Abhinavagupta: Tantraloka 17

अथ भैरवतादात्म्यदायिनीं प्रक्रियां ब्रुवे । एवं मण्डलकुम्भाग्निशिष्यस्वात्मसु पञ्चसु ॥ १

atha bhairavatādātmyadāyinīṃ prakriyāṃ bruve / evaṃ maṇḍalakumbhāgniśiṣyasvātmasu pañcasu // 1

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहीत्वा व्याप्तिमैक्येन न्यस्याध्वानं च शिष्यगम् । कर्ममायाणुमलिनत्रयं बाहौ गले तथा ॥ २

gṛhītvā vyāptimaikyena nyasyādhvānaṃ ca śiṣyagam / karmamāyāṇumalinatrayaṃ bāhau gale tathā // 2

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिखायां च क्षिपेत्सूत्रग्रन्थियोगेन दैशिकः । तस्यातद्रूपताभानं मलो ग्रन्थिः स कीर्त्यते ॥ ३

śikhāyāṃ ca kṣipetsūtragranthiyogena daiśikaḥ / tasyātadrūpatābhānaṃ malo granthiḥ sa kīrtyate // 3

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतिप्रतीतिदार्ढ्यार्थं बहिर्ग्रन्थ्युपकल्पनम् । बाहू कर्मास्पदं विष्णुर्मायात्मा गलसंश्रितः ॥ ४

itipratītidārḍhyārthaṃ bahirgranthyupakalpanam / bāhū karmāspadaṃ viṣṇurmāyātmā galasaṃśritaḥ // 4

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधोवहा शिखाणुत्वं तेनेत्थं कल्पना कृता । नरशक्तिशिवाख्यस्य त्रयस्य बहुभेदताम् ॥ ५

adhovahā śikhāṇutvaṃ tenetthaṃ kalpanā kṛtā / naraśaktiśivākhyasya trayasya bahubhedatām // 5

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वक्तुं त्रिस्त्रिगुणं सूत्रं ग्रन्थये परिकल्पयेत् । तेजोजलान्नत्रितयं त्रेधा प्रत्येकमप्यदः ॥ ६

vaktuṃ tristriguṇaṃ sūtraṃ granthaye parikalpayet / tejojalānnatritayaṃ tredhā pratyekamapyadaḥ // 6

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्यन्ते के प्यतः शुक्लकृष्णरक्तं प्रपेदिरे । ततो ग्नौ तर्पिताशेषमन्त्रे चिद्व्योममात्रके ॥ ७

śrutyante ke pyataḥ śuklakṛṣṇaraktaṃ prapedire / tato gnau tarpitāśeṣamantre cidvyomamātrake // 7

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सामान्यरूपे तत्त्वानां क्रमाच्छुद्धिं समाचरेत् । तत्र स्वमन्त्रयोगेन धरामावाहयेत्पुरा ॥ ८

sāmānyarūpe tattvānāṃ kramācchuddhiṃ samācaret / tatra svamantrayogena dharāmāvāhayetpurā // 8

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इष्ट्वा पुष्पादिभिः सर्पिस्तिलाद्यैरथ तर्पयेत् । तत्तत्त्वव्यापिकां पश्चान्मायातत्त्वाधिदेवताम् ॥ ९

iṣṭvā puṣpādibhiḥ sarpistilādyairatha tarpayet / tattattvavyāpikāṃ paścānmāyātattvādhidevatām // 9

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मायाशक्तिं स्वमन्त्रेणावाह्याभ्यर्च्य प्रतर्पयेत् । आवाहने मातृकार्णं मालिन्यर्णं च पूजने ॥ १०

māyāśaktiṃ svamantreṇāvāhyābhyarcya pratarpayet / āvāhane mātṛkārṇaṃ mālinyarṇaṃ ca pūjane // 10

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्यादिति गुरुः प्राह स्वरूपाप्यायनद्वयात् । तारो वर्णो थ संबुद्धिपदं त्वामित्यतः परम् ॥ ११

kuryāditi guruḥ prāha svarūpāpyāyanadvayāt / tāro varṇo tha saṃbuddhipadaṃ tvāmityataḥ param // 11

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तमैकयुतं कर्मपदं दीपकमप्यतः । तभ्यं नाम चतुर्थ्यन्तं ततो प्युचितदीपकम् ॥ १२

uttamaikayutaṃ karmapadaṃ dīpakamapyataḥ / tabhyaṃ nāma caturthyantaṃ tato pyucitadīpakam // 12

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यूहमन्त्रयोगेन तत्तत्कर्म प्रवर्तयेत् । आवाहनानन्तरं हि कर्म सर्वं निगद्यते ॥ १३

ityūhamantrayogena tattatkarma pravartayet / āvāhanānantaraṃ hi karma sarvaṃ nigadyate // 13

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आवाहनं च संबोधः स्वस्वभावव्यवस्थितेः । भावस्याहंमयस्वात्मतादात्म्यावेश्यमानता ॥ १४

āvāhanaṃ ca saṃbodhaḥ svasvabhāvavyavasthiteḥ / bhāvasyāhaṃmayasvātmatādātmyāveśyamānatā // 14

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शाक्ती भूमिश्च सैवोक्ता यस्यां मुख्यास्ति पूज्यता । अभातत्वादभेदाच्च नह्यसौ नृशिवात्मनोः ॥ १५

śāktī bhūmiśca saivoktā yasyāṃ mukhyāsti pūjyatā / abhātatvādabhedācca nahyasau nṛśivātmanoḥ // 15

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जडाभासेषु तत्त्वेषु संवित्स्थित्यै ततो गुरुः । आवाहनविभक्तिं प्राक् कृत्वा तुर्यविभक्तितः ॥ १६

jaḍābhāseṣu tattveṣu saṃvitsthityai tato guruḥ / āvāhanavibhaktiṃ prāk kṛtvā turyavibhaktitaḥ // 16

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमस्कारान्ततायोगात्पूर्णां सत्तां प्रकल्पयेत् । ततः पूर्णस्वभावत्वं तद्रूपोद्रेकयोगतः ॥ १७

namaskārāntatāyogātpūrṇāṃ sattāṃ prakalpayet / tataḥ pūrṇasvabhāvatvaṃ tadrūpodrekayogataḥ // 17

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्येयोद्रेको भवेद्ध्यातृप्रह्वीभाववशाद्यतः । आवाह्येष्ट्वा प्रतर्प्येति श्रीस्वच्छन्दे निरूपितम् ॥ १८

dhyeyodreko bhaveddhyātṛprahvībhāvavaśādyataḥ / āvāhyeṣṭvā pratarpyeti śrīsvacchande nirūpitam // 18

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेनैव पथानेयमित्यस्मद्गुरवो जगुः । परत्वेन तु यत्पूज्यं तत्स्वतन्त्रचिदात्मकम् ॥ १९

anenaiva pathāneyamityasmadguravo jaguḥ / paratvena tu yatpūjyaṃ tatsvatantracidātmakam // 19

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनवच्छित्प्रकाशत्वान्न प्रकाश्यं तु कुत्रचित् । तस्य ह्येतत्प्रपूज्यत्वध्येयत्वादि यदुल्लसेत् ॥ २०

anavacchitprakāśatvānna prakāśyaṃ tu kutracit / tasya hyetatprapūjyatvadhyeyatvādi yadullaset // 20

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यैव तत्स्वतन्त्रत्वं यातिदुर्घटकारिता । संबोधरूपे तत्तस्मिन् कथं संबोधना भवेत् ॥ २१

tasyaiva tatsvatantratvaṃ yātidurghaṭakāritā / saṃbodharūpe tattasmin kathaṃ saṃbodhanā bhavet // 21

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकाशनायां न स्यात्प्रकाशस्य प्रकाशता । संबोधनविभक्त्यैव विना कर्मादिशक्तिताम् ॥ २२

prakāśanāyāṃ na syātprakāśasya prakāśatā / saṃbodhanavibhaktyaiva vinā karmādiśaktitām // 22

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वातन्त्र्यात्तं दर्शयितुं तत्रोहमिममाचरेत् । देवमावाहयामीति ततो देवाय दीपकम् ॥ २३

svātantryāttaṃ darśayituṃ tatrohamimamācaret / devamāvāhayāmīti tato devāya dīpakam // 23

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राग्युक्त्या पूर्णतादायि नमःस्वाहादिकं भवेत् । नुतिः पूर्णत्वमग्नीन्दुसंघट्टाप्यायता परम् ॥ २४

prāgyuktyā pūrṇatādāyi namaḥsvāhādikaṃ bhavet / nutiḥ pūrṇatvamagnīndusaṃghaṭṭāpyāyatā param // 24

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आप्यायकं च प्रोच्छालं वौषडादि प्रदीपयेत् । तत्र बाह्ये पि तादात्म्यप्रसिद्धं कर्म चोद्यते ॥ २५

āpyāyakaṃ ca procchālaṃ vauṣaḍādi pradīpayet / tatra bāhye pi tādātmyaprasiddhaṃ karma codyate // 25

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि कर्मपदं तन्नो गुरुरभ्यूहयेत्क्वचित् । अनाभासिततद्वस्तुभासनाय नियुज्यते ॥ २६

yadi karmapadaṃ tanno gururabhyūhayetkvacit / anābhāsitatadvastubhāsanāya niyujyate // 26

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रः किं तेन तत्र स्यात्स्फुटं यत्रावभासि तत् । तेन प्रोक्षणसंसेकजपादिविधिषु ध्रुवम् ॥ २७

mantraḥ kiṃ tena tatra syātsphuṭaṃ yatrāvabhāsi tat / tena prokṣaṇasaṃsekajapādividhiṣu dhruvam // 27

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्कर्माभ्यूहनं कुर्यात्प्रत्युत व्यवधातृताम् । बहिस्तथात्मताभावे कार्यं कर्मपदोहनम् ॥ २८

tatkarmābhyūhanaṃ kuryātpratyuta vyavadhātṛtām / bahistathātmatābhāve kāryaṃ karmapadohanam // 28

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृप्तावाहुतिहुतभुक्पाशप्लोषच्छिदादिषु । यत्रोद्दिष्टे विधौ पश्चात्तदनन्तैः क्रियात्मकैः ॥ २९

tṛptāvāhutihutabhukpāśaploṣacchidādiṣu / yatroddiṣṭe vidhau paścāttadanantaiḥ kriyātmakaiḥ // 29

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अंशैः साध्यं न तत्रोहो दीक्षणादिविधिष्विव । ततः शिष्यस्य तत्तत्त्वस्थाने स्त्रेण प्रताडनम् ॥ ३०

aṃśaiḥ sādhyaṃ na tatroho dīkṣaṇādividhiṣviva / tataḥ śiṣyasya tattattvasthāne streṇa pratāḍanam // 30

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वाथ शिवहस्तेन हृदयं परिमर्शयेत् । ततः स्वनाडीमार्गेण हृदयं प्राप्य वै शिशोः ॥ ३१

kṛtvātha śivahastena hṛdayaṃ parimarśayet / tataḥ svanāḍīmārgeṇa hṛdayaṃ prāpya vai śiśoḥ // 31

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिष्यात्मना सहैकत्वं गत्वादाय च तं हृदा । पुटितं हंसरूपाख्यं तत्र संहारमुद्रया ॥ ३२

śiṣyātmanā sahaikatvaṃ gatvādāya ca taṃ hṛdā / puṭitaṃ haṃsarūpākhyaṃ tatra saṃhāramudrayā // 32

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्यादात्मीयहृदयस्थितमप्यवभासकम् । शिष्यदेहस्य तेजोभी रश्मिमात्रावियोगतः ॥ ३३

kuryādātmīyahṛdayasthitamapyavabhāsakam / śiṣyadehasya tejobhī raśmimātrāviyogataḥ // 33

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वबन्धस्थानचलनात् स्वतन्त्रस्थानलाभतः । स्वकर्मापरतन्त्रत्वात्सर्वत्रोत्पत्तिमर्हति ॥ ३४

svabandhasthānacalanāt svatantrasthānalābhataḥ / svakarmāparatantratvātsarvatrotpattimarhati // 34

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनात्महृदयानीतं प्राक्कृत्वा पुद्गलं ततः । मायायां तद्धरातत्त्वशरीराण्यस्य संसृजेत् ॥ ३५

tenātmahṛdayānītaṃ prākkṛtvā pudgalaṃ tataḥ / māyāyāṃ taddharātattvaśarīrāṇyasya saṃsṛjet // 35

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रास्य गर्भाधानं च युक्तं पुंसवनादिभिः । गर्भनिष्क्रामपर्यन्तैरेकां कुर्वीत संस्क्रियाम् ॥ ३६

tatrāsya garbhādhānaṃ ca yuktaṃ puṃsavanādibhiḥ / garbhaniṣkrāmaparyantairekāṃ kurvīta saṃskriyām // 36

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जननं भोगभोक्तृत्वं मिलित्वैकाथ संस्क्रिया । ततो स्य तेषु भोगेषु कुर्यात्तन्मयतां लयम् ॥ ३७

jananaṃ bhogabhoktṛtvaṃ militvaikātha saṃskriyā / tato sya teṣu bhogeṣu kuryāttanmayatāṃ layam // 37

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तत्तत्त्वपाशानां विच्छेदं समुपाचरेत् । संस्काराणां चतुष्के स्मिन्नपरां च परापराम् ॥ ३८

tatastattattvapāśānāṃ vicchedaṃ samupācaret / saṃskārāṇāṃ catuṣke sminnaparāṃ ca parāparām // 38

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्राणां पञ्चदशकं परां वा योजयेत्क्रमात् । पिवन्याद्यष्टकं शस्त्रादिकं षट्कं परा तथा ॥ ३९

mantrāṇāṃ pañcadaśakaṃ parāṃ vā yojayetkramāt / pivanyādyaṣṭakaṃ śastrādikaṃ ṣaṭkaṃ parā tathā // 39

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति पञ्चदशैते स्युः क्रमाल्लीनत्वसंस्कृतौ । अपरामन्त्रमुक्त्वा प्रागमुकात्मन इत्यथ ॥ ४०

iti pañcadaśaite syuḥ kramāllīnatvasaṃskṛtau / aparāmantramuktvā prāgamukātmana ityatha // 40

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्भाधानं करोमीति पुनर्मन्त्रं तमेव च । स्वाहान्तमुच्चरन्दद्यादाहुतित्रितयं गुरुः ॥ ४१

garbhādhānaṃ karomīti punarmantraṃ tameva ca / svāhāntamuccarandadyādāhutitritayaṃ guruḥ // 41

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परं परापरामन्त्रममुकात्मन इत्यथ । जातस्य भोगभोक्तृत्वं करोम्यथ परापराम् ॥ ४२

paraṃ parāparāmantramamukātmana ityatha / jātasya bhogabhoktṛtvaṃ karomyatha parāparām // 42

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्ते स्वाहेति प्रोच्चार्य वितरेत्तिस्र आहुतीः । उच्चार्य पिवनीमन्त्रममुकात्मन इत्यथ ॥ ४३

ante svāheti proccārya vitarettisra āhutīḥ / uccārya pivanīmantramamukātmana ityatha // 43

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोगे लयं करोमीति पुनर्मन्त्रं तमेव च । स्वाहान्तमाहुतीस्तिस्रो दद्यादाज्यतिलादिभिः ॥ ४४

bhoge layaṃ karomīti punarmantraṃ tameva ca / svāhāntamāhutīstisro dadyādājyatilādibhiḥ // 44

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष एव वमन्यादौ विधिः पञ्चदशान्तके । पूर्वं परात्मकं मन्त्रममुकात्मन इत्यथ ॥ ४५

eṣa eva vamanyādau vidhiḥ pañcadaśāntake / pūrvaṃ parātmakaṃ mantramamukātmana ityatha // 45

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाशाच्छेदं करोमीति परामन्त्रः पुनस्ततः । हुं स्वाहा फट् समुच्चार्य दद्यात्तिस्रो प्यथाहुतीः ॥ ४६

pāśācchedaṃ karomīti parāmantraḥ punastataḥ / huṃ svāhā phaṭ samuccārya dadyāttisro pyathāhutīḥ // 46

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संस्काराणां चतुष्के स्मिन्ये मन्त्राः कथिता मया । तेषु कर्मपदात्पूर्वं धरातत्त्वपदं वदेत् ॥ ४७

saṃskārāṇāṃ catuṣke sminye mantrāḥ kathitā mayā / teṣu karmapadātpūrvaṃ dharātattvapadaṃ vadet // 47

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो धरातत्त्वपतिमामन्त्र्येष्ट्वा प्रतर्प्य च । शिवाभिमानसंरब्धो गुरुरेवं समादिशेत् ॥ ४८

tato dharātattvapatimāmantryeṣṭvā pratarpya ca / śivābhimānasaṃrabdho gururevaṃ samādiśet // 48

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्त्वेश्वर त्वया नास्य पुत्रकस्य शिवाज्ञया । प्रतिबन्धः प्रकर्तव्यो यातुः पदमनामयम् ॥ ४९

tattveśvara tvayā nāsya putrakasya śivājñayā / pratibandhaḥ prakartavyo yātuḥ padamanāmayam // 49

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो यदि समीहेत धरातत्त्वान्तरालगम् । पृथक् शोधयितुं मन्त्री भुवनाद्यध्वपञ्चकम् ॥ ५०

tato yadi samīheta dharātattvāntarālagam / pṛthak śodhayituṃ mantrī bhuvanādyadhvapañcakam // 50

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपरामन्त्रतः प्राग्वत्तिस्रस्तिस्रस्तदाहुतीः । दद्यात्पुरं शोधयामीत्यूहयुक्तं प्रसन्नधीः ॥ ५१

aparāmantrataḥ prāgvattisrastisrastadāhutīḥ / dadyātpuraṃ śodhayāmītyūhayuktaṃ prasannadhīḥ // 51

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं कलामन्त्रपदवर्णेष्वपि विचक्षणः । तिस्रस्तिस्रो हुतीर्दद्यात् पृथक् सामस्त्यतो पिवा ॥ ५२

evaṃ kalāmantrapadavarṇeṣvapi vicakṣaṇaḥ / tisrastisro hutīrdadyāt pṛthak sāmastyato pivā // 52

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः पूर्णाहुतिं दत्त्वा परया वौषडन्तया । अपरामन्त्रतः शिष्यमुद्धृत्यात्महृदं नयेत् ॥ ५३

tataḥ pūrṇāhutiṃ dattvā parayā vauṣaḍantayā / aparāmantrataḥ śiṣyamuddhṛtyātmahṛdaṃ nayet // 53

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा त्वेकेन शुद्धेन तदन्तर्भावचिन्तनात् । न पृथक् शोधयेत्तत्त्वनाथसंश्रवणात्परम् ॥ ५४

yadā tvekena śuddhena tadantarbhāvacintanāt / na pṛthak śodhayettattvanāthasaṃśravaṇātparam // 54

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा पूर्णां वितीर्याणुमुत्क्षिप्यात्मनि योजयेत् । तात्स्थ्यात्मसंस्थ्ययोगाय तयैवापरयाहुतीः ॥ ५५

tadā pūrṇāṃ vitīryāṇumutkṣipyātmani yojayet / tātsthyātmasaṃsthyayogāya tayaivāparayāhutīḥ // 55

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सकर्मपदया दद्यादिति केचित्तु मन्वते । अन्ये तु गुरवः प्राहुर्भावनामयमीदृशम् ॥ ५६

sakarmapadayā dadyāditi kecittu manvate / anye tu guravaḥ prāhurbhāvanāmayamīdṛśam // 56

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नात्र बाह्याहुतिर्देया दैशिकस्य पृथक् पुनः । दद्याद्वा यदि नो दोषः स्यादुपायः स भावने ॥ ५७

nātra bāhyāhutirdeyā daiśikasya pṛthak punaḥ / dadyādvā yadi no doṣaḥ syādupāyaḥ sa bhāvane // 57

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं प्राक्तनतात्स्थ्यात्मसंस्थत्वे योजयेद्गुरुः । ततः शिष्यहृदं नेयः स आत्मा तावतो ध्वनः ॥ ५८

evaṃ prāktanatātsthyātmasaṃsthatve yojayedguruḥ / tataḥ śiṣyahṛdaṃ neyaḥ sa ātmā tāvato dhvanaḥ // 58

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुद्धस्तद्दार्ढ्यसिद्ध्यै च पूर्णा स्यात्परया पुनः । महापाशुपतं पूर्वं विलोमस्य विशुद्धये ॥ ५९

śuddhastaddārḍhyasiddhyai ca pūrṇā syātparayā punaḥ / mahāpāśupataṃ pūrvaṃ vilomasya viśuddhaye // 59

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जुहोमि पुनरस्त्रेण वौषडन्त इति क्षिपेत् । पुनः पूर्णां ततो मायामभ्यर्च्याथ विसर्जयेत् ॥ ६०

juhomi punarastreṇa vauṣaḍanta iti kṣipet / punaḥ pūrṇāṃ tato māyāmabhyarcyātha visarjayet // 60

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धरातत्त्वं विशुद्धं सज्जलेन शुद्धरूपिणा । भावयेन्मिश्रितं वारि शुद्धियोग्यं ततो भवेत् ॥ ६१

dharātattvaṃ viśuddhaṃ sajjalena śuddharūpiṇā / bhāvayenmiśritaṃ vāri śuddhiyogyaṃ tato bhavet // 61

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा तत्तत्पुरातत्त्वमिश्रणादुत्तरोत्तरम् । सर्वा शिवीभवेत्तत्त्वावली शुद्धान्यथा पृथक् ॥ ६२

tathā tattatpurātattvamiśraṇāduttarottaram / sarvā śivībhavettattvāvalī śuddhānyathā pṛthak // 62

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथक्त्वं च मलो मायाभिधानस्तस्य संभवे । कर्मक्षये पि नो मुक्तिर्भवेद्विद्येश्वरादिवत् ॥ ६३

pṛthaktvaṃ ca malo māyābhidhānastasya saṃbhave / karmakṣaye pi no muktirbhavedvidyeśvarādivat // 63

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो पि जलतत्त्वस्य वह्नौ व्योम्नि चिदात्मके । आह्वानाद्यखिलं यावत्तेजस्यस्य विमश्रणम् ॥ ६४

tato pi jalatattvasya vahnau vyomni cidātmake / āhvānādyakhilaṃ yāvattejasyasya vimaśraṇam // 64

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं क्रमात्कलातत्त्वे शुद्धे पाशं भुजाश्रितम् । छिन्द्यात्कला हि सा किंचित्कर्तृत्वोन्मीलनात्मिका ॥ ६५

evaṃ kramātkalātattve śuddhe pāśaṃ bhujāśritam / chindyātkalā hi sā kiṃcitkartṛtvonmīlanātmikā // 65

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्माख्यमलजृम्भात्मा तं च ग्रन्थिं स्रुगग्रगम् । पूर्णाहुत्या समं वह्निमन्त्रतेजसि निर्दहेत् ॥ ६६

karmākhyamalajṛmbhātmā taṃ ca granthiṃ srugagragam / pūrṇāhutyā samaṃ vahnimantratejasi nirdahet // 66

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रो हि विश्वरूपः सन्नुपाश्रयवशात्तथा । व्यक्तरूपस्ततो वह्नौ पाशप्लोषविधायकः ॥ ६७

mantro hi viśvarūpaḥ sannupāśrayavaśāttathā / vyaktarūpastato vahnau pāśaploṣavidhāyakaḥ // 67

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्लुष्टो लीनस्वभावो सौ पाशस्तं प्रति शम्भुवत् । परमेशमहातेजःशेषमात्रत्वमश्नुते ॥ ६८

pluṣṭo līnasvabhāvo sau pāśastaṃ prati śambhuvat / parameśamahātejaḥśeṣamātratvamaśnute // 68

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मपाशे त्र होतव्ये पूर्णयास्य शुभाशुभम् । अशुभं वा भवद्भूतं भावि वाथ समस्तकम् ॥ ६९

karmapāśe tra hotavye pūrṇayāsya śubhāśubham / aśubhaṃ vā bhavadbhūtaṃ bhāvi vātha samastakam // 69

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दहामि फट्त्रयं वौषडिति पूर्णां विनिक्षिपेत् । एवं मायान्तसंशुद्धौ कण्ठपाशं च होमयेत् ॥ ७०

dahāmi phaṭtrayaṃ vauṣaḍiti pūrṇāṃ vinikṣipet / evaṃ māyāntasaṃśuddhau kaṇṭhapāśaṃ ca homayet // 70

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्णस्य तस्य मायाख्यं पाशभेदप्रथात्मकम् । दहामि फट्त्रयं वौषडिति पूर्णां क्षिपेद्गुरुः ॥ ७१

pūrṇasya tasya māyākhyaṃ pāśabhedaprathātmakam / dahāmi phaṭtrayaṃ vauṣaḍiti pūrṇāṃ kṣipedguruḥ // 71

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्बीजा यदि कार्या तु तदात्रैवापरां क्षिपेत् । पूर्णां समयपाशाख्यबीजदाहपदान्विताम् ॥ ७२

nirbījā yadi kāryā tu tadātraivāparāṃ kṣipet / pūrṇāṃ samayapāśākhyabījadāhapadānvitām // 72

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरौ देवे तथा शास्त्रे भक्तिः कार्यास्य नह्यसौ । समयः शक्तिपातस्य स्वभावो ह्येष नो पृथक् ॥ ७३

gurau deve tathā śāstre bhaktiḥ kāryāsya nahyasau / samayaḥ śaktipātasya svabhāvo hyeṣa no pṛthak // 73

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मायान्ते शुद्धिमायाते वागीशी या पुराभवत् । माया शक्तिमयी सैव विद्याशक्तित्वमश्नुते ॥ ७४

māyānte śuddhimāyāte vāgīśī yā purābhavat / māyā śaktimayī saiva vidyāśaktitvamaśnute // 74

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच्छुद्धविद्यामाहूय विद्याशक्तिं नियोजयेत् । एवं क्रमेण संशुद्धे सदाशिवपदे प्यलम् ॥ ७५

tacchuddhavidyāmāhūya vidyāśaktiṃ niyojayet / evaṃ krameṇa saṃśuddhe sadāśivapade pyalam // 75

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिखां ग्रन्थियुतां छित्त्वा मलमाणवकं दहेत् । यतो धिकारभोगाख्यौ द्वौ पाशौ तु सदाशिवे ॥ ७६

śikhāṃ granthiyutāṃ chittvā malamāṇavakaṃ dahet / yato dhikārabhogākhyau dvau pāśau tu sadāśive // 76

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्त्याणवपाशो त्र मायीयस्तु निशावधिः । शिष्यो यथोचितं स्नायादाचामेद्दैशिकः स्वयम् ॥ ७७

ityuktyāṇavapāśo tra māyīyastu niśāvadhiḥ / śiṣyo yathocitaṃ snāyādācāmeddaiśikaḥ svayam // 77

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आणवाख्ये विनिर्दग्धे ह्यधोवाहिशिखामले । ततः प्रागुक्तसकलप्रमेयं परिचिन्तयन् ॥ ७८

āṇavākhye vinirdagdhe hyadhovāhiśikhāmale / tataḥ prāguktasakalaprameyaṃ paricintayan // 78

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिष्यदेहादिमात्मीयदेहप्राणादियोजितम् । कृत्वात्मदेहप्राणादेर्विश्वमन्तरनुस्मरेत् ॥ ७९

śiṣyadehādimātmīyadehaprāṇādiyojitam / kṛtvātmadehaprāṇāderviśvamantaranusmaret // 79

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्तप्रक्रियया चैवं दृढबुद्धिरनन्यधीः । प्राणस्थं देशकालाध्वयुगं प्राणं च शक्तिगम् ॥ ८०

uktaprakriyayā caivaṃ dṛḍhabuddhirananyadhīḥ / prāṇasthaṃ deśakālādhvayugaṃ prāṇaṃ ca śaktigam // 80

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां च संविद्गतां शुद्धां संविदं शिवरूपिणीम् । शिष्यसंविदभिन्नां च मन्त्रवह्न्याद्यभेदिनीम् ॥ ८१

tāṃ ca saṃvidgatāṃ śuddhāṃ saṃvidaṃ śivarūpiṇīm / śiṣyasaṃvidabhinnāṃ ca mantravahnyādyabhedinīm // 81

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्यायन् प्राग्वत्प्रयोगेण शिवं सकलनिष्कलम् । द्व्यात्मकं वा क्षिपेत्पूर्णां प्रशान्तकरणेन तु ॥ ८२

dhyāyan prāgvatprayogeṇa śivaṃ sakalaniṣkalam / dvyātmakaṃ vā kṣipetpūrṇāṃ praśāntakaraṇena tu // 82

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्तं त्रैशिरसे तन्त्रे सर्वसंपूरणात्मकम् । मूलादुदयगत्या तु शिवेन्दुपरिसंप्लुतम् ॥ ८३

uktaṃ traiśirase tantre sarvasaṃpūraṇātmakam / mūlādudayagatyā tu śivenduparisaṃplutam // 83

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जन्मान्तमध्यकुहरमूलस्रोतःसमुत्थितम् । शिवार्करश्मिभिस्तीव्रैः क्षुब्धं ज्ञानामृतं तु यत् ॥ ८४

janmāntamadhyakuharamūlasrotaḥsamutthitam / śivārkaraśmibhistīvraiḥ kṣubdhaṃ jñānāmṛtaṃ tu yat // 84

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन संतर्पयेत्सम्यक् प्रशान्तकरणेन तु । शून्यधामाब्जमध्यस्थप्रभाकिरणभास्वरः ॥ ८५

tena saṃtarpayetsamyak praśāntakaraṇena tu / śūnyadhāmābjamadhyasthaprabhākiraṇabhāsvaraḥ // 85

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आधेयाधारनिःस्पन्दबोधशास्त्रपरिग्रहः । जन्माधेयप्रपञ्चैकस्फोटसंघट्टघट्टनः ॥ ८६

ādheyādhāraniḥspandabodhaśāstraparigrahaḥ / janmādheyaprapañcaikasphoṭasaṃghaṭṭaghaṭṭanaḥ // 86

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूलस्थानात्समारभ्य कृत्वा सोमेशमन्तगम् । खमिवातिष्ठते यावत्प्रशान्तं तावदुच्यते ॥ ८७

mūlasthānātsamārabhya kṛtvā someśamantagam / khamivātiṣṭhate yāvatpraśāntaṃ tāvaducyate // 87

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्तं श्रीपूर्वशास्त्रे च स्रुचमापूर्य सर्पिषा । कृत्वा शिष्यं तथात्मस्थं मूलमन्त्रमनुस्मरन् ॥ ८८

uktaṃ śrīpūrvaśāstre ca srucamāpūrya sarpiṣā / kṛtvā śiṣyaṃ tathātmasthaṃ mūlamantramanusmaran // 88

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिवं शक्तिं तथात्मानं शिष्यं सर्पिस्तथानलम् । एकीकुर्वञ्छनैर्गच्छेद्द्वादशान्तमनन्यधीः ॥ ८९

śivaṃ śaktiṃ tathātmānaṃ śiṣyaṃ sarpistathānalam / ekīkurvañchanairgaccheddvādaśāntamananyadhīḥ // 89

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र कुम्भकमास्थाय ध्यायन्सकलनिष्कलम् । तिष्ठेत्तावदनुद्विग्नो यावदाज्यक्षयो भ्वेत् ॥ ९०

tatra kumbhakamāsthāya dhyāyansakalaniṣkalam / tiṣṭhettāvadanudvigno yāvadājyakṣayo bhvet // 90

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं युक्तः परे तत्त्वे गुरुणा शिवमूर्तिना । न भूयः पशुतामेति दग्धमायानिबन्धनः ॥ ९१

evaṃ yuktaḥ pare tattve guruṇā śivamūrtinā / na bhūyaḥ paśutāmeti dagdhamāyānibandhanaḥ // 91

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देहपाते पुनः प्रेप्सेद्यदि तत्त्वेषु कुत्रचित् । भोगान् समस्तव्यस्तत्वभेदैरन्ते परं पदम् ॥ ९२

dehapāte punaḥ prepsedyadi tattveṣu kutracit / bhogān samastavyastatvabhedairante paraṃ padam // 92

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा तत्तत्त्वभूमौ तु तत्संख्यायामनन्यधीः । पुनर्योजनिकां कुर्यात्पूर्णाहुत्यन्तरेण तु ॥ ९३

tadā tattattvabhūmau tu tatsaṃkhyāyāmananyadhīḥ / punaryojanikāṃ kuryātpūrṇāhutyantareṇa tu // 93

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्तिप्रदा भोगमोक्षप्रदा वा या प्रकीर्तिता । दीक्षा सा स्यात्सबीजत्वनिर्बीजात्मतया द्विधा ॥ ९४

muktipradā bhogamokṣapradā vā yā prakīrtitā / dīkṣā sā syātsabījatvanirbījātmatayā dvidhā // 94

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाले निर्ज्ञातमरणे त्वशक्ते वा जरादिभिः । कार्या निर्बीजिका दीक्षा शक्तिपातबलोदये ॥ ९५

bāle nirjñātamaraṇe tvaśakte vā jarādibhiḥ / kāryā nirbījikā dīkṣā śaktipātabalodaye // 95

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्बीजायां सामयांस्तु पाशानपि विशोधयेत् । कृतनिर्बीजदीक्षस्तु देवाग्निगुरुभक्तिभाक् ॥ ९६

nirbījāyāṃ sāmayāṃstu pāśānapi viśodhayet / kṛtanirbījadīkṣastu devāgnigurubhaktibhāk // 96

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इयतैव शिवं यायात् सद्यो भोगान् विभुज्य वा । श्रीमद्दीक्षोत्तरे चोक्तं चारे षट्त्रिंशदङ्गुले ॥ ९७

iyataiva śivaṃ yāyāt sadyo bhogān vibhujya vā / śrīmaddīkṣottare coktaṃ cāre ṣaṭtriṃśadaṅgule // 97

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्त्वान्यापादमूर्धान्तं भुवनानि त्यजेत्क्रमात् । तुटिमात्रं निष्कलं तददेहं तदहंपरम् ॥ ९८

tattvānyāpādamūrdhāntaṃ bhuvanāni tyajetkramāt / tuṭimātraṃ niṣkalaṃ tadadehaṃ tadahaṃparam // 98

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्त्या तत्र क्षिपाम्येनमिति ध्यायंस्तु दीक्षयेत् । सबीजायां तु दीक्षायां समयान्न विशोधयेत् ॥ ९९

śaktyā tatra kṣipāmyenamiti dhyāyaṃstu dīkṣayet / sabījāyāṃ tu dīkṣāyāṃ samayānna viśodhayet // 99

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशेषस्त्वयमेतस्यां यावज्जीवं शिशोर्गुरुः । शेषवृत्त्यै शुद्धतत्त्वसृष्टिं कुर्वीत पूर्णया ॥ १००

viśeṣastvayametasyāṃ yāvajjīvaṃ śiśorguruḥ / śeṣavṛttyai śuddhatattvasṛṣṭiṃ kurvīta pūrṇayā // 100

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिन्नाच्छिवसंबोधजलधेर्युगपत्स्फुरत् । पूर्णां क्षिपंस्तत्त्वजालं ध्यायेद्भारूपकं सृतम् ॥ १०१

abhinnācchivasaṃbodhajaladheryugapatsphurat / pūrṇāṃ kṣipaṃstattvajālaṃ dhyāyedbhārūpakaṃ sṛtam // 101

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशुद्धतत्त्वसृष्टिं वा कुर्यात्कुम्भाभिषेचनात् । तथा ध्यानबलादेव यद्वा पूर्णाभिषेचनैः ॥ १०२

viśuddhatattvasṛṣṭiṃ vā kuryātkumbhābhiṣecanāt / tathā dhyānabalādeva yadvā pūrṇābhiṣecanaiḥ // 102

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथिवी स्थिररूपास्य शिवरूपेण भाविता । स्थिरीकरोति तामेव भावनामिति शुद्ध्यति ॥ १०३

pṛthivī sthirarūpāsya śivarūpeṇa bhāvitā / sthirīkaroti tāmeva bhāvanāmiti śuddhyati // 103

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जलमाप्याययत्येनां तेजो भास्वरतां नयेत् । मरुदानन्दसंस्पर्शं व्योम वैतत्यमावहेत् ॥ १०४

jalamāpyāyayatyenāṃ tejo bhāsvaratāṃ nayet / marudānandasaṃsparśaṃ vyoma vaitatyamāvahet // 104

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं तन्मात्रवर्गो पि शिवतामय इष्यते । परानन्दमहाव्याप्तिरशेषमलविच्युतिः ॥ १०५

evaṃ tanmātravargo pi śivatāmaya iṣyate / parānandamahāvyāptiraśeṣamalavicyutiḥ // 105

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिवे गन्तृत्वमादानमुपादेयशिवस्तुतिः । शिवामोदभरास्वाददर्शनस्पर्शनान्यलम् ॥ १०६

śive gantṛtvamādānamupādeyaśivastutiḥ / śivāmodabharāsvādadarśanasparśanānyalam // 106

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदाकर्णनमित्येवमिन्द्रियाणां विशुद्धता । संकल्पाध्यवसामानाः प्रकाशो रक्तिसंस्थिती ॥ १०७

tadākarṇanamityevamindriyāṇāṃ viśuddhatā / saṃkalpādhyavasāmānāḥ prakāśo raktisaṃsthitī // 107

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिवात्मत्वेन यत्सेयं शुद्धता मानसादिके । नियमो रञ्जनं कर्तृभावः कलनया सह ॥ १०८

śivātmatvena yatseyaṃ śuddhatā mānasādike / niyamo rañjanaṃ kartṛbhāvaḥ kalanayā saha // 108

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदनं हेयवस्त्वंशविषये सुप्तकल्पता । इत्थं शिवैक्यरूढस्य षट्कञ्चुकगणो प्ययम् ॥ १०९

vedanaṃ heyavastvaṃśaviṣaye suptakalpatā / itthaṃ śivaikyarūḍhasya ṣaṭkañcukagaṇo pyayam // 109

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुद्ध एव पुमान् प्राप्तशिवभावो विशुद्ध्यति । विद्येशादिषु तत्त्वेषु नैव काचिदशुद्धता ॥ ११०

śuddha eva pumān prāptaśivabhāvo viśuddhyati / vidyeśādiṣu tattveṣu naiva kācidaśuddhatā // 110

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येवं शुद्धतत्त्वानां सृष्ट्या शिष्यो पि तन्मयः । भवेद्ध्येतत्सूचितं श्रीमालिनीविजयोत्तरे ॥ १११

ityevaṃ śuddhatattvānāṃ sṛṣṭyā śiṣyo pi tanmayaḥ / bhaveddhyetatsūcitaṃ śrīmālinīvijayottare // 111

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बन्धमोक्षावुभावेताविन्द्रियाणि जगुर्बुधाः । निगृहीतानि बन्धाय विमुक्तानि विमुक्तये ॥ ११२

bandhamokṣāvubhāvetāvindriyāṇi jagurbudhāḥ / nigṛhītāni bandhāya vimuktāni vimuktaye // 112

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतानि व्यापके भावे यदा स्युर्मनसा सह । मुक्तानि क्वापि विषये रोधाद्बन्धाय तानि तु ॥ ११३

etāni vyāpake bhāve yadā syurmanasā saha / muktāni kvāpi viṣaye rodhādbandhāya tāni tu // 113

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येवं द्विविधो भावः शुद्धाशुद्धप्रभेदतः । इन्द्रियाणां समाख्यातः सिद्धयोगीश्वरे मते ॥ ११४

ityevaṃ dvividho bhāvaḥ śuddhāśuddhaprabhedataḥ / indriyāṇāṃ samākhyātaḥ siddhayogīśvare mate // 114

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीमान् विद्यागुरुस्त्वाह प्रमाणस्तुतिदर्शने । समस्तमन्त्रैर्दीक्षायां नियमस्त्वेष कथ्यते ॥ ११५

śrīmān vidyāgurustvāha pramāṇastutidarśane / samastamantrairdīkṣāyāṃ niyamastveṣa kathyate // 115

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मायान्तशुद्धौ सर्वाः स्युः क्रिया ह्यपरया सदा । द्व्यात्मया सकलान्ते तु निष्कले परयैव तु ॥ ११६

māyāntaśuddhau sarvāḥ syuḥ kriyā hyaparayā sadā / dvyātmayā sakalānte tu niṣkale parayaiva tu // 116

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईशान्ते च पिवन्यादि सकलान्ते ङ्गपञ्चकम् । इत्येवंविधिमालोच्य कर्म कुर्याद्गुरूत्तमः ॥ ११७

īśānte ca pivanyādi sakalānte ṅgapañcakam / ityevaṃvidhimālocya karma kuryādgurūttamaḥ // 117

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुराध्वनि हुतीनां या संख्येयं तत्त्ववर्णयोः । तामेव द्विगुणीकुर्यात्पदाध्वनि चतुर्गुणाम् ॥ ११८

purādhvani hutīnāṃ yā saṃkhyeyaṃ tattvavarṇayoḥ / tāmeva dviguṇīkuryātpadādhvani caturguṇām // 118

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रमान्मन्त्रकलामार्गे द्विगुणा द्विगुणा क्रमात् । यावत्त्रितत्त्वसंशुद्धौ स्याद्विंशतिगुणा ततः ॥ ११९

kramānmantrakalāmārge dviguṇā dviguṇā kramāt / yāvattritattvasaṃśuddhau syādviṃśatiguṇā tataḥ // 119

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिकर्म भवेत्षष्टिराहुतीनां त्रितत्त्वके । एकतत्त्वे शतं प्राहुराहुतीनां तु साष्टकम् ॥ १२०

pratikarma bhavetṣaṣṭirāhutīnāṃ tritattvake / ekatattve śataṃ prāhurāhutīnāṃ tu sāṣṭakam // 120

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.