:ए इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये वासुदेवप्रतिष्ठादिकथनं नाम षष्टितमो ऽध्यायः ॥ छप्तेर् ६१ :श् अथ एकषष्टितमो ऽध्यायः द्वारप्रतिष्ठाध्वजारोहाणादिविधिः भगवानुवाच वक्षे चावभृतस्नानं विष्णोर् नत्वेति(१) होमयेत् एकाशीतिपदे कुम्भान् स्थाप्य संस्थापयेद्धरिं
:e ity ādimahāpurāṇe āgneye vāsudevapratiṣṭhādikathanaṃ nāma ṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ || Chapter 61 :ś atha ekaṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ dvārapratiṣṭhādhvajārohāṇādividhiḥ bhagavānuvāca vakṣe cāvabhṛtasnānaṃ viṣṇor natveti(1) homayet ekāśītipade kumbhān sthāpya saṃsthāpayeddhariṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजयेद् गन्धपुष्पाद्यैर् बलिं दत्वा गुरुं यजेत् द्वारप्रतिष्ठां वक्ष्यामि द्वाराधो हेम वै ददेत्
pūjayed gandhapuṣpādyair baliṃ datvā guruṃ yajet dvārapratiṣṭhāṃ vakṣyāmi dvārādho hema vai dadet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टभिः कलशैः स्थाप्य शाखोदुम्बरकौ गुरुः गन्धादिभिः समभ्यर्च्य मन्त्रैर् वेदादिभिर्गुरुः
aṣṭabhiḥ kalaśaiḥ sthāpya śākhodumbarakau guruḥ gandhādibhiḥ samabhyarcya mantrair vedādibhirguruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुण्डेषु होमयेद्वह्निं समिल्लाजतिलादिभिः दत्वा शय्यादिकञ्चाधो दद्यादाधारशक्तिकां
kuṇḍeṣu homayedvahniṃ samillājatilādibhiḥ datvā śayyādikañcādho dadyādādhāraśaktikāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शाखयोर्विन्यसेन्मूले देवौ चण्डप्रचण्दकौ ऊर्ध्वोदुम्बरके देवीं लक्ष्मीं सुरगणार्चितां
śākhayorvinyasenmūle devau caṇḍapracaṇdakau ūrdhvodumbarake devīṃ lakṣmīṃ suragaṇārcitāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न्यस्याभ्यर्च्य(३) यथान्यायं श्रीसूक्तेन चतुर्मुखं दत्वा तु श्रीफलादीनि आचार्यादेस्तु दक्षिणां
nyasyābhyarcya(3) yathānyāyaṃ śrīsūktena caturmukhaṃ datvā tu śrīphalādīni ācāryādestu dakṣiṇāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिष्ठासिद्धद्वारस्य त्वाचार्यः स्थापयेद्धरिं :प् १७७ प्रासादादस्य प्रतिष्ठन्तु हृत्प्रतिष्ठेति तां शृणु
pratiṣṭhāsiddhadvārasya tvācāryaḥ sthāpayeddhariṃ :p 177 prāsādādasya pratiṣṭhantu hṛtpratiṣṭheti tāṃ śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाप्तौ शुकनाशाया(१) वेद्याः प्राग्दर्भमस्तके सौवर्णं राजतं कुम्भमथवा शुक्लनिर्मितं(२)
samāptau śukanāśāyā(1) vedyāḥ prāgdarbhamastake sauvarṇaṃ rājataṃ kumbhamathavā śuklanirmitaṃ(2)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टरत्नौषधीधातुवीजलौहान्वितं शुभं सवस्त्रं पूरितं चाद्भिर्मण्डले चाधिवासयेत्
aṣṭaratnauṣadhīdhātuvījalauhānvitaṃ śubhaṃ savastraṃ pūritaṃ cādbhirmaṇḍale cādhivāsayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सपल्लवं नृसिंहेन हुत्वा सम्पातसञ्चितं नारायणाख्यतत्त्वेन प्राणभूतं न्यसेत्ततः
sapallavaṃ nṛsiṃhena hutvā sampātasañcitaṃ nārāyaṇākhyatattvena prāṇabhūtaṃ nyasettataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैराजभूतान्तं(३) ध्यायेत् प्रासादस्य सुरेश्वर ततः पुरुषवत्सर्वं प्रासादं चिन्तयेद् बुधः
vairājabhūtāntaṃ(3) dhyāyet prāsādasya sureśvara tataḥ puruṣavatsarvaṃ prāsādaṃ cintayed budhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधो दत्वा सुवर्णं तु तद्ववद् भूतं(४) घटं न्यसेत् गुर्वादौ दक्षिणां दद्याद् ब्राह्मणादेश् च भोजनं
adho datvā suvarṇaṃ tu tadvavad bhūtaṃ(4) ghaṭaṃ nyaset gurvādau dakṣiṇāṃ dadyād brāhmaṇādeś ca bhojanaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पश्चाद्वेदिबन्धं तदूर्ध्वं कण्ठबन्धनं कण्ठोपरिष्टात् कर्तव्यं विमलामलसारकं
tataḥ paścādvedibandhaṃ tadūrdhvaṃ kaṇṭhabandhanaṃ kaṇṭhopariṣṭāt kartavyaṃ vimalāmalasārakaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदूर्ध्वं वृकलं(५) कुर्याच्चक्रञ्चाद्यं सुदर्शनं मूत्तिं श्रीवासुदेवस्य ग्रहगुप्तां निवेदयेत्
tadūrdhvaṃ vṛkalaṃ(5) kuryāccakrañcādyaṃ sudarśanaṃ mūttiṃ śrīvāsudevasya grahaguptāṃ nivedayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलशं वाथ कुर्वीत तदूर्ध्वं चक्रमुत्तमं वेद्याश् च परितः स्थाप्या अष्टौ विघ्नेश्वरास्त्वज(६)
kalaśaṃ vātha kurvīta tadūrdhvaṃ cakramuttamaṃ vedyāś ca paritaḥ sthāpyā aṣṭau vighneśvarāstvaja(6)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः :प् १७८ चत्वारो वा चतुर्दिक्षु स्थापनीया गरुत्मतः ध्वजारोहं च वक्ष्यामि येन भूतादि नश्यति
cihnitapustakatrayapāṭhaḥ :p 178 catvāro vā caturdikṣu sthāpanīyā garutmataḥ dhvajārohaṃ ca vakṣyāmi yena bhūtādi naśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रासादविम्बद्रव्याणां यावन्तः परमाणवः तावद्वर्षसहस्राणि तत्कर्ता विष्णुलोकभाक्
prāsādavimbadravyāṇāṃ yāvantaḥ paramāṇavaḥ tāvadvarṣasahasrāṇi tatkartā viṣṇulokabhāk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुम्भाण्डवेदिविम्बानां भ्रमणाद्वायुनानघ कण्ठस्यावेष्टनाज् ज्ञेयं फलं कोटिगुणं ध्वजात्
kumbhāṇḍavedivimbānāṃ bhramaṇādvāyunānagha kaṇṭhasyāveṣṭanāj jñeyaṃ phalaṃ koṭiguṇaṃ dhvajāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पताकानां प्रकृतिं विद्धि दण्डं पुरुषरूपिणं प्रासादं वासुदेवस्य मूर्तिभेदं(१) निबोध मे
patākānāṃ prakṛtiṃ viddhi daṇḍaṃ puruṣarūpiṇaṃ prāsādaṃ vāsudevasya mūrtibhedaṃ(1) nibodha me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धारणाद्धरणीं(२) विद्धि आकाशं शुषिरात्मकं तेजस्तत् पावकं विद्धि वायुं स्पर्शगतं तथा
dhāraṇāddharaṇīṃ(2) viddhi ākāśaṃ śuṣirātmakaṃ tejastat pāvakaṃ viddhi vāyuṃ sparśagataṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाषाणादिष्वेव जलं पार्थिवं पृथिवीगुणं(३) प्रतिशब्दोद्भवं शब्दं स्पर्शं स्यात् कर्कशादिकं
pāṣāṇādiṣveva jalaṃ pārthivaṃ pṛthivīguṇaṃ(3) pratiśabdodbhavaṃ śabdaṃ sparśaṃ syāt karkaśādikaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुक्लादिकं भवेद्रूपं रसमन्नादिदर्शनं(४) धूपादिगन्धं गन्धन्तु वाग् भेर्यादिषु संस्थिता
śuklādikaṃ bhavedrūpaṃ rasamannādidarśanaṃ(4) dhūpādigandhaṃ gandhantu vāg bheryādiṣu saṃsthitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुकनाशाश्रिता नासा बाहू तद्रथकौ स्मृतौ शिरस्त्वण्डं निगदितं कलशं मूर्धजं स्मृतं
śukanāśāśritā nāsā bāhū tadrathakau smṛtau śirastvaṇḍaṃ nigaditaṃ kalaśaṃ mūrdhajaṃ smṛtaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कण्ठं कण्ठमिति ज्ञेयं स्कन्धं वेदी निगद्येते पायूपस्थे प्रणाले तु त्वक् सुधा परिकीर्तिता
kaṇṭhaṃ kaṇṭhamiti jñeyaṃ skandhaṃ vedī nigadyete pāyūpasthe praṇāle tu tvak sudhā parikīrtitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुखं द्वारं भवेदस्य प्रतिमा जीव उच्यते तच्छक्तिं पिण्डिकां विद्धि प्रकृतिं च तदाकृतिं
mukhaṃ dvāraṃ bhavedasya pratimā jīva ucyate tacchaktiṃ piṇḍikāṃ viddhi prakṛtiṃ ca tadākṛtiṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिह्नितप्सुअतकपाठः :प् १७९ निश् चलत्वञ्च गर्भोस्या अधिष्ठाता तु केशवः एवमेव हरिः साक्षात्प्रासादत्वेन संस्थितः
cihnitapsuatakapāṭhaḥ :p 179 niś calatvañca garbhosyā adhiṣṭhātā tu keśavaḥ evameva hariḥ sākṣātprāsādatvena saṃsthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जङ्घा त्वस्य शिवो ज्ञेयः स्कन्धे धाता व्यवस्थितः ऊर्ध्वभागे स्थितो विष्णुरेवं तस्य स्थितस्य हि
jaṅghā tvasya śivo jñeyaḥ skandhe dhātā vyavasthitaḥ ūrdhvabhāge sthito viṣṇurevaṃ tasya sthitasya hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रासादस्य प्रतिष्ठान्तु ध्वजरूपेण मे शृणु ध्वजं कृत्वा सुरैर् दैत्या जिताः शस्त्रादिचिह्नितं(१)
prāsādasya pratiṣṭhāntu dhvajarūpeṇa me śṛṇu dhvajaṃ kṛtvā surair daityā jitāḥ śastrādicihnitaṃ(1)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अण्डोर्ध्वं कलशं न्यस्य तदूर्ध्वं विन्यसेद्ध्वजं विम्बार्धमानं दण्डस्य(२) त्रिभागेनाथ कारयेत्
aṇḍordhvaṃ kalaśaṃ nyasya tadūrdhvaṃ vinyaseddhvajaṃ vimbārdhamānaṃ daṇḍasya(2) tribhāgenātha kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टारं द्वादशारं वा मध्ये मूर्तिमतान्वितं नारसिंहेन तार्क्ष्येण ध्वजदण्डस्तु निर्ब्रणः
aṣṭāraṃ dvādaśāraṃ vā madhye mūrtimatānvitaṃ nārasiṃhena tārkṣyeṇa dhvajadaṇḍastu nirbraṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रासादस्य तु विस्तारो मानं दण्डस्य कीर्तितं शिखरार्धेन वा कुर्यात् तृतीयार्धेन वा पुनः
prāsādasya tu vistāro mānaṃ daṇḍasya kīrtitaṃ śikharārdhena vā kuryāt tṛtīyārdhena vā punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वारस्य दैर्घ्याद् द्विगुणं दण्डं वा परिकल्पयेत् ध्वजयष्टिर्देवगृहे ऐशान्यां वायवेथवा
dvārasya dairghyād dviguṇaṃ daṇḍaṃ vā parikalpayet dhvajayaṣṭirdevagṛhe aiśānyāṃ vāyavethavā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षौमाद्यैश् च ध्वजं कुर्याद्विचित्रं वैकवर्णकं(३) घण्टाचामरकिङ्किण्या भूषितं पापनाशनं
kṣaumādyaiś ca dhvajaṃ kuryādvicitraṃ vaikavarṇakaṃ(3) ghaṇṭācāmarakiṅkiṇyā bhūṣitaṃ pāpanāśanaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दण्डाग्राद्धरणीं यावद्धस्तैकं विस्तरेण तु महाध्वजः सर्वदः स्यात्तुर्यांशाद्धीनतोर्चितः
daṇḍāgrāddharaṇīṃ yāvaddhastaikaṃ vistareṇa tu mahādhvajaḥ sarvadaḥ syātturyāṃśāddhīnatorcitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्वजे चार्धेन विज्ञेया पताका मानवर्जिता विस्तरेण ध्वजः कार्यो विंशदङ्गुलसन्निभः
dhvaje cārdhena vijñeyā patākā mānavarjitā vistareṇa dhvajaḥ kāryo viṃśadaṅgulasannibhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधिवासविधानेन चक्रं दण्डं ध्वजं तथा :प् १८० देववत् सकलं कृत्वा मण्डपस्नपनादिकं
adhivāsavidhānena cakraṃ daṇḍaṃ dhvajaṃ tathā :p 180 devavat sakalaṃ kṛtvā maṇḍapasnapanādikaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नेत्रोन्मीलनकं त्यक्ता पूर्वोक्तं सर्वमाचरेत् अधिवासयेच्च विधिना शय्यायां स्थाप्य देशिकः
netronmīlanakaṃ tyaktā pūrvoktaṃ sarvamācaret adhivāsayecca vidhinā śayyāyāṃ sthāpya deśikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सहस्रशीर्षेति सूक्तं चक्रे न्यसेद् बुधः तथा सुदर्शनं मन्त्रं मनस्तत्त्वं निवेशयेत्
tataḥ sahasraśīrṣeti sūktaṃ cakre nyased budhaḥ tathā sudarśanaṃ mantraṃ manastattvaṃ niveśayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनोरूपेण तस्यैव सजीवकरणं स्मृतं अरेषु मूर्तयो न्यस्याः केशवाद्याः सुरोत्तम
manorūpeṇa tasyaiva sajīvakaraṇaṃ smṛtaṃ areṣu mūrtayo nyasyāḥ keśavādyāḥ surottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाभ्यब्जप्रतिनेमीषु न्यसेत्तत्त्वानि देशिकः नृसिंहं विश्वरूपं वा अब्जमध्ये निवेशयेत्
nābhyabjapratinemīṣu nyasettattvāni deśikaḥ nṛsiṃhaṃ viśvarūpaṃ vā abjamadhye niveśayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सकलं विन्यसेद्दण्डे सूत्रात्मानं सजीवकं निष्कलं परमात्मानं ध्वजे ध्यायन् न्यसेद्धरिं
sakalaṃ vinyaseddaṇḍe sūtrātmānaṃ sajīvakaṃ niṣkalaṃ paramātmānaṃ dhvaje dhyāyan nyaseddhariṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्छक्तिं व्यापिनीं ध्यायेद् ध्वजरूपां बलाबलां(१) मण्डपे(२) स्थाप्य चाभ्यर्च्य होमं कुण्डेषु कारयेत्
tacchaktiṃ vyāpinīṃ dhyāyed dhvajarūpāṃ balābalāṃ(1) maṇḍape(2) sthāpya cābhyarcya homaṃ kuṇḍeṣu kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलशे स्वर्णकलशं न्यस्य रत्नानि पञ्च च स्थापयेच्चक्रमन्त्रेण स्वर्णचक्रमधस्ततः(३)
kalaśe svarṇakalaśaṃ nyasya ratnāni pañca ca sthāpayeccakramantreṇa svarṇacakramadhastataḥ(3)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पारदेन तु सम्प्लाव्य नेत्रपट्टेन च्छादयेत्(४) ततो निवेशयेच्चक्रं तन्मध्ये नृहरिं स्मरेत्
pāradena tu samplāvya netrapaṭṭena cchādayet(4) tato niveśayeccakraṃ tanmadhye nṛhariṃ smaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ॐ क्ष्ॐ नृसिंहाय(५) नमः पूजयेत् स्थापयेद्धरिं ततो ध्वजं गृहीत्वा तु यजमानः सबान्धवः
oṃ kṣoṃ nṛsiṃhāya(5) namaḥ pūjayet sthāpayeddhariṃ tato dhvajaṃ gṛhītvā tu yajamānaḥ sabāndhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
:प् १८१ दधिभक्तयुते पात्रे ध्वजस्याग्रं निवेशयेत् ध्रुवाद्येन फडन्तेन ध्वजं मन्त्रेण पूजयेत्
:p 181 dadhibhaktayute pātre dhvajasyāgraṃ niveśayet dhruvādyena phaḍantena dhvajaṃ mantreṇa pūjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरस्याधाय तत् पात्रं नारायनमनुस्मरन् प्रदक्षिणं तु कुर्वीत तुर्यमङ्गलनिःस्वनैः
śirasyādhāya tat pātraṃ nārāyanamanusmaran pradakṣiṇaṃ tu kurvīta turyamaṅgalaniḥsvanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो निवेशयेत् दण्डं मन्त्रेणाष्टाक्षरेण तु मुञ्चामि त्वेति सूक्तेन ध्वजं मुञ्चेद्विचक्षणः
tato niveśayet daṇḍaṃ mantreṇāṣṭākṣareṇa tu muñcāmi tveti sūktena dhvajaṃ muñcedvicakṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पात्रं ध्वजं कुञ्जरादि दद्यादाचार्यके द्विजः एष साधारणः प्रोक्तो ध्वजस्यारोहणे विधिः
pātraṃ dhvajaṃ kuñjarādi dadyādācāryake dvijaḥ eṣa sādhāraṇaḥ prokto dhvajasyārohaṇe vidhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य देवस्य यच्चिह्नं तन्मन्त्रेण स्थिरं चरेत् स्वर्गत्वा ध्वजदानात्तु राजा बली भवेत्
yasya devasya yaccihnaṃ tanmantreṇa sthiraṃ caret svargatvā dhvajadānāttu rājā balī bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.