अथ महाद्भुतानि व्याख्यास्यामः ॥
atha mahādbhutāni vyākhyāsyāmaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Atharvavedaparisistas·72
Atharvavedaparisistas 72
क्षिप्रविपाकीन्य् अमोघानि घोराणि ग्रहोपहतम् उल्काभिहतं ग्रस्तं निरस्तम् उपधूपितं वा यदा स्याज् जन्मनक्षत्रं कर्मनक्षत्रम् अभिषेचनीयजनपदनक्षत्रम्
kṣipravipākīny amoghāni ghorāṇi grahopahatam ulkābhihataṃ grastaṃ nirastam upadhūpitaṃ vā yadā syāj janmanakṣatraṃ karmanakṣatram abhiṣecanīyajanapadanakṣatram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेषु क्षिप्रम् एव महाशान्तिम् अमृतां कारयेद् राजाष्टमे च चन्द्रमसः स्थाने <वज्रे> च देवोपसृष्टे स्कम्भे वा
eteṣu kṣipram eva mahāśāntim amṛtāṃ kārayed rājāṣṭame ca candramasaḥ sthāne <vajre> ca devopasṛṣṭe skambhe vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ वा नानावर्णे बहुरूपे शृङ्गिणि चादित्ये कीलवति च्[आद्भुतान्य्] उल्काभिहते
atha vā nānāvarṇe bahurūpe śṛṅgiṇi cāditye kīlavati c[ādbhutāny] ulkābhihate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कचन्ध एव निश्वसति हसति भ्रमति
kacandha eva niśvasati hasati bhramati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हासे भासे नादे शब्दे वासने च वैश्वानरे ऽप्रज्वलिते ऽन्तरिक्षे भस्मास्थ्यश्माङ्गारा वीथी चेन्द्रधनुषि रात्रौ वीध्र एव तु ॥
hāse bhāse nāde śabde vāsane ca vaiśvānare 'prajvalite 'ntarikṣe bhasmāsthyaśmāṅgārā vīthī cendradhanuṣi rātrau vīdhra eva tu ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्रार्कौ यस्य राष्ट्रे परिविष्येतातां तान् विपक्षान् परोलकसंस्थाञ् जनपदांस्
candrārkau yasya rāṣṭre pariviṣyetātāṃ tān vipakṣān parolakasaṃsthāñ janapadāṃs
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैव काककपोतकङ्कगृध्रयक्षराक्षसपिशाचश्वापदेषु नक्तं वदत्स्व् अभिवदत्सु गायत्सु रायत्सु वा चक्रध्वजवेश्मावसथप्रासादाग्रे
tathaiva kākakapotakaṅkagṛdhrayakṣarākṣasapiśācaśvāpadeṣu naktaṃ vadatsv abhivadatsu gāyatsu rāyatsu vā cakradhvajaveśmāvasathaprāsādāgre
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वापीकूप उदपाने चोद्गिरति नदति विद्योतति वा
vāpīkūpa udapāne codgirati nadati vidyotati vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रथयन्त्रवारणप्रवहणवादित्रादिषूल्कादयो ऽङ्गारा धूमो ऽर्चिर् वा प्रादुर्भावे
rathayantravāraṇapravahaṇavāditrādiṣūlkādayo 'ṅgārā dhūmo 'rcir vā prādurbhāve
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लिङ्गं विलिङ्गे राज्ञः
liṅgaṃ viliṅge rājñaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालोलूककृकलासश्येननिपतिते राजछत्त्रे भग्ने ध्वजे चक्रस्य राज्ञो दण्डे राज्ञश् च दन्ते
kālolūkakṛkalāsaśyenanipatite rājachattre bhagne dhvaje cakrasya rājño daṇḍe rājñaś ca dante
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हस्तिन्यां च मत्तायां ग्रामे च प्रसूतायाम्
hastinyāṃ ca mattāyāṃ grāme ca prasūtāyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजरथश् च राजाधिरूढो भग्नाक्षः सप्तरात्राद् राज्ञो हन्ति पुरोहितम् अमात्यं सेनापतिं जायां हस्तिनं महिषीं कुमारं राजानम् एव वा ऋध्नुयाद् य एवं वेद
rājarathaś ca rājādhirūḍho bhagnākṣaḥ saptarātrād rājño hanti purohitam amātyaṃ senāpatiṃ jāyāṃ hastinaṃ mahiṣīṃ kumāraṃ rājānam eva vā ṛdhnuyād ya evaṃ veda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वादशं शतं गवां धेनूनां कंसवसनं हिरण्यं निष्को ऽश्व एताश् च दक्षिणाः ॥
dvādaśaṃ śataṃ gavāṃ dhenūnāṃ kaṃsavasanaṃ hiraṇyaṃ niṣko 'śva etāś ca dakṣiṇāḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानुत्पन्नेषु दैवेषु राज्ञां शान्तिर् विधीयते । अस्थानेषु कृता शान्तिर् निमित्तायोपपद्यते । तस्मात् स्थानं समुद्दिश्य कारयेच् छान्तिम् आत्मनः ॥
nānutpanneṣu daiveṣu rājñāṃ śāntir vidhīyate | asthāneṣu kṛtā śāntir nimittāyopapadyate | tasmāt sthānaṃ samuddiśya kārayec chāntim ātmanaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्पसमितौ वायुसंभ्रमे उदकप्रादुर्भावगमनेषु
sarpasamitau vāyusaṃbhrame udakaprādurbhāvagamaneṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनुःसंध्योल्कापरिवेषविद्युद्दण्डाशनिपरिघपरिधिनिर्घाते
dhanuḥsaṃdhyolkāpariveṣavidyuddaṇḍāśaniparighaparidhinirghāte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रजोवर्षम् उपलवर्षं दधिमधुघृतक्षीरवर्षं मज्जारुधिर<वर्षम्> वर्षति
rajovarṣam upalavarṣaṃ dadhimadhughṛtakṣīravarṣaṃ majjārudhira<varṣam> varṣati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हीनगभस्ती द्वे मार्गे वीथ्यौ वित्तक्षये सोमस्य क्षये ऽपूर्णपूरणे क्षयस्यावभासाः सद्यो ऽपररात्राद् दिग्दाहोपधूपनम्
hīnagabhastī dve mārge vīthyau vittakṣaye somasya kṣaye 'pūrṇapūraṇe kṣayasyāvabhāsāḥ sadyo 'pararātrād digdāhopadhūpanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रहवैषम्यम् आरोहणम् आक्रमणं गन्धर्वनगरं मारुतप्रकोपस् तिथिकरणमुहूर्तनक्षत्रग्रहादीनां सोमवियोगः
grahavaiṣamyam ārohaṇam ākramaṇaṃ gandharvanagaraṃ mārutaprakopas tithikaraṇamuhūrtanakṣatragrahādīnāṃ somaviyogaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिस्रोतोगामिन्यो नद्यः प्रासादतोरणध्वजेषु वायससमवाया वृकशकटारोहणं वृषदंशातिमार्जनम् उलूकप्रतिगर्जनं श्येनगृध्रादीनां ध्वजाभिलपनम्
pratisrotogāminyo nadyaḥ prāsādatoraṇadhvajeṣu vāyasasamavāyā vṛkaśakaṭārohaṇaṃ vṛṣadaṃśātimārjanam ulūkapratigarjanaṃ śyenagṛdhrādīnāṃ dhvajābhilapanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकृताश् च मानुषामानुषप्रभवाः स्त्रीबालवृद्धप्रलापाः प्रदीप्तेन्द्रयष्टिपादभग्ने ऽद्रव्येष्व् एकवृक्षे द्विछाये प्रतिछाये परिवृक्तम्
vikṛtāś ca mānuṣāmānuṣaprabhavāḥ strībālavṛddhapralāpāḥ pradīptendrayaṣṭipādabhagne 'dravyeṣv ekavṛkṣe dvichāye pratichāye parivṛktam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत ऊर्ध्वम् [छायो] ऽकस्माच् चैत्यवृक्षस्तम्भपतने विरोहत्स्व् अविरोहेष्व् अछिन्नपर्णप्रपाताच् छुष्कशाखिनो द्रुमा धूमरजोदकप्रादुर्भावगमनेषु वनस्पतिषु
ata ūrdhvam [chāyo] 'kasmāc caityavṛkṣastambhapatane virohatsv aviroheṣv achinnaparṇaprapātāc chuṣkaśākhino drumā dhūmarajodakaprādurbhāvagamaneṣu vanaspatiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहुशस्त्रभङ्ग इन्द्रकीलगोपुराट्टालकध्वजादीनां भङ्ग उचितानां व्युच्छेदने ऽनुचितानां प्रवर्धने दृढभङ्गेसु
bahuśastrabhaṅga indrakīlagopurāṭṭālakadhvajādīnāṃ bhaṅga ucitānāṃ vyucchedane 'nucitānāṃ pravardhane dṛḍhabhaṅgesu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुष्कविरोहे गृहे वल्मीके शयनदेशे दर्हस्तम्बोत्पत्तौ मित्रविरोधे ऽमित्रप्रीतौ च देवतार्चयो तथछेदने
śuṣkavirohe gṛhe valmīke śayanadeśe darhastambotpattau mitravirodhe 'mitraprītau ca devatārcayo tathachedane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र राजाप्रसादमुखः पौरेषु च भृत्यादिषु भवति भवन्ति चात्र श्लोकाः
yatra rājāprasādamukhaḥ paureṣu ca bhṛtyādiṣu bhavati bhavanti cātra ślokāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा तु प्रतिपत् सोमो विकृत्या विकृतो भवेत् । अनुद्भिन्नो विलूनो वा राज्ञो मरणम् आदिशेत् ॥
yadā tu pratipat somo vikṛtyā vikṛto bhavet | anudbhinno vilūno vā rājño maraṇam ādiśet ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयुधाकाररूपाणि श्वेतवर्णाकृतीनि च । पञ्चवर्णानि चाभ्राणि तथा दण्डनिभानि च ॥
āyudhākārarūpāṇi śvetavarṇākṛtīni ca | pañcavarṇāni cābhrāṇi tathā daṇḍanibhāni ca ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा चन्द्रार्कयोर् मध्ये कृष्णं भवति मण्डलम् । स शङ्कुर् इति विज्ञेयो ग्रहः परमदारुणः ॥
yadā candrārkayor madhye kṛṣṇaṃ bhavati maṇḍalam | sa śaṅkur iti vijñeyo grahaḥ paramadāruṇaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र राज्ञो वधं विद्यात् सर्वभूतभयावहम् । तत्र कुर्यान् महाशान्तिम् अमृतां विश्वभेषजीम् इति ॥
tatra rājño vadhaṃ vidyāt sarvabhūtabhayāvaham | tatra kuryān mahāśāntim amṛtāṃ viśvabheṣajīm iti ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ यस्मिन्न् एव जनपदे गोब्राह्मणसूतसांवत्सरवैद्यानां परिव्राजकचारणवानप्रस्थब्रह्मचारिणां वापि संकरः प्रवर्तते तद् अद्भुतं विद्यात्
atha yasminn eva janapade gobrāhmaṇasūtasāṃvatsaravaidyānāṃ parivrājakacāraṇavānaprasthabrahmacāriṇāṃ vāpi saṃkaraḥ pravartate tad adbhutaṃ vidyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मसंकरं यज्ञसंकरं व्यवहारसंकरं च यत्र च धर्मो ऽधर्मेष पीड्यते तद् अद्भुतं विद्यात्
karmasaṃkaraṃ yajñasaṃkaraṃ vyavahārasaṃkaraṃ ca yatra ca dharmo 'dharmeṣa pīḍyate tad adbhutaṃ vidyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषाम् अज्ञातप्रायश्चित्तं यद् अज्ञातम् अनाम्नातम् इति मध्ये जुहुयात् पुरुषसूक्तं च तेष्व् अकृतप्रायश्चित्तेषु महाद्भुतानि प्रादुर्भवन्ति ॥
teṣām ajñātaprāyaścittaṃ yad ajñātam anāmnātam iti madhye juhuyāt puruṣasūktaṃ ca teṣv akṛtaprāyaścitteṣu mahādbhutāni prādurbhavanti ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यानीत्य् आचक्षते देवगृहेष्व् अथ हसन्ति गायन्ति रुदन्ति क्रोशन्ति प्रस्विद्यन्ति प्रधूमायन्ति प्रज्वलन्ति प्रकम्पन्त्य् उन्मीलयन्ति निमीलयन्ति लिहितं स्रवन्ति परिवर्तयन्ति वा
divyānīty ācakṣate devagṛheṣv atha hasanti gāyanti rudanti krośanti prasvidyanti pradhūmāyanti prajvalanti prakampanty unmīlayanti nimīlayanti lihitaṃ sravanti parivartayanti vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषाम् प्रादुर्भावगमनेष्व् अन्यराजागमनं वा विद्याद् उदग्रं वा[ङ्गेगम्] अवृष्टिशस्त्रभयं बुभुक्षामारं जानपदम् अमात्यानां राज्ञो विनाशम्
teṣām prādurbhāvagamaneṣv anyarājāgamanaṃ vā vidyād udagraṃ vā[ṅgegam] avṛṣṭiśastrabhayaṃ bubhukṣāmāraṃ jānapadam amātyānāṃ rājño vināśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु सर्वेषु भृग्वङ्गिरोविदम् इत्य् उक्तं स चतुष्पथ ईशानं प्रपद्येत ॥ ॐ प्रपद्ये भूः प्रपद्ये भुवः प्रपद्ये स्वः प्रपद्ये जनत् प्रपद्य इति प्रपद्येत
teṣu sarveṣu bhṛgvaṅgirovidam ity uktaṃ sa catuṣpatha īśānaṃ prapadyeta || oṃ prapadye bhūḥ prapadye bhuvaḥ prapadye svaḥ prapadye janat prapadya iti prapadyeta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपिलानाम् अष्टशतस्य क्षीरेण पायसं श्रपयित्वा कपिलास्व् अलभ्यमानासु दोग्ध्रीणां शतस्य क्षीरेण पायसं शरपयित्वा प्राञ्चम् इध्मम् उपसमाधाय परिस्तीर्य बर्ही रौद्रेण गणेन शान्ता जुहुयात् ॥ सर्पिर् जुहुयात् पायसं जुहुयाच् छुक्लाः सुमनस उपहरेद् ब्राह्मणान् भक्तेनोपेपसन्ति ता एव गा दद्याद् राज्यं वा परिमितकालं तस्य परितुष्टये गोसहस्रं कर्त्रे दद्याद् ग्रामवरं च ॥
kapilānām aṣṭaśatasya kṣīreṇa pāyasaṃ śrapayitvā kapilāsv alabhyamānāsu dogdhrīṇāṃ śatasya kṣīreṇa pāyasaṃ śarapayitvā prāñcam idhmam upasamādhāya paristīrya barhī raudreṇa gaṇena śāntā juhuyāt || sarpir juhuyāt pāyasaṃ juhuyāc chuklāḥ sumanasa upahared brāhmaṇān bhaktenopepasanti tā eva gā dadyād rājyaṃ vā parimitakālaṃ tasya parituṣṭaye gosahasraṃ kartre dadyād grāmavaraṃ ca ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ यत्रैतच् छयने वाथ वस्त्रे वा जायते यद् धुताशनः । एतद् अत्यद्भुतं नाम सर्वक्षयकरं नृणाम् ॥
atha yatraitac chayane vātha vastre vā jāyate yad dhutāśanaḥ | etad atyadbhutaṃ nāma sarvakṣayakaraṃ nṛṇām ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र ब्राह्मीं महाशान्तिं कारयेद् बहुदक्षिणाम् । बह्वन्नां बहुसंभाराम् अनूचानसुदक्षिणाम् । राज्यकामो ऽर्थकामो वा पूजयेत् तु बृहस्पतिम् ॥
atra brāhmīṃ mahāśāntiṃ kārayed bahudakṣiṇām | bahvannāṃ bahusaṃbhārām anūcānasudakṣiṇām | rājyakāmo 'rthakāmo vā pūjayet tu bṛhaspatim ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सृजन्ति देवा दिव्याद्भुतानि प्राग् उपसर्गात् प्रतिबोधनार्थम् । कार्याणि विघ्नानि तथा जनानां कर्माकुले वर्णसमाकुले च ॥
sṛjanti devā divyādbhutāni prāg upasargāt pratibodhanārtham | kāryāṇi vighnāni tathā janānāṃ karmākule varṇasamākule ca ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैव्योपसृष्टेन बलेन कार्यं कार्य च शान्तिः प्रणिपत्य देवान् । ततोपसर्गाद् विघ्नात् प्रमुच्यते दिवि चेद् अनिष्टं न पुनः स कुर्यात् ॥
daivyopasṛṣṭena balena kāryaṃ kārya ca śāntiḥ praṇipatya devān | tatopasargād vighnāt pramucyate divi ced aniṣṭaṃ na punaḥ sa kuryāt ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथिव्याम् अन्तरिक्षे च दिवि चाप्य् उपलक्षयेत् । चेष्टितं सर्वभूतानां रुतं च मृगपक्षिणाम् ॥
pṛthivyām antarikṣe ca divi cāpy upalakṣayet | ceṣṭitaṃ sarvabhūtānāṃ rutaṃ ca mṛgapakṣiṇām ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रामे कुले वा यदि वापि देशे राजन्य् अमात्येषु तथा द्विजेषु । भावः पशूनां विकृतो विरूपस् तद् अद्भुतं तस्य देशस्य विद्यात् ॥
grāme kule vā yadi vāpi deśe rājany amātyeṣu tathā dvijeṣu | bhāvaḥ paśūnāṃ vikṛto virūpas tad adbhutaṃ tasya deśasya vidyāt ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमात्यभेदो विविधैकशीर्ष एकद्विशीर्षे भवति द्विराज्यम् । अपादहस्ते म्रियते ह्य् अमात्यो जाते कवन्धे नृपतिर् विनश्येत् ॥
amātyabhedo vividhaikaśīrṣa ekadviśīrṣe bhavati dvirājyam | apādahaste mriyate hy amātyo jāte kavandhe nṛpatir vinaśyet ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदाधिकाङ्गो यदि वाङ्गहीनो भवेत् पशूनां विकृतो विरूपः । स्त्रीणां तथैव विकृतो विरूपस् तद् अद्भुतं तस्य देशस्य विद्यात् ॥
yadādhikāṅgo yadi vāṅgahīno bhavet paśūnāṃ vikṛto virūpaḥ | strīṇāṃ tathaiva vikṛto virūpas tad adbhutaṃ tasya deśasya vidyāt ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनास्यं वाप्य् अनोष्ठं वा जायते चेद् विदूलकम् । अरूपम् असरूपं वा जायते चेद् विदूलकम् ॥
anāsyaṃ vāpy anoṣṭhaṃ vā jāyate ced vidūlakam | arūpam asarūpaṃ vā jāyate ced vidūlakam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधरादीन्न् अचक्षुर् वा जायते चेद् विदूलकम् । एतद् अत्यद्भुतं नाम राष्ट्रे राज्यक्षयम्करम् ॥
adharādīnn acakṣur vā jāyate ced vidūlakam | etad atyadbhutaṃ nāma rāṣṭre rājyakṣayamkaram ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् अद्भिः स्नातं सुरभिं सुगन्धिं गतासुम् अग्नौ जुहुयाद् घृताक्तम् । गनेण रौद्रेण घृतं च हुत्वा तथा महात्मा शिवम् अस्य कुर्यात् ॥
tam adbhiḥ snātaṃ surabhiṃ sugandhiṃ gatāsum agnau juhuyād ghṛtāktam | ganeṇa raudreṇa ghṛtaṃ ca hutvā tathā mahātmā śivam asya kuryāt ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.