Library·Abhinavagupta: Tantraloka·30
अथ यथोचितमन्त्रकदम्बकं त्रिककुलक्रमयोगि निरूप्यते । तावद्विमर्शानारूढधियां तात्सिद्धये क्रमात् ॥ १
atha yathocitamantrakadambakaṃ trikakulakramayogi nirūpyate / tāvadvimarśānārūḍhadhiyāṃ tātsiddhaye kramāt // 1
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिबुद्धा हि ते मन्त्रा विमर्शैकस्वभावकाः । स्वतन्त्रस्यैव चिद्धाम्नः स्वातन्त्र्यात् कर्तृतामयाः ॥ २
pratibuddhā hi te mantrā vimarśaikasvabhāvakāḥ / svatantrasyaiva ciddhāmnaḥ svātantryāt kartṛtāmayāḥ // 2
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमाविशन्ति चाचार्यं तं तादात्म्यनिरूढितः । स्वतन्त्रीकुर्वते यान्ति करणान्यपि कर्तृताम् ॥ ३
yamāviśanti cācāryaṃ taṃ tādātmyanirūḍhitaḥ / svatantrīkurvate yānti karaṇānyapi kartṛtām // 3
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आधारशक्तौ ह्रीं पृथ्वीप्रभृतौ तु चतुष्टये । क्ष्लां क्ष्वीं वं क्षमिति प्राहुः क्रमाद्वर्णचतुष्टयम् ॥ ४
ādhāraśaktau hrīṃ pṛthvīprabhṛtau tu catuṣṭaye / kṣlāṃ kṣvīṃ vaṃ kṣamiti prāhuḥ kramādvarṇacatuṣṭayam // 4
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हं नाले यं तथा रं लं वं धर्मादिचतुष्टये । ऋं ॠं ऌं ऌऌं चतुष्के च विपरीतक्रमाद्भवेत् ॥ ५
haṃ nāle yaṃ tathā raṃ laṃ vaṃ dharmādicatuṣṭaye / ṛṃ ṝṃ ḷṃ ḷḷṃ catuṣke ca viparītakramādbhavet // 5
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ॐ औं हस्त्रयमित्येतद्विद्यामायाकलात्रये । अनुस्वारविसर्गौ च विद्येशेश्वरतत्त्वयोः ॥ ६
oṃ auṃ hastrayamityetadvidyāmāyākalātraye / anusvāravisargau ca vidyeśeśvaratattvayoḥ // 6
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कादिभान्ताः केसरेषु प्राणो ष्टस्वरसंयुतः । सबिन्दुको दलेष्वष्टस्वथ स्वं नाम दीपितम् ॥ ७
kādibhāntāḥ kesareṣu prāṇo ṣṭasvarasaṃyutaḥ / sabinduko daleṣvaṣṭasvatha svaṃ nāma dīpitam // 7
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्तीनां नवकस्य स्याच्छषसा मण्डलत्रये । सबिन्दुकाः क्ष्मं प्रेते ज्रं शूलशृङ्गेषु कल्पयेत् ॥ ८
śaktīnāṃ navakasya syācchaṣasā maṇḍalatraye / sabindukāḥ kṣmaṃ prete jraṃ śūlaśṛṅgeṣu kalpayet // 8
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथगासनपूजायां क्रमान्मन्त्रा इमे स्मृताः । संक्षेपपूजने तु प्रागाद्यमन्त्यं च बीजकम् ॥ ९
pṛthagāsanapūjāyāṃ kramānmantrā ime smṛtāḥ / saṃkṣepapūjane tu prāgādyamantyaṃ ca bījakam // 9
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदायाधारशक्त्यादिशूलशृङ्गान्तमर्चयेत् । अग्निमारुतपृथ्व्यम्बुसषष्ठस्वरबिन्दुकम् ॥ १०
ādāyādhāraśaktyādiśūlaśṛṅgāntamarcayet / agnimārutapṛthvyambusaṣaṣṭhasvarabindukam // 10
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रतिशेखरमन्त्रो स्य वक्त्राङ्गं ह्रस्वदीर्घकैः । अग्निप्राणाग्निसंहारकालेन्द्राम्बुसमीरणाः ॥ ११
ratiśekharamantro sya vaktrāṅgaṃ hrasvadīrghakaiḥ / agniprāṇāgnisaṃhārakālendrāmbusamīraṇāḥ // 11
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सषष्ठस्वरबिर्न्द्वधचन्द्राद्याः स्युर्नवात्मनः । बिन्दुनादादिका व्याप्तिः श्रीमत्त्रैशिरसे मते ॥ १२
saṣaṣṭhasvarabirndvadhacandrādyāḥ syurnavātmanaḥ / bindunādādikā vyāptiḥ śrīmattraiśirase mate // 12
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षेपाक्रान्तिचिदुद्बोधदीपनस्थापनान्यथ । तत्संवित्तिस्तदापत्तिरिति संज्ञाभिशब्दिता ॥ १३
kṣepākrānticidudbodhadīpanasthāpanānyatha / tatsaṃvittistadāpattiriti saṃjñābhiśabditā // 13
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतावती महाव्याप्तिर्मूर्तित्वेनात्र कीर्तिता । परिणामस्तल्लयश्च नमस्कारः स उच्यते ॥ १४
etāvatī mahāvyāptirmūrtitvenātra kīrtitā / pariṇāmastallayaśca namaskāraḥ sa ucyate // 14
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष त्र्यर्णोज्झितो धस्ताद्दीर्घैः षड्भिः स्वरैर्युतः । षडङ्गानि हृदादीनि वक्त्राण्यस्य च कल्पयेत् ॥ १५
eṣa tryarṇojjhito dhastāddīrghaiḥ ṣaḍbhiḥ svarairyutaḥ / ṣaḍaṅgāni hṛdādīni vaktrāṇyasya ca kalpayet // 15
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षयरवलबीजैस्तु दीप्तैर्बिन्दुविभूषितैः । झकारसंहृतिप्राणाः सषष्ठस्वरबिन्दुकाः ॥ १६
kṣayaravalabījaistu dīptairbinduvibhūṣitaiḥ / jhakārasaṃhṛtiprāṇāḥ saṣaṣṭhasvarabindukāḥ // 16
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष भैरवसद्मावश्चन्द्रार्धादिविभूषितः । मातृकामालिनीमन्त्रौ प्रागेव समुदाहृतौ ॥ १७
eṣa bhairavasadmāvaścandrārdhādivibhūṣitaḥ / mātṛkāmālinīmantrau prāgeva samudāhṛtau // 17
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ॐकारो थ चतुर्थ्यन्ता संज्ञा नतिरिति क्रमात् । गणेशादिषु मन्त्रः स्याद्बीजं येषु न चोदितम् ॥ १८
oṃkāro tha caturthyantā saṃjñā natiriti kramāt / gaṇeśādiṣu mantraḥ syādbījaṃ yeṣu na coditam // 18
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नामाद्यक्षरमाकारबिन्दुचन्द्रादिदीपितम् । सर्वेषामेव बीजानां तच्चतुर्दशषष्ठयुक् ॥ १९
nāmādyakṣaramākārabinducandrādidīpitam / sarveṣāmeva bījānāṃ taccaturdaśaṣaṣṭhayuk // 19
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आमन्त्रितान्यघोर्यादित्रितयस्य क्रमोदितैः । बीजैर्विसर्गिणी माया हुं हकारो विसर्गवान् ॥ २०
āmantritānyaghoryāditritayasya kramoditaiḥ / bījairvisargiṇī māyā huṃ hakāro visargavān // 20
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर्देवीत्रयस्यापि क्रमादामन्त्रणत्रयम् । द्वितीयस्मिन्पदे कार एकारस्येह च स्मृतः ॥ २१
punardevītrayasyāpi kramādāmantraṇatrayam / dvitīyasminpade kāra ekārasyeha ca smṛtaḥ // 21
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः शक्तिद्वयामन्त्रो लुप्तं तत्रान्त्यमक्षरम् । हे ग्निवर्णावुभौ पञ्चस्वरयुक्तौ परौ पृथक् ॥ २२
tataḥ śaktidvayāmantro luptaṃ tatrāntyamakṣaram / he gnivarṇāvubhau pañcasvarayuktau parau pṛthak // 22
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकारयुक्तावस्त्रं हुं ह विसर्गी पुनः शरः । तारेण सह वस्वग्निवर्णार्धार्णद्वयाधिका ॥ २३
akārayuktāvastraṃ huṃ ha visargī punaḥ śaraḥ / tāreṇa saha vasvagnivarṇārdhārṇadvayādhikā // 23
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषा परापरादेव्या विद्या श्रीत्रिकशासने । पञ्चषट्पञ्चवेदाक्षिवह्निनेत्राक्षरं पदम् ॥ २४
eṣā parāparādevyā vidyā śrītrikaśāsane / pañcaṣaṭpañcavedākṣivahninetrākṣaraṃ padam // 24
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अघोर्यादौ सप्तके स्यात् पिवन्याः परिशिष्टकम् । प्रत्येकवर्णगो प्युक्तः सिद्धयोगीश्वरीमते ॥ २५
aghoryādau saptake syāt pivanyāḥ pariśiṣṭakam / pratyekavarṇago pyuktaḥ siddhayogīśvarīmate // 25
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवताचक्रविन्यासः स बहुत्वान्न लिप्यते । माया विसर्गिणी हुं फट् चेति मन्त्रो परात्मकः ॥ २६
devatācakravinyāsaḥ sa bahutvānna lipyate / māyā visargiṇī huṃ phaṭ ceti mantro parātmakaḥ // 26
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परायास्तूक्तसद्व्याप्तिर्जीवः सहचतुर्दशः । सानेकभेदा त्रिशिरःशास्त्रे प्रोक्ता महेशिना ॥ २७
parāyāstūktasadvyāptirjīvaḥ sahacaturdaśaḥ / sānekabhedā triśiraḥśāstre proktā maheśinā // 27
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वरूपतो विभिन्नापि रचनानेकसङ्कुला । जीवः प्राणस्थ एवात्र प्राणो वा जीवसंस्थितः ॥ २८
svarūpato vibhinnāpi racanānekasaṅkulā / jīvaḥ prāṇastha evātra prāṇo vā jīvasaṃsthitaḥ // 28
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आधाराधेयभावेन अविनाभावयोगतः । हंसं चामृतमध्यस्थं कालरुद्रविभेदितम् ॥ २९
ādhārādheyabhāvena avinābhāvayogataḥ / haṃsaṃ cāmṛtamadhyasthaṃ kālarudravibheditam // 29
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुवनेशशिरोयुक्तमनङ्गद्वययोजितम् । दीप्ताद्दीप्ततरं ज्ञेयं षट्चक्रक्रमयोजितम् ॥ ३०
bhuvaneśaśiroyuktamanaṅgadvayayojitam / dīptāddīptataraṃ jñeyaṃ ṣaṭcakrakramayojitam // 30
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणं दण्डासनस्थं तु गुह्यशक्तीच्छया युतम् । परेयं वाचिकोद्दिष्टा महाज्ञानस्वरूपतः ॥ ३१
prāṇaṃ daṇḍāsanasthaṃ tu guhyaśaktīcchayā yutam / pareyaṃ vācikoddiṣṭā mahājñānasvarūpataḥ // 31
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्फुटं भैरवहृज्ज्ञानमिदं त्वेकाक्षरं परम् । अमृतं केवलं खस्थं यद्वा सावित्रिकायुतम् ॥ ३२
sphuṭaṃ bhairavahṛjjñānamidaṃ tvekākṣaraṃ param / amṛtaṃ kevalaṃ khasthaṃ yadvā sāvitrikāyutam // 32
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शून्यद्वयसमोपेतं पराया हृदयं परम् । युग्मयागे प्रसिद्धं तु कर्तव्यं तत्त्ववेदिभिः ॥ ३३
śūnyadvayasamopetaṃ parāyā hṛdayaṃ param / yugmayāge prasiddhaṃ tu kartavyaṃ tattvavedibhiḥ // 33
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्ये प्येकाक्षरा ये तु एकवीरविधानतः । गुप्ता गुप्ततरास्ते तु अंगाभिजनवर्जिताः ॥ ३४
anye pyekākṣarā ye tu ekavīravidhānataḥ / guptā guptatarāste tu aṃgābhijanavarjitāḥ // 34
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यष्टव्याः साधकेन्द्रैस्तु कुलस्थाः सिद्धिदायकाः । कुलक्रमविधानेन सूक्ष्मविज्ञानयोगतः ॥ ३५
yaṣṭavyāḥ sādhakendraistu kulasthāḥ siddhidāyakāḥ / kulakramavidhānena sūkṣmavijñānayogataḥ // 35
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुष्ठेयाः सदा देवि स्त्रिया वा पुरुषेण वा । सकारो दीर्घषट्केन युक्तो ङ्गान्याननानि तु ॥ ३६
anuṣṭheyāḥ sadā devi striyā vā puruṣeṇa vā / sakāro dīrghaṣaṭkena yukto ṅgānyānanāni tu // 36
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्यात् स एव परं ह्रस्वपञ्चस्वरखसंयुतः । ॐकारैः पञ्चभिर्मन्त्रो विद्याङ्गहृदयं भवेत् ॥ ३७
syāt sa eva paraṃ hrasvapañcasvarakhasaṃyutaḥ / oṃkāraiḥ pañcabhirmantro vidyāṅgahṛdayaṃ bhavet // 37
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणवश्चामृते तेजोमालिनि स्वाहया सह । एकादशाक्षरं ब्रह्मशिरस्तन्मालिनीमते ॥ ३८
praṇavaścāmṛte tejomālini svāhayā saha / ekādaśākṣaraṃ brahmaśirastanmālinīmate // 38
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदवेदनि हूं फट्च प्रणवादियुता शिखा । वज्रिणे वज्रधराय स्वाहेत्य्ॐकारपूर्वकम् ॥ ३९
vedavedani hūṃ phaṭca praṇavādiyutā śikhā / vajriṇe vajradharāya svāhetyoṃkārapūrvakam // 39
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादशाक्षरं वर्म पुरुष्टुतमिति स्मृतम् । तारो द्विजिह्वः खशरस्वरयुग्जीव एव च ॥ ४०
ekādaśākṣaraṃ varma puruṣṭutamiti smṛtam / tāro dvijihvaḥ khaśarasvarayugjīva eva ca // 40
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नेत्रमेतत्प्रकाशात्म सर्वसाधारणं स्मृतम् । तारः श्लीं पशु हुं फत् च तदस्त्रं रसवर्णकम् ॥ ४१
netrametatprakāśātma sarvasādhāraṇaṃ smṛtam / tāraḥ ślīṃ paśu huṃ phat ca tadastraṃ rasavarṇakam // 41
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लरटक्षवयैर्दीर्घैः समयुक्तैः सबिन्दुकैः । इन्द्रादयस्तदस्त्राणि ह्रस्वैर्विष्णुप्रजापती ॥ ४२
laraṭakṣavayairdīrghaiḥ samayuktaiḥ sabindukaiḥ / indrādayastadastrāṇi hrasvairviṣṇuprajāpatī // 42
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मृतौ तुर्यद्वितीयाभ्यां ह्रस्वाभ्यां पद्मचक्रके । नमः स्वाहा तथा वौषट् हुं वषट् फट् च जातयः ॥ ४३
smṛtau turyadvitīyābhyāṃ hrasvābhyāṃ padmacakrake / namaḥ svāhā tathā vauṣaṭ huṃ vaṣaṭ phaṭ ca jātayaḥ // 43
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गेषु क्रमशः षट्सु कर्मस्वथ तदात्मिकाः । जपे होमे तथाप्याये समुच्चाटे थ शान्तिके ॥ ४४
aṅgeṣu kramaśaḥ ṣaṭsu karmasvatha tadātmikāḥ / jape home tathāpyāye samuccāṭe tha śāntike // 44
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिचारे च मन्त्राणां नमस्कारादिजातयः । अक्षिषण्मुनिवर्गेभ्यो द्वितीयाः सह बिन्दुना ॥ ४५
abhicāre ca mantrāṇāṃ namaskārādijātayaḥ / akṣiṣaṇmunivargebhyo dvitīyāḥ saha bindunā // 45
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योन्यर्णेन च मातॄणां सद्मावः कालकर्षिणी । आद्योज्झितो वाप्यन्तेन वर्जितो वाथ संमतः ॥ ४६
yonyarṇena ca mātṝṇāṃ sadmāvaḥ kālakarṣiṇī / ādyojjhito vāpyantena varjito vātha saṃmataḥ // 46
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीवः प्राणपुटान्तःस्थः कालानलसमद्युतिः । अतिदीप्तस्तु वामांघ्रिर्भूषितो मूर्ध्नि बिन्दुना ॥ ४७
jīvaḥ prāṇapuṭāntaḥsthaḥ kālānalasamadyutiḥ / atidīptastu vāmāṃghrirbhūṣito mūrdhni bindunā // 47
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षजानुगतश्चायं सर्वमातृगणार्चितः । अनेन प्राणिताः सर्वे ददते वाञ्छितं फलम् ॥ ४८
dakṣajānugataścāyaṃ sarvamātṛgaṇārcitaḥ / anena prāṇitāḥ sarve dadate vāñchitaṃ phalam // 48
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सद्भावः परमो ह्येष मातॄणां भैरवस्य च । तस्मादेनं जपेन्मन्त्री य इच्छेत्सिद्धिमुत्तमाम् ॥ ४९
sadbhāvaḥ paramo hyeṣa mātṝṇāṃ bhairavasya ca / tasmādenaṃ japenmantrī ya icchetsiddhimuttamām // 49
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्रशक्तिसमावेशो नित्यमत्र प्रतिष्ठितः । यस्मादेषा परा शक्तिर्भेदेनान्येन कीर्तिता ॥ ५०
rudraśaktisamāveśo nityamatra pratiṣṭhitaḥ / yasmādeṣā parā śaktirbhedenānyena kīrtitā // 50
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावत्यः सिद्धयस्तन्त्रे ताः सर्वाः कुरुते त्वियम् । अङ्गवक्त्राणि चाप्यस्याः प्राग्वत्स्वरनियोगतः ॥ ५१
yāvatyaḥ siddhayastantre tāḥ sarvāḥ kurute tviyam / aṅgavaktrāṇi cāpyasyāḥ prāgvatsvaraniyogataḥ // 51
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दण्डो जीवस्त्रिशूलं च दक्षाङ्गुल्यपरस्तनौ । नाभिकण्ठौ मरुद्रुद्रौ विसर्गः सत्रिशूलकः ॥ ५२
daṇḍo jīvastriśūlaṃ ca dakṣāṅgulyaparastanau / nābhikaṇṭhau marudrudrau visargaḥ satriśūlakaḥ // 52
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वयोगिनिचक्राणामधिपो यमुदाहृतः । अस्याप्युच्चारणादेव संवित्तिः स्यात्पुरोदिता ॥ ५३
sarvayoginicakrāṇāmadhipo yamudāhṛtaḥ / asyāpyuccāraṇādeva saṃvittiḥ syātpuroditā // 53
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाचण्डेति तु योगेश्वऋ इत्यष्टवर्णकम् । नवार्णेयं गुप्ततरा सद्भावः कालकर्षिणी ॥ ५४
mahācaṇḍeti tu yogeśvaṛ ityaṣṭavarṇakam / navārṇeyaṃ guptatarā sadbhāvaḥ kālakarṣiṇī // 54
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीडामरे महायागे परात्परतरोदिता । सुधाच्छेदकषण्ठाद्यैर्बीजं छेदकमस्वरम् ॥ ५५
śrīḍāmare mahāyāge parātparataroditā / sudhācchedakaṣaṇṭhādyairbījaṃ chedakamasvaram // 55
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अध्यर्धार्णा कालरात्रिः क्षुरिका मालिनीमते । शतावर्तनया ह्यस्या जायते मूर्ध्नि वेदना ॥ ५६
adhyardhārṇā kālarātriḥ kṣurikā mālinīmate / śatāvartanayā hyasyā jāyate mūrdhni vedanā // 56
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं प्रत्ययमालोच्य मृत्युजिद्ध्यानमाश्रयेत् । नैनां समुच्चरेद्देवि य इच्छेद्दीर्घजीवितम् ॥ ५७
evaṃ pratyayamālocya mṛtyujiddhyānamāśrayet / naināṃ samuccareddevi ya iccheddīrghajīvitam // 57
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विर्दण्डाग्नी शूलनभःप्राणाश्छेत्त्रनलौ तथा । कूटाग्नी सविसर्गाश्च पञ्चाप्येते थ पञ्चसु ॥ ५८
dvirdaṇḍāgnī śūlanabhaḥprāṇāśchettranalau tathā / kūṭāgnī savisargāśca pañcāpyete tha pañcasu // 58
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्योमस्विति शिवेनोक्तं तन्त्रसद्भावशासने । छेदिनी क्षुरिकेयं स्याद्यया योजयते परे ॥ ५९
vyomasviti śivenoktaṃ tantrasadbhāvaśāsane / chedinī kṣurikeyaṃ syādyayā yojayate pare // 59
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बिन्द्विन्द्वनलकूटाग्निमरुत्षष्ठस्वरैर्युतम् । आपादतलमूर्धान्तं स्मरेदस्त्रमिदं ज्वलत् ॥ ६०
bindvindvanalakūṭāgnimarutṣaṣṭhasvarairyutam / āpādatalamūrdhāntaṃ smaredastramidaṃ jvalat // 60
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुञ्चनं चाङ्गुलीनां तु कर्तव्यं चोदनं ततः । जान्वादिपरचक्रान्तं चक्राच्चक्रं तु कुञ्चयेत् ॥ ६१
kuñcanaṃ cāṅgulīnāṃ tu kartavyaṃ codanaṃ tataḥ / jānvādiparacakrāntaṃ cakrāccakraṃ tu kuñcayet // 61
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथितं सरहस्यं तु सद्योनिर्वाणकं परम् । अथोच्यते ब्रह्मविद्या सद्यःप्रत्ययदायिनी ॥ ६२
kathitaṃ sarahasyaṃ tu sadyonirvāṇakaṃ param / athocyate brahmavidyā sadyaḥpratyayadāyinī // 62
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवः श्रीभूतिराजो यामस्मभ्यं प्रत्यपादयत् । सर्वेषामेव भूतानां मरणे समुपस्थिते ॥ ६३
śivaḥ śrībhūtirājo yāmasmabhyaṃ pratyapādayat / sarveṣāmeva bhūtānāṃ maraṇe samupasthite // 63
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यया पठितयोत्क्रम्य जीवो याति निरञ्जनम् । या ज्ञानिनो पि संपूर्णकृत्यस्यापि श्रुता सती ॥ ६४
yayā paṭhitayotkramya jīvo yāti nirañjanam / yā jñānino pi saṃpūrṇakṛtyasyāpi śrutā satī // 64
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणादिच्छेदजां मृत्युव्यथां सद्यो व्यपोहति । यामाकर्ण्य महामोहविवशो पि क्रमाद्गतः ॥ ६५
prāṇādicchedajāṃ mṛtyuvyathāṃ sadyo vyapohati / yāmākarṇya mahāmohavivaśo pi kramādgataḥ // 65
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रबोधं वक्तृसांमुख्यमभ्येति रभसात्स्वयम् । परमपदात्त्वमिहागाः सनातनस्त्वं जहीहि देहान्तम् ॥ ६६
prabodhaṃ vaktṛsāṃmukhyamabhyeti rabhasātsvayam / paramapadāttvamihāgāḥ sanātanastvaṃ jahīhi dehāntam // 66
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पादाङ्गुष्ठादि विभो निबन्धनं बन्धनं ह्युग्रम् । आर्यावाक्यमिदं पूर्वं भुवनाख्यैः पदैर्भवेत् ॥ ६७
pādāṅguṣṭhādi vibho nibandhanaṃ bandhanaṃ hyugram / āryāvākyamidaṃ pūrvaṃ bhuvanākhyaiḥ padairbhavet // 67
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुल्फान्ते जानुगतं जत्रुस्थं बन्धनं तथा मेढ्रे । जहिहि पुरमग्र्यमध्यं हृत्पद्मात्त्वं समुत्तिष्ठ ॥ ६८
gulphānte jānugataṃ jatrusthaṃ bandhanaṃ tathā meḍhre / jahihi puramagryamadhyaṃ hṛtpadmāttvaṃ samuttiṣṭha // 68
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतावद्भिः पदैरेतदार्यावाक्यं द्वितीयकम् । हंस हयग्रीव विभो सदाशिवस्त्वं परो सि जीवाख्यः ॥ ६९
etāvadbhiḥ padairetadāryāvākyaṃ dvitīyakam / haṃsa hayagrīva vibho sadāśivastvaṃ paro si jīvākhyaḥ // 69
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रविसोमवह्निसङ्घदृबिन्दुदेहो हहह समुत्क्राम । तृतीयमार्यावाक्यं प्राक्संख्यैरेकाधिकैः पदैः ॥ ७०
ravisomavahnisaṅghadṛbindudeho hahaha samutkrāma / tṛtīyamāryāvākyaṃ prāksaṃkhyairekādhikaiḥ padaiḥ // 70
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हंसमहामन्त्रमयः सनातनस्त्वं शुभाशुभापेक्षी । मण्डलमध्यनिविष्टः शक्तिमहासेतुकारणमहार्थः ॥ ७१
haṃsamahāmantramayaḥ sanātanastvaṃ śubhāśubhāpekṣī / maṇḍalamadhyaniviṣṭaḥ śaktimahāsetukāraṇamahārthaḥ // 71
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कमलोभयविनिविष्टः प्रबोधमायाहि देवतादेह । आर्यावाक्यमिदं सार्धं रुद्रसंख्यपदेरितम् ॥ ७२
kamalobhayaviniviṣṭaḥ prabodhamāyāhi devatādeha / āryāvākyamidaṃ sārdhaṃ rudrasaṃkhyapaderitam // 72
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निःश्वासे त्वपशब्दस्य स्थाने स्त्युप इति ध्वनिः । अज्ञानात्त्वं बद्धः प्रबोधितोत्तिष्ठ देवादे ॥ ७३
niḥśvāse tvapaśabdasya sthāne styupa iti dhvaniḥ / ajñānāttvaṃ baddhaḥ prabodhitottiṣṭha devāde // 73
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्पञ्चममार्यार्धवाक्यं स्यात्सप्तभिः पदैः । व्रज तालुसाह्वयान्तं ह्यौडम्बरघट्टितं महाद्वारम् ॥ ७४
etatpañcamamāryārdhavākyaṃ syātsaptabhiḥ padaiḥ / vraja tālusāhvayāntaṃ hyauḍambaraghaṭṭitaṃ mahādvāram // 74
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्य प्रयाहि हंहो हंहो वा वामदेवपदम् । आर्य्यावाक्यमिदं षष्ठं स्याच्चतुर्दशभिः पदैः ॥ ७५
prāpya prayāhi haṃho haṃho vā vāmadevapadam / āryyāvākyamidaṃ ṣaṣṭhaṃ syāccaturdaśabhiḥ padaiḥ // 75
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रन्थीश्वर परमात्मन् शान्त महातालुरन्ध्रमासाद्य । उत्क्रम हे देहेश्वर निरञ्जनं शिवपदं प्रयाह्याशु ॥ ७६
granthīśvara paramātman śānta mahātālurandhramāsādya / utkrama he deheśvara nirañjanaṃ śivapadaṃ prayāhyāśu // 76
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आर्यावाक्यं सप्तमं स्यात्तच्चतुर्दशभिः पदैः । प्रभञ्जनस्त्वमित्येवं पाठो निःश्वासशासने ॥ ७७
āryāvākyaṃ saptamaṃ syāttaccaturdaśabhiḥ padaiḥ / prabhañjanastvamityevaṃ pāṭho niḥśvāsaśāsane // 77
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आक्रम्य मध्यमार्गं प्राणापानौ समाहृत्य । धर्माधर्मौ त्यक्त्वा नारायण याहि शान्तान्तम् ॥ ७८
ākramya madhyamārgaṃ prāṇāpānau samāhṛtya / dharmādharmau tyaktvā nārāyaṇa yāhi śāntāntam // 78
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आर्यावाक्यमिदं प्रोक्तमष्टमं नवभिः पदैः । हे ब्रह्मन् हे विष्णो हे रुद्र शिवो सि वासुदेवस्त्वम् ॥ ७९
āryāvākyamidaṃ proktamaṣṭamaṃ navabhiḥ padaiḥ / he brahman he viṣṇo he rudra śivo si vāsudevastvam // 79
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्नीषोमसनातनमृत्पिण्डं जहिहि हे महाकाश । एतद्भुवनसंख्यातैरार्य्यावाक्यं प्रकीर्तितम् ॥ ८०
agnīṣomasanātanamṛtpiṇḍaṃ jahihi he mahākāśa / etadbhuvanasaṃkhyātairāryyāvākyaṃ prakīrtitam // 80
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सनात्म त्रिपिण्डमिति महाकोशमिति स्थितम् । पदत्रयं तु निःश्वासमुकुटोत्तरकादिषु ॥ ८१
sanātma tripiṇḍamiti mahākośamiti sthitam / padatrayaṃ tu niḥśvāsamukuṭottarakādiṣu // 81
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गुष्ठमात्रममलमावरणं जहिहि हे महासूक्ष्म । आर्य्यावाक्यमिदं षड्भिः पदैर्दशममुच्यते ॥ ८२
aṅguṣṭhamātramamalamāvaraṇaṃ jahihi he mahāsūkṣma / āryyāvākyamidaṃ ṣaḍbhiḥ padairdaśamamucyate // 82
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलं द्विरिति सूक्ष्मं चेत्येवं श्रीमुकुटोत्तरे । पुरुषस्त्वं प्रकृतिमयैर्बद्धो हङ्कारतन्तुना बन्धैः ॥ ८३
alaṃ dviriti sūkṣmaṃ cetyevaṃ śrīmukuṭottare / puruṣastvaṃ prakṛtimayairbaddho haṅkāratantunā bandhaiḥ // 83
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभवाभव नित्योदित परमात्मंस्त्यज सरागमध्वानम् । एतत्त्रयोदशपदं स्यादार्यावाक्यमुत्तमम् ॥ ८४
abhavābhava nityodita paramātmaṃstyaja sarāgamadhvānam / etattrayodaśapadaṃ syādāryāvākyamuttamam // 84
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ह्रींहूंमन्त्रशरीरमविलम्बमाशु त्वमेहि देहान्तम् । आर्यार्धवाक्यमेतत्स्याद् द्वादशं षट्पदं परम् ॥ ८५
hrīṃhūṃmantraśarīramavilambamāśu tvamehi dehāntam / āryārdhavākyametatsyād dvādaśaṃ ṣaṭpadaṃ param // 85
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदिदं गुणभूतमयं त्यज स्व षोट्कोशिकं पिण्डम् । स्यात् त्रयोदशमार्यार्धं पदैः सप्तभिरीदृशम् ॥ ८६
tadidaṃ guṇabhūtamayaṃ tyaja sva ṣoṭkośikaṃ piṇḍam / syāt trayodaśamāryārdhaṃ padaiḥ saptabhirīdṛśam // 86
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा देहं भूतमयं प्रगृह्यतां शाश्वतं महादेहम् । आर्यार्धवाक्यं तावद्भिः पदैरेतच्चतुर्दशम् ॥ ८७
mā dehaṃ bhūtamayaṃ pragṛhyatāṃ śāśvataṃ mahādeham / āryārdhavākyaṃ tāvadbhiḥ padairetaccaturdaśam // 87
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मण्डलममलमनन्तं त्रिधा स्थितं गच्छ भित्त्वैतत् । आर्यार्धवाक्यमष्टाभिः पदैः पञ्चदशं त्विदम् ॥ ८८
maṇḍalamamalamanantaṃ tridhā sthitaṃ gaccha bhittvaitat / āryārdhavākyamaṣṭābhiḥ padaiḥ pañcadaśaṃ tvidam // 88
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सकलेयं ब्रह्मविद्या स्यात्पञ्चदशभिः स्फुटैः । वाक्यैः पञ्चाक्षरैस्त्वस्या निष्कला परिकीर्त्यते ॥ ८९
sakaleyaṃ brahmavidyā syātpañcadaśabhiḥ sphuṭaiḥ / vākyaiḥ pañcākṣaraistvasyā niṣkalā parikīrtyate // 89
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिवाक्यं ययाद्यन्तयोजिता परिपठ्यते । तारो माया वेदकलो मातृतारो नवात्मकः ॥ ९०
prativākyaṃ yayādyantayojitā paripaṭhyate / tāro māyā vedakalo mātṛtāro navātmakaḥ // 90
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति पञ्चाक्षराणि स्युः प्रोक्तव्याप्त्यनुसारतः । बिन्दुप्राणामृतजलं मरुत्षष्ठस्वरान्वितम् ॥ ९१
iti pañcākṣarāṇi syuḥ proktavyāptyanusārataḥ / binduprāṇāmṛtajalaṃ marutṣaṣṭhasvarānvitam // 91
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेन शक्त्युच्चारस्थबीजेनालभ्यते पशुः । कृतदीक्षाविधिः पूर्वं ब्रह्मघ्नो पि विशुद्ध्यति ॥ ९२
etena śaktyuccārasthabījenālabhyate paśuḥ / kṛtadīkṣāvidhiḥ pūrvaṃ brahmaghno pi viśuddhyati // 92
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लघुत्वेन तुलाशुद्धिः सद्यःप्रत्ययकारिणी । तारः शमरयैः पिण्डो नतिश्च चतुरर्णकम् ॥ ९३
laghutvena tulāśuddhiḥ sadyaḥpratyayakāriṇī / tāraḥ śamarayaiḥ piṇḍo natiśca caturarṇakam // 93
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शाकिनीस्तोभनं मर्म हृदयं जीवितं त्विदम् । षष्ठप्राणत्रिकूटोर्ध्वबाहुशूलाख्यबिन्दुभिः ॥ ९४
śākinīstobhanaṃ marma hṛdayaṃ jīvitaṃ tvidam / ṣaṣṭhaprāṇatrikūṭordhvabāhuśūlākhyabindubhiḥ // 94
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनच्कनासाधोवक्त्रचन्द्रखण्डैश्च मण्डितम् । हृदयं भैरवाख्यं तु सर्वसंहारकारकम् ॥ ९५
anackanāsādhovaktracandrakhaṇḍaiśca maṇḍitam / hṛdayaṃ bhairavākhyaṃ tu sarvasaṃhārakārakam // 95
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निमण्डलमध्यस्थभैरवानलतापिताः । वशमायान्ति शाकिन्यः स्थानमेतेन चेद्दहेत् ॥ ९६
agnimaṇḍalamadhyasthabhairavānalatāpitāḥ / vaśamāyānti śākinyaḥ sthānametena ceddahet // 96
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विसर्जयेत्ताः प्रथममन्यथा च्छिद्रयन्ति ताः । ह्रीं क्लीं व्लें क्लें एभिर्वर्णैर्द्वादशस्वरभूषितैः ॥ ९७
visarjayettāḥ prathamamanyathā cchidrayanti tāḥ / hrīṃ klīṃ vleṃ kleṃ ebhirvarṇairdvādaśasvarabhūṣitaiḥ // 97
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रियमेलापनं नाम हृदयं सम्पुटं जपेत् । प्रत्येकमथवा द्वाभ्यां सर्वैर्वा विधिरुत्तमः ॥ ९८
priyamelāpanaṃ nāma hṛdayaṃ sampuṭaṃ japet / pratyekamathavā dvābhyāṃ sarvairvā vidhiruttamaḥ // 98
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुलामेलकयोगः श्रीतन्त्रसद्भावशासने । य उक्तः शम्भुनाथेन स मया दर्शितः क्रमात् ॥ ९९
tulāmelakayogaḥ śrītantrasadbhāvaśāsane / ya uktaḥ śambhunāthena sa mayā darśitaḥ kramāt // 99
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ वित्तविहीनानां प्रपन्नानां च तत्त्वतः । देशकालादिदोषेण न तथाध्यवसायिनाम् ॥ १००
atha vittavihīnānāṃ prapannānāṃ ca tattvataḥ / deśakālādidoṣeṇa na tathādhyavasāyinām // 100
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकर्तव्या यथा दीक्षा श्रीसन्तत्यागमोदिता । कथ्यते हाटकेशानपातालाधिपचोदिता ॥ १०१
prakartavyā yathā dīKṣā śrīsantatyāgamoditā / kathyate hāṭakeśānapātālādhipacoditā // 101
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीनाथ आर्य भगवन्नेतत्त्रितयं हि कन्द आधारे । वरुणो मच्छन्दो भगवत्त इति त्रयमिदं हृदये ॥ १०२
śrīnātha ārya bhagavannetattritayaṃ hi kanda ādhāre / varuṇo macchando bhagavatta iti trayamidaṃ hṛdaye // 102
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मादिवर्गसंज्ञाश्चत्वारः कण्ठदेशगाः पूज्याः । ह्रींश्रींपूर्वाः सर्वे सम्बोधजुषश्च पादशब्दान्ताः ॥ १०३
dharmādivargasaṃjñāścatvāraḥ kaṇṭhadeśagāḥ pūjyāḥ / hrīṃśrīṃpūrvāḥ sarve sambodhajuṣaśca pādaśabdāntāḥ // 103
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूर्धतले विद्यात्रयमुक्तं भाव्यथ मनो भियोगेन । कुसुमैरानन्दैर्वा भावनया वापि केवलया ॥ १०४
mūrdhatale vidyātrayamuktaṃ bhāvyatha mano bhiyogena / kusumairānandairvā bhāvanayā vāpi kevalayā // 104
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुणा तत्त्वविदा किल शिष्यो यदि मोक्षमात्रकृतहृदयः । मोक्षैकदानचतुरा दीक्षा सेयं परोपनिषदुक्ता ॥ १०५
guruṇā tattvavidā kila śiṣyo yadi mokṣamātrakṛtahṛdayaḥ / mokṣaikadānacaturā dīkṣā seyaṃ paropaniṣaduktā // 105
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद्दीक्षादीक्षित एतद्विद्यात्रयं स्मरन् हृदये । बाह्यार्चादि विनैव हि व्रजति परं धाम देहान्ते ॥ १०६
etaddīkṣādīkṣita etadvidyātrayaṃ smaran hṛdaye / bāhyārcādi vinaiva hi vrajati paraṃ dhāma dehānte // 106
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणवो माया बिन्दुर्वर्णत्रयमादितः कुर्यात् । पदपञ्चकस्य संबोधनयुक्तस्याग्निदयितान्ते ॥ १०७
praṇavo māyā bindurvarṇatrayamāditaḥ kuryāt / padapañcakasya saṃbodhanayuktasyāgnidayitānte // 107
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धसाधनि तत्पूर्वं शब्दब्रह्मस्वरूपिणि । समस्तबन्धशब्देन सहितं च निकृन्तनि ॥ १०८
siddhasādhani tatpūrvaṃ śabdabrahmasvarūpiṇi / samastabandhaśabdena sahitaṃ ca nikṛntani // 108
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बोधनि शिवसद्भावजनन्यामन्त्रितं च तत् । पञ्चाष्टरन्ध्रत्र्यष्टार्णक्रमेण पदपञ्चकम् ॥ १०९
bodhani śivasadbhāvajananyāmantritaṃ ca tat / pañcāṣṭarandhratryaṣṭārṇakrameṇa padapañcakam // 109
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खपञ्चार्णा परब्रह्मविद्येयं मोक्षदा शिवा । अनुत्तरेच्छे घान्तश्च सत्रयोदशसुस्वरः ॥ ११०
khapañcārṇā parabrahmavidyeyaṃ mokṣadā śivā / anuttarecche ghāntaśca satrayodaśasusvaraḥ // 110
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्य वर्णत्रयस्यान्ते त्वन्तःस्थानां चतुष्टयम् । वर्गाद्यश्वौ त्र्यस्रबिन्दुयुक् पान्तो र्णत्रयादतः ॥ १११
asya varṇatrayasyānte tvantaḥsthānāṃ catuṣṭayam / vargādyaśvau tryasrabinduyuk pānto rṇatrayādataḥ // 111
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाहाटकशब्दाद्यमीश्वरीत्यर्णसप्तकम् । आमन्त्रितं क्षमस्वेति त्र्यर्णं पापान्तकारिणि ॥ ११२
mahāhāṭakaśabdādyamīśvarītyarṇasaptakam / āmantritaṃ kṣamasveti tryarṇaṃ pāpāntakāriṇi // 112
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षडर्णं पापशब्दादिविमोहनिपदं ततः । पापं हन धुन द्विर्द्विर्दशार्णं पदमीदृशम् ॥ ११३
ṣaḍarṇaṃ pāpaśabdādivimohanipadaṃ tataḥ / pāpaṃ hana dhuna dvirdvirdaśārṇaṃ padamīdṛśam // 113
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चम्यन्तं षडर्णं स्याद्रुद्रशक्तिवशादिति । तत एकाक्षरं यत्तद्विसर्गब्रह्म कीर्तितम् ॥ ११४
pañcamyantaṃ ṣaḍarṇaṃ syādrudraśaktivaśāditi / tata ekākṣaraṃ yattadvisargabrahma kīrtitam // 114
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदनच्कतकारेण सहैकीभावतः पठेत् । रन्ध्राब्धिवर्णा विद्येयं दीक्षाविद्येति कीर्तिता ॥ ११५
tadanackatakāreṇa sahaikībhāvataḥ paṭhet / randhrābdhivarṇā vidyeyaṃ dīkṣāvidyeti kīrtitā // 115
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मायार्णञ्च परे ब्रह्मे चतुर्विद्ये पदत्रयम् । अष्टार्णमथ पञ्चार्णं योगधारिणिसंज्ञितम् ॥ ११६
māyārṇañca pare brahme caturvidye padatrayam / aṣṭārṇamatha pañcārṇaṃ yogadhāriṇisaṃjñitam // 116
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मान्तरात्मपरमात्मरूपं च पदत्रयम् । एकारान्तं बोधनस्थं दशार्णं परिकीर्तितम् ॥ ११७
ātmāntarātmaparamātmarūpaṃ ca padatrayam / ekārāntaṃ bodhanasthaṃ daśārṇaṃ parikīrtitam // 117
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्रशक्तीति वेदार्णं स्याद्रुद्रदयिते थ मे । पापं दहदहेत्येषा द्वादशार्णा चतुष्पदी ॥ ११८
rudraśaktīti vedārṇaṃ syādrudradayite tha me / pāpaṃ dahadahetyeṣā dvādaśārṇā catuṣpadī // 118
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौम्ये सदाशिवे युग्मं षट्कं बिन्द्विषुसावहा । सार्धवर्णचतुष्कं तदित्येषा समयापहा ॥ ११९
saumye sadāśive yugmaṃ ṣaṭkaṃ bindviṣusāvahā / sārdhavarṇacatuṣkaṃ tadityeṣā samayāpahā // 119
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्या सार्धार्णखशरसंख्या सा पारमेश्वरी । एतद्विद्यात्रयं श्रीमद्भूतिराजो न्यरूपयत् ॥ १२०
vidyā sārdhārṇakhaśarasaṃkhyā sā pārameśvarī / etadvidyātrayaṃ śrīmadbhūtirājo nyarūpayat // 120
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.