Abhinavagupta: Tantraloka 19

अथ सद्यःसमुत्क्रान्तिप्रदा दीक्षा निरूप्यते । तत्क्षणाच्चोपभोगाद्वा देहपाते शिवं व्रजेत् । इत्युक्त्या मालिनीशास्त्रे सूचितासौ महेशिना ॥ १

atha sadyaḥsamutkrāntipradā dīkṣā nirūpyate / tatkṣaṇāccopabhogādvā dehapāte śivaṃ vrajet / ityuktyā mālinīśāstre sūcitāsau maheśinā // 1

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देहपाते समीपस्थे शक्तिपातस्फुटत्वतः । आसाद्य शांकरीं दीक्षां तस्माद्दीक्षाक्षणात्परम् ॥ २

dehapāte samīpasthe śaktipātasphuṭatvataḥ / āsādya śāṃkarīṃ dīkṣāṃ tasmāddīkṣākṣaṇātparam // 2

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिवं व्रजेदित्यर्थो त्र पूर्वापरविवेचनात् । व्याख्यातः श्रीमतास्माकं गुरुणा शम्भुमूर्तिना ॥ ३

śivaṃ vrajedityartho tra pūrvāparavivecanāt / vyākhyātaḥ śrīmatāsmākaṃ guruṇā śambhumūrtinā // 3

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा ह्यासन्नमरणे शक्तिपातः प्रजायते । तत्र मन्दे थ गुर्वादिसेवयायुः क्षयं व्रजेत् ॥ ४

yadā hyāsannamaraṇe śaktipātaḥ prajāyate / tatra mande tha gurvādisevayāyuḥ kṣayaṃ vrajet // 4

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथवा बन्धुमित्रादिद्वारा सास्य विभोः पतेत् । पूर्वं वा समयी नैव परां दीक्षामवाप्तवान् ॥ ५

athavā bandhumitrādidvārā sāsya vibhoḥ patet / pūrvaṃ vā samayī naiva parāṃ dīkṣāmavāptavān // 5

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आप्तदीक्षो पि वा प्राणाञ्जिहासुः क्लेशवर्जितम् । अन्त्यान्गुरुस्तदा कुर्यात्सद्य+उत्क्रान्तिदीक्षणम् ॥ ६

āptadīkṣo pi vā prāṇāñjihāsuḥ kleśavarjitam / antyāngurustadā kuryātsadya+utkrāntidīkṣaṇam // 6

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नत्वपक्वमले नापि शेषकार्मिकविग्रहे । कुर्यादुत्क्रमणं श्रीमद्गह्वरे च निरूपितम् ॥ ७

natvapakvamale nāpi śeṣakārmikavigrahe / kuryādutkramaṇaṃ śrīmadgahvare ca nirūpitam // 7

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा शिष्यं जराग्रस्तं व्याधिना परिपीडितम् । उत्क्रमय्य ततस्त्वेनं परतत्त्वे नियोजयेत् ॥ ८

dṛṣṭvā śiṣyaṃ jarāgrastaṃ vyādhinā paripīḍitam / utkramayya tatastvenaṃ paratattve niyojayet // 8

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशेषणविशेष्यत्वे कामचारविधानतः । पूर्वोक्तमर्थजातं श्रीशम्भुनात्र निरूपितम् ॥ ९

viśeṣaṇaviśeṣyatve kāmacāravidhānataḥ / pūrvoktamarthajātaṃ śrīśambhunātra nirūpitam // 9

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विधिं पूर्वोदितं सर्वं कृत्वा समयशुद्धितः । क्षुरिकामस्य विन्यस्येज्ज्वलन्तीं मर्मकर्तरीम् ॥ १०

vidhiṃ pūrvoditaṃ sarvaṃ kṛtvā samayaśuddhitaḥ / kṣurikāmasya vinyasyejjvalantīṃ marmakartarīm // 10

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वा पूर्वोदितं न्यासं कालानलसमप्रभम् । संहृतिक्रमतः सार्धं सृक्छिन्दियुगलेन तु ॥ ११

kṛtvā pūrvoditaṃ nyāsaṃ kālānalasamaprabham / saṃhṛtikramataḥ sārdhaṃ sṛkchindiyugalena tu // 11

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आग्नेयीं धारणां कृत्वा सर्वमर्मप्रतापनीम् । पूरयेद्वायुना देहमङ्गुष्ठान्मस्तकान्तकम् ॥ १२

āgneyīṃ dhāraṇāṃ kṛtvā sarvamarmapratāpanīm / pūrayedvāyunā dehamaṅguṣṭhānmastakāntakam // 12

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमुत्कृष्य ततो ङ्गुष्ठादूर्ध्वान्तं वक्ष्यमाणया । कृन्तेन्मर्माणि रन्ध्रान्तात् कालरात्र्या विसर्जयेत् ॥ १३

tamutkṛṣya tato ṅguṣṭhādūrdhvāntaṃ vakṣyamāṇayā / kṛntenmarmāṇi randhrāntāt kālarātryā visarjayet // 13

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेन क्रमयोगेन योजितो हुतिवर्जितः । समय्यप्येति तां दीक्षामिति श्रीमालिनीमते ॥ १४

anena kramayogena yojito hutivarjitaḥ / samayyapyeti tāṃ dīkṣāmiti śrīmālinīmate // 14

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षोडशाधारषट्चक्रलक्ष्यत्रयखपञ्चकात् । क्वचिदन्यतरत्राथ प्रागुक्तपशुकर्मवत् ॥ १५

ṣoḍaśādhāraṣaṭcakralakṣyatrayakhapañcakāt / kvacidanyataratrātha prāguktapaśukarmavat // 15

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रविश्य मूलं कन्दादेश्छिन्दन्नैक्यविभावनात् । पूर्णाहुतिप्रयोगेण स्वेष्टे धाम्नि नियोजयेत् ॥ १६

praviśya mūlaṃ kandādeśchindannaikyavibhāvanāt / pūrṇāhutiprayogeṇa sveṣṭe dhāmni niyojayet // 16

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानत्रिशूलं संदीप्तं दीप्तचक्रत्रयोज्ज्वलम् । चिन्तयित्वामुना तस्य वेदनं बोधनं भ्रमम् ॥ १७

jñānatriśūlaṃ saṃdīptaṃ dīptacakratrayojjvalam / cintayitvāmunā tasya vedanaṃ bodhanaṃ bhramam // 17

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीपनं ताडनं तोदं चलनं च पुनः पुनः । कन्दादिचक्रगं कुर्याद्विशेषेण हृदम्बुजे ॥ १८

dīpanaṃ tāḍanaṃ todaṃ calanaṃ ca punaḥ punaḥ / kandādicakragaṃ kuryādviśeṣeṇa hṛdambuje // 18

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वादशान्ते ततः कृत्वा बिन्दुयुग्मगते क्षिपेत् । निर्लक्ष्ये वा परे धाम्नि संयुक्तः परमेश्वरः ॥ १९

dvādaśānte tataḥ kṛtvā binduyugmagate kṣipet / nirlakṣye vā pare dhāmni saṃyuktaḥ parameśvaraḥ // 19

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तस्य कुर्यात्संस्कारं कंचिदित्याह गह्वरे । देवः किमस्य पूर्णस्य श्राद्धाद्यैरिति भावितः ॥ २०

na tasya kuryātsaṃskāraṃ kaṃcidityāha gahvare / devaḥ kimasya pūrṇasya śrāddhādyairiti bhāvitaḥ // 20

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीमद्दीक्षोत्तरे त्वेष विधिर्वह्निपुटीकृतः । हंसः पुमानधस्तस्य रुद्रबिन्दुसमन्वितः ॥ २१

śrīmaddīkṣottare tveṣa vidhirvahnipuṭīkṛtaḥ / haṃsaḥ pumānadhastasya rudrabindusamanvitaḥ // 21

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिष्यदेहे नियोज्यैतदनुद्वग्नः शतं जपेत् । उत्क्रम्योर्ध्वनिमेषेण शिष्य इत्थं परं व्रजेत् ॥ २२

śiṣyadehe niyojyaitadanudvagnaḥ śataṃ japet / utkramyordhvanimeṣeṇa śiṣya itthaṃ paraṃ vrajet // 22

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष एव विधिः श्रीमत्सिद्धयोगीश्वरीमते । इयमुत्क्रामणी दीक्षा कर्तव्या योगिनो गुरोः ॥ २३

eṣa eva vidhiḥ śrīmatsiddhayogīśvarīmate / iyamutkrāmaṇī dīkṣā kartavyā yogino guroḥ // 23

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनभ्यस्तप्राणचारः कथमेनां करिष्यति । वक्ष्यमाणां ब्रह्मविद्यां सकलां निष्कलोम्भिताम् ॥ २४

anabhyastaprāṇacāraḥ kathamenāṃ kariṣyati / vakṣyamāṇāṃ brahmavidyāṃ sakalāṃ niṣkalombhitām // 24

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णे स्य वा पठेद्भूयो भूयो वाप्यथ पाठयेत् । स्वयं च कर्म कुर्वीत तत्त्वशुद्ध्यादिकं गुरुः ॥ २५

karṇe sya vā paṭhedbhūyo bhūyo vāpyatha pāṭhayet / svayaṃ ca karma kurvīta tattvaśuddhyādikaṃ guruḥ // 25

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रक्रियाबलात्पूर्णाहुत्येत्थं योजयेत्परे । योगाभ्यासमकृत्वापि सद्य+उत्क्रान्तिदां गुरुः ॥ २६

mantrakriyābalātpūrṇāhutyetthaṃ yojayetpare / yogābhyāsamakṛtvāpi sadya+utkrāntidāṃ guruḥ // 26

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानमन्त्रक्रियाध्यानबलात्कर्तुं भवेत्प्रभुः । अनयोत्क्रम्यते शिष्यो बलादेवैककं क्षणम् ॥ २७

jñānamantrakriyādhyānabalātkartuṃ bhavetprabhuḥ / anayotkramyate śiṣyo balādevaikakaṃ kṣaṇam // 27

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालस्योल्लङ्घ्य भोगो हि क्षणिको स्यास्तु किं ततः । सद्य+उत्क्रान्तिदा चान्या यस्यां पूर्णाहुतिं तदा ॥ २८

kālasyollaṅghya bhogo hi kṣaṇiko syāstu kiṃ tataḥ / sadya+utkrāntidā cānyā yasyāṃ pūrṇāhutiṃ tadā // 28

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दद्याद्यदास्य प्राणाः स्युर्ध्रुवं निष्क्रमणेच्छवः । विनापि क्रियया भाविब्रह्मविद्याबलाद्गुरुः ॥ २९

dadyādyadāsya prāṇāḥ syurdhruvaṃ niṣkramaṇecchavaḥ / vināpi kriyayā bhāvibrahmavidyābalādguruḥ // 29

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णजापप्रयोगेण तत्त्वकञ्चुकजालतः । निःसारयन्यथाभीष्टे सकले निष्कले द्वये ॥ ३०

karṇajāpaprayogeṇa tattvakañcukajālataḥ / niḥsārayanyathābhīṣṭe sakale niṣkale dvaye // 30

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्त्वे वा यत्र कुत्रापि योजयेत्पुद्गलं क्रमात् । समयी पुत्रको वापि पठेद्विद्यामिमां तथा ॥ ३१

tattve vā yatra kutrāpi yojayetpudgalaṃ kramāt / samayī putrako vāpi paṭhedvidyāmimāṃ tathā // 31

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्पाठात्तु समय्युक्तां रुद्रांशापत्तिमश्नुते । एतौ जपे चाध्ययने यस्मादधिकृतावुभौ ॥ ३२

tatpāṭhāttu samayyuktāṃ rudrāṃśāpattimaśnute / etau jape cādhyayane yasmādadhikṛtāvubhau // 32

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाध्यापनोपदेशे वा स एषो ध्ययनादृते । पठतोस्त्वनयोर्वस्तुस्वभावात्तस्य सा गतिः ॥ ३३

nādhyāpanopadeśe vā sa eṣo dhyayanādṛte / paṭhatostvanayorvastusvabhāvāttasya sā gatiḥ // 33

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा निषिद्धभूतादिकर्मा मन्त्रं स्मरन्स्वयम् । आविष्टे पि क्वचिन्नैति लोपं कर्तृत्ववर्जनात् ॥ ३४

yathā niṣiddhabhūtādikarmā mantraṃ smaransvayam / āviṣṭe pi kvacinnaiti lopaṃ kartṛtvavarjanāt // 34

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा च वाचयञ्शास्त्रं समयी शून्यवेश्मनि । न लुप्यते तदन्तःस्थप्राणिवर्गोपकारतः ॥ ३५

yathā ca vācayañśāstraṃ samayī śūnyaveśmani / na lupyate tadantaḥsthaprāṇivargopakārataḥ // 35

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा स्वयं पठन्नेष विद्यां वस्तुस्वभावतः । तस्मिन्मुक्ते न लुप्येत यतो किंचित्करो त्र सः ॥ ३६

tathā svayaṃ paṭhanneṣa vidyāṃ vastusvabhāvataḥ / tasminmukte na lupyeta yato kiṃcitkaro tra saḥ // 36

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ननु चादीक्षिताग्रे स नोच्चरेच्छास्त्रपद्धतिम् ॥ ३७

nanu cādīkṣitāgre sa noccarecchāstrapaddhatim // 37

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हन्त कुड्याग्रतो प्यस्य निषेधस्त्वथ कथ्यते । पर्युदासेन यः श्रोतुमवधारयितुं क्षमः ॥ ३८

hanta kuḍyāgrato pyasya niṣedhastvatha kathyate / paryudāsena yaḥ śrotumavadhārayituṃ kṣamaḥ // 38

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स एवात्र निषिद्धो नो कुड्यकीटपतत्रिणः । तर्हि पाषाणतुल्यो सौ विलीनेन्द्रियवृत्तिकः ॥ ३९

sa evātra niṣiddho no kuḍyakīṭapatatriṇaḥ / tarhi pāṣāṇatulyo sau vilīnendriyavṛttikaḥ // 39

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याग्रे पठतस्तस्य निषेधोल्लङ्घना कथम् । स तु वस्तुस्वभावेन गलिताक्षो पि बुध्यते ॥ ४०

tasyāgre paṭhatastasya niṣedhollaṅghanā katham / sa tu vastusvabhāvena galitākṣo pi budhyate // 40

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अक्षानपेक्षयैवान्तश्चिच्छक्त्या स्वप्रकाशया । प्राग्देहं किल तित्यक्षुर्नोत्तरं चाधितष्ठिवान् ॥ ४१

akṣānapekṣayaivāntaścicchaktyā svaprakāśayā / prāgdehaṃ kila tityakṣurnottaraṃ cādhitaṣṭhivān // 41

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्ये प्रबोधकबलात् प्रतिबुध्येत् पुद्गलः । मन्त्राः शब्दमयाः शुद्धविमर्शात्मतया स्वयम् ॥ ४२

madhye prabodhakabalāt pratibudhyet pudgalaḥ / mantrāḥ śabdamayāḥ śuddhavimarśātmatayā svayam // 42

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्थात्मना चावभान्तस्तदर्थप्रतिबोधकाः । तेनास्य गलिताक्षस्य प्रबोधो जायते स्वयम् ॥ ४३

arthātmanā cāvabhāntastadarthapratibodhakāḥ / tenāsya galitākṣasya prabodho jāyate svayam // 43

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वचित्समानजातीयमन्त्रामर्शनसंनिधेः । यथा ह्यल्पजवो वायुः सजातीयविमिश्रितः ॥ ४४

svacitsamānajātīyamantrāmarśanasaṃnidheḥ / yathā hyalpajavo vāyuḥ sajātīyavimiśritaḥ // 44

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जवी तथात्मा संसुप्तामर्शो प्येवं प्रबुध्यते । प्रबुद्धः स च संजातो न चादीक्षित उच्यते ॥ ४५

javī tathātmā saṃsuptāmarśo pyevaṃ prabudhyate / prabuddhaḥ sa ca saṃjāto na cādīkṣita ucyate // 45

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीक्षा हि नाम संस्कारो न त्वन्यत्सो स्ति चास्य हि । अत एव निजं शास्त्रं पठति क्वापि सामये ॥ ४६

dīkṣā hi nāma saṃskāro na tvanyatso sti cāsya hi / ata eva nijaṃ śāstraṃ paṭhati kvāpi sāmaye // 46

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच्छ्रुत्वा को पि धन्यश्चेन्मुच्यते नास्य सा क्षतिः । शास्त्रनिन्दां मैष कार्षीद्द्वयोः पातित्यदायिनीम् ॥ ४७

tacchrutvā ko pi dhanyaścenmucyate nāsya sā kṣatiḥ / śāstranindāṃ maiṣa kārṣīddvayoḥ pātityadāyinīm // 47

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येवंपरमेतन्नादीक्षिताग्रे पठेदिति । यथा च समयी काष्ठे लोष्टे वा मन्त्रयोजनाम् ॥ ४८

ityevaṃparametannādīkṣitāgre paṭhediti / yathā ca samayī kāṣṭhe loṣṭe vā mantrayojanām // 48

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्वंस्तस्मिंश्चलत्येति न लोपं तद्वदत्र हि । यतो स्य प्रत्ययप्राप्तिप्रेप्सोः समयिनस्तथा ॥ ४९

kurvaṃstasmiṃścalatyeti na lopaṃ tadvadatra hi / yato sya pratyayaprāptiprepsoḥ samayinastathā // 49

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवृत्तस्य स्वभावेन तस्मिन्मुक्ते न वै क्षतिः । साधकस्तु सदा साध्ये फले नियतियन्त्रणात् ॥ ५०

pravṛttasya svabhāvena tasminmukte na vai kṣatiḥ / sādhakastu sadā sādhye phale niyatiyantraṇāt // 50

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मक्षिकाश्रुतमन्त्रो पि प्रायश्चित्तौचितीं चरेत् । इत्थं सद्यःसमुत्क्रान्तिर्योक्ता तामाज्ञया गुरोः ॥ ५१

makṣikāśrutamantro pi prāyaścittaucitīṃ caret / itthaṃ sadyaḥsamutkrāntiryoktā tāmājñayā guroḥ // 51

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समय्यादिरपि प्रोक्तकाले प्रोक्तार्थसिद्धये । स्वयं कुर्यात्समभ्यस्तप्राणचारगमागमः ॥ ५२

samayyādirapi proktakāle proktārthasiddhaye / svayaṃ kuryātsamabhyastaprāṇacāragamāgamaḥ // 52

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकृताधिकृतिर्वापि गुरुः समयशुद्धये । अधस्तनपदावस्थो नतु ज्ञानेद्धचेतनः ॥ ५३

akṛtādhikṛtirvāpi guruḥ samayaśuddhaye / adhastanapadāvastho natu jñāneddhacetanaḥ // 53

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतीयं सद्य+उत्क्रान्तिः सूचिता मालिनीमते । स्वयं वा गुरुणा वाथ कार्यत्वेन महेशिना ॥ ५४

itīyaṃ sadya+utkrāntiḥ sūcitā mālinīmate / svayaṃ vā guruṇā vātha kāryatvena maheśinā // 54

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वं भोगं विरूपं तु मत्वा देहं त्यजेद्यदि । तदा तेन क्रमेणाशु योजितः समयी शिवः ॥ ५५

sarvaṃ bhogaṃ virūpaṃ tu matvā dehaṃ tyajedyadi / tadā tena krameṇāśu yojitaḥ samayī śivaḥ // 55

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्तेयं सद्य+उत्क्रान्तिर्या गोप्या प्राणवद्बुधैः ॥ ५६

ukteyaṃ sadya+utkrāntiryā gopyā prāṇavadbudhaiḥ // 56

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.