Abhinavagupta: Tantraloka 22

लिङ्गोद्धाराख्यामथ वच्मः शिवशासनैकनिर्दिष्टाम् ॥ १

liṅgoddhārākhyāmatha vacmaḥ śivaśāsanaikanirdiṣṭām // 1

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्तं श्रीमालिनीतन्त्रे किल पार्थिवधारणाम् । उक्त्वा यो योजितो यत्र स तस्मान्न निवर्तते ॥ २

uktaṃ śrīmālinītantre kila pārthivadhāraṇām / uktvā yo yojito yatra sa tasmānna nivartate // 2

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योग्यतावशसंजाता यस्य यत्रैव शासना । स तत्रैव नियोक्तव्यो दीक्षाकाले ततस्त्वसौ ॥ ३

yogyatāvaśasaṃjātā yasya yatraiva śāsanā / sa tatraiva niyoktavyo dīkṣākāle tatastvasau // 3

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फलं सर्वं समासाद्य शिवे युक्तो पवृज्यते । अयुक्तो प्यूर्ध्वसंशुद्धिं संप्राप्य भुवनेशतः ॥ ४

phalaṃ sarvaṃ samāsādya śive yukto pavṛjyate / ayukto pyūrdhvasaṃśuddhiṃ saṃprāpya bhuvaneśataḥ // 4

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुद्धः शिवत्वमायाति दग्धसंसारबन्धनः । उक्त्वा पुंधारणां चोक्तमेतद्वैदान्तिकं मया ॥ ५

śuddhaḥ śivatvamāyāti dagdhasaṃsārabandhanaḥ / uktvā puṃdhāraṇāṃ coktametadvaidāntikaṃ mayā // 5

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपिलाय पुरा प्रोक्तं प्रथमे पटले तथा । अनेन क्रमयोगेन संप्राप्तः परमं पदम् ॥ ६

kapilāya purā proktaṃ prathame paṭale tathā / anena kramayogena saṃprāptaḥ paramaṃ padam // 6

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न भूयः पशुतामेति शुद्धे स्वात्मनि तिष्ठति । अतो हि ध्वन्यते र्थो यं शिवतत्त्वाधरेष्वपि ॥ ७

na bhūyaḥ paśutāmeti śuddhe svātmani tiṣṭhati / ato hi dhvanyate rtho yaṃ śivatattvādhareṣvapi // 7

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्त्वेषु योजितस्यास्ति पुनरुद्धरणीयता । समस्तशास्त्रकथितवस्तुवैविक्त्यदायिनः ॥ ८

tattveṣu yojitasyāsti punaruddharaṇīyatā / samastaśāstrakathitavastuvaiviktyadāyinaḥ // 8

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिवागमस्य सर्वेभ्यो प्यागमेभ्यो विशिष्टता । शिवज्ञानेन च विना भूयो पि पशुतोद्भवः ॥ ९

śivāgamasya sarvebhyo pyāgamebhyo viśiṣṭatā / śivajñānena ca vinā bhūyo pi paśutodbhavaḥ // 9

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रमश्च शक्तिसंपातो मलहानिर्यियासुता । दीक्षा बोधो हेयहानिरुपादेयलयात्मता ॥ १०

kramaśca śaktisaṃpāto malahāniryiyāsutā / dīkṣā bodho heyahānirupādeyalayātmatā // 10

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोग्यत्वपाशवत्यागः पतिकर्तृत्वसंक्षयः । स्वात्मस्थितिश्चेत्येवं हि दर्शनान्तरसंस्थितेः ॥ ११

bhogyatvapāśavatyāgaḥ patikartṛtvasaṃkṣayaḥ / svātmasthitiścetyevaṃ hi darśanāntarasaṃsthiteḥ // 11

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रोक्तमुद्धरणीयत्वं शिवशक्तीरितस्य हि । अथ वैष्णवबौद्धादितन्त्रान्ताधरवर्तिनाम् ॥ १२

proktamuddharaṇīyatvaṃ śivaśaktīritasya hi / atha vaiṣṇavabauddhāditantrāntādharavartinām // 12

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा शिवार्करश्म्योघैर्विकासि हृदयाम्बुजम् । लिङ्गोद्धृतिस्तदा पूर्वं दीक्षाकर्म ततः परम् ॥ १३

yadā śivārkaraśmyoghairvikāsi hṛdayāmbujam / liṅgoddhṛtistadā pūrvaṃ dīkṣākarma tataḥ param // 13

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राग्लिङ्गान्तरसंस्थो पि दीक्षातः शिवतां व्रजेत् । तत्रोपवास्य तं चान्यदिने साधारमन्त्रतः ॥ १४

prāgliṅgāntarasaṃstho pi dīkṣātaḥ śivatāṃ vrajet / tatropavāsya taṃ cānyadine sādhāramantrataḥ // 14

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थण्डिले पूजयित्वेशं श्रावयेत्तस्य वर्तनीम् । एष प्रागभवल्लिङ्गी चोदितस्त्वधुना त्वया ॥ १५

sthaṇḍile pūjayitveśaṃ śrāvayettasya vartanīm / eṣa prāgabhavalliṅgī coditastvadhunā tvayā // 15

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसन्नेन तदेतस्मै कुरु सम्यगनुग्रहम् । स्वलिङ्गत्यागशङ्कोत्थं प्रायश्चित्तं च मास्य भूत् ॥ १६

prasannena tadetasmai kuru samyaganugraham / svaliṅgatyāgaśaṅkotthaṃ prāyaścittaṃ ca māsya bhūt // 16

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अचिरात्त्वन्मयीभूय भोगं मोक्षं प्रपद्यताम् । एवमस्त्वित्यथाज्ञां च गृहीर्वा व्रतमस्य तत् ॥ १७

acirāttvanmayībhūya bhogaṃ mokṣaṃ prapadyatām / evamastvityathājñāṃ ca gṛhīrvā vratamasya tat // 17

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपास्याम्भसि निक्षिप्य स्नपयेदनुरूपतः । स्नातं संप्रोक्षयेदर्घपात्राम्भोभिरनन्तरम् ॥ १८

apāsyāmbhasi nikṣipya snapayedanurūpataḥ / snātaṃ saṃprokṣayedarghapātrāmbhobhiranantaram // 18

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चगव्यं दन्तकाष्ठं ततस्तस्मै समर्पयेत् । ततस्तं बद्धनेत्रं च प्रवेश्य प्रणिपातयेत् ॥ १९

pañcagavyaṃ dantakāṣṭhaṃ tatastasmai samarpayet / tatastaṃ baddhanetraṃ ca praveśya praṇipātayet // 19

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रणवो मातृका माया व्योमव्यापी षडक्षरः । बहुरूपो थ नेत्राख्यः सप्त साधारणा अमी ॥ २०

praṇavo mātṛkā māyā vyomavyāpī ṣaḍakṣaraḥ / bahurūpo tha netrākhyaḥ sapta sādhāraṇā amī // 20

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां मध्यादेकतमं मन्त्रमस्मै समर्पयेत् । सो प्यहोरात्रमेवैनं जपेदल्पभुगप्यभुक् ॥ २१

teṣāṃ madhyādekatamaṃ mantramasmai samarpayet / so pyahorātramevainaṃ japedalpabhugapyabhuk // 21

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रमस्मै समर्प्याथ साधारविधिसंस्कृते । वह्नौ तर्पिततन्मन्त्रे व्रतशुद्धिं समाचरेत् ॥ २२

mantramasmai samarpyātha sādhāravidhisaṃskṛte / vahnau tarpitatanmantre vrataśuddhiṃ samācaret // 22

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूजितेनैव मन्त्रेण कृत्वा नामास्य संपुटम् । प्रायश्चित्तं शोधयामि फट्स्वाहेत्यूहयोगतः ॥ २३

pūjitenaiva mantreṇa kṛtvā nāmāsya saṃpuṭam / prāyaścittaṃ śodhayāmi phaṭsvāhetyūhayogataḥ // 23

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शतं सहस्रं वा हुत्वा पुनः पूर्णाहुतिं तथा । प्रयोगाद्वौषडन्तां च क्षिप्त्वाहूय व्रतेश्वरम् ॥ २४

śataṃ sahasraṃ vā hutvā punaḥ pūrṇāhutiṃ tathā / prayogādvauṣaḍantāṃ ca kṣiptvāhūya vrateśvaram // 24

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तारो व्रतेश्वरायेति नमश्चेत्येनमर्चयेत् । श्रावयेच्च त्वया नास्य कार्यं किंचिच्छिवाज्ञया ॥ २५

tāro vrateśvarāyeti namaścetyenamarcayet / śrāvayecca tvayā nāsya kāryaṃ kiṃcicchivājñayā // 25

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो व्रतेश्वरस्तर्प्यः स्वाहान्तेन ततश्च सः । क्षमयित्वा विसृज्यः स्यात्ततो ग्नेश्च विसर्जनम् ॥ २६

tato vrateśvarastarpyaḥ svāhāntena tataśca saḥ / kṣamayitvā visṛjyaḥ syāttato gneśca visarjanam // 26

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच्छ्रावणं च देवाय क्षमस्वेति विसर्जनम् । ततस्तृतीयदिवसे प्राग्वत्सर्वो विधिः स्मृतः ॥ २७

tacchrāvaṇaṃ ca devāya kṣamasveti visarjanam / tatastṛtīyadivase prāgvatsarvo vidhiḥ smṛtaḥ // 27

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधिवासादिकः स्वेष्टदीक्षाकर्मावसानकः । प्राग्लिङ्गिनां मोक्षदीक्षा साधिकारविवर्जिता ॥ २८

adhivāsādikaḥ sveṣṭadīkṣākarmāvasānakaḥ / prāgliṅgināṃ mokṣadīkṣā sādhikāravivarjitā // 28

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साधकाचार्यतामार्गे न योग्यास्ते पुनर्भुवः । पुनर्भुवो पि ज्ञानेद्धा भवन्ति गुरुतास्पदम् ॥ २९

sādhakācāryatāmārge na yogyāste punarbhuvaḥ / punarbhuvo pi jñāneddhā bhavanti gurutāspadam // 29

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मोक्षायैव न भोगाय भोगायाप्यभ्युपायतः । इत्युक्तवान्स्वपद्धत्यामीशानशिवदैशिकः ॥ ३०

mokṣāyaiva na bhogāya bhogāyāpyabhyupāyataḥ / ityuktavānsvapaddhatyāmīśānaśivadaiśikaḥ // 30

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीदेव्या यामलीयोक्तितत्त्वसम्यक्प्रवेदकः । गुर्वन्तस्याप्यधोदृष्टिशायिनः संस्क्रियामिमाम् ॥ ३१

śrīdevyā yāmalīyoktitattvasamyakpravedakaḥ / gurvantasyāpyadhodṛṣṭiśāyinaḥ saṃskriyāmimām // 31

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वा रहस्यं कथयेन्नान्यथा कामिके किल । अन्यतन्त्राभिषिक्ते पि रहस्यं न प्रकाशयेत् ॥ ३२

kṛtvā rahasyaṃ kathayennānyathā kāmike kila / anyatantrābhiṣikte pi rahasyaṃ na prakāśayet // 32

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वतन्त्रस्थो पि गुर्वन्तो गुरुमज्ञमुपाश्रितः । तत्र पश्चादनाश्वस्तस्तत्रापि विधिमाचरेत् ॥ ३३

svatantrastho pi gurvanto gurumajñamupāśritaḥ / tatra paścādanāśvastastatrāpi vidhimācaret // 33

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अज्ञाचार्यमुखायातं निर्वीर्यं मन्त्रमेष यत् । जप्तवान्स गुरुश्चात्र नाधिकार्युक्तदूषणात् ॥ ३४

ajñācāryamukhāyātaṃ nirvīryaṃ mantrameṣa yat / japtavānsa guruścātra nādhikāryuktadūṣaṇāt // 34

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो स्य शुद्धिं प्राक्कृत्वा ततो दीक्षां समाचरेत् । अधोदर्शनसंस्थेन गुरुणा दीक्षितः पुरा ॥ ३५

tato sya śuddhiṃ prākkṛtvā tato dīkṣāṃ samācaret / adhodarśanasaṃsthena guruṇā dīkṣitaḥ purā // 35

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तीव्रशक्तिवशात्पश्चाद्यदा गच्छेत्स सद्गुरुम् । तदाप्यस्य शिशोरेवं शुद्धिं कृत्वा स सद्गुरुः ॥ ३६

tīvraśaktivaśātpaścādyadā gacchetsa sadgurum / tadāpyasya śiśorevaṃ śuddhiṃ kṛtvā sa sadguruḥ // 36

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीक्षादिकर्म निखिलं कुर्यादुक्तविधानतः । प्राप्तो पि सद्गुरुर्योग्यभावमस्य न वेत्ति चेत् ॥ ३७

dīkṣādikarma nikhilaṃ kuryāduktavidhānataḥ / prāpto pi sadgururyogyabhāvamasya na vetti cet // 37

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विज्ञानदाने तच्छिष्यो योग्यतां दर्शयेन्निजाम् । सर्वथा त्वब्रुवन्नेष ब्रुवाणो वा विपर्ययम् ॥ ३८

vijñānadāne tacchiṣyo yogyatāṃ darśayennijām / sarvathā tvabruvanneṣa bruvāṇo vā viparyayam // 38

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अज्ञो वस्तुत एवेति तत्त्यक्त्वेत्थं विधिं चरेत् । न तिरोभावशङ्कात्र कर्तव्या बुद्धिशालिना ॥ ३९

ajño vastuta eveti tattyaktvetthaṃ vidhiṃ caret / na tirobhāvaśaṅkātra kartavyā buddhiśālinā // 39

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधःस्पृक्त्वं तिरोभूतिर्नोर्ध्वोपायविवेचनम् । सिद्धान्ते दीक्षितास्तन्त्रे दशाष्टादशभेदिनि ॥ ४०

adhaḥspṛktvaṃ tirobhūtirnordhvopāyavivecanam / siddhānte dīkṣitāstantre daśāṣṭādaśabhedini // 40

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भैरवीये चतुःषष्टौ तान्पशून्दीक्षयेत्त्रिके । सिद्धवीरावलीसारे भैरवीये कुले पि च ॥ ४१

bhairavīye catuḥṣaṣṭau tānpaśūndīkṣayettrike / siddhavīrāvalīsāre bhairavīye kule pi ca // 41

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चदीक्षाक्रमोपात्ता दीक्षानुत्तरसंज्ञिता । तेन सर्वो धरस्थो पि लिङ्गोद्धृत्यानुगृह्यते ॥ ४२

pañcadīkṣākramopāttā dīkṣānuttarasaṃjñitā / tena sarvo dharastho pi liṅgoddhṛtyānugṛhyate // 42

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो पि हृत्स्थमहेशानचोदनातः सुविस्तृतम् । शास्त्रज्ञानं समन्विच्छेत्सो पि यायाद्बहून्गुरून् ॥ ४३

yo pi hṛtsthamaheśānacodanātaḥ suvistṛtam / śāstrajñānaṃ samanvicchetso pi yāyādbahūngurūn // 43

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्दीक्षाश्चापि गृह्णीयादभिषेचनपश्चिमाः । ज्ञानोपोद्बलिकास्ता हि तत्तज्ज्ञानवता कृताः ॥ ४४

taddīkṣāścāpi gṛhṇīyādabhiṣecanapaścimāḥ / jñānopodbalikāstā hi tattajjñānavatā kṛtāḥ // 44

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्तं च श्रीमते शास्त्रे तत्र तत्र च भूयसा । आमोदार्थी यथा भृङ्गः पुष्पात्पुष्पान्तरं व्रजेत् ॥ ४५

uktaṃ ca śrīmate śāstre tatra tatra ca bhūyasā / āmodārthī yathā bhṛṅgaḥ puṣpātpuṣpāntaraṃ vrajet // 45

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विज्ञानार्थी तथा शिष्यो गुरोर्गुर्वन्तरं त्विति । गुरूणां भूयसां मध्ये यतो विज्ञानमुत्तमम् ॥ ४६

vijñānārthī tathā śiṣyo gurorgurvantaraṃ tviti / gurūṇāṃ bhūyasāṃ madhye yato vijñānamuttamam // 46

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्तं सो स्य गुरुर्दीक्षा नात्र मुख्या हि संविदि । सर्वज्ञाननिधानं तु गुरुं संप्राप्य सुस्थितः ॥ ४७

prāptaṃ so sya gururdīkṣā nātra mukhyā hi saṃvidi / sarvajñānanidhānaṃ tu guruṃ saṃprāpya susthitaḥ // 47

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमेवाराधयेद्धीमांस्तत्तज्जिज्ञासनोन्मुखः । इति दीक्षाविधिः प्रोक्तो लिङ्गोद्धरणपश्चिमः ॥ ४८

tamevārādhayeddhīmāṃstattajjijñāsanonmukhaḥ / iti dīkṣāvidhiḥ prokto liṅgoddharaṇapaścimaḥ // 48

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.