ओम् अथ अतो लक्षणोपाङ्गे सद्योवृष्टिलक्षणं व्याख्यास्यामः ॥
om atha ato lakṣaṇopāṅge sadyovṛṣṭilakṣaṇaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Atharvavedaparisistas·65
Atharvavedaparisistas 65
स्निग्धविमलतलदर्शने ऽर्चिष्मत्य् अतितेजसि स्थूलरश्मौ हरिज्वलनसंनिभे सवितरि सद्यो वर्षति पर्जन्यो विशुद्धासु च दिक्षु काकाण्डवर्णेषु गिरिष्व् अतिरजस्कन्धेषु ह्रदमग्नेषु विमलविपुलस्निग्धप्रसन्नहृष्टप्रदर्शनेषु नीचैर् इव ज्योतिर्गणेष्व् अनुकूलेषु शिवे शिते नीचे मारुते भवति चात्र श्लोकः ॥
snigdhavimalataladarśane 'rciṣmaty atitejasi sthūlaraśmau harijvalanasaṃnibhe savitari sadyo varṣati parjanyo viśuddhāsu ca dikṣu kākāṇḍavarṇeṣu giriṣv atirajaskandheṣu hradamagneṣu vimalavipulasnigdhaprasannahṛṣṭapradarśaneṣu nīcair iva jyotirgaṇeṣv anukūleṣu śive śite nīce mārute bhavati cātra ślokaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वो ऽभ्रजनमो वायुर् इतरो ऽभ्रविनाशनः । उदग् जनयते वृष्टिं वर्षत्य् एव च दक्षिणः ॥
pūrvo 'bhrajanamo vāyur itaro 'bhravināśanaḥ | udag janayate vṛṣṭiṃ varṣaty eva ca dakṣiṇaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभ्रेषु तिमिरमकरनगनागनक्रग्राहशिंशुमारशङ्खद्रुमकूर्मोर्मिझषमहिषवराहदिग्द्विरदनवकुमुदखण्डाकृतिनलकलशकुड्मलापीडतोरणावर्तस्वस्तिकवर्धमानरवौह्वरजतमद्राणिपताकाश्वतात्यास्थानविविधजलचरपक्षिविरुतचतुष्पदाकारेषु नक्तनीलोत्पलकमलपलाशकोमलेषु ॥
abhreṣu timiramakaranaganāganakragrāhaśiṃśumāraśaṅkhadrumakūrmormijhaṣamahiṣavarāhadigdviradanavakumudakhaṇḍākṛtinalakalaśakuḍmalāpīḍatoraṇāvartasvastikavardhamānaravauhvarajatamadrāṇipatākāśvatātyāsthānavividhajalacarapakṣivirutacatuṣpadākāreṣu naktanīlotpalakamalapalāśakomaleṣu ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
[मुक्ता]स्फटिकरजतवैडुर्याञ्जनभ्रमरसर्पसंनिकाशेषु । क्षौद्रक्षीरपलाशधूम[दूर्वा]रजतकनकविद्रुमप्रभेष् ॥
[muktā]sphaṭikarajatavaiḍuryāñjanabhramarasarpasaṃnikāśeṣu | kṣaudrakṣīrapalāśadhūma[dūrvā]rajatakanakavidrumaprabheṣ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विगुणत्रिगुणदर्शनेषु मूलवत्सु विशिखरेषु महावर्तेषु तरलरथनेमिघोषेषु उदधिजलनिर्घोषसंह्रादेषु क्षुब्धदुन्दुभिनिनादेषु किञ्जल्कारविन्दसंनिभेषु वा कुमुदमयूरगलकालकेषु चाभ्रजालावनादेषु छिन्नाभ्रेषु वा छिन्नमूलेषु कालेषु काञ्चनमनह्शिलोउपमेषु सुवर्णपूर्णेषु जलेष्व् अस्मिन् न चाभ्यन्तरतो देशशोभितेषु दक्षिणमारुतेरितपरितते ग्रहान्तर्गतस्तनितगम्भीरनिस्वनेषु अर्धान्तरेषु सद्योवर्षम् आदिशेत् ॥ अत्र श्लोकौ ॥
dviguṇatriguṇadarśaneṣu mūlavatsu viśikhareṣu mahāvarteṣu taralarathanemighoṣeṣu udadhijalanirghoṣasaṃhrādeṣu kṣubdhadundubhininādeṣu kiñjalkāravindasaṃnibheṣu vā kumudamayūragalakālakeṣu cābhrajālāvanādeṣu chinnābhreṣu vā chinnamūleṣu kāleṣu kāñcanamanahśiloupameṣu suvarṇapūrṇeṣu jaleṣv asmin na cābhyantarato deśaśobhiteṣu dakṣiṇamāruteritaparitate grahāntargatastanitagambhīranisvaneṣu ardhāntareṣu sadyovarṣam ādiśet || atra ślokau ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदयास्तमये मेघा गर्भभूता दिवाकरे । प्रदीप्ता इव चित्रासु विषमासु खकोटिषु ॥
udayāstamaye meghā garbhabhūtā divākare | pradīptā iva citrāsu viṣamāsu khakoṭiṣu ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्च मारुतपर्यङ्का मणयः काञ्चना इव । यत्रयत्रोपलक्ष्यन्ते तत्रतत्र प्रवर्षति ॥
pañca mārutaparyaṅkā maṇayaḥ kāñcanā iva | yatrayatropalakṣyante tatratatra pravarṣati ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घननिचयं विरोहणे वाधिरोहणास्तगमने वा सवितुर् दृष्ट्वा च वर्षद् उदधिजीवराद्ररिष्टकवैडूर्योत्पलकमलपलाशधूमशेवालवध्रजबकसंनिकाशस्निग्धघोषगम्भीरगभस्तिविद्वन्भैः प्रवृद्धैः समारुतान् वञ्चिभिः प्रवृद्धस्कन्धशाखान्वितपावनितलरुहान् सद्योवर्षम् आदिशेत् ॥ अत्र श्लोकौ ॥
ghananicayaṃ virohaṇe vādhirohaṇāstagamane vā savitur dṛṣṭvā ca varṣad udadhijīvarādrariṣṭakavaiḍūryotpalakamalapalāśadhūmaśevālavadhrajabakasaṃnikāśasnigdhaghoṣagambhīragabhastividvanbhaiḥ pravṛddhaiḥ samārutān vañcibhiḥ pravṛddhaskandhaśākhānvitapāvanitalaruhān sadyovarṣam ādiśet || atra ślokau ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तराजितदीप्ताग्निकाञ्चनामलसंनिभैः । अभ्रैश् चोत्पलवैदूर्यप्रभावाञ्जनसंनिभैः ॥
antarājitadīptāgnikāñcanāmalasaṃnibhaiḥ | abhraiś cotpalavaidūryaprabhāvāñjanasaṃnibhaiḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीलर्श्मिप्ररोहन्तः शाखावन्त इव द्रुमाः । यत्रयत्र प्रदृश्यन्ते ध्रुवं तर प्रवर्षति ॥
nīlarśmiprarohantaḥ śākhāvanta iva drumāḥ | yatrayatra pradṛśyante dhruvaṃ tara pravarṣati ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संध्या च ज्वलनरवीन्दीवरकरण्दतपनीयार्कोदयहरितालनीलोत्पलघृतमधुबन्धुजीवकजपापुष्पकिंशुकराशिसंनिकाशा तथा द्रुतकनकविद्रुमस्फटिकवैडूर्यवर्णम् उद्द्योतयन्ति दिशः शान्तमृगशकुनिविशेषाः ॥
saṃdhyā ca jvalanaravīndīvarakaraṇdatapanīyārkodayaharitālanīlotpalaghṛtamadhubandhujīvakajapāpuṣpakiṃśukarāśisaṃnikāśā tathā drutakanakavidrumasphaṭikavaiḍūryavarṇam uddyotayanti diśaḥ śāntamṛgaśakuniviśeṣāḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किंतना स्निग्धा घना गभस्तिमालिनि संप्रति संध्यां दृष्ट्वा नीचैर् निर्मलस्निग्धपरिधिपरिवेषाभ्रवृक्षप्रतिसूर्यका लोहिताक्षपक्षिप्ता सार्धं पञ्चकावलिप्तैश् च महिषवृषवराहादिद्विरदजलगणैर् इवाचरितविषया अत्र श्लोकः ॥
kiṃtanā snigdhā ghanā gabhastimālini saṃprati saṃdhyāṃ dṛṣṭvā nīcair nirmalasnigdhaparidhipariveṣābhravṛkṣapratisūryakā lohitākṣapakṣiptā sārdhaṃ pañcakāvaliptaiś ca mahiṣavṛṣavarāhādidviradajalagaṇair ivācaritaviṣayā atra ślokaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सांध्यैश् च परिवेषैश् च प्रतिघैः प्रतिसूर्यकैः । जलजैश् चावृतानिन्द्यैः सद्यः संध्या प्रवर्षति ॥
sāṃdhyaiś ca pariveṣaiś ca pratighaiḥ pratisūryakaiḥ | jalajaiś cāvṛtānindyaiḥ sadyaḥ saṃdhyā pravarṣati ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथालक्षणं शस्त्रकांस्यताम्रायसानां क्लेदवतां खद्योतानि ॥ तत्र स्वेदन्ति कामहुर्धुनिनाश् च उत्तटप्राकारगोपुरगृहागाधिरोहणपांसुस्नानम् अण्डजानाम्
yathālakṣaṇaṃ śastrakāṃsyatāmrāyasānāṃ kledavatāṃ khadyotāni || tatra svedanti kāmahurdhunināś ca uttaṭaprākāragopuragṛhāgādhirohaṇapāṃsusnānam aṇḍajānām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रचरणे तडागकूपान् सेतुबन्धाक्रीताश् च शिशूनां दृष्ट्वा प्रसंख्यायाश् च चित्राविशाखास्वातिबहुलाषाढाहिर्बुध्न्ययाम्यस्य संग्रहसंपातेषु महद्वर्षसंवृते च त्र्यहाद् ऊर्ध्वं चात्र श्लोकौ ॥
pracaraṇe taḍāgakūpān setubandhākrītāś ca śiśūnāṃ dṛṣṭvā prasaṃkhyāyāś ca citrāviśākhāsvātibahulāṣāḍhāhirbudhnyayāmyasya saṃgrahasaṃpāteṣu mahadvarṣasaṃvṛte ca tryahād ūrdhvaṃ cātra ślokau ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आक्रीडाश् चैव मत्स्यानां गवां दृष्ट्वागमो गृहम् । प्राचुर्यदंशमशकैर् धिष्ण्यानां चाथ मोक्षेणे ॥
ākrīḍāś caiva matsyānāṃ gavāṃ dṛṣṭvāgamo gṛham | prācuryadaṃśamaśakair dhiṣṇyānāṃ cātha mokṣeṇe ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलाजलजसंतानान् एकत्र बिलवासिनाम् । पिपीलिकाण्डसंक्रान्तिर् अथोष्णं चाम्बु वृष्टये ॥
jalājalajasaṃtānān ekatra bilavāsinām | pipīlikāṇḍasaṃkrāntir athoṣṇaṃ cāmbu vṛṣṭaye ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्कृत्य च दैवज्ञं पल्वलकूपतडागनदीतीरे ॥ साद्दालगृहेषु देशेष्व् आर्द्रवासार्द्रपाणिः प्रृच्छेत् ॥ सद्योवर्षम् अदिशेत् ॥
satkṛtya ca daivajñaṃ palvalakūpataḍāganadītīre || sāddālagṛheṣu deśeṣv ārdravāsārdrapāṇiḥ prṛcchet || sadyovarṣam adiśet ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिश्य् ऐशान्यां वा मधुरस्वररिष्टव्याहरणं जलगोत्रसाभूतं तल्लिङ्गानाम् अन्तरालं बालानां श्रुत्वा दृष्ट्वा वर्षतीति ब्रूयात् ॥
diśy aiśānyāṃ vā madhurasvarariṣṭavyāharaṇaṃ jalagotrasābhūtaṃ talliṅgānām antarālaṃ bālānāṃ śrutvā dṛṣṭvā varṣatīti brūyāt ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रात्रिस्तनितो दिवा विद्युद्भिर् वाद्यमाक्षेत्रे वर्णः स्निग्धो द्विगुणेन्द्रचाप दर्शने व्योम्नि निरभ्रे पशुविरावाभ्रदण्डाभस्वल्पाञ् चाभ्रराजिप्रादुर्भावैः सद्योवृष्टिर् अत्र श्लोकाः ॥
rātristanito divā vidyudbhir vādyamākṣetre varṇaḥ snigdho dviguṇendracāpa darśane vyomni nirabhre paśuvirāvābhradaṇḍābhasvalpāñ cābhrarājiprādurbhāvaiḥ sadyovṛṣṭir atra ślokāḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिसूर्यको भवेद् यस् तु रवेर् उत्तरतो यदा । तोयं निवारयेन् नित्यं दक्षिणे सलिलाद् भयम् ॥
pratisūryako bhaved yas tu raver uttarato yadā | toyaṃ nivārayen nityaṃ dakṣiṇe salilād bhayam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिधा निमित्तसंपन्ना वृष्टिर् भवति पार्थिवी । निमित्ते तावद् एकस्मिन् पञ्चयोजनिकं भवेत् ॥
tridhā nimittasaṃpannā vṛṣṭir bhavati pārthivī | nimitte tāvad ekasmin pañcayojanikaṃ bhavet ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येषुयेषु निमित्तेषु नक्षत्रेषु च वर्त्मनि । प्रशस्तम् इति तेष्व् एव प्रादुर्भूतेषु वर्षति ॥
yeṣuyeṣu nimitteṣu nakṣatreṣu ca vartmani | praśastam iti teṣv eva prādurbhūteṣu varṣati ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विपर्ययनिमित्तानि प्रतिबन्धकराणि तु । तेषु शान्तिं प्रकुर्वीत अथर्वा शमनाय वै ॥
viparyayanimittāni pratibandhakarāṇi tu | teṣu śāntiṃ prakurvīta atharvā śamanāya vai ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम् उत् पतन्तु सूक्तेन प्र नभस्वेति चापरे । वैतस्यः समिधो ऽन्ये तु शमीमय्यो ऽपरे विदुः ॥
sam ut patantu sūktena pra nabhasveti cāpare | vaitasyaḥ samidho 'nye tu śamīmayyo 'pare viduḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
[समिधां वैतसीनां तु अग्नाव् अर्केन्धनाहुते । अहोरात्रिकहोमः स्यात् पर्जन्यो बहुवर्षदः ॥
[samidhāṃ vaitasīnāṃ tu agnāv arkendhanāhute | ahorātrikahomaḥ syāt parjanyo bahuvarṣadaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम् उत् पतन्तु सूक्तेन मरुतो यजते पाकयज्ञविधानेन यथा वरुणं वृष्टिकामः ॥ प्र नभस्वेत्य् ऋचौ द्वे मरुतो यजते वृष्टिकामो यथा वरुणं जुहोति ॥]
sam ut patantu sūktena maruto yajate pākayajñavidhānena yathā varuṇaṃ vṛṣṭikāmaḥ || pra nabhasvety ṛcau dve maruto yajate vṛṣṭikāmo yathā varuṇaṃ juhoti ||]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदध्यात् समिधः प्लाक्षीः सक्षीरा घृतसंयुताः । ततस् तच् छमम् आयाति कृत्स्नम् उत्पातलक्षणम् ॥
ādadhyāt samidhaḥ plākṣīḥ sakṣīrā ghṛtasaṃyutāḥ | tatas tac chamam āyāti kṛtsnam utpātalakṣaṇam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऐन्द्रीं वा वारुणीं वापि महाशान्तिं विधानतः । वर्षादौ तु प्रयुञ्जीत अवृष्टेस् तु विनाशनीम् ॥
aindrīṃ vā vāruṇīṃ vāpi mahāśāntiṃ vidhānataḥ | varṣādau tu prayuñjīta avṛṣṭes tu vināśanīm ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृष्टेर् यानि निमित्तानि तान्य् अप्रतिहतानि तु । भवन्ति वृष्टिदायीनि सस्यवृद्धिकराणि तु ॥
vṛṣṭer yāni nimittāni tāny apratihatāni tu | bhavanti vṛṣṭidāyīni sasyavṛddhikarāṇi tu ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैतसानां तु पत्त्राणां लक्षं क्षीरसमायुतम् । व्रतान्ते भार्गवो जुह्वद् अवर्षास्व् अपि वर्षयेद् इति ॥
vaitasānāṃ tu pattrāṇāṃ lakṣaṃ kṣīrasamāyutam | vratānte bhārgavo juhvad avarṣāsv api varṣayed iti ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.