:ए इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये निर्वाणदीक्षायां शान्तिशोधनं नाम सप्तशीतितमो ऽध्यायः ॥ छप्तेर् ८८ :श् अथाष्टाशीतितमो ऽध्यायः निर्वाणदीक्षाकथनं ईश्वर उवाच सन्धानं शान्त्यतीतायाः शान्त्या सार्धं विशुद्धया कुर्वीत पूर्ववत्तत्र तत्त्ववर्णादि तद् यथा
:e ity ādimahāpurāṇe āgneye nirvāṇadīkṣāyāṃ śāntiśodhanaṃ nāma saptaśītitamo 'dhyāyaḥ || Chapter 88 :ś athāṣṭāśītitamo 'dhyāyaḥ nirvāṇadīkṣākathanaṃ īśvara uvāca sandhānaṃ śāntyatītāyāḥ śāntyā sārdhaṃ viśuddhayā kurvīta pūrvavattatra tattvavarṇādi tad yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ॐ हीं क्षौं हौं हां इति सन्धानानि उभौ शक्तिशिवौ तत्त्वे भुवनाष्टकसिद्धिकं दीपकं रोचिकञ्चैव मोचकं चोर्ध्वगामि च
oṃ hīṃ kṣauṃ hauṃ hāṃ iti sandhānāni ubhau śaktiśivau tattve bhuvanāṣṭakasiddhikaṃ dīpakaṃ rocikañcaiva mocakaṃ cordhvagāmi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्योमरूपमनाथञ्च स्यादनाश्रितनष्टमं ओङ्कारपदमीशाने मन्त्रो वर्णाश् च षोडश
vyomarūpamanāthañca syādanāśritanaṣṭamaṃ oṅkārapadamīśāne mantro varṇāś ca ṣoḍaśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकारादिविसर्गान्ता वीजेन देहकारकौ कुहूश् च शङ्खिनी नाड्यौ देवदत्तधनञ्जयौ
akārādivisargāntā vījena dehakārakau kuhūś ca śaṅkhinī nāḍyau devadattadhanañjayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मरुतौ स्पर्शनं श्रोत्रं इन्द्रिये विषयो नभः :प् २७८ शब्दो गुणो ऽस्यावस्था तु तुर्यातीता तु पञ्चमी
marutau sparśanaṃ śrotraṃ indriye viṣayo nabhaḥ :p 278 śabdo guṇo 'syāvasthā tu turyātītā tu pañcamī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हेतुः सदाशिवो देव इति तत्त्वादिसञ्चयं सञ्चिन्त्य शान्त्यतीताख्यं विदध्यात्ताडनादिकं
hetuḥ sadāśivo deva iti tattvādisañcayaṃ sañcintya śāntyatītākhyaṃ vidadhyāttāḍanādikaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलापाशं समाताड्य फडन्तेन विभिद्य च प्रविश्यान्तर् नमो ऽन्तेन फडन्तेन वियोजयेत्
kalāpāśaṃ samātāḍya phaḍantena vibhidya ca praviśyāntar namo 'ntena phaḍantena viyojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिखाहृत्सम्पुटीभूतं स्वाहान्तं सृणिमुद्रया पूरकेण समाकृष्य पाशं मस्तकसूत्रतः
śikhāhṛtsampuṭībhūtaṃ svāhāntaṃ sṛṇimudrayā pūrakeṇa samākṛṣya pāśaṃ mastakasūtrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुम्भकेन समादाय रेचकेनोद्भवाख्यया हृत्सम्पुटनमो ऽन्तेन वह्निं कुण्डे निवेशयेत्
kumbhakena samādāya recakenodbhavākhyayā hṛtsampuṭanamo 'ntena vahniṃ kuṇḍe niveśayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्याः पूजादिकं सर्वं निवृत्तेरिव साधयेत् सदाशिवं समावाह्य पूजयित्वा प्रतर्प्य च
asyāḥ pūjādikaṃ sarvaṃ nivṛtteriva sādhayet sadāśivaṃ samāvāhya pūjayitvā pratarpya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदा ख्याते ऽधिकारे ऽस्मिन् मुमुक्षुं दीक्षयाम्यहं भाव्यं त्वयानुकूलेन भक्त्या विज्ञापयेदिति
sadā khyāte 'dhikāre 'smin mumukṣuṃ dīkṣayāmyahaṃ bhāvyaṃ tvayānukūlena bhaktyā vijñāpayediti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्रोरावाहनं पूजां कृत्वा तर्पणसन्निधी हृत्सम्पुटात्मवीजेन शिष्यं वक्षसि ताडयेत्
pitrorāvāhanaṃ pūjāṃ kṛtvā tarpaṇasannidhī hṛtsampuṭātmavījena śiṣyaṃ vakṣasi tāḍayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ॐ हां हूं हं फट् प्रविश्य चाप्यनेनैव चैतन्यं विभजेत्ततः शस्त्रेण पाशसंयुक्तं ज्येष्ठयाङ्कुशमुद्रया
oṃ hāṃ hūṃ haṃ phaṭ praviśya cāpyanenaiva caitanyaṃ vibhajettataḥ śastreṇa pāśasaṃyuktaṃ jyeṣṭhayāṅkuśamudrayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ॐ हां हूं हं फट्(१) स्वाहान्तेन तदाकृष्य तेनैव पुटितात्मना गृहीत्वा तन्नमो ऽन्तेन निजात्मनि नियोजयेत्
oṃ hāṃ hūṃ haṃ phaṭ(1) svāhāntena tadākṛṣya tenaiva puṭitātmanā gṛhītvā tannamo 'ntena nijātmani niyojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
:प् २७९ पूर्ववत् पितृसंयोगं भावयित्वोद्भवाख्यया वामया तदनेनैव(१) देव्या गर्भे नियोजयेत्
:p 279 pūrvavat pitṛsaṃyogaṃ bhāvayitvodbhavākhyayā vāmayā tadanenaiva(1) devyā garbhe niyojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्भाधानादिकं सर्वं पूर्वोक्तविधिना चरेत् मूलेन पाशशैथिल्ये निष्कृत्यैव शतं जपेत्
garbhādhānādikaṃ sarvaṃ pūrvoktavidhinā caret mūlena pāśaśaithilye niṣkṛtyaiva śataṃ japet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मलशक्तितिरोधाने पाशानाञ्च वियोजने पञ्चपञ्चाहुतीर्दद्यादायुधेन यथा पुरा
malaśaktitirodhāne pāśānāñca viyojane pañcapañcāhutīrdadyādāyudhena yathā purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाशानायुधमन्त्रेण सप्रवाराभिजप्तया छिन्द्यादस्त्रेण कर्तर्या कलावीजयुजा यथा
pāśānāyudhamantreṇa sapravārābhijaptayā chindyādastreṇa kartaryā kalāvījayujā yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ॐ हां शान्त्यतीतकलापाशाय हः हूं फट् विसृज्य वर्तुलीकृत्य पाशानस्त्रेण पूर्ववत् घृतपूर्णे श्रुवे दत्वा कलास्त्रेणैव होमयेत्
oṃ hāṃ śāntyatītakalāpāśāya haḥ hūṃ phaṭ visṛjya vartulīkṛtya pāśānastreṇa pūrvavat ghṛtapūrṇe śruve datvā kalāstreṇaiva homayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्त्रेण जुहुयात् पज्च पाशाङ्कुशनिवृत्तये प्रायश्चित्तनिषेधार्थं दद्यादष्टाहुतीस्ततः
astreṇa juhuyāt pajca pāśāṅkuśanivṛttaye prāyaścittaniṣedhārthaṃ dadyādaṣṭāhutīstataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदाशिवं हृदावाह्य कृत्वा पूजनतर्पणे पूर्वोक्तविधिना कुर्यादधिकारसमर्पणं
sadāśivaṃ hṛdāvāhya kṛtvā pūjanatarpaṇe pūrvoktavidhinā kuryādadhikārasamarpaṇaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ॐ हां सदाशिव मनोविन्दु शुल्कं गृहाण स्वाहा निःशेषदग्धपाशस्य पशोरस्य सदाशिव बन्धाय न त्वया स्थेयं शिवाज्ञां श्रावयेदिति
oṃ hāṃ sadāśiva manovindu śulkaṃ gṛhāṇa svāhā niḥśeṣadagdhapāśasya paśorasya sadāśiva bandhāya na tvayā stheyaṃ śivājñāṃ śrāvayediti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूलेन जुहुयात् पूर्णां विसृजेत्तु सदाशिवं ततो विशुद्धमात्मानं शरच्चन्द्रमिवोदितं
mūlena juhuyāt pūrṇāṃ visṛjettu sadāśivaṃ tato viśuddhamātmānaṃ śaraccandramivoditaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संहारमुद्रया रौद्र्या संयोज्य गुरुरात्मनि कुर्वीत शिष्यदेहस्थमुद्धृत्योद्भवमुद्रया
saṃhāramudrayā raudryā saṃyojya gururātmani kurvīta śiṣyadehasthamuddhṛtyodbhavamudrayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दद्यादाप्यायनायास्य मस्तके ऽर्घ्याम्बुविन्दुकं क्षमयित्वा महाभक्त्या पितरौ विसृजेत्तथा
dadyādāpyāyanāyāsya mastake 'rghyāmbuvindukaṃ kṣamayitvā mahābhaktyā pitarau visṛjettathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
:प् २८० खेदितौ शिष्यदीक्षायै यन्मया पितरौ युवां कारुण्यनान्मोक्षयित्वा तद्व्रज त्वं स्थानमात्मनः
:p 280 kheditau śiṣyadīkṣāyai yanmayā pitarau yuvāṃ kāruṇyanānmokṣayitvā tadvraja tvaṃ sthānamātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिखामन्त्रितकर्तर्या बोधशक्तिस्वरूपिणीं शिखां छिद्याच्छिवास्त्रेण शिष्यस्य चतुरङ्गुलां
śikhāmantritakartaryā bodhaśaktisvarūpiṇīṃ śikhāṃ chidyācchivāstreṇa śiṣyasya caturaṅgulāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ॐ क्लीं शिखायै हूं फट्(१) ॐ हः अस्त्राय हूं फट् स्रुचि तां घृतपूर्णायां गोविड्गोलकमध्यगां(२) संविधायास्त्रमन्त्रेण हूं फडन्तेन होमयेत्
oṃ klīṃ śikhāyai hūṃ phaṭ(1) oṃ haḥ astrāya hūṃ phaṭ sruci tāṃ ghṛtapūrṇāyāṃ goviḍgolakamadhyagāṃ(2) saṃvidhāyāstramantreṇa hūṃ phaḍantena homayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ॐ हौं हः अस्त्राय हूं फट् प्रक्षाल्य स्रुक्स्रुवौ शिष्यं संस्नाप्याचम्य च स्वयं योजनिकास्थानमात्मानं शस्त्रमन्त्रेण ताडयेत्
oṃ hauṃ haḥ astrāya hūṃ phaṭ prakṣālya sruksruvau śiṣyaṃ saṃsnāpyācamya ca svayaṃ yojanikāsthānamātmānaṃ śastramantreṇa tāḍayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वियोज्याकृष्य सम्पूज्य(३) पूर्ववद् द्वादशान्ततः आत्मीयहृदयाम्भोजकर्णिकायां निवेशयेत्
viyojyākṛṣya sampūjya(3) pūrvavad dvādaśāntataḥ ātmīyahṛdayāmbhojakarṇikāyāṃ niveśayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूरितं श्रुवमाज्येन विहिताधोमुखश्रुचा नित्योक्तविधिनाअदाय शङ्खसन्निभमुद्रया
pūritaṃ śruvamājyena vihitādhomukhaśrucā nityoktavidhinā.adāya śaṅkhasannibhamudrayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसारितशिरोग्रीवो नादोच्चारानुसारतः समदृष्टिशिवश्चान्तः परभावसमन्वितः
prasāritaśirogrīvo nādoccārānusārataḥ samadṛṣṭiśivaścāntaḥ parabhāvasamanvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुम्भमण्डलवह्निभ्यः(४) शिष्यादपि निजात्मनः गृहीत्वा षड्विधविधानं श्रुगग्रे प्राणनाडिकं
kumbhamaṇḍalavahnibhyaḥ(4) śiṣyādapi nijātmanaḥ gṛhītvā ṣaḍvidhavidhānaṃ śrugagre prāṇanāḍikaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सञ्चिन्त्य विन्दुवद् ध्यात्वा क्रमशः सप्तधा यथा प्रथमं प्राणसंयोगस्वरूपमपरन्ततः
sañcintya vinduvad dhyātvā kramaśaḥ saptadhā yathā prathamaṃ prāṇasaṃyogasvarūpamaparantataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
:प् २८१ हृदयादिक्रमोच्चारविसृष्टं मन्त्रसञ्ज्ञकं पूरकं कुम्भकं कृत्वा व्यादाय वदनं मनाक्
:p 281 hṛdayādikramoccāravisṛṣṭaṃ mantrasañjñakaṃ pūrakaṃ kumbhakaṃ kṛtvā vyādāya vadanaṃ manāk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुषुम्णानुगतं नादस्वरूपन्तु तृतीयकं सप्तमे कारणे त्यागात्प्रशान्तविखरं लयः
suṣumṇānugataṃ nādasvarūpantu tṛtīyakaṃ saptame kāraṇe tyāgātpraśāntavikharaṃ layaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्तिनादोर्ध्वसञ्चारस्तच्छक्तिविखरं मतं प्राणस्य निखिलस्यापि शक्तिप्रमेयवर्जितं
śaktinādordhvasañcārastacchaktivikharaṃ mataṃ prāṇasya nikhilasyāpi śaktiprameyavarjitaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्कालविखरं षष्ठं शक्त्यतीतञ्च सप्तमं तदेतद् योजनास्थानं विखरन्तत्त्वसञ्ज्ञकं
tatkālavikharaṃ ṣaṣṭhaṃ śaktyatītañca saptamaṃ tadetad yojanāsthānaṃ vikharantattvasañjñakaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूरकं कुम्भकं कृत्वा व्यादाय वदनं मनाक् शनैर् उदीरयन् मूलं कृत्वा शिष्यात्मनो लयं
pūrakaṃ kumbhakaṃ kṛtvā vyādāya vadanaṃ manāk śanair udīrayan mūlaṃ kṛtvā śiṣyātmano layaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हकारे तडिदाकारे षडध्वजप्राणरूपिणि उकारं परतो नाभेर्वितस्तिं व्याप्य संस्थितं
hakāre taḍidākāre ṣaḍadhvajaprāṇarūpiṇi ukāraṃ parato nābhervitastiṃ vyāpya saṃsthitaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः परं मकारन्तु हृदयाच्चतुरङ्गुलं ओङ्कारं वाचकं विष्णोस्ततो ऽष्टाङ्गुलकण्ठकं
tataḥ paraṃ makārantu hṛdayāccaturaṅgulaṃ oṅkāraṃ vācakaṃ viṣṇostato 'ṣṭāṅgulakaṇṭhakaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुरङ्गुलतालुस्थं मकारं रुद्रवाचकं तद्वल्ललाटमध्यस्थं विन्दुमीश्वरवाचकं
caturaṅgulatālusthaṃ makāraṃ rudravācakaṃ tadvallalāṭamadhyasthaṃ vindumīśvaravācakaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नादं सदाशिवं देवं ब्रह्मरन्ध्रावसानकं शक्तिं च ब्रह्मरन्ध्रस्थां त्यजन्नित्यमनुक्रमात्
nādaṃ sadāśivaṃ devaṃ brahmarandhrāvasānakaṃ śaktiṃ ca brahmarandhrasthāṃ tyajannityamanukramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यं पिपीलिकास्पर्शं तस्मिन्नेवानुभूय च द्वादशान्ते परे तत्त्वे परमानन्दलक्षणे
divyaṃ pipīlikāsparśaṃ tasminnevānubhūya ca dvādaśānte pare tattve paramānandalakṣaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भावशून्ये मनो ऽतीते शिवे नित्यगुणोदये विलीय मानसे तस्मिन् शिष्यात्मानं विभावयेत्
bhāvaśūnye mano 'tīte śive nityaguṇodaye vilīya mānase tasmin śiṣyātmānaṃ vibhāvayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विमुञ्चन् सर्पिषो धारां ज्वालान्ते ऽपि परे शिवे योजनिकास्थिरत्वाय वौषडन्तशिवाणुना(१)
vimuñcan sarpiṣo dhārāṃ jvālānte 'pi pare śive yojanikāsthiratvāya vauṣaḍantaśivāṇunā(1)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
:प् २८२ दत्वा पूर्णां विधानेन गुणापदानमचरेत् ॐ हां आत्मने(१) सर्वज्ञो भव स्वाहा । ॐ हां आत्मने(२) परितृप्तो भव स्वाहा । ॐ ह्रूं आत्मने(३) अनादिबोधो भव स्वाहा । ॐ हौं आत्मने(४) स्वतन्त्रो भव स्वाहा । ॐ हौं आत्मन्(५) अलुप्तशक्तिर्भव स्वाहा । ॐ हः आत्मने(६) अनन्तशक्तिर्भव स्वाहा इत्थं षड्गुणमात्मानं गृहीत्वा परमाक्षरात्
:p 282 datvā pūrṇāṃ vidhānena guṇāpadānamacaret oṃ hāṃ ātmane(1) sarvajño bhava svāhā / oṃ hāṃ ātmane(2) paritṛpto bhava svāhā / oṃ hrūṃ ātmane(3) anādibodho bhava svāhā / oṃ hauṃ ātmane(4) svatantro bhava svāhā / oṃ hauṃ ātman(5) aluptaśaktirbhava svāhā / oṃ haḥ ātmane(6) anantaśaktirbhava svāhā itthaṃ ṣaḍguṇamātmānaṃ gṛhītvā paramākṣarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विधिना भावनोपेतः शिष्यदेहे नियोजयेत् तीव्राणुशक्तिसम्पातजनितश्रमशान्तये
vidhinā bhāvanopetaḥ śiṣyadehe niyojayet tīvrāṇuśaktisampātajanitaśramaśāntaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिष्यमूर्धनि विन्यस्येदर्घ्यादमृतविन्दुकं प्रणमय्येशकुम्भादीन् शिवाद्दक्षिणमण्डले(७)
śiṣyamūrdhani vinyasyedarghyādamṛtavindukaṃ praṇamayyeśakumbhādīn śivāddakṣiṇamaṇḍale(7)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौम्यवक्त्रं व्यवस्थाप्य शिष्यं दक्षिणमात्मनः त्वयैवानुगृहीतो ऽयं मूर्तिमास्थाय मामकीं
saumyavaktraṃ vyavasthāpya śiṣyaṃ dakṣiṇamātmanaḥ tvayaivānugṛhīto 'yaṃ mūrtimāsthāya māmakīṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवे वह्नौ गुरौ तस्माद्भक्तिं चाप्यस्य वर्धय(८) इति विज्ञाप्य देवेशं प्रणम्य च गुरुः स्वयं
deve vahnau gurau tasmādbhaktiṃ cāpyasya vardhaya(8) iti vijñāpya deveśaṃ praṇamya ca guruḥ svayaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
:प् २८३ श्रेयस्तवास्त्विति ब्रूयादाशिषं शिष्यमादरात् ततः परमया भक्त्या दत्वा देवे ऽष्टपुष्पिकां पुत्रकं शिवकुम्भेन संस्नाप्य विसृजेन्मखं
:p 283 śreyastavāstviti brūyādāśiṣaṃ śiṣyamādarāt tataḥ paramayā bhaktyā datvā deve 'ṣṭapuṣpikāṃ putrakaṃ śivakumbhena saṃsnāpya visṛjenmakhaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.