Library·Atharvaveda Saṃhitā (Śaunaka)·10·10.7
कस्मिन्न् अङ्गे तपो अस्याधि तिष्ठति कस्मिन्न् अङ्ग ऋतम् अस्याध्य् आहितम् । क्व व्रतं क्व श्रद्धास्य तिष्ठति कस्मिन्न् अङ्गे सत्यम् अस्य प्रतिष्ठितम् ॥१॥
kasminn aṅge tapo asyādhi tiṣṭhati kasminn aṅga ṛtam asyādhy āhitam | kva vrataṃ kva śraddhāsya tiṣṭhati kasminn aṅge satyam asya pratiṣṭhitam ||1||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्माद् अङ्गाद् दीप्यते अग्निर् अस्य कस्माद् अङ्गात् पवते मातरिश्व । कस्माद् अङ्गाद् वि मिमीते ऽधि चन्द्रमा मह स्कम्भस्य मिमानो अङ्गम् ॥२॥
kasmād aṅgād dīpyate agnir asya kasmād aṅgāt pavate mātariśva | kasmād aṅgād vi mimīte 'dhi candramā maha skambhasya mimāno aṅgam ||2||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्मिन्न् अङ्गे तिष्ठति भूमिर् अस्य कस्मिन्न् अङ्गे तिष्ठत्य् अन्तरिक्षम् । कस्मिन्न् अङ्गे तिष्ठत्य् आहिता द्यौः कस्मिन्न् अङ्गे तिष्ठत्य् उत्तरं दिवः ॥३॥
kasminn aṅge tiṣṭhati bhūmir asya kasminn aṅge tiṣṭhaty antarikṣam | kasminn aṅge tiṣṭhaty āhitā dyauḥ kasminn aṅge tiṣṭhaty uttaraṃ divaḥ ||3||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्व प्रेप्सन् दीप्यत ऊर्ध्वो अग्निः क्व प्रेप्सन् पवते मातरिश्वा । यत्र प्रेप्सन्तीर् अभियन्त्य् आवृतः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विद् एव सः ॥४॥
kva prepsan dīpyata ūrdhvo agniḥ kva prepsan pavate mātariśvā | yatra prepsantīr abhiyanty āvṛtaḥ skambhaṃ taṃ brūhi katamaḥ svid eva saḥ ||4||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्वार्धमासाः क्व यन्ति मासाः संवत्सरेण सह संविदानाः । यत्र यन्त्य् ऋतवो यत्रार्तवाः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विद् एव सः ॥५॥
kvārdhamāsāḥ kva yanti māsāḥ saṃvatsareṇa saha saṃvidānāḥ | yatra yanty ṛtavo yatrārtavāḥ skambhaṃ taṃ brūhi katamaḥ svid eva saḥ ||5||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्व प्रेप्सन्ती युवती विरूपे अहोरात्रे द्रवतः संविदाने । यत्र प्रेप्सन्तीर् अभियन्त्य् आपः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विद् एव सः ॥६॥
kva prepsantī yuvatī virūpe ahorātre dravataḥ saṃvidāne | yatra prepsantīr abhiyanty āpaḥ skambhaṃ taṃ brūhi katamaḥ svid eva saḥ ||6||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मिन्त् स्तब्ध्वा प्रजापतिर् लोकान्त् सर्वां अधारयत् । स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विद् एव सः ॥७॥
yasmint stabdhvā prajāpatir lokānt sarvāṃ adhārayat | skambhaṃ taṃ brūhi katamaḥ svid eva saḥ ||7||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् परमम् अवमम् यच् च मध्यमं प्रजापतिः ससृजे विश्वरूपम् । कियता स्कम्भः प्र विवेश तत्र यन् न प्राविशत् कियत् तद् बभूव ॥८॥
yat paramam avamam yac ca madhyamaṃ prajāpatiḥ sasṛje viśvarūpam | kiyatā skambhaḥ pra viveśa tatra yan na prāviśat kiyat tad babhūva ||8||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कियता स्कम्भः प्र विवेश भूतम् कियद् भविष्यद् अन्वाशये ऽस्य । एकं यद् अङ्गम् अकृणोत् सहस्रधा कियता स्कम्भः प्र विवेश तत्र ॥९॥
kiyatā skambhaḥ pra viveśa bhūtam kiyad bhaviṣyad anvāśaye 'sya | ekaṃ yad aṅgam akṛṇot sahasradhā kiyatā skambhaḥ pra viveśa tatra ||9||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र लोकाम्श् च कोशांश् चापो ब्रह्म जना विदुः । असच् च यत्र सच् चान्त स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विद् एव सः ॥१०॥ २२
yatra lokāmś ca kośāṃś cāpo brahma janā viduḥ | asac ca yatra sac cānta skambhaṃ taṃ brūhi katamaḥ svid eva saḥ ||10|| 22
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र तपः पराक्रम्य व्रतं धारयत्य् उत्तरम् । ऋतं च यत्र श्रद्धा चापो ब्रह्म समाहिताः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विद् एव सः ॥११॥
yatra tapaḥ parākramya vrataṃ dhārayaty uttaram | ṛtaṃ ca yatra śraddhā cāpo brahma samāhitāḥ skambhaṃ taṃ brūhi katamaḥ svid eva saḥ ||11||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मिन् भूमिर् अन्तरिक्षं द्यौर् यस्मिन्न् अध्य् आहिता । यत्राग्निश् चन्द्रमाः सूर्यो वातस् तिष्ठन्त्य् आर्पिताः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विद् एव सः ॥१२॥
yasmin bhūmir antarikṣaṃ dyaur yasminn adhy āhitā | yatrāgniś candramāḥ sūryo vātas tiṣṭhanty ārpitāḥ skambhaṃ taṃ brūhi katamaḥ svid eva saḥ ||12||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य त्रयस्त्रिंशद् देवा अङ्गे सर्वे समाहिताः । स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विद् एव सः ॥१३॥
yasya trayastriṃśad devā aṅge sarve samāhitāḥ | skambhaṃ taṃ brūhi katamaḥ svid eva saḥ ||13||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र ऋषयः प्रथमजा ऋचः साम यजुर् मही । एकर्षिर् यस्मिन्न् आर्पितः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विद् एव सः ॥१४॥
yatra ṛṣayaḥ prathamajā ṛcaḥ sāma yajur mahī | ekarṣir yasminn ārpitaḥ skambhaṃ taṃ brūhi katamaḥ svid eva saḥ ||14||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्रामृतं च मृत्युश् च पुरुषे ऽधि समाहिते । समुद्रो यस्य नाड्यः पुरुषे ऽधि समाहिताः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विद् एव सः ॥१५॥
yatrāmṛtaṃ ca mṛtyuś ca puruṣe 'dhi samāhite | samudro yasya nāḍyaḥ puruṣe 'dhi samāhitāḥ skambhaṃ taṃ brūhi katamaḥ svid eva saḥ ||15||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य चतस्रः प्रदिशो नाड्यस् तिष्ठन्ति प्रथमाः । यज्ञो यत्र पराक्रान्तः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विद् एव सः ॥१६॥
yasya catasraḥ pradiśo nāḍyas tiṣṭhanti prathamāḥ | yajño yatra parākrāntaḥ skambhaṃ taṃ brūhi katamaḥ svid eva saḥ ||16||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये पुरुषे ब्रह्म विदुस् ते विदुः परमेष्ठिनम् । यो वेद परमेष्ठिनं यश् च वेद प्रजापतिम् । ज्येष्ठं ये ब्राह्मणं विदुस् ते स्कम्भम् अनुसंविदुः ॥१७॥
ye puruṣe brahma vidus te viduḥ parameṣṭhinam | yo veda parameṣṭhinaṃ yaś ca veda prajāpatim | jyeṣṭhaṃ ye brāhmaṇaṃ vidus te skambham anusaṃviduḥ ||17||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य शिरो वैश्वानरश् चक्षुर् अङ्गिरसो ऽभवन् । अङ्गानि यस्य यातवः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विद् एव सः ॥१८॥
yasya śiro vaiśvānaraś cakṣur aṅgiraso 'bhavan | aṅgāni yasya yātavaḥ skambhaṃ taṃ brūhi katamaḥ svid eva saḥ ||18||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य ब्रह्म मुखम् आहुर् जिह्वां मधुकशाम् उत । विराजम् ऊधो यस्याहुः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विद् एव सः ॥१९॥
yasya brahma mukham āhur jihvāṃ madhukaśām uta | virājam ūdho yasyāhuḥ skambhaṃ taṃ brūhi katamaḥ svid eva saḥ ||19||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्माद् ऋचो अपातक्षन् यजुर् यस्माद् अपाकषन् । सामानि यस्य लोमान्य् अथर्वाङ्गिरसो मुखं स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विद् एव सः ॥२०॥ २३
yasmād ṛco apātakṣan yajur yasmād apākaṣan | sāmāni yasya lomāny atharvāṅgiraso mukhaṃ skambhaṃ taṃ brūhi katamaḥ svid eva saḥ ||20|| 23
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असच्चाखां प्रतिष्ठन्तीं परमम् इव जना विदुः । उतो सन् मन्यन्ते ऽवरे ये ते शाखाम् उपासते ॥२१॥
asaccākhāṃ pratiṣṭhantīṃ paramam iva janā viduḥ | uto san manyante 'vare ye te śākhām upāsate ||21||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्रादित्याश् च रुद्राश् च वसवश् च समाहिताः । भूतं च यत्र भव्यं च सर्वे लोकाः प्रतिष्ठिताः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विद् एव सः ॥२२॥
yatrādityāś ca rudrāś ca vasavaś ca samāhitāḥ | bhūtaṃ ca yatra bhavyaṃ ca sarve lokāḥ pratiṣṭhitāḥ skambhaṃ taṃ brūhi katamaḥ svid eva saḥ ||22||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य त्रयस्त्रिंशद् देवा निधिं रक्षन्ति सर्वदा । निधिं तम् अद्य को वेद यं देवा अभिरक्षथ ॥२३॥
yasya trayastriṃśad devā nidhiṃ rakṣanti sarvadā | nidhiṃ tam adya ko veda yaṃ devā abhirakṣatha ||23||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र देवा ब्रह्मविदो ब्रह्म ज्येष्ठम् उपासते । यो वै तान् विद्यात् प्रत्यक्षं स ब्रह्मा वेदिता स्यात् ॥२४॥
yatra devā brahmavido brahma jyeṣṭham upāsate | yo vai tān vidyāt pratyakṣaṃ sa brahmā veditā syāt ||24||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बृहन्तो नाम ते देवा ये ऽसतः परि जज्ञिरे । एकं तद् अङ्गं स्कम्भस्यासद् आहुः परो जनाः ॥२५॥
bṛhanto nāma te devā ye 'sataḥ pari jajñire | ekaṃ tad aṅgaṃ skambhasyāsad āhuḥ paro janāḥ ||25||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र स्कम्भः प्रजनयन् पुराणं व्यवर्तयत् । एकं तद् अङ्गं स्कम्भस्य पुराणम् अनुसंविदुः ॥२६॥
yatra skambhaḥ prajanayan purāṇaṃ vyavartayat | ekaṃ tad aṅgaṃ skambhasya purāṇam anusaṃviduḥ ||26||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य त्रयस्त्रिंशद् देवा अङ्गे गात्रा विभेजिरे । तान् वै त्रयस्त्रिंशद् देवान् एके ब्रहम्विदो विदुः ॥२७॥
yasya trayastriṃśad devā aṅge gātrā vibhejire | tān vai trayastriṃśad devān eke brahamvido viduḥ ||27||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्यगर्भम् परमम् अनत्युद्यं जना विदुः । स्कम्भस् तद् अग्रे प्रासिञ्चद् धिरण्यं लोके अन्तरा ॥२८॥
hiraṇyagarbham paramam anatyudyaṃ janā viduḥ | skambhas tad agre prāsiñcad dhiraṇyaṃ loke antarā ||28||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्कम्भे लोकाः स्कम्भे तपः स्कम्भे ऽध्य् ऋतम् आहितम् । स्कम्भ त्वा वेद प्रत्यक्षम् इन्द्रे सर्वं समाहितम् ॥२९॥
skambhe lokāḥ skambhe tapaḥ skambhe 'dhy ṛtam āhitam | skambha tvā veda pratyakṣam indre sarvaṃ samāhitam ||29||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रे लोका इन्द्रे तप इन्द्रे ऽध्य् ऋतम् आहितम् । इन्द्रं त्वा वेद प्रत्यक्षं स्कम्भे सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥३०॥ २४
indre lokā indre tapa indre 'dhy ṛtam āhitam | indraṃ tvā veda pratyakṣaṃ skambhe sarvaṃ pratiṣṭhitam ||30|| 24
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाम नाम्ना जोहवीति पुरा सूर्यात् पुरोषसः । यद् अजः प्रथमं संबभूव स ह तत् स्वराज्यम् इयाय यस्मान् नान्यत् परम् अस्ति भूतम् ॥३१॥
nāma nāmnā johavīti purā sūryāt puroṣasaḥ | yad ajaḥ prathamaṃ saṃbabhūva sa ha tat svarājyam iyāya yasmān nānyat param asti bhūtam ||31||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य भूमिः प्रमान्तरिक्षम् उतोदरम् । दिवं यश् चक्रे मूर्धानं तस्मै ज्येष्ठाय ब्रह्मणे नमः ॥३२॥
yasya bhūmiḥ pramāntarikṣam utodaram | divaṃ yaś cakre mūrdhānaṃ tasmai jyeṣṭhāya brahmaṇe namaḥ ||32||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य सूर्यश् चक्षुश् चन्द्रमाश् च पुनर्णवः । अग्निं यश् चक्र आस्यं तस्मै ज्येष्ठाय ब्रह्मणे नमः ॥३३॥
yasya sūryaś cakṣuś candramāś ca punarṇavaḥ | agniṃ yaś cakra āsyaṃ tasmai jyeṣṭhāya brahmaṇe namaḥ ||33||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य वातः प्राणापानौ चक्षुर् अङ्गिरसो ऽभवन् । दिशो यश् चक्रे प्रज्ञानीस् तस्मै ज्येष्ठाय ब्रह्मणे नमः ॥३४॥
yasya vātaḥ prāṇāpānau cakṣur aṅgiraso 'bhavan | diśo yaś cakre prajñānīs tasmai jyeṣṭhāya brahmaṇe namaḥ ||34||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्कम्भो दाधार द्यावापृथिवी उभे इमे स्कम्भो दाधारोर्व् अन्तरिक्षम् । स्कम्भो दाधार प्रदिशः षड् उर्वीः स्कम्भ इदं विश्वं भुवनम् आ विवेश ॥३५॥
skambho dādhāra dyāvāpṛthivī ubhe ime skambho dādhārorv antarikṣam | skambho dādhāra pradiśaḥ ṣaḍ urvīḥ skambha idaṃ viśvaṃ bhuvanam ā viveśa ||35||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः श्रमात् तपसो जातो लोकान्त् सर्वान्त् समानशे । सोमं यश् चक्रे केवलं तस्मै ज्येष्ठाय ब्रह्मणे नमः ॥३६॥
yaḥ śramāt tapaso jāto lokānt sarvānt samānaśe | somaṃ yaś cakre kevalaṃ tasmai jyeṣṭhāya brahmaṇe namaḥ ||36||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं वातो नेलयति कथं न रमते मनः । किम् आपः सत्यं प्रेप्सन्तीर् नेलयन्ति कदा चन ॥३७॥
kathaṃ vāto nelayati kathaṃ na ramate manaḥ | kim āpaḥ satyaṃ prepsantīr nelayanti kadā cana ||37||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महद् यक्षं भुवनस्य मध्ये तपसि क्रान्तं सलिलस्य पृष्ठे । तस्मिन् छ्रयन्ते य उ के च देवा वृक्षस्य स्कन्धः परित इव शाखाः ॥३८॥
mahad yakṣaṃ bhuvanasya madhye tapasi krāntaṃ salilasya pṛṣṭhe | tasmin chrayante ya u ke ca devā vṛkṣasya skandhaḥ parita iva śākhāḥ ||38||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मै हस्ताभ्यां पादाभ्यां वाचा श्रोत्रेण चक्षुषा । यस्मै देवाः सदा बलिं प्रयछन्ति विमिते ऽमितं स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विद् एव सः ॥३९॥
yasmai hastābhyāṃ pādābhyāṃ vācā śrotreṇa cakṣuṣā | yasmai devāḥ sadā baliṃ prayachanti vimite 'mitaṃ skambhaṃ taṃ brūhi katamaḥ svid eva saḥ ||39||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप तस्य हतं तमो व्यावृत्तः स पाप्मना । सर्वाणि तस्मिन् ज्योतींषि यानि त्रीणि प्रजापतौ ॥४०॥
apa tasya hataṃ tamo vyāvṛttaḥ sa pāpmanā | sarvāṇi tasmin jyotīṃṣi yāni trīṇi prajāpatau ||40||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो वेतसं हिरण्ययं तिष्ठन्तं सलिले वेद । स वै गुह्यः प्रजापतिः ॥४१॥
yo vetasaṃ hiraṇyayaṃ tiṣṭhantaṃ salile veda | sa vai guhyaḥ prajāpatiḥ ||41||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्त्रम् एके युवती विरूपे अभ्याक्रामं वयतः षण्मयूखम् । प्रान्या तन्तूंस् तिरते धत्ते अन्या नाप वृञ्जाते न गमातो अन्तम् ॥४२॥
tantram eke yuvatī virūpe abhyākrāmaṃ vayataḥ ṣaṇmayūkham | prānyā tantūṃs tirate dhatte anyā nāpa vṛñjāte na gamāto antam ||42||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोर् अहं परिनृत्यन्त्योर् इव न वि जानामि यतरा परस्तात् । पुमान् एनद् वयत्य् उद् गृणन्ति पुमान् एनद् वि जभाराधि नाके ॥४३॥
tayor ahaṃ parinṛtyantyor iva na vi jānāmi yatarā parastāt | pumān enad vayaty ud gṛṇanti pumān enad vi jabhārādhi nāke ||43||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमे मयूखा उप तस्तभुर् दिवं सामानि चक्रुस् तसराणि वातवे ॥४४॥ २५
ime mayūkhā upa tastabhur divaṃ sāmāni cakrus tasarāṇi vātave ||44|| 25
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.