Library·Atharvavedaparisistas·64
ॐ यान् प्रोवाचाङ्गिराः पूर्वं यांश्च वेदो ऽशनाः कविः । तान् अहं संप्रवक्ष्यामि उत्पातांस् त्रिविधान् अपि ॥
oṃ yān provācāṅgirāḥ pūrvaṃ yāṃśca vedo 'śanāḥ kaviḥ | tān ahaṃ saṃpravakṣyāmi utpātāṃs trividhān api ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकृतेर् अन्यथाभवो यत्रयत्रोपजायते । तत्रतत्र विजानीयात् सर्वम् उत्पातलक्षणम् ॥
prakṛter anyathābhavo yatrayatropajāyate | tatratatra vijānīyāt sarvam utpātalakṣaṇam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्थिवं चान्तरिक्षं च दिव्यं चोत्पातलक्षणम् । नक्षत्रोपद्रवेषूक्तं यथाविधि तथैव तत् ॥
pārthivaṃ cāntarikṣaṃ ca divyaṃ cotpātalakṣaṇam | nakṣatropadraveṣūktaṃ yathāvidhi tathaiva tat ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषूत्पातगणेषु आहू रसातलसमुद्भवान् । निर्घातान् भूमिकम्पांश् च कीर्त्यमानान् निबोधत ॥
teṣūtpātagaṇeṣu āhū rasātalasamudbhavān | nirghātān bhūmikampāṃś ca kīrtyamānān nibodhata ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वारुणाग्नेयवायव्याः कम्पयन्ति वसुंधराम् । शुभाशुभार्थं लोकानां रात्रौ अहनि चक्रवत् ॥
vāruṇāgneyavāyavyāḥ kampayanti vasuṃdharām | śubhāśubhārthaṃ lokānāṃ rātrau ahani cakravat ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां वक्ष्यामि कम्पानां लक्षणानि फलानि च । यत्रोवाचाउशनाः ख्यातान् नारदाय स्म पृच्छते ॥
teṣāṃ vakṣyāmi kampānāṃ lakṣaṇāni phalāni ca | yatrovācāuśanāḥ khyātān nāradāya sma pṛcchate ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्ताहाभ्यन्तरे कम्पे भवेद् वज्रधरात्मके । सस्वनैर् आप्तपर्यन्तं स्वस्तिकाभ्रघनैर् नभः ॥
saptāhābhyantare kampe bhaved vajradharātmake | sasvanair āptaparyantaṃ svastikābhraghanair nabhaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सैन्द्रचापायुधा कम्पाद् विद्युद्गणगवाक्षकैः । पाशोर्मिनगराकारैर् नगनागनिभैर् घनैः ॥
saindracāpāyudhā kampād vidyudgaṇagavākṣakaiḥ | pāśorminagarākārair naganāganibhair ghanaiḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नभसो ऽन्तं च सेविन्यो विद्युतः स्वार्कसंनिभाः । प्रान्ते सुसंवृताश् चापि शीताशीताश् च मारुताः ॥
nabhaso 'ntaṃ ca sevinyo vidyutaḥ svārkasaṃnibhāḥ | prānte susaṃvṛtāś cāpi śītāśītāś ca mārutāḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धाराङ्कुरपरिस्रावैर् नीलोत्पलदलप्रभैः । स्वनद्भिश् छाद्यते व्योम कम्पयेद् वरुणः स्वयम् ॥
dhārāṅkuraparisrāvair nīlotpaladalaprabhaiḥ | svanadbhiś chādyate vyoma kampayed varuṇaḥ svayam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तारापातैर् दिशं दाहैर् उल्कापातैश् च सस्वनैः । हाहाकृतम् इवाभूति प्रदीपितपथं नभः ॥
tārāpātair diśaṃ dāhair ulkāpātaiś ca sasvanaiḥ | hāhākṛtam ivābhūti pradīpitapathaṃ nabhaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्ताहाभ्यन्तरे वापि क्षितौ वह्निः प्रकुप्यते । स आग्नेयो भवेत् कम्पो राजराष्त्रभयावहः ॥
saptāhābhyantare vāpi kṣitau vahniḥ prakupyate | sa āgneyo bhavet kampo rājarāṣtrabhayāvahaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निःप्रकाशम् इवाकाशे भास्करो नातिभास्करः । दिशस् तु न प्रकाशन्ते दुःखाऋता इव योषितः ॥
niḥprakāśam ivākāśe bhāskaro nātibhāskaraḥ | diśas tu na prakāśante duḥkhāṛtā iva yoṣitaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सघोषा मारुता रूक्षा वान्ति शर्करकर्षिणः । सप्ताहाभ्यन्तरे कम्पे मारुते ऽतिभयावहे ॥
saghoṣā mārutā rūkṣā vānti śarkarakarṣiṇaḥ | saptāhābhyantare kampe mārute 'tibhayāvahe ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुभिक्षक्षेमदौ कम्पौ विज्ञेयाव् ऐन्द्रवारुणौ । वायव्याग्नेयजौ कम्पौ राजराष्त्रभयावहौ ॥
subhikṣakṣemadau kampau vijñeyāv aindravāruṇau | vāyavyāgneyajau kampau rājarāṣtrabhayāvahau ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्यां यस्यां दिशि धरा विरौति विकृतस्वरा । तस्यां तस्यां दिशि भय्ं सार्धं स्याद् अधिकारिद्भिः ॥
yasyāṃ yasyāṃ diśi dharā virauti vikṛtasvarā | tasyāṃ tasyāṃ diśi bhayṃ sārdhaṃ syād adhikāridbhiḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्घाता भूमिकम्पाश् च ससमासम् उदाहृताः । अतः परं प्रवक्ष्यामि शेषम् उत्पातलक्षणम् ॥
nirghātā bhūmikampāś ca sasamāsam udāhṛtāḥ | ataḥ paraṃ pravakṣyāmi śeṣam utpātalakṣaṇam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राग्याम्यापरसौम्यानां गन्धर्वनगरं तथा । रक्तपीताशितैश् चैव वर्णैर् दिक्षु प्रदृश्यते ॥
prāgyāmyāparasaumyānāṃ gandharvanagaraṃ tathā | raktapītāśitaiś caiva varṇair dikṣu pradṛśyate ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्ञः सेनापतेश् चापि युवराजपुरोधसाम् । व्यसनं मरणं वापि विज्ञेयम् अनुपूर्वशः ॥
rājñaḥ senāpateś cāpi yuvarājapurodhasām | vyasanaṃ maraṇaṃ vāpi vijñeyam anupūrvaśaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरुणामाण् च भयं ज्ञेयं यथावर्णपरिग्रहात् । विदिक्षु च विवर्णासु पीडा ज्ञेया विवर्णिनाम् ॥
varuṇāmāṇ ca bhayaṃ jñeyaṃ yathāvarṇaparigrahāt | vidikṣu ca vivarṇāsu pīḍā jñeyā vivarṇinām ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सततं दृश्यमाने च राजराष्ट्रभयावहम् । आशाधिकारिकाणां च पीडा ज्ञेया यथाविधि ॥
satataṃ dṛśyamāne ca rājarāṣṭrabhayāvaham | āśādhikārikāṇāṃ ca pīḍā jñeyā yathāvidhi ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरुद्धयोनिगमनम् अन्यसत्त्वप्रसूतयः । हस्तपादाक्षिशिरसाम् अधिकानां प्रदर्शनम् ॥
viruddhayonigamanam anyasattvaprasūtayaḥ | hastapādākṣiśirasām adhikānāṃ pradarśanam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभ्यङ्गता च संयोगे गतिहीनं च चेष्टितम् । विरुद्धानां च सत्त्वानाम् अन्योन्यप्रतिसंगमम् ॥
abhyaṅgatā ca saṃyoge gatihīnaṃ ca ceṣṭitam | viruddhānāṃ ca sattvānām anyonyapratisaṃgamam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चलत्वम् अचलानां च चलानाम् अचलकृया । भाषितं चापि अभाषाणाम् अशब्दानां च भाषणम् ॥
calatvam acalānāṃ ca calānām acalakṛyā | bhāṣitaṃ cāpi abhāṣāṇām aśabdānāṃ ca bhāṣaṇam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनग्नौ दर्शनं चाग्नेः शीतोष्णस्य विपर्ययः । लोहादीनां प्लवश् चाप्सु नोदके चाम्भसां स्रवः ॥
anagnau darśanaṃ cāgneḥ śītoṣṇasya viparyayaḥ | lohādīnāṃ plavaś cāpsu nodake cāmbhasāṃ sravaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकालपुष्पप्रसवः सस्याः पञ्चचतुर्गुणाह । संयोगो लाङ्गलानां च प्रभानां चेष्टितानि च ॥
akālapuṣpaprasavaḥ sasyāḥ pañcacaturguṇāha | saṃyogo lāṅgalānāṃ ca prabhānāṃ ceṣṭitāni ca ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विचित्रैर् देवतासद्भिर् वृक्षप्रस्रवणानि च । दिशो धूमान्धकाराश् च दीप्ताश् च मृगपक्षिणः ॥
vicitrair devatāsadbhir vṛkṣaprasravaṇāni ca | diśo dhūmāndhakārāś ca dīptāś ca mṛgapakṣiṇaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रजस्तमाश्रितं व्योम कलुषौ चन्द्रभास्करौ । वस्त्रमांसाम्भसां दीप्तिरागप्रज्वलितानि च ॥
rajastamāśritaṃ vyoma kaluṣau candrabhāskarau | vastramāṃsāmbhasāṃ dīptirāgaprajvalitāni ca ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकस्माद् गोपुराट्टालशैलप्रसादवेश्मनाम् । दरणं ज्वलनं वापि कम्पो धूमप्रवर्तनम् ॥
akasmād gopurāṭṭālaśailaprasādaveśmanām | daraṇaṃ jvalanaṃ vāpi kampo dhūmapravartanam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभीक्ष्णा मारुताश् चण्डा वान्ति शर्करकर्षिणः । संहिता मण्डलानां च नीललोहितपीतकाः ॥
abhīkṣṇā mārutāś caṇḍā vānti śarkarakarṣiṇaḥ | saṃhitā maṇḍalānāṃ ca nīlalohitapītakāḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्वजस्तम्भेन्द्रकीलानां शुष्कचैत्यादिभिः सह । छिन्ने भिन्ने द्रुमाणां च स्कन्धशाखाङ्कुरोद्भवः ॥
dhvajastambhendrakīlānāṃ śuṣkacaityādibhiḥ saha | chinne bhinne drumāṇāṃ ca skandhaśākhāṅkurodbhavaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गीतानां च मृदङ्गानां वादित्राणां निस्वनाः । भवेयुर् आकाशपथे सगन्धर्वपुरोगमाः ॥
gītānāṃ ca mṛdaṅgānāṃ vāditrāṇāṃ nisvanāḥ | bhaveyur ākāśapathe sagandharvapurogamāḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छायादर्शनम् अद्रव्ये विरात्रे विरुतानि च । दिवारात्रिचराणां च विपरीतप्रचारता ॥
chāyādarśanam adravye virātre virutāni ca | divārātricarāṇāṃ ca viparītapracāratā ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निरभ्रवृष्टयश् चैव निरभ्रस्तनितानि च । सस्वनानाम् अधूमानाम् उल्कानां पतनं दिवा ॥
nirabhravṛṣṭayaś caiva nirabhrastanitāni ca | sasvanānām adhūmānām ulkānāṃ patanaṃ divā ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्दोर् अर्कस्य वा चापि पांस्वश्मादिषु दर्शनम् । अभीक्ष्णपरिवेषाश्च कलुशा रविसोमयोः ॥
indor arkasya vā cāpi pāṃsvaśmādiṣu darśanam | abhīkṣṇapariveṣāśca kaluśā ravisomayoḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मयूरकोकिलादीनां मदावाप्तिर् अनार्तवा । वनानां च नगानां च देवतानां च निर्गमाः ॥
mayūrakokilādīnāṃ madāvāptir anārtavā | vanānāṃ ca nagānāṃ ca devatānāṃ ca nirgamāḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरण्यानां च सत्त्वानां पुरग्रामनिवेशनम् । अभूतानां प्रवृतिश्च प्रवृत्तानां च नाशनम् ॥
āraṇyānāṃ ca sattvānāṃ puragrāmaniveśanam | abhūtānāṃ pravṛtiśca pravṛttānāṃ ca nāśanam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद् उत्पातजं राज्ञो यस्या देशे अभ्युदीर्यते । तस्य देशो विनश्येत क्षीयते च सपार्थिवः ॥
etad utpātajaṃ rājño yasyā deśe abhyudīryate | tasya deśo vinaśyeta kṣīyate ca sapārthivaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्यजन्ति वापि यं देशं पाषण्डा द्विजदेवताः । विद्वेषं वापि गच्छन्ति सो ऽपि देशो विनश्यति ॥
tyajanti vāpi yaṃ deśaṃ pāṣaṇḍā dvijadevatāḥ | vidveṣaṃ vāpi gacchanti so 'pi deśo vinaśyati ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नर्तनं च कुशूलानां धान्यराशेश्च कम्पनम् । उलूखालानां संसर्पो मुसलानां प्रवेशनम् ॥
nartanaṃ ca kuśūlānāṃ dhānyarāśeśca kampanam | ulūkhālānāṃ saṃsarpo musalānāṃ praveśanam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चेष्टितं राजदर्वीणां मृद्भाण्डानां तथैव च । दहनं चैव शीतानाम् [शब्दा ह्य् उत्तराणि च] ॥
ceṣṭitaṃ rājadarvīṇāṃ mṛdbhāṇḍānāṃ tathaiva ca | dahanaṃ caiva śītānām [śabdā hy uttarāṇi ca] ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरीषभक्षणंचैव दीनानां मृगपक्षिणाम् । ग्राम्याणां दीनवपुषां प्रधान्यस्तनितानि च ॥
purīṣabhakṣaṇaṃcaiva dīnānāṃ mṛgapakṣiṇām | grāmyāṇāṃ dīnavapuṣāṃ pradhānyastanitāni ca ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वालुकाङ्गारधान्यानां भक्षणं वापि वृष्टयः । पुरद्वारे च बकवद् वायसानां च चेष्टितम् ॥
vālukāṅgāradhānyānāṃ bhakṣaṇaṃ vāpi vṛṣṭayaḥ | puradvāre ca bakavad vāyasānāṃ ca ceṣṭitam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बिडालमत्स्यमज्जानां जन्तूनां क्षुद्रसंज्ञिनाम् । अन्योन्यभक्षणानि स्युर् एकसंस्थाश्च रात्रयः ॥
biḍālamatsyamajjānāṃ jantūnāṃ kṣudrasaṃjñinām | anyonyabhakṣaṇāni syur ekasaṃsthāśca rātrayaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मांससस्यान्नविद्वेषः क्रियाव्युपरमस् तथा । यस्मिन् देशे प्रदृश्यन्ते तस्मिन् क्षुद्भयम् आदिशेत् ॥
māṃsasasyānnavidveṣaḥ kriyāvyuparamas tathā | yasmin deśe pradṛśyante tasmin kṣudbhayam ādiśet ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शस्त्रज्वलनसंसर्पः स्थूणीसरणपूरणम् । छत्त्रवस्त्रध्वजानां च वल्मीकेषु प्रदर्शनम् ॥
śastrajvalanasaṃsarpaḥ sthūṇīsaraṇapūraṇam | chattravastradhvajānāṃ ca valmīkeṣu pradarśanam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्के अभ्रपरिघादीनां परिवेषो अर्कचन्द्रयोः । लाक्षालोहितवर्णत्वं सर्वेषां च विचारणम् ॥
arke abhraparighādīnāṃ pariveṣo arkacandrayoḥ | lākṣālohitavarṇatvaṃ sarveṣāṃ ca vicāraṇam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वच्मांसरुधिरास्थीनां मेदोमज्जास्थिवृष्टयः । निरभ्रवृष्टयश्चास्य रजतक्षतसप्रभम् ॥
tvacmāṃsarudhirāsthīnāṃ medomajjāsthivṛṣṭayaḥ | nirabhravṛṣṭayaścāsya rajatakṣatasaprabham ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रघाताकम्पनिर्घाताविद्युता चाभ्रपातनम् । भवेच्च देवतादीनां शिरोअभिष्ठानवर्जनम् ॥
praghātākampanirghātāvidyutā cābhrapātanam | bhavecca devatādīnāṃ śiroabhiṣṭhānavarjanam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रीणां नृणां च प्रसवं तृणादीनां च मानुषम् । अमानुषाणां सत्त्वानां भाषितानि मनुष्यवत् ॥
strīṇāṃ nṛṇāṃ ca prasavaṃ tṛṇādīnāṃ ca mānuṣam | amānuṣāṇāṃ sattvānāṃ bhāṣitāni manuṣyavat ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसाशोणितगन्धत्वं गजदैवतवाजिनाम् । यस्मिन् देशे भवेत् तस्मिन् शस्त्रकोपभयं महत् ॥
vasāśoṇitagandhatvaṃ gajadaivatavājinām | yasmin deśe bhavet tasmin śastrakopabhayaṃ mahat ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोणिताश्रुपरिस्रावाः प्रहासोद्वीक्षणक्रिया । नृत्यवादित्रगीतानि साक्रोशाभाषितानि च ॥
śoṇitāśruparisrāvāḥ prahāsodvīkṣaṇakriyā | nṛtyavāditragītāni sākrośābhāṣitāni ca ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकम्पनं देवतानां तथैव ज्वलनानि च । अपां शोषविकाराश्च चेष्टितं च मनुष्यवत् ॥
prakampanaṃ devatānāṃ tathaiva jvalanāni ca | apāṃ śoṣavikārāśca ceṣṭitaṃ ca manuṣyavat ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दरणं रसनं राज्ञो वैकृत्योद्वर्तनानि च । क्षितेः कम्पप्रहासाश्च रोदनोत्क्रोशाअनि च ॥
daraṇaṃ rasanaṃ rājño vaikṛtyodvartanāni ca | kṣiteḥ kampaprahāsāśca rodanotkrośāani ca ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीठिकाव्यञ्जनं छत्त्र[म्]शसत्रकीलकमण्डलौ । नीलाङ्गलोहिततलौ उद्ये अर्कनिशाअकरौ ॥
pīṭhikāvyañjanaṃ chattra[m]śasatrakīlakamaṇḍalau | nīlāṅgalohitatalau udye arkaniśāakarau ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्रार्कोल्काप्रभेदाश्च भास्करेन्दुद्वयं तथा । प्रतिस्रोतवहा नद्य इषवः प्रतिकोमगाः ॥
candrārkolkāprabhedāśca bhāskarendudvayaṃ tathā | pratisrotavahā nadya iṣavaḥ pratikomagāḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दन्तभङ्गाः सकूर्माश्च नरवर्णवाजिनाम् । छत्त्रभङ्गाः सकूर्माश्च नरवारणवाजिनाम् ॥
dantabhaṅgāḥ sakūrmāśca naravarṇavājinām | chattrabhaṅgāḥ sakūrmāśca naravāraṇavājinām ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मांसतैलविपाकश्च चैत्यतैलपरिस्रवाः । शक्रध्वजपताकानां भङ्गक्रव्यदस्वनम् ॥
māṃsatailavipākaśca caityatailaparisravāḥ | śakradhvajapatākānāṃ bhaṅgakravyadasvanam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बिडलोलूक्योर् युद्धं नृपप्रासादसंनिधौ । पांसुना चावृतं व्योम रजसा तमसापि वा ॥
biḍalolūkyor yuddhaṃ nṛpaprāsādasaṃnidhau | pāṃsunā cāvṛtaṃ vyoma rajasā tamasāpi vā ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोहिताग्निप्रभाकाशं दीप्ता द्विजमृगस् तथा । वातावर्तास् तुसंध्यासु प्रस्फुरन्तो अपसव्यगाः ॥
lohitāgniprabhākāśaṃ dīptā dvijamṛgas tathā | vātāvartās tusaṃdhyāsu prasphuranto apasavyagāḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मण्डलानि समाजाश्च सर्वतो मृगपक्षिणाम् । क्रव्यादैर् आरसद्भिश्च व्याकुलाः सर्वतो दिशः ॥
maṇḍalāni samājāśca sarvato mṛgapakṣiṇām | kravyādair ārasadbhiśca vyākulāḥ sarvato diśaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिरात्राद् अपरं वृष्टिः प्रनष्टेन्दुदिवाकरौ । अनृतौ चापि दृश्येत घोरस्तनितदीर्घता ॥
trirātrād aparaṃ vṛṣṭiḥ pranaṣṭendudivākarau | anṛtau cāpi dṛśyeta ghorastanitadīrghatā ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वज्रादयो राहुपुत्रा वृक्षाः शकुनयस् तथा । मण्डलाभ्यन्तरस्थाश्च भवन्ति रविसोमयोः ॥
vajrādayo rāhuputrā vṛkṣāḥ śakunayas tathā | maṇḍalābhyantarasthāśca bhavanti ravisomayoḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकाशे वा प्रदृश्यन्ते प्रकम्पन्ति व पर्वताः । विष्येत रविसोमौ च आभीक्षं तारकास् तथा ॥
ākāśe vā pradṛśyante prakampanti va parvatāḥ | viṣyeta ravisomau ca ābhīkṣaṃ tārakās tathā ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नरदनं च बिडालाणां क्षीरवृक्षनिषेवणम् । खरैर् दीप्तैर् उलूकैश्च रसद्भिः सह विग्रहः ॥
naradanaṃ ca biḍālāṇāṃ kṣīravṛkṣaniṣevaṇam | kharair dīptair ulūkaiśca rasadbhiḥ saha vigrahaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिंहासनानि छत्त्राणि भृङ्गाराः शयनास् तथा । कम्पन्ति अकस्माद् भज्यन्ते संसर्पन्ति आरसन्ति च ॥
siṃhāsanāni chattrāṇi bhṛṅgārāḥ śayanās tathā | kampanti akasmād bhajyante saṃsarpanti ārasanti ca ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्ञां भयकरं सर्वम् एतद् उत्पातलक्षणम् । देशस्य च विजानीयाद् गर्गस्य वचनं यथा ॥
rājñāṃ bhayakaraṃ sarvam etad utpātalakṣaṇam | deśasya ca vijānīyād gargasya vacanaṃ yathā ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संध्यादण्डपरिवेषा रजोअर्कपरिघादयः । मण्डलानां समूहाश्च दिक्षु पीतारुणप्रभाः ॥
saṃdhyādaṇḍapariveṣā rajoarkaparighādayaḥ | maṇḍalānāṃ samūhāśca dikṣu pītāruṇaprabhāḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रव्यादा वानरा द्वारि विस्फूर्जन्ति आरसन्ति च । तुण्डैश्च वायसा भूमिं कुट्टयन्तो रमन्ति च ॥
kravyādā vānarā dvāri visphūrjanti ārasanti ca | tuṇḍaiśca vāyasā bhūmiṃ kuṭṭayanto ramanti ca ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
म्लायते माल्यम् अत्यर्थं गन्धाः कुणपगन्धिनः । वस्त्रेषु भक्षभोज्येषु भवति उत्पातलक्षणम् ॥
mlāyate mālyam atyarthaṃ gandhāḥ kuṇapagandhinaḥ | vastreṣu bhakṣabhojyeṣu bhavati utpātalakṣaṇam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षौद्रं घृतं च दधि च प्रस्रवेत् प्रथिता द्रुमाः । सारमेयाः श्मशानेषु रुदन्ति विरुवन्ति च ॥
kṣaudraṃ ghṛtaṃ ca dadhi ca prasravet prathitā drumāḥ | sārameyāḥ śmaśāneṣu rudanti viruvanti ca ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद् औत्पातिकं ग्रामे यस्मिंश् च दृश्यते पुरे । तस्मिन् ग्रामे पुरे वापि विद्याद् अतिभयं महत् ॥
etad autpātikaṃ grāme yasmiṃś ca dṛśyate pure | tasmin grāme pure vāpi vidyād atibhayaṃ mahat ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वत्थोदुम्बरप्लक्षन्यग्रोधे कुसुमोद्भवः । श्वेतलोहितपीतानि कृष्णानीन्द्रायुधानि च ॥
aśvatthodumbaraplakṣanyagrodhe kusumodbhavaḥ | śvetalohitapītāni kṛṣṇānīndrāyudhāni ca ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं वर्णदुणानां च पतनं देववेश्मनाम् । ब्रह्मक्षत्रियविट्शूद्रविनाशो राजसंवृताम् ॥
evaṃ varṇaduṇānāṃ ca patanaṃ devaveśmanām | brahmakṣatriyaviṭśūdravināśo rājasaṃvṛtām ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूक्षस्रावा चितिवृक्षे तद्भयं सुमहद् भवेत् । घृतक्षीरफलाश्रावे घृतक्षीराम्भसां क्षयः ॥
rūkṣasrāvā citivṛkṣe tadbhayaṃ sumahad bhavet | ghṛtakṣīraphalāśrāve ghṛtakṣīrāmbhasāṃ kṣayaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुराश्रावे मिथोभेदो रुधिरे राष्ट्रविद्रवः । रुधिरे गोविषाणाच्च स्रुते गोब्राह्मणक्षयः ॥
surāśrāve mithobhedo rudhire rāṣṭravidravaḥ | rudhire goviṣāṇācca srute gobrāhmaṇakṣayaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फले फलं यदा पश्येत् पुष्पे पुष्पं समावृतम् । गर्भाः स्रवन्ति नारीणां युद्धं राजवधो अपि वा ॥
phale phalaṃ yadā paśyet puṣpe puṣpaṃ samāvṛtam | garbhāḥ sravanti nārīṇāṃ yuddhaṃ rājavadho api vā ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फणाभृतो महत्सर्पान् मण्डूला अथ वृश्चिकाः । मण्डूका ग्रसते यत्र तत्र राजावहन्यते ॥
phaṇābhṛto mahatsarpān maṇḍūlā atha vṛścikāḥ | maṇḍūkā grasate yatra tatra rājāvahanyate ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिमपातानिलोत्पाता विकृताद्भुतदर्शनम् । कृष्णाञ्जनाभ्रम् आकाशं तारोल्कापातपिङ्गलम् ॥
himapātānilotpātā vikṛtādbhutadarśanam | kṛṣṇāñjanābhram ākāśaṃ tārolkāpātapiṅgalam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्रा गर्भोद्भवाः स्त्रीषु गोअजाश्वमृगपक्षिषु । पत्त्राङ्कुरलतानां च विकाराः शिशिरे शुभाः ॥
citrā garbhodbhavāḥ strīṣu goajāśvamṛgapakṣiṣu | pattrāṅkuralatānāṃ ca vikārāḥ śiśire śubhāḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वज्राशनिमहीकम्पाः संध्यानिर्घातनिस्वनाः । परिवेषरजोधूमा रक्तार्कास्तमनोदयाः ॥
vajrāśanimahīkampāḥ saṃdhyānirghātanisvanāḥ | pariveṣarajodhūmā raktārkāstamanodayāḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रुमेभ्यो अन्नरसस्नेहमधुपुष्पफलोद्गमाः । गोपक्षिशब्दवृद्धिश्च शिवानि मधुमाधवे ॥
drumebhyo annarasasnehamadhupuṣpaphalodgamāḥ | gopakṣiśabdavṛddhiśca śivāni madhumādhave ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तारोल्कापातकलुषं कपिलार्केन्दुमण्डलम् । अनग्निज्वलनस्फोटधूमरेण्वनिलाहतम् ॥
tārolkāpātakaluṣaṃ kapilārkendumaṇḍalam | anagnijvalanasphoṭadhūmareṇvanilāhatam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्तपीतारुणां संध्यां नभः संक्षुभीतार्णवम् । सरितां चाम्बुसंशोषं दृष्ट्वा ग्रीष्मे शुभं वदेत् ॥
raktapītāruṇāṃ saṃdhyāṃ nabhaḥ saṃkṣubhītārṇavam | saritāṃ cāmbusaṃśoṣaṃ dṛṣṭvā grīṣme śubhaṃ vadet ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्रायुधपरीवेषविद्युत्शुष्कविरोहणम् । अकस्माद् वर्णवैकृत्यं रसनं दरणं क्षितेः ॥
śakrāyudhaparīveṣavidyutśuṣkavirohaṇam | akasmād varṇavaikṛtyaṃ rasanaṃ daraṇaṃ kṣiteḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरोनद्युदपानानां वृद्धिर् वा उत्तरणप्लवाः । तरणं चार्द्रवेगानां वर्षासु न भयावहम् ॥
saronadyudapānānāṃ vṛddhir vā uttaraṇaplavāḥ | taraṇaṃ cārdravegānāṃ varṣāsu na bhayāvaham ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यस्त्रीगीतगन्धर्वविमानाद्भुतनिस्वनाः । ग्रहनक्षत्रताराणां दर्शनं च दिवाम्बरे ॥
divyastrīgītagandharvavimānādbhutanisvanāḥ | grahanakṣatratārāṇāṃ darśanaṃ ca divāmbare ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गीतवादित्रनिर्घोषो वनपर्वतसानुषु । सस्यवृद्धी रसोत्पत्तिर् न पापाः शरदि स्मृताः ॥
gītavāditranirghoṣo vanaparvatasānuṣu | sasyavṛddhī rasotpattir na pāpāḥ śaradi smṛtāḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीतानिलतुषारत्वं नर्दनं मृगपक्षिणाम् । रक्षोयक्षादिसत्त्वानां दर्शनं वाग् अमानुषी ॥
śītānilatuṣāratvaṃ nardanaṃ mṛgapakṣiṇām | rakṣoyakṣādisattvānāṃ darśanaṃ vāg amānuṣī ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दीप्तधूमरजस्ध्वस्ता दिङ्नागा वनपर्वताः । उच्चैस् तोयदसोमार्का हेमन्ते शोभनाः स्मृताः ॥
dīptadhūmarajasdhvastā diṅnāgā vanaparvatāḥ | uccais toyadasomārkā hemante śobhanāḥ smṛtāḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋतुस्वभावा एते हि दृष्टाः स्वर्तौ शुभप्रदाः । ऋतौ अन्यत्र च उत्पाता दृष्टाः स्वर्तौ शुभप्रदाः ॥
ṛtusvabhāvā ete hi dṛṣṭāḥ svartau śubhapradāḥ | ṛtau anyatra ca utpātā dṛṣṭāḥ svartau śubhapradāḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उन्मत्तानां च या गाथा बालानां चेष्टितं च यत् । स्त्रियश्च यत् प्रभाषन्ते तत्र नास्ति व्यतिक्रमः ॥
unmattānāṃ ca yā gāthā bālānāṃ ceṣṭitaṃ ca yat | striyaśca yat prabhāṣante tatra nāsti vyatikramaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वं वदति देवेषु पश्चाद् गच्छति मानुषे । नाचोदिता आग् वदति सत्या हि एषा सरस्वती ॥
pūrvaṃ vadati deveṣu paścād gacchati mānuṣe | nācoditā āg vadati satyā hi eṣā sarasvatī ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्पाताः सर्व एव एते कदाचिद् राजमृत्यवे । ज्ञेया देशविनाशाय राहोर् आगमनाया वा ॥
utpātāḥ sarva eva ete kadācid rājamṛtyave | jñeyā deśavināśāya rāhor āgamanāyā vā ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालाम्बुदपरिस्रावा ग्रहाणाम् उदयाय वा । स्वचक्रपरचक्रेभ्यो भये वा समुपस्थिते ॥
kālāmbudaparisrāvā grahāṇām udayāya vā | svacakraparacakrebhyo bhaye vā samupasthite ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राष्ट्रे सेनापतौ पुत्रे पुरे वाथ पुरोधसि । अमात्ये वाहने दारे नृपतौ वा पलन्ति च ॥
rāṣṭre senāpatau putre pure vātha purodhasi | amātye vāhane dāre nṛpatau vā palanti ca ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतान् समुत्थितां ज्ञात्वा राजा सबलवाहनः । प्रणिपत्य गुरुं ब्रूयाद् भगवन् शमयस्व मे ॥
etān samutthitāṃ jñātvā rājā sabalavāhanaḥ | praṇipatya guruṃ brūyād bhagavan śamayasva me ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भयम् उत्पातजं सर्वं ब्रूहि किं करवाणि ते । इति उक्तः श्रद्दधानेन राज्ञा स्वहितम् इच्छता ॥
bhayam utpātajaṃ sarvaṃ brūhi kiṃ karavāṇi te | iti uktaḥ śraddadhānena rājñā svahitam icchatā ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निमित्तानि समालोक्य कृत्वा पावनम् आदितः । महाशान्तिं प्रयुञ्जीत सर्वोपद्रवनाशिनीम् ॥
nimittāni samālokya kṛtvā pāvanam āditaḥ | mahāśāntiṃ prayuñjīta sarvopadravanāśinīm ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वरोगप्रशमनीम् उत्पातफलनाशिनीम् । रौद्रीं कुर्यान् महाशान्तिं श्रद्धया बहुदक्षिणां श्रद्धया बहुदक्षिणाम् ॥
sarvarogapraśamanīm utpātaphalanāśinīm | raudrīṃ kuryān mahāśāntiṃ śraddhayā bahudakṣiṇāṃ śraddhayā bahudakṣiṇām ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.