Atharvavedaparisistas 24

ओम् अथ र्षिपुत्रिकायां तु स्फुतं सर्वेषु कर्मसु । लक्षणं ह्य् अग्निवर्णानां प्रवक्ष्यामि यथाक्रमम् ॥

om atha rṣiputrikāyāṃ tu sphutaṃ sarveṣu karmasu | lakṣaṇaṃ hy agnivarṇānāṃ pravakṣyāmi yathākramam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वास्तुकर्मण्य् अथोत्पाते पतेर् नीराजने विधौ । सर्वनक्षत्रहोमेषु ग्रहातिथ्यविधौ तथा ॥

vāstukarmaṇy athotpāte pater nīrājane vidhau | sarvanakṣatrahomeṣu grahātithyavidhau tathā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यात्रोद्याने विवाहेषु चूडोपनयनेषु च । सर्वेषु चाग्निहोमेषु वह्निवर्णान् निबोधत ॥

yātrodyāne vivāheṣu cūḍopanayaneṣu ca | sarveṣu cāgnihomeṣu vahnivarṇān nibodhata ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मानेनाध्यर्धशीर्सण्या त्रिमध्या षण्मुखा स्मृता । चतुरश्रा चकर्तव्या वेदिः शान्तीष्टिकर्मसु ॥

mānenādhyardhaśīrsaṇyā trimadhyā ṣaṇmukhā smṛtā | caturaśrā cakartavyā vediḥ śāntīṣṭikarmasu ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषा वै विपरीता च कार्या घोरेषु कर्मसु । कर्मणाम् अनुरूपां तु वेदिं वक्ष्याम्य् अतः परम् ॥

eṣā vai viparītā ca kāryā ghoreṣu karmasu | karmaṇām anurūpāṃ tu vediṃ vakṣyāmy ataḥ param ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथावर्तनगोचर्मचक्रतल्पेषु संमिता । संमृज्य प्रोक्ष्य संस्तीर्य विधिवच् चोपशोभयेत् ॥

yathāvartanagocarmacakratalpeṣu saṃmitā | saṃmṛjya prokṣya saṃstīrya vidhivac copaśobhayet ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्लक्ष्णाः समाहिताः सर्वाः प्रागुदक्प्रवणाः शुभाः । संमृज्य प्रोक्ष्य संस्तीर्य विधिवच् चोपशोभयेत् ॥

ślakṣṇāḥ samāhitāḥ sarvāḥ prāgudakpravaṇāḥ śubhāḥ | saṃmṛjya prokṣya saṃstīrya vidhivac copaśobhayet ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणेन तु या वक्रा याज्ञिकं सा विनाशयेत् । या च वक्रोत्तरेण स्याद् यजमानं विनाशयेत् ॥

dakṣiṇena tu yā vakrā yājñikaṃ sā vināśayet | yā ca vakrottareṇa syād yajamānaṃ vināśayet ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरस्तात् पृष्ठतो वापि मध्यतो विषमा च या । पुरम् अन्तःपुरं चापि नायकं च हिनस्ति सा ॥

purastāt pṛṣṭhato vāpi madhyato viṣamā ca yā | puram antaḥpuraṃ cāpi nāyakaṃ ca hinasti sā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषा संक्षेपतः प्रोक्ता वेदिः सामान्यलक्षणा । विशेषतस् तु तेष्व् एव कर्मस्व् एवाभिधास्यते ॥

eṣā saṃkṣepataḥ proktā vediḥ sāmānyalakṣaṇā | viśeṣatas tu teṣv eva karmasv evābhidhāsyate ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राचीं संशोधयेद् भूमिं यज्ञवास्तु यथोदितम् । समित्कुशाग्निवर्णानां लक्षणज्ञो भवेद् गुरुः ॥

prācīṃ saṃśodhayed bhūmiṃ yajñavāstu yathoditam | samitkuśāgnivarṇānāṃ lakṣaṇajño bhaved guruḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तु यत्नवान् सम्यग् अग्नाव् उपसमाहिते । अग्निवर्णान् परीक्षेत यथोवाचोशनाः कविः ॥

tatas tu yatnavān samyag agnāv upasamāhite | agnivarṇān parīkṣeta yathovācośanāḥ kaviḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शब्दं वर्णं च गन्धं च रूपं स्नेहं प्रभां गतिम् । स्पर्शं चापि परीक्षेत अग्नाव् इति विनिश्चयः ॥

śabdaṃ varṇaṃ ca gandhaṃ ca rūpaṃ snehaṃ prabhāṃ gatim | sparśaṃ cāpi parīkṣeta agnāv iti viniścayaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वाहाकारावसाने तु स्वयम् उत्थाय पावकः । हविर् यात्राभिलषति तद् विद्याद् अर्थसिद्धये ॥

svāhākārāvasāne tu svayam utthāya pāvakaḥ | havir yātrābhilaṣati tad vidyād arthasiddhaye ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृषवारणमेघौघनेमिदुन्दुभिनिःस्वनः । मृणालपद्मदूर्वाभकुमुदोत्पलगन्धमुक् ॥

vṛṣavāraṇameghaughanemidundubhiniḥsvanaḥ | mṛṇālapadmadūrvābhakumudotpalagandhamuk ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा महात्मा स्तनयन् वाहकुम्भनिभद्युतिः । संहितज्वालनिकरः पावकः पापनाशनः ॥

tathā mahātmā stanayan vāhakumbhanibhadyutiḥ | saṃhitajvālanikaraḥ pāvakaḥ pāpanāśanaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुरण्टाकृतिगोक्षीरहेमारुणतडित्प्रभः । प्रोत्फुल्लोत्पलकुन्देन्दुकुमुदाभोत्पलद्युतिः ॥

kuraṇṭākṛtigokṣīrahemāruṇataḍitprabhaḥ | protphullotpalakundendukumudābhotpaladyutiḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हुतो ऽपि संज्वलत्य् एव स्निग्धो विप्रस्य दक्षिणः । लेलिहानः प्रमुदितः कृष्णवर्णो ऽर्थसिधये ॥

huto 'pi saṃjvalaty eva snigdho viprasya dakṣiṇaḥ | lelihānaḥ pramuditaḥ kṛṣṇavarṇo 'rthasidhaye ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशालमूलो ह्य् अमलो नीलः पृथुलमध्यमः । प्रदीप्ताग्रो ऽमलततो ज्वालामालाकुलो ऽनलः ॥

viśālamūlo hy amalo nīlaḥ pṛthulamadhyamaḥ | pradīptāgro 'malatato jvālāmālākulo 'nalaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रदक्षिणः प्रसन्नार्चिर् अर्चिष्मान् अर्चितद्युतिः । अर्चनीयश् च नृपतेर् अर्चितो हव्यवाहनः ॥

pradakṣiṇaḥ prasannārcir arciṣmān arcitadyutiḥ | arcanīyaś ca nṛpater arcito havyavāhanaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिस्तरणयोगाच् च यज्ञकाण्डपरिच्छदम् । शान्तिवेश्मार्ध्वदीप्तार्चिर् ऋत्विजश् चानुलिम्पति ॥

paristaraṇayogāc ca yajñakāṇḍaparicchadam | śāntiveśmārdhvadīptārcir ṛtvijaś cānulimpati ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रहसन्न् इव शब्देन द्योतयन्न् इव तेजसा । कृतपुण्यस्य नृपतेर् हूयमानो हुताशनः ॥

prahasann iva śabdena dyotayann iva tejasā | kṛtapuṇyasya nṛpater hūyamāno hutāśanaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मणो ऽवभृथे यस्य हविषो ऽन्ते च पार्थिवम् । सुगन्धाभिर् अधूमाभिः शिखाभिः संस्पृशन्न् इव ॥

karmaṇo 'vabhṛthe yasya haviṣo 'nte ca pārthivam | sugandhābhir adhūmābhiḥ śikhābhiḥ saṃspṛśann iva ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्चिभिर् ज्वालभारैश् च प्रदहन् द्विषतां दिशः । विधूमः कुण्डली यः स्याद् अनुलोमश् च सिद्धये ॥

arcibhir jvālabhāraiś ca pradahan dviṣatāṃ diśaḥ | vidhūmaḥ kuṇḍalī yaḥ syād anulomaś ca siddhaye ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुरण्टहेमारुणशङ्खकुन्दमुक्तावलीन्दुप्रतिमे हुताशे । समस्वने सिंहवृषैर् गजेन्द्रबलाहकौघस्वनदुन्दुभीनाम् ॥

kuraṇṭahemāruṇaśaṅkhakundamuktāvalīndupratime hutāśe | samasvane siṃhavṛṣair gajendrabalāhakaughasvanadundubhīnām ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशालमूले पृथुले च मध्ये ज्ञेयानले संप्रति पीडिताग्रे । मृणालपद्मानिलतुल्यगन्धे त्रिसागरान्ता वसुधा नृपस्य ॥

viśālamūle pṛthule ca madhye jñeyānale saṃprati pīḍitāgre | mṛṇālapadmānilatulyagandhe trisāgarāntā vasudhā nṛpasya ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आतप्तपद्मानिलतुल्यगन्धे त्रिसागरान्ता वसुधा नृपस्य । तस्यार्थबान्धववती सकला महीयं वीर्यांशुजालविवराहतराजशब्दा ॥

ātaptapadmānilatulyagandhe trisāgarāntā vasudhā nṛpasya | tasyārthabāndhavavatī sakalā mahīyaṃ vīryāṃśujālavivarāhatarājaśabdā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विभ्राजते त्व् अखिलरागयुतो हुताशो हस्तावृतं कथयतीव जयं नृपस्य । सूर्यांशुभिः कृतविघट्टनहेमपद्मकिंजल्कचूर्णनिकरारुणतामलांशुः ॥

vibhrājate tv akhilarāgayuto hutāśo hastāvṛtaṃ kathayatīva jayaṃ nṛpasya | sūryāṃśubhiḥ kṛtavighaṭṭanahemapadmakiṃjalkacūrṇanikarāruṇatāmalāṃśuḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीरोदशुक्तिपुटगर्भविकीर्णमुक्तासंघातपाण्डुररजो रथनेमिघोषः । दाता नृपाय वसुधां तु हिमांशुमौलिज्योत्स्नाविकाशितसमुद्रजलां हुताशः ॥

kṣīrodaśuktipuṭagarbhavikīrṇamuktāsaṃghātapāṇḍurarajo rathanemighoṣaḥ | dātā nṛpāya vasudhāṃ tu himāṃśumaulijyotsnāvikāśitasamudrajalāṃ hutāśaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लक्ष्मीप्रदोहरमृणालकपालशुभ्रस्निग्धानुवृत्तशिखरप्रकृतिश् च यत्र । वैश्वानरो ज्वलति यस्य विशुद्धमूर्तिः स प्राप्नुयान् नृपशताधिपतां नरेन्द्रः ॥

lakṣmīpradoharamṛṇālakapālaśubhrasnigdhānuvṛttaśikharaprakṛtiś ca yatra | vaiśvānaro jvalati yasya viśuddhamūrtiḥ sa prāpnuyān nṛpaśatādhipatāṃ narendraḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बालार्कबोधितसरोरुहगर्भगन्धस् तोयावलम्बिजलदस्तनिताभिरामः । राज्ञो ददाति वसुधां हुतभुग् गजेन्द्रदन्ताग्रकम्पितमहार्णववीचिवृक्षाम् ॥

bālārkabodhitasaroruhagarbhagandhas toyāvalambijaladastanitābhirāmaḥ | rājño dadāti vasudhāṃ hutabhug gajendradantāgrakampitamahārṇavavīcivṛkṣām ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्यां वसन्तरविमण्डलतुल्यबिम्बो वेद्यां नृपस्य परिपूर्णमरीचिजालः । तस्यानलाकलितसागरतोयवस्त्रा म्रागैक्षवेनिर् अवनिर् वशम् अभ्युपैति ॥

yasyāṃ vasantaravimaṇḍalatulyabimbo vedyāṃ nṛpasya paripūrṇamarīcijālaḥ | tasyānalākalitasāgaratoyavastrā mrāgaikṣavenir avanir vaśam abhyupaiti ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्यानलो ज्वलति काञ्चनतुल्यगौरो प्रज्वाल्यमानवपुर् उत्पलकोशगन्धः । आयाति तस्य भवनं ह्य् अलिदीप्तिमाला सव्रीडसूर्यकिरणा क्षितिपाललक्ष्मीर् इति ॥

yasyānalo jvalati kāñcanatulyagauro prajvālyamānavapur utpalakośagandhaḥ | āyāti tasya bhavanaṃ hy alidīptimālā savrīḍasūryakiraṇā kṣitipālalakṣmīr iti ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.