Abhinavagupta: Tantraloka 23

अथाभिषेकस्य विधिः कथ्यते पारमेश्वरः ॥ १

athābhiṣekasya vidhiḥ kathyate pārameśvaraḥ // 1

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यैषा पुत्रकदीक्षोक्ता गुरुसाधकयोरपि । सैवाधिकारिणी भोग्यतत्त्वयुक्तिमती क्रमात् ॥ २

yaiṣā putrakadīkṣoktā gurusādhakayorapi / saivādhikāriṇī bhogyatattvayuktimatī kramāt // 2

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वभ्यस्तज्ञानिनं सन्तं बुभूषुमथ भाविनम् । योग्यं ज्ञात्वा स्वाधिकारं गुरुस्तस्मै समर्पयेत् ॥ ३

svabhyastajñāninaṃ santaṃ bubhūṣumatha bhāvinam / yogyaṃ jñātvā svādhikāraṃ gurustasmai samarpayet // 3

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो नैवं वेद नैवासावभिषिक्तो पि दैशिकः । समय्यादिक्रमेणेति श्रीमत्कामिक उच्यते ॥ ४

yo naivaṃ veda naivāsāvabhiṣikto pi daiśikaḥ / samayyādikrameṇeti śrīmatkāmika ucyate // 4

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो न वेदाध्वसन्धानं षोढा बाह्यान्तरस्थितम् । स गुरुर्मोचयेन्नेति सिद्धयोगीश्वरीमते ॥ ५

yo na vedādhvasandhānaṃ ṣoḍhā bāhyāntarasthitam / sa gururmocayenneti siddhayogīśvarīmate // 5

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वलक्षणहीनो पि ज्ञानवान् गुरुरिष्यते । ज्ञानप्राधान्यमेवोक्तमिति श्रीकचभार्गवे ॥ ६

sarvalakṣaṇahīno pi jñānavān gururiṣyate / jñānaprādhānyamevoktamiti śrīkacabhārgave // 6

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पदवाक्यप्रमाणज्ञः शिवभक्त्येकतत्परः । समस्तशिवशास्त्रार्थबोद्धा कारुणिको गुरुः ॥ ७

padavākyapramāṇajñaḥ śivabhaktyekatatparaḥ / samastaśivaśāstrārthaboddhā kāruṇiko guruḥ // 7

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न स्वयंभूस्तस्य चोक्तं लक्षणं परमेशिना । अभक्तो जीवितधिया कुर्वन्नीशानधिष्ठितः ॥ ८

na svayaṃbhūstasya coktaṃ lakṣaṇaṃ parameśinā / abhakto jīvitadhiyā kurvannīśānadhiṣṭhitaḥ // 8

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्चात्मना स्वयंभूष्णुर्नाधिकारी स कुत्रचित् । भस्माङ्कुरो व्रतिसुतो दुःशीलातनयस्तथा ॥ ९

paścātmanā svayaṃbhūṣṇurnādhikārī sa kutracit / bhasmāṅkuro vratisuto duḥśīlātanayastathā // 9

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुण्डो गोलश्च ते दुष्टा उक्तं देव्याख्ययामले । पुनर्भूश्चान्यलिङ्गो यः पुनः शैवे प्रतिष्ठितः ॥ १०

kuṇḍo golaśca te duṣṭā uktaṃ devyākhyayāmale / punarbhūścānyaliṅgo yaḥ punaḥ śaive pratiṣṭhitaḥ // 10

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीपूर्वशास्त्रे न त्वेष नियमः को पि चोदितः । यथार्थतत्त्वसंघज्ञस्तथा शिष्ये प्रकाशकः ॥ ११

śrīpūrvaśāstre na tveṣa niyamaḥ ko pi coditaḥ / yathārthatattvasaṃghajñastathā śiṣye prakāśakaḥ // 11

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः पुनः सर्वतत्त्वानि वेत्तीत्यादि च लक्षणम् । योगचारे च यद्यत्र तन्त्रे चोदितमाचरेत् ॥ १२

yaḥ punaḥ sarvatattvāni vettītyādi ca lakṣaṇam / yogacāre ca yadyatra tantre coditamācaret // 12

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैव सिद्धये सेयमाज्ञेति किल वर्णितम् । यस्तु कर्मितयाचार्यस्तत्र काणादिवर्जनम् ॥ १३

tathaiva siddhaye seyamājñeti kila varṇitam / yastu karmitayācāryastatra kāṇādivarjanam // 13

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यतः कारकसामग्र्यात्कर्मणो नाधिकः क्वचित् । देव्या यामलशास्त्रे च काञ्च्यादिपरिवर्जनम् ॥ १४

yataḥ kārakasāmagryātkarmaṇo nādhikaḥ kvacit / devyā yāmalaśāstre ca kāñcyādiparivarjanam // 14

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्दृष्टदोषात्क्रोधादेः सम्यक्ज्ञातर्यसौ कुतः । गुरवस्तु स्वयंभ्वादि वर्ज्यं यद्यामलादिषु ॥ १५

taddṛṣṭadoṣātkrodhādeḥ samyakjñātaryasau kutaḥ / guravastu svayaṃbhvādi varjyaṃ yadyāmalādiṣu // 15

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्म्यभिप्रायतः सर्वं तदिति व्याचचक्षिरे । अतो देशकुलाचारदेहलक्षणकल्पनाम् ॥ १६

karmyabhiprāyataḥ sarvaṃ taditi vyācacakṣire / ato deśakulācāradehalakṣaṇakalpanām // 16

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनादृत्यैव संपूर्णज्ञानं कुर्याद्गुरुर्गुरुम् । प्राग्वत्संपूज्य हुत्वा च श्रावयित्वा चिकीर्षितम् ॥ १७

anādṛtyaiva saṃpūrṇajñānaṃ kuryādgururgurum / prāgvatsaṃpūjya hutvā ca śrāvayitvā cikīrṣitam // 17

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो भिषिञ्चेत्तं शिष्यं चतुःषष्ट्या ततः सकृत् । तन्मन्त्ररसतोयेन पूर्वोक्तविधिना गुरुः ॥ १८

tato bhiṣiñcettaṃ śiṣyaṃ catuḥṣaṣṭyā tataḥ sakṛt / tanmantrarasatoyena pūrvoktavidhinā guruḥ // 18

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विभवेन सुविस्तीर्णं ततस्तस्मै वदेत्स्वकम् । सर्वं कर्तव्यसारं यच्छास्त्राणां परमं रहः ॥ १९

vibhavena suvistīrṇaṃ tatastasmai vadetsvakam / sarvaṃ kartavyasāraṃ yacchāstrāṇāṃ paramaṃ rahaḥ // 19

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुग्राह्यास्त्वया शिष्याः शिवशक्तिप्रचोदिताः । उक्तं ज्ञानोत्तरे चैतद्ब्राह्मणाः क्षत्रिया विशः ॥ २०

anugrāhyāstvayā śiṣyāḥ śivaśaktipracoditāḥ / uktaṃ jñānottare caitadbrāhmaṇāḥ kṣatriyā viśaḥ // 20

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नपुंसकाः स्त्रियः शूद्रा ये चान्ये पि तदर्थिनः । ते दीक्षायां न मीमांस्या ज्ञानकाले विचारयेत् ॥ २१

napuṃsakāḥ striyaḥ śūdrā ye cānye pi tadarthinaḥ / te dīkṣāyāṃ na mīmāṃsyā jñānakāle vicārayet // 21

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानमूलो गुरुः प्रोक्तः सप्तसत्रीं प्रवर्तयेत् । दीक्षा व्याख्या कृपा मैत्री शास्त्रचिन्ता शिवैकता ॥ २२

jñānamūlo guruḥ proktaḥ saptasatrīṃ pravartayet / dīkṣā vyākhyā kṛpā maitrī śāstracintā śivaikatā // 22

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्नादिदानमित्येतत्पालयेत्सप्तसत्रकम् । अभिषेकविधौ चास्मै करणीखटिकादिकम् ॥ २३

annādidānamityetatpālayetsaptasatrakam / abhiṣekavidhau cāsmai karaṇīkhaṭikādikam // 23

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वोपकरणव्रातमर्पणीयं विपश्चिते । सो भिषिक्तो गुरुं पश्चाद्दक्षिणाभिः प्रपूजयेत् ॥ २४

sarvopakaraṇavrātamarpaṇīyaṃ vipaścite / so bhiṣikto guruṃ paścāddakṣiṇābhiḥ prapūjayet // 24

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानहीनो गुरुः कर्मी स्वाधिकारं समर्प्य नो । दीक्षाद्यधिकृतिं कुर्याद्विना तस्याज्ञया पुनः ॥ २५

jñānahīno guruḥ karmī svādhikāraṃ samarpya no / dīkṣādyadhikṛtiṃ kuryādvinā tasyājñayā punaḥ // 25

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येवं श्रावयेत्सो पि नमस्कृत्याभिनन्दयेत् । ततः प्रभृत्यसौ पूर्वो गुरुस्त्यक्ताधिकारकः ॥ २६

ityevaṃ śrāvayetso pi namaskṛtyābhinandayet / tataḥ prabhṛtyasau pūrvo gurustyaktādhikārakaḥ // 26

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथेच्छं विचरेद्व्याख्यादीक्षादौ यन्त्रणोज्झितः । कुर्वन्न बाध्यते यस्माद्दीपाद्दीपवदीदृशः ॥ २७

yathecchaṃ vicaredvyākhyādīkṣādau yantraṇojjhitaḥ / kurvanna bādhyate yasmāddīpāddīpavadīdṛśaḥ // 27

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्तानो नाधिकारस्य च्यवो कुर्वन्न बाध्यते । प्राक् च कुर्वन्विहन्येत सिद्धातन्त्रे तदुच्यते ॥ २८

santāno nādhikārasya cyavo kurvanna bādhyate / prāk ca kurvanvihanyeta siddhātantre taducyate // 28

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथार्थमुपदेशं तु कुर्वन्नाचार्य उच्यते । न चावज्ञा क्रियाकाले संसारोद्धरणं प्रति ॥ २९

yathārthamupadeśaṃ tu kurvannācārya ucyate / na cāvajñā kriyākāle saṃsāroddharaṇaṃ prati // 29

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न दीक्षेत गुरुः शिष्यं तत्त्वयुक्तस्तु गर्वतः । यो स्य स्यान्नरके वास इह च व्याधितो भवेत् ॥ ३०

na dīkṣeta guruḥ śiṣyaṃ tattvayuktastu garvataḥ / yo sya syānnarake vāsa iha ca vyādhito bhavet // 30

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्ताभिषेकः स गुरुः षण्मासान्मन्त्रपद्धतिम् । सर्वां तन्त्रोदितां ध्यायेज्जपेच्चातन्मयत्वतः ॥ ३१

prāptābhiṣekaḥ sa guruḥ ṣaṇmāsānmantrapaddhatim / sarvāṃ tantroditāṃ dhyāyejjapeccātanmayatvataḥ // 31

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदैव तन्मयीभूतस्तदा वीर्यमुपागतः । छिन्द्यात्पाशांस्ततो यत्नं कुर्यात्तन्मयतास्थितौ ॥ ३२

yadaiva tanmayībhūtastadā vīryamupāgataḥ / chindyātpāśāṃstato yatnaṃ kuryāttanmayatāsthitau // 32

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृच्चक्रादुत्थिता सूक्ष्मा शशिस्फटिकसंनिभा । लेखाकारा नादरूपा प्रशान्ता चक्रपङ्क्तिगा ॥ ३३

hṛccakrādutthitā sūkṣmā śaśisphaṭikasaṃnibhā / lekhākārā nādarūpā praśāntā cakrapaṅktigā // 33

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वादशान्ते निरूढा सा सौषुम्ने त्रिपथान्तरे । तत्र हृच्चक्रमापूर्य जपेन्मन्त्रं ज्वलत्प्रभम् ॥ ३४

dvādaśānte nirūḍhā sā sauṣumne tripathāntare / tatra hṛccakramāpūrya japenmantraṃ jvalatprabham // 34

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चक्षुर्लोमादिरन्ध्रौघवहज्ज्वालौर्वसंनिभम् । यावच्छान्तशिखाकीर्णं विश्वाज्यप्रविलापकम् ॥ ३५

cakṣurlomādirandhraughavahajjvālaurvasaṃnibham / yāvacchāntaśikhākīrṇaṃ viśvājyapravilāpakam // 35

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदाज्यधारासंतृप्तमानाभिकुहरान्तरम् । एवं मन्त्रा मोक्षदाः स्युर्दीप्ता बुद्धाः सुनिर्मलाः ॥ ३६

tadājyadhārāsaṃtṛptamānābhikuharāntaram / evaṃ mantrā mokṣadāḥ syurdīptā buddhāḥ sunirmalāḥ // 36

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूलकन्दनभोनाभिहृत्कण्ठालिकतालुगम् । अर्धेन्दुरोधिकानादतदन्तव्यापिशक्तिगम् ॥ ३७

mūlakandanabhonābhihṛtkaṇṭhālikatālugam / ardhendurodhikānādatadantavyāpiśaktigam // 37

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समनोन्मनशुद्धात्मपरचक्रसमाश्रितम् । यत्र यत्र जपेच्चक्रे समस्तव्यस्तभेदनात् ॥ ३८

samanonmanaśuddhātmaparacakrasamāśritam / yatra yatra japeccakre samastavyastabhedanāt // 38

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तत्र महामन्त्र इति देव्याख्ययामले । विद्याव्रतमिदं प्रोक्तं मन्त्रवीर्यप्रसिद्धये ॥ ३९

tatra tatra mahāmantra iti devyākhyayāmale / vidyāvratamidaṃ proktaṃ mantravīryaprasiddhaye // 39

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच्च तादात्म्यमेवेति यदुक्तं स्पन्दशासने । तदाक्रम्य बलं मन्त्राः सर्वज्ञबलशालिनः ॥ ४०

tacca tādātmyameveti yaduktaṃ spandaśāsane / tadākramya balaṃ mantrāḥ sarvajñabalaśālinaḥ // 40

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवर्तन्ते धिकाराय करणानीव देहिनाम् । कृतविद्याव्रतः पश्चाद्दीक्षाव्याख्यादि सर्वतः ॥ ४१

pravartante dhikārāya karaṇānīva dehinām / kṛtavidyāvrataḥ paścāddīkṣāvyākhyādi sarvataḥ // 41

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्याद्योग्येषु शिष्येषु नायोग्येषु कदाचन । रहस्ये योजयेद्विप्रं परीक्ष्य विपरीततः ॥ ४२

kuryādyogyeṣu śiṣyeṣu nāyogyeṣu kadācana / rahasye yojayedvipraṃ parīkṣya viparītataḥ // 42

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आचाराच्छक्तिमप्येव नान्यथेत्यूर्मिशासने । नित्याद्यल्पाल्पकं कुर्याद्यदुक्तं ब्रह्मयामले ॥ ४३

ācārācchaktimapyeva nānyathetyūrmiśāsane / nityādyalpālpakaṃ kuryādyaduktaṃ brahmayāmale // 43

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चीर्णविद्याव्रतः सर्वं मनसा वा स्मरेत्प्रिये । देहसंबन्धसंछन्नसार्वज्ञ्यो दम्भभाजनम् ॥ ४४

cīrṇavidyāvrataḥ sarvaṃ manasā vā smaretpriye / dehasaṃbandhasaṃchannasārvajñyo dambhabhājanam // 44

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविदन्दीक्षमाणो पि न दुष्येद्दैशिकः क्वचित् । ज्ञात्वा त्वयोग्यतां नैनं दीक्षेत प्रत्यवायिताम् ॥ ४५

avidandīkṣamāṇo pi na duṣyeddaiśikaḥ kvacit / jñātvā tvayogyatāṃ nainaṃ dīkṣeta pratyavāyitām // 45

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बुद्ध्वा ज्ञाने शास्त्रसिद्धिगुरुत्वादौ च तं पुनः । भूय एव परीक्षेत तत्तदौचित्यशालिनम् ॥ ४६

buddhvā jñāne śāstrasiddhigurutvādau ca taṃ punaḥ / bhūya eva parīkṣeta tattadaucityaśālinam // 46

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तत्र नियुञ्जीत नतु जातु विपर्ययात् । ननु तद्वस्त्वयोग्यस्य तत्रेच्छा जायते कुतः ॥ ४७

tatra tatra niyuñjīta natu jātu viparyayāt / nanu tadvastvayogyasya tatrecchā jāyate kutaḥ // 47

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदीशाधिष्ठितेच्छैव योग्यतामस्य सूचयेत् । सत्यं कापि प्रबुद्धासाविच्छा रूढिं न गच्छति ॥ ४८

tadīśādhiṣṭhitecchaiva yogyatāmasya sūcayet / satyaṃ kāpi prabuddhāsāvicchā rūḍhiṃ na gacchati // 48

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्युद्वत्पापशीलस्य यथा पापापवर्जने । रूढ्यरूढी तदिच्छाया अपि शंभुप्रसादतः ॥ ४९

vidyudvatpāpaśīlasya yathā pāpāpavarjane / rūḍhyarūḍhī tadicchāyā api śaṃbhuprasādataḥ // 49

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्ररूढतथेच्छाकस्तत एव न भाजनम् । यः सम्यग्ज्ञानमादाय गुरुविश्वासवर्जितः ॥ ५०

aprarūḍhatathecchākastata eva na bhājanam / yaḥ samyagjñānamādāya guruviśvāsavarjitaḥ // 50

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोकं विप्लावयेन्नास्मिञ्ज्ञाते विज्ञानमर्पयेत् । अज्ञाते पि पुनर्ज्ञाते विज्ञानहरणं चरेत् ॥ ५१

lokaṃ viplāvayennāsmiñjñāte vijñānamarpayet / ajñāte pi punarjñāte vijñānaharaṇaṃ caret // 51

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनःपुनर्यदा ज्ञातो विश्वासपरिवर्जितः । तदा तमग्रतो ध्यायेत्स्फुरन्तं चन्द्रसूर्यवत् ॥ ५२

punaḥpunaryadā jñāto viśvāsaparivarjitaḥ / tadā tamagrato dhyāyetsphurantaṃ candrasūryavat // 52

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो निजहृदम्भोजबोधाम्बरतलोदिताम् । स्वर्भानुमलिनां ध्यायेद्वामां शक्तिं विमोहनीम् ॥ ५३

tato nijahṛdambhojabodhāmbarataloditām / svarbhānumalināṃ dhyāyedvāmāṃ śaktiṃ vimohanīm // 53

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वामाचारक्रमेणैनां निःसृतां साध्यगामिनीम् । चिन्तयित्वा तया ग्रस्तप्रकाशं तं विचिन्तयेत् ॥ ५४

vāmācārakrameṇaināṃ niḥsṛtāṃ sādhyagāminīm / cintayitvā tayā grastaprakāśaṃ taṃ vicintayet // 54

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेन क्रमयोगेन मूढबुद्धेर्दुरात्मनः । विज्ञानमन्त्रविद्याद्याः प्रकुर्वन्त्यपकारिताम् ॥ ५५

anena kramayogena mūḍhabuddherdurātmanaḥ / vijñānamantravidyādyāḥ prakurvantyapakāritām // 55

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ननु विज्ञानमात्मस्थं कथं हर्तुं क्षमं भवेत् । अतो विज्ञानहरणं कथं श्रीपूर्व उच्यते ॥ ५६

nanu vijñānamātmasthaṃ kathaṃ hartuṃ kṣamaṃ bhavet / ato vijñānaharaṇaṃ kathaṃ śrīpūrva ucyate // 56

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उच्यते नास्य शिष्यस्य विज्ञानं रूढिमागतम् । तथात्वे हरणं कस्मात्पूर्णयोग्यत्वशालिनः ॥ ५७

ucyate nāsya śiṣyasya vijñānaṃ rūḍhimāgatam / tathātve haraṇaṃ kasmātpūrṇayogyatvaśālinaḥ // 57

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किंत्वेष वामया शक्त्या मूढो गाढं विभोः कृतः । स्वभावादेव तेनास्य विद्याद्यमपकारकम् ॥ ५८

kiṃtveṣa vāmayā śaktyā mūḍho gāḍhaṃ vibhoḥ kṛtaḥ / svabhāvādeva tenāsya vidyādyamapakārakam // 58

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरुः पुनः शिवाभिन्नः सन्यः पञ्चविधां कृतिम् । कुर्याद्यदि ततः पूर्णमधिकारित्वमस्य तत् ॥ ५९

guruḥ punaḥ śivābhinnaḥ sanyaḥ pañcavidhāṃ kṛtim / kuryādyadi tataḥ pūrṇamadhikāritvamasya tat // 59

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतो यथा शुद्धतत्त्वसृष्टिस्थित्योर्मलात्यये । योजनानुग्रहे कार्यचतुष्के धिकृतो गुरुः ॥ ६०

ato yathā śuddhatattvasṛṣṭisthityormalātyaye / yojanānugrahe kāryacatuṣke dhikṛto guruḥ // 60

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिवाभेदेन तत्कुर्यात्तद्वत्पञ्चममप्ययम् । तिरोभावाभिधं कृत्यं तथासौ शिवतात्मकः ॥ ६१

śivābhedena tatkuryāttadvatpañcamamapyayam / tirobhāvābhidhaṃ kṛtyaṃ tathāsau śivatātmakaḥ // 61

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत एव शिवे शास्त्रे ज्ञाने चाश्वासभाजनम् । गुरोर्मूढतया कोपधामापि न तिरोहितः ॥ ६२

ata eva śive śāstre jñāne cāśvāsabhājanam / gurormūḍhatayā kopadhāmāpi na tirohitaḥ // 62

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरुर्हि कुपितो यस्य स तिरोहित उच्यते । संसारी सतु देवो हि गुरुर्न च मृषाविदः ॥ ६३

gururhi kupito yasya sa tirohita ucyate / saṃsārī satu devo hi gururna ca mṛṣāvidaḥ // 63

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत एव च शास्त्रादिदूषको यद्यपि क्रुधा । न दह्यते सौ गुरुणा तथाप्येष तिरोहितः ॥ ६४

tata eva ca śāstrādidūṣako yadyapi krudhā / na dahyate sau guruṇā tathāpyeṣa tirohitaḥ // 64

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्मद्गुर्वागमस्त्वेष तिरोभूते स्वयं शिशौ । न कुप्येन्न शपेद्धीमान् स ह्यनुग्राहकः सदा ॥ ६५

asmadgurvāgamastveṣa tirobhūte svayaṃ śiśau / na kupyenna śapeddhīmān sa hyanugrāhakaḥ sadā // 65

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईशेच्छाचोदितः पाशं यदि कण्ठे निपीडयेत् । किमाचार्येण तत्रास्य कार्या स्यात्सहकारिता ॥ ६६

īśecchācoditaḥ pāśaṃ yadi kaṇṭhe nipīḍayet / kimācāryeṇa tatrāsya kāryā syātsahakāritā // 66

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिवाभिन्नो पि हि गुरुरनुग्रहमयीं विभोः । मुख्यां शक्तिमुपासीनो नुगृह्णीयात्स सर्वथा ॥ ६७

śivābhinno pi hi gururanugrahamayīṃ vibhoḥ / mukhyāṃ śaktimupāsīno nugṛhṇīyātsa sarvathā // 67

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वातन्त्र्यमात्रज्ञप्त्यै तु कथितं शास्त्र ईदृशम् । न कार्यं पततां हस्तालम्बः सह्यो न पातनम् ॥ ६८

svātantryamātrajñaptyai tu kathitaṃ śāstra īdṛśam / na kāryaṃ patatāṃ hastālambaḥ sahyo na pātanam // 68

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत एव स्वतन्त्रत्वादिच्छायाः पुनरुन्मुखम् । प्रायश्चित्तैर्विशोध्यैनं दीक्षेत कृपया गुरुः ॥ ६९

ata eva svatantratvādicchāyāḥ punarunmukham / prāyaścittairviśodhyainaṃ dīkṣeta kṛpayā guruḥ // 69

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्ध्वदृष्टौ प्रपन्नः सन्ननाश्वस्तस्ततः परम् । अधःशास्त्रं प्रपद्यापि न श्रेयःपात्रतामियात् ॥ ७०

ūrdhvadṛṣṭau prapannaḥ sannanāśvastastataḥ param / adhaḥśāstraṃ prapadyāpi na śreyaḥpātratāmiyāt // 70

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधोदृष्टौ प्रपन्नस्तु तदनाश्वस्तमानसः । ऊर्ध्वशासनभाक् पापं तच्चोज्झेच्च शिवीभवेत् ॥ ७१

adhodṛṣṭau prapannastu tadanāśvastamānasaḥ / ūrdhvaśāsanabhāk pāpaṃ taccojjhecca śivībhavet // 71

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्ञे द्रुह्यन्नमात्याङ्गभूतो पि हि विहन्यते । विपर्ययस्तु नेत्येवमूर्ध्वां दृष्टिं समाश्रयेत् ॥ ७२

rājñe druhyannamātyāṅgabhūto pi hi vihanyate / viparyayastu netyevamūrdhvāṃ dṛṣṭiṃ samāśrayet // 72

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीपूर्वशास्त्रे तेनोक्तं यावत्तेनैव नोद्धृतः । अत्र ह्यर्थो यमेतावत्पूर्वोक्तज्ञानवृंहितः ॥ ७३

śrīpūrvaśāstre tenoktaṃ yāvattenaiva noddhṛtaḥ / atra hyartho yametāvatpūrvoktajñānavṛṃhitaḥ // 73

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरुस्तावत्स एवात्र तच्छब्देनावमृश्यते । तादृक्स्वभ्यस्तविज्ञानभाजोर्ध्वपदशालिना ॥ ७४

gurustāvatsa evātra tacchabdenāvamṛśyate / tādṛksvabhyastavijñānabhājordhvapadaśālinā // 74

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुद्धृतस्य न श्रेय एतदन्यगुरूद्धृतेः । अत एवाम्बुजन्मार्कदृष्टान्तो त्र निरूपितः ॥ ७५

anuddhṛtasya na śreya etadanyagurūddhṛteḥ / ata evāmbujanmārkadṛṣṭānto tra nirūpitaḥ // 75

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिजगज्ज्योतिषो ह्यन्यत्तेजो न्यच्च निशाकृतः । ज्ञानमन्यत्त्रिकगुरोरन्यत्त्वधरवर्तिनाम् ॥ ७६

trijagajjyotiṣo hyanyattejo nyacca niśākṛtaḥ / jñānamanyattrikaguroranyattvadharavartinām // 76

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत एव पुराभूतगुर्वभावो यदा तदा । तदन्यं लक्षणोपेतमाश्रयेत्पुनरुन्मुखः ॥ ७७

ata eva purābhūtagurvabhāvo yadā tadā / tadanyaṃ lakṣaṇopetamāśrayetpunarunmukhaḥ // 77

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सति तस्मिंस्तून्मुखः सन्कस्माज्जह्याद्यदि स्फुटम् । स्यादन्यतरगो दोषो यो धिकारापघातकः ॥ ७८

sati tasmiṃstūnmukhaḥ sankasmājjahyādyadi sphuṭam / syādanyatarago doṣo yo dhikārāpaghātakaḥ // 78

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दोषश्चेह न लोकस्थो दोषत्वेन निरूप्यते । अज्ञानख्यापनायुक्तख्यापनात्मा त्वसौ मतः ॥ ७९

doṣaśceha na lokastho doṣatvena nirūpyate / ajñānakhyāpanāyuktakhyāpanātmā tvasau mataḥ // 79

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिष्यस्यापि तथाभूतज्ञानानाश्वस्तरूपता । मुख्यो दोषस्तदन्ये हि दोषास्तत्प्रभवा यतः ॥ ८०

śiṣyasyāpi tathābhūtajñānānāśvastarūpatā / mukhyo doṣastadanye hi doṣāstatprabhavā yataḥ // 80

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न ध्वस्तव्याधिकः को हि भिषजं बहु मन्यते । असूयुर्नूनमध्वस्तव्याधिः स्वस्थायते बलात् ॥ ८१

na dhvastavyādhikaḥ ko hi bhiṣajaṃ bahu manyate / asūyurnūnamadhvastavyādhiḥ svasthāyate balāt // 81

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं ज्ञानसमाश्वस्तः किं किं न गुरवे चरेत् । नो चेन्नूनमविश्वस्तो विश्वस्त इव तिष्ठति ॥ ८२

evaṃ jñānasamāśvastaḥ kiṃ kiṃ na gurave caret / no cennūnamaviśvasto viśvasta iva tiṣṭhati // 82

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अज्ञानादय एवैते दोषा न लौकिका गुरोः । इति ख्यापयितुं प्रोक्तं मालिनीविजयोत्तरे ॥ ८३

ajñānādaya evaite doṣā na laukikā guroḥ / iti khyāpayituṃ proktaṃ mālinīvijayottare // 83

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तस्यान्वेषयेद्वृत्तं शुभं वा यदि वाशुभम् । स एव तद्विजानाति युक्तं चायुक्तमेव वा ॥ ८४

na tasyānveṣayedvṛttaṃ śubhaṃ vā yadi vāśubham / sa eva tadvijānāti yuktaṃ cāyuktameva vā // 84

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकार्येषु यदा सक्तः प्राणद्रव्यापहारिषु । तदा निवारणीयो सौ प्रणतेन विपश्चिता ॥ ८५

akāryeṣu yadā saktaḥ prāṇadravyāpahāriṣu / tadā nivāraṇīyo sau praṇatena vipaścitā // 85

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशेषणमकार्याणामुक्ताभिप्रायमेव यत् । तेनातिवार्यमाणो पि यद्यसौ न निवर्तते ॥ ८६

viśeṣaṇamakāryāṇāmuktābhiprāyameva yat / tenātivāryamāṇo pi yadyasau na nivartate // 86

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदान्यत्र क्वचिद्गत्वा शिवमेवानुचिन्तयेत् । न ह्यस्य स गुरुत्वे स्याद्दोषो येनोषरे कृषिम् ॥ ८७

tadānyatra kvacidgatvā śivamevānucintayet / na hyasya sa gurutve syāddoṣo yenoṣare kṛṣim // 87

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्याद्व्रजेन्निशायां वा स त्वर्थप्राणहारकः । तदीयाप्रियभीरुस्तु परं तादृशमाचरेत् ॥ ८८

kuryādvrajenniśāyāṃ vā sa tvarthaprāṇahārakaḥ / tadīyāpriyabhīrustu paraṃ tādṛśamācaret // 88

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यतस्तदप्रियं नैष शृणुयादिति भाषितम् । श्रीमातङ्गे तदुक्तं च नाधीतं भूमभीतितः ॥ ८९

yatastadapriyaṃ naiṣa śṛṇuyāditi bhāṣitam / śrīmātaṅge taduktaṃ ca nādhītaṃ bhūmabhītitaḥ // 89

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यच्चैतदुक्तमेतावत्कर्तव्यमिति तद्ध्रुवम् । तीव्रशक्तिगृहीतानां स्वयमेव हृदि स्फुरेत् ॥ ९०

yaccaitaduktametāvatkartavyamiti taddhruvam / tīvraśaktigṛhītānāṃ svayameva hṛdi sphuret // 90

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपदेशस्त्वयं मन्दमध्यशक्तेर्निजां क्रमात् । शक्तिं ज्वलयितुं प्रोक्तः सा ह्येवं जाज्वलीत्यलम् ॥ ९१

upadeśastvayaṃ mandamadhyaśakternijāṃ kramāt / śaktiṃ jvalayituṃ proktaḥ sā hyevaṃ jājvalītyalam // 91

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृढानुरागसुभगसंरम्भाभोगभागिनः । स्वोल्लासि स्मरसर्वस्यं दार्ढ्यायान्यत्र दृश्यते ॥ ९२

dṛḍhānurāgasubhagasaṃrambhābhogabhāginaḥ / svollāsi smarasarvasyaṃ dārḍhyāyānyatra dṛśyate // 92

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नन्वेष कस्माद्दृष्टान्तः किमेतेनाशुभं कृतम् । चित्स्पन्दः सर्वगो भिन्नादुपाधेः स तथा तथा ॥ ९३

nanveṣa kasmāddṛṣṭāntaḥ kimetenāśubhaṃ kṛtam / citspandaḥ sarvago bhinnādupādheḥ sa tathā tathā // 93

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवेत्को पि तिरोभूतः पुनरुन्मुखितो पि सन् । विनापि दैशिकात्प्राग्वत्स्वयमेव विमुच्यते ॥ ९४

bhavetko pi tirobhūtaḥ punarunmukhito pi san / vināpi daiśikātprāgvatsvayameva vimucyate // 94

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकारस्त्वेष नात्रोक्तः शक्तिपातबलाद्गतः । असंभाव्यतया चात्र दृढकोपप्रसादवत् ॥ ९५

prakārastveṣa nātroktaḥ śaktipātabalādgataḥ / asaṃbhāvyatayā cātra dṛḍhakopaprasādavat // 95

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येष यो गुरोः प्रोक्तो विधिस्तं पालयेद्गुरुः । अन्यथा न शिवं यायाच्छ्रीमत्सारे च वर्णितम् ॥ ९६

ityeṣa yo guroḥ prokto vidhistaṃ pālayedguruḥ / anyathā na śivaṃ yāyācchrīmatsāre ca varṇitam // 96

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यायं ये प्रकुर्वन्ति शास्त्रार्थं वर्जयन्त्यलम् । ते र्धनारीशपुरगा गुरवः समयच्युताः ॥ ९७

anyāyaṃ ye prakurvanti śāstrārthaṃ varjayantyalam / te rdhanārīśapuragā guravaḥ samayacyutāḥ // 97

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यत्राप्यधिकारं च नेयाद्विद्येशतां व्रजेत् । अन्यत्र समयत्यागात्क्रव्यादत्वं शतं समाः ॥ ९८

anyatrāpyadhikāraṃ ca neyādvidyeśatāṃ vrajet / anyatra samayatyāgātkravyādatvaṃ śataṃ samāḥ // 98

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इयत्तत्रत्यतात्पर्यं सिद्धान्तगुरुरुन्नयः । भवेत्पिशाचविद्येशः शुद्ध एव तु तान्त्रिकः ॥ ९९

iyattatratyatātparyaṃ siddhāntagururunnayaḥ / bhavetpiśācavidyeśaḥ śuddha eva tu tāntrikaḥ // 99

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षडर्धदैशिकश्चार्धनारीशभुवनस्थितिः । एषा कर्मप्रधानानां गुरूणां गतिरुच्यते ॥ १००

ṣaḍardhadaiśikaścārdhanārīśabhuvanasthitiḥ / eṣā karmapradhānānāṃ gurūṇāṃ gatirucyate // 100

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानिनां चैष नो बन्ध इति सर्वत्र वर्णितम् । साधकस्याभिषेके पि सर्वो यं कथ्यते विधिः ॥ १०१

jñānināṃ caiṣa no bandha iti sarvatra varṇitam / sādhakasyābhiṣeke pi sarvo yaṃ kathyate vidhiḥ // 101

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधिकारार्पणं नात्र नच विद्याव्रतं किल । साध्यमन्त्रार्पणं त्वत्र स्वोपयोगिक्रियाक्रमे ॥ १०२

adhikārārpaṇaṃ nātra naca vidyāvrataṃ kila / sādhyamantrārpaṇaṃ tvatra svopayogikriyākrame // 102

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समस्ते प्युपदेशः स्यान्निजोपकरणार्पणम् । अभिषेकविधिर्निरूपितः परमेशेन यथा निरूपितः ॥ १०३

samaste pyupadeśaḥ syānnijopakaraṇārpaṇam / abhiṣekavidhirnirūpitaḥ parameśena yathā nirūpitaḥ // 103

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.