaśaktiyutānyetair ārabdhānīndriyāṇi tu :p 168 tvakśrotraghrāṇacakṣūṃṣi jihvābuddhīndriyāṇi tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पादौ पायुःस् तथा पाणी वागुपस्थश् च पञ्चमः कर्मेन्द्रियाणि चैतानि पञ्चभूतान्यतः शृणु
pādau pāyuḥs tathā pāṇī vāgupasthaś ca pañcamaḥ karmendriyāṇi caitāni pañcabhūtānyataḥ śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकाशवायुतेजांसि सलिलं पृथिवी तथा स्थूलमेभिः शरीरन्तु सर्वाधारं प्रजायते
ākāśavāyutejāṃsi salilaṃ pṛthivī tathā sthūlamebhiḥ śarīrantu sarvādhāraṃ prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेषां वाचका मन्त्रा न्यासायोच्यन्त उत्तमाः जीवभूतं मकारन्तु देवस्य(१) व्यापकं न्यसेत्
eteṣāṃ vācakā mantrā nyāsāyocyanta uttamāḥ jīvabhūtaṃ makārantu devasya(1) vyāpakaṃ nyaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणतत्त्वं भकारन्तु जीवोपाधिगतं न्यसेत् हृदयस्थं बकारन्तु बुद्धितत्त्वं न्यसेद् बुधः
prāṇatattvaṃ bhakārantu jīvopādhigataṃ nyaset hṛdayasthaṃ bakārantu buddhitattvaṃ nyased budhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फकारमपि तत्रैव अहङ्कारमयं न्यसेत् मनस्तत्त्वं पकारन्तु न्यसेत्सङ्कल्पसम्भवं
phakāramapi tatraiva ahaṅkāramayaṃ nyaset manastattvaṃ pakārantu nyasetsaṅkalpasambhavaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शब्दतन्मात्रतत्त्वन्तु नकारं मस्तके न्यसेत् स्पर्शात्मकं धकारन्तु वक्त्रदेशे तु विन्यसेत्
śabdatanmātratattvantu nakāraṃ mastake nyaset sparśātmakaṃ dhakārantu vaktradeśe tu vinyaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दकारं रूपतत्त्वन्तु हृद्देशे विनिवेशयेत्(२) थकारं वस्तिदेशे तु रसतन्मात्रकं न्यसेत्
dakāraṃ rūpatattvantu hṛddeśe viniveśayet(2) thakāraṃ vastideśe tu rasatanmātrakaṃ nyaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तकारं गन्धतन्मात्रं जङ्घयोर्विनिवेशयेत् णकारं श्रोत्रयोर् न्यस्य ढकारं विन्यसेत्त्वचि
takāraṃ gandhatanmātraṃ jaṅghayorviniveśayet ṇakāraṃ śrotrayor nyasya ḍhakāraṃ vinyasettvaci
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
डकारं नेत्रयुग्मे तु रसनायां ठकारकं टकारं नासिकायान्तु ञकारं वाचि विन्यसेत्
ḍakāraṃ netrayugme tu rasanāyāṃ ṭhakārakaṃ ṭakāraṃ nāsikāyāntu ñakāraṃ vāci vinyaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
झकारं करयोर् न्यस्य पाणितत्त्वं विचक्षणः जकारं पदयोर् न्यस्य छं पायौ चमुपस्थके
jhakāraṃ karayor nyasya pāṇitattvaṃ vicakṣaṇaḥ jakāraṃ padayor nyasya chaṃ pāyau camupasthake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विन्यसेत् पृथिवीतत्त्वं ङकारं पादयुग्मके वस्तौ घकारं गं तत्त्वं तैजसं हृदि विन्यसेत्
vinyaset pṛthivītattvaṃ ṅakāraṃ pādayugmake vastau ghakāraṃ gaṃ tattvaṃ taijasaṃ hṛdi vinyaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
:प् १६९ खकारं वायुतत्त्वञ्च नासिकायां निवेशयेत् ककारं विन्यसेन्नित्यं खतत्त्वं मस्तके बुधः
:p 169 khakāraṃ vāyutattvañca nāsikāyāṃ niveśayet kakāraṃ vinyasennityaṃ khatattvaṃ mastake budhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृत्पुण्डरीके विन्यस्य यकारं सूर्यदैवतं द्वासप्ततिसहस्राणि हृदयादभिनिःसृताः
hṛtpuṇḍarīke vinyasya yakāraṃ sūryadaivataṃ dvāsaptatisahasrāṇi hṛdayādabhiniḥsṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलाषोडशसंयुक्तं मकारं तत्र विन्यसेत् तन्मध्ये चिन्तयेन्मन्त्री विन्दुं वह्नेस्तु मण्डलं
kalāṣoḍaśasaṃyuktaṃ makāraṃ tatra vinyaset tanmadhye cintayenmantrī vinduṃ vahnestu maṇḍalaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हकारं(१) विन्यसेत्तत्र प्रणवेन सुरोत्तमः ॐ आं परमेष्ठ्यात्मने आं नमः पुरुषात्मने
hakāraṃ(1) vinyasettatra praṇavena surottamaḥ oṃ āṃ parameṣṭhyātmane āṃ namaḥ puruṣātmane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ॐ वां मनोनिवृत्त्यात्मने नाञ्च विश्वात्मने नमः ॐ वं नमः सर्वात्मने इत्य् उक्ताः पञ्च शक्तयः(२)
oṃ vāṃ manonivṛttyātmane nāñca viśvātmane namaḥ oṃ vaṃ namaḥ sarvātmane ity uktāḥ pañca śaktayaḥ(2)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थाने तु प्रथमा योज्या द्वितीया आसने मता तृतीया शयने तद्वच्चतुर्थी पानकर्मणि(३)
sthāne tu prathamā yojyā dvitīyā āsane matā tṛtīyā śayane tadvaccaturthī pānakarmaṇi(3)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यर्चायां(४) पञ्चमी स्यात्पञ्चोपनिषदः स्मृताः हूङ्कारं(५) विन्यसेन्मध्ये ध्यात्वा मन्त्रमयं हरिं
pratyarcāyāṃ(4) pañcamī syātpañcopaniṣadaḥ smṛtāḥ hūṅkāraṃ(5) vinyasenmadhye dhyātvā mantramayaṃ hariṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यां मूर्तिं स्थापयेत्तस्मात्(६) मूलमन्त्रं न्यसेत्ततः ॐ नमो भगवते वासुदेवाय मूलकं
yāṃ mūrtiṃ sthāpayettasmāt(6) mūlamantraṃ nyasettataḥ oṃ namo bhagavate vāsudevāya mūlakaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरोघ्राणललाटेषु मुखकण्ठहृदि क्रमात् भुजयोर्जङ्घयोरङ्घ्य्रोः केशवं शिरसि न्यसेत्
śiroghrāṇalalāṭeṣu mukhakaṇṭhahṛdi kramāt bhujayorjaṅghayoraṅghyroḥ keśavaṃ śirasi nyaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायणं न्यसेद्वक्त्रे ग्रीवायां माधवं न्यसेत् :प् १७० गोविन्दं भुजयोर्न्यस्य विष्णुं च हृदये न्यसेत्
nārāyaṇaṃ nyasedvaktre grīvāyāṃ mādhavaṃ nyaset :p 170 govindaṃ bhujayornyasya viṣṇuṃ ca hṛdaye nyaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुसूदनकं पृष्ठे वामनं जठरे न्यसेत् कक्ष्यान्त्रिविक्रमं न्यस्य जङ्घायां श्रीधरं न्यसेत्
madhusūdanakaṃ pṛṣṭhe vāmanaṃ jaṭhare nyaset kakṣyāntrivikramaṃ nyasya jaṅghāyāṃ śrīdharaṃ nyaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृषीकेशं दक्षिणायां पद्मनाभं तु गुल्फके दामोदरं पादयोश् च हृदयादिषडङ्गकं
hṛṣīkeśaṃ dakṣiṇāyāṃ padmanābhaṃ tu gulphake dāmodaraṃ pādayoś ca hṛdayādiṣaḍaṅgakaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत् साधारणं प्रोक्तमादिर्मूर्तेस्तु सत्तम अथवा यस्य देवस्य प्रारब्धं स्थापनं भवेत्
etat sādhāraṇaṃ proktamādirmūrtestu sattama athavā yasya devasya prārabdhaṃ sthāpanaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यैव मूलमन्त्रेण सजीवकरणं भवेत् यस्या मूर्तेस्तु यन्नाम तस्याद्यं चाक्षरं च यत्
tasyaiva mūlamantreṇa sajīvakaraṇaṃ bhavet yasyā mūrtestu yannāma tasyādyaṃ cākṣaraṃ ca yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् स्वैरैर् द्वादशैर् भेद्य ह्य् अङ्गानि परिकल्पयेत् हृदयादीनि देवेश मूलञ्च दशमाक्षरं
tat svairair dvādaśair bhedya hy aṅgāni parikalpayet hṛdayādīni deveśa mūlañca daśamākṣaraṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा देवे तथा देहे(१) तत्त्वानि विनियोजयेत् चक्राब्जमण्दले विष्णुं यजेद्गन्धादिना तथा(२)
yathā deve tathā dehe(1) tattvāni viniyojayet cakrābjamaṇdale viṣṇuṃ yajedgandhādinā tathā(2)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्ववच्चासनं ध्यायेत्सगात्रं(३) सपरिच्छदं शुभञ्चक्रं द्वादशारं ह्य् उपरिष्टाद्विचिन्तयेत्
pūrvavaccāsanaṃ dhyāyetsagātraṃ(3) saparicchadaṃ śubhañcakraṃ dvādaśāraṃ hy upariṣṭādvicintayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिनाभिचक्रं द्विनेमि स्वरैस्तच्च समन्वितं पृष्ठदेशे ततः प्राज्ञः प्रकृत्यादीन्निवेशयेत्
trinābhicakraṃ dvinemi svaraistacca samanvitaṃ pṛṣṭhadeśe tataḥ prājñaḥ prakṛtyādīnniveśayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजयेदारकाग्रेषु(४) सूर्यं द्वादशधा पुनः द्वादशारेषु इति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः :प् १७१ कलाषोडशसंयुक्तं सोमन्तत्र विचिन्तयेत्
pūjayedārakāgreṣu(4) sūryaṃ dvādaśadhā punaḥ dvādaśāreṣu iti gha, cihnitapustakapāṭhaḥ :p 171 kalāṣoḍaśasaṃyuktaṃ somantatra vicintayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सबलं त्रितयं नाभौ चिन्तयेद्देशिकोत्तमः पद्मञ्च द्वादशदलं पद्ममध्ये विचिन्तयेत्
sabalaṃ tritayaṃ nābhau cintayeddeśikottamaḥ padmañca dvādaśadalaṃ padmamadhye vicintayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्मध्ये पौरुषीं शक्तिं ध्यात्वाभ्यर्च्य च दिशिकः(१) प्रतिमायां हरिं न्यस्य तत्र तं पूजयेत् सुरान्(२)
tanmadhye pauruṣīṃ śaktiṃ dhyātvābhyarcya ca diśikaḥ(1) pratimāyāṃ hariṃ nyasya tatra taṃ pūjayet surān(2)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गन्धपुष्पादिभिः सम्यक् साङ्गं सावरणं क्रमात् द्वादशाक्षरवीजैस्तु केशवादीन् समर्चयेत्
gandhapuṣpādibhiḥ samyak sāṅgaṃ sāvaraṇaṃ kramāt dvādaśākṣaravījaistu keśavādīn samarcayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वादशारे मण्डले तु लौकपालादिकं क्रमात् प्रतिमामर्चयेत् पश्चाद्गन्धपुष्पादिभिर्द्विजः
dvādaśāre maṇḍale tu laukapālādikaṃ kramāt pratimāmarcayet paścādgandhapuṣpādibhirdvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पौरुषेण तु सूक्तेन श्रियाः सूक्तेन पिण्डिकां जननादिक्रमात् पश्चाज्जनयेद्वैष्णवानलं
pauruṣeṇa tu sūktena śriyāḥ sūktena piṇḍikāṃ jananādikramāt paścājjanayedvaiṣṇavānalaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हुत्वाग्निं हुतमिति कुण्डेग्निं प्रणयेद्बुधः अग्निप्रणयने मन्त्रस्त्वमग्ने ह्य् अग्निरुच्यते
hutvāgniṃ hutamiti kuṇḍegniṃ praṇayedbudhaḥ agnipraṇayane mantrastvamagne hy agnirucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षिणेग्निं हुतमिति कुण्डेग्निं प्रणयेद्बुधः अग्निमग्नीति पूर्वे तु कुण्डेग्निं प्रणयेद्बुधः
dakṣiṇegniṃ hutamiti kuṇḍegniṃ praṇayedbudhaḥ agnimagnīti pūrve tu kuṇḍegniṃ praṇayedbudhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तरे प्रणयेदग्निमग्निमग्नी हवामहे अग्निप्रणयने मन्त्रस्त्वमग्ने ह्य् अग्निरुच्यते
uttare praṇayedagnimagnimagnī havāmahe agnipraṇayane mantrastvamagne hy agnirucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पलाशसमिधानान्तु अष्टोत्तरसहस्रकं कुण्डे कुण्डे होमयेच्च व्रीहीन् वेदादिकैस् तथा
palāśasamidhānāntu aṣṭottarasahasrakaṃ kuṇḍe kuṇḍe homayecca vrīhīn vedādikais tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साज्यांस्तिलान् व्याहृतिभिर्मूलमन्त्रेण वै घृतं कुर्यात्ततः शान्तिहोमं मधुरत्रितयेन च
sājyāṃstilān vyāhṛtibhirmūlamantreṇa vai ghṛtaṃ kuryāttataḥ śāntihomaṃ madhuratritayena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वादशार्णैः स्पृशेत् पादौ नाभिं हृन् मस्तकं ततः घृतं दधि पयो हुत्वा स्पृशेन्मूर्धन्यथो ततः
dvādaśārṇaiḥ spṛśet pādau nābhiṃ hṛn mastakaṃ tataḥ ghṛtaṃ dadhi payo hutvā spṛśenmūrdhanyatho tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
:प् १७२ स्पृष्ट्वा शिरोनाभिपादांश् चतस्रः स्थापयेन्नदीः(१) गङ्गा च यमुना गोदा क्रमान्नाम्ना सरस्वती
:p 172 spṛṣṭvā śironābhipādāṃś catasraḥ sthāpayennadīḥ(1) gaṅgā ca yamunā godā kramānnāmnā sarasvatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दहेत्तु विष्णुगायत्र्या गायत्र्या श्रपयेच्चरुं होमयेच्च बलिं दद्यादुत्तरे भोजयेद्द्विजान्
dahettu viṣṇugāyatryā gāyatryā śrapayeccaruṃ homayecca baliṃ dadyāduttare bhojayeddvijān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सामाधिपानां तुष्ट्यर्थं हेमगां गुरवे ददेत् दिक्पतिभ्यो बलिं दत्त्वा रात्रौ कुर्याच्च जागरं ब्रह्मगीतादिशब्देन सर्वभागधिवासनात्
sāmādhipānāṃ tuṣṭyarthaṃ hemagāṃ gurave dadet dikpatibhyo baliṃ dattvā rātrau kuryācca jāgaraṃ brahmagītādiśabdena sarvabhāgadhivāsanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.