Abhinavagupta: Tantraloka 35

अथोच्यते समस्तानां शास्त्राणामिह मेलनम् । इह तावत्सम स्तो यं व्यवहारः पुरातनः ॥ १

athocyate samastānāṃ śāstrāṇāmiha melanam / iha tāvatsama sto yaṃ vyavahāraḥ purātanaḥ // 1

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसिद्धिमनुसन्धाय सैव चागम उच्यते । अन्वयव्यतिरेकौ हि प्रसिद्धेरुपजीवकौ ॥ २

prasiddhimanusandhāya saiva cāgama ucyate / anvayavyatirekau hi prasiddherupajīvakau // 2

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वायत्तत्वे तयोर्व्यक्तिपूगे किं स्यात्तयोर्गतिः । प्रत्यक्षमपि नेत्रात्मदीपार्थादिविशेषजम् ॥ ३

svāyattatve tayorvyaktipūge kiṃ syāttayorgatiḥ / pratyakṣamapi netrātmadīpārthādiviśeṣajam // 3

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपेक्षते तत्र मूले प्रसिद्धिं तां तथात्मिकाम् । अभितःसंवृते जात एकाकी क्षुधितः शिशुः ॥ ४

apekṣate tatra mūle prasiddhiṃ tāṃ tathātmikām / abhitaḥsaṃvṛte jāta ekākī kṣudhitaḥ śiśuḥ // 4

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं करोतु किमादत्तां केन पश्यतु किं व्रजेत् । ननु वस्तुशताकीर्णे स्थाने प्यस्य यदेव हि ॥ ५

kiṃ karotu kimādattāṃ kena paśyatu kiṃ vrajet / nanu vastuśatākīrṇe sthāne pyasya yadeva hi // 5

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्यतो जिघ्रतो वापि स्पृशतः संप्रसीदति । चेतस्तदेवादाय द्राक् सो न्वयव्यतिरेकभाक् ॥ ६

paśyato jighrato vāpi spṛśataḥ saṃprasīdati / cetastadevādāya drāk so nvayavyatirekabhāk // 6

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हन्त चेतःप्रसादो पि यो सावर्थविशेषगः । सो पि प्राग्वासनारूपविमर्शपरिकल्पितः ॥ ७

hanta cetaḥprasādo pi yo sāvarthaviśeṣagaḥ / so pi prāgvāsanārūpavimarśaparikalpitaḥ // 7

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न प्रत्यक्षानुमानादिबाह्यमानप्रसादजः । प्राग्वासनोपजीव्येतत् प्रतिभामात्रमेव न ॥ ८

na pratyakṣānumānādibāhyamānaprasādajaḥ / prāgvāsanopajīvyetat pratibhāmātrameva na // 8

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न मृदभ्यवहारेच्छा पुंसो बालस्य जायते । प्राग्वासनोपजीवी चेद्विमर्शः सा च वासना ॥ ९

na mṛdabhyavahārecchā puṃso bālasya jāyate / prāgvāsanopajīvī cedvimarśaḥ sā ca vāsanā // 9

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राच्या चेदागता सेयं प्रसिद्धिः पौर्वकालिकी । नच चेतःप्रसत्त्यैव सर्वो व्यवहृतिक्रमः ॥ १०

prācyā cedāgatā seyaṃ prasiddhiḥ paurvakālikī / naca cetaḥprasattyaiva sarvo vyavahṛtikramaḥ // 10

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूलं प्रसिद्धिस्तन्मानं सर्वत्रैवेति गृह्यताम् । पूर्वपूर्वोपजीवित्वमार्गणे सा क्वचित्स्वयम् ॥ ११

mūlaṃ prasiddhistanmānaṃ sarvatraiveti gṛhyatām / pūrvapūrvopajīvitvamārgaṇe sā kvacitsvayam // 11

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वज्ञरूपे ह्येकस्मिन्निःशङ्कं भासत पुरा । व्यवहारो हि नैकत्र समस्तः को पि मातरि ॥ १२

sarvajñarūpe hyekasminniḥśaṅkaṃ bhāsata purā / vyavahāro hi naikatra samastaḥ ko pi mātari // 12

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनासर्वज्ञपूर्वत्वमात्रेणैषा न सिद्ध्यति । बहुसर्वज्ञपूर्वत्वे न मानं चास्ति किंचन ॥ १३

tenāsarvajñapūrvatvamātreṇaiṣā na siddhyati / bahusarvajñapūrvatve na mānaṃ cāsti kiṃcana // 13

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोगापवर्गतद्धेतुप्रसिद्धिशतशोभितः । तद्विमर्शस्वभावो सौ भैरवः परमेश्वरः ॥ १४

bhogāpavargataddhetuprasiddhiśataśobhitaḥ / tadvimarśasvabhāvo sau bhairavaḥ parameśvaraḥ // 14

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततश्चांशांशिकायोगात्सा प्रसिद्धिः परम्पराम् । शास्त्रं वाश्रित्य वितता लोकान्संव्यवहारयेत् ॥ १५

tataścāṃśāṃśikāyogātsā prasiddhiḥ paramparām / śāstraṃ vāśritya vitatā lokānsaṃvyavahārayet // 15

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयैवाशैशवात्सर्वे व्यवहारधराजुषः । सन्तः समुपजीवन्ति शैवमेवाद्यमागमम् ॥ १६

tayaivāśaiśavātsarve vyavahāradharājuṣaḥ / santaḥ samupajīvanti śaivamevādyamāgamam // 16

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपूर्णास्तु परे तेन न मोक्षफलभागिनः । उपजीवन्ति यावत्तु तावत्तत्फलभागिनः ॥ १७

apūrṇāstu pare tena na mokṣaphalabhāginaḥ / upajīvanti yāvattu tāvattatphalabhāginaḥ // 17

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाल्यापाये पि यद्भोक्तुमन्नमेष प्रवर्तते । तत्प्रसिद्ध्यैव नाध्यक्षान्नानुमानादसम्भवात् ॥ १८

bālyāpāye pi yadbhoktumannameṣa pravartate / tatprasiddhyaiva nādhyakṣānnānumānādasambhavāt // 18

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नच काप्यत्र दोषाशाशङ्कायाश्च निवृत्तितः । प्रसिद्धिश्चाविगानोत्था प्रतीतिः शब्दनात्मिका ॥ १९

naca kāpyatra doṣāśāśaṅkāyāśca nivṛttitaḥ / prasiddhiścāvigānotthā pratītiḥ śabdanātmikā // 19

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातुः स्वभावो यत्तस्यां शङ्कते नैष जातुचित् । स्वकृतत्ववशादेव सर्ववित्स हि शङ्करः ॥ २०

mātuḥ svabhāvo yattasyāṃ śaṅkate naiṣa jātucit / svakṛtatvavaśādeva sarvavitsa hi śaṅkaraḥ // 20

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावत्तु शिवता नास्य तावत्स्वात्मानुसारिणीम् । तावतीमेव तामेष प्रसिद्धिं नाभिशङ्कते ॥ २१

yāvattu śivatā nāsya tāvatsvātmānusāriṇīm / tāvatīmeva tāmeṣa prasiddhiṃ nābhiśaṅkate // 21

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यस्यामभिशङ्की स्याद्भूयस्तां बहु मन्यते । एवं भाविशिवत्वो मूं प्रसिद्धिं मन्यते ध्रुवम् ॥ २२

anyasyāmabhiśaṅkī syādbhūyastāṃ bahu manyate / evaṃ bhāviśivatvo mūṃ prasiddhiṃ manyate dhruvam // 22

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एक एवागमश्चायं विभुना सर्वदर्शिना । दर्शितो यः प्रवृत्ते च निवृत्ते च पथि स्थितः ॥ २३

eka evāgamaścāyaṃ vibhunā sarvadarśinā / darśito yaḥ pravṛtte ca nivṛtte ca pathi sthitaḥ // 23

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मार्थकाममोक्षेषु पूर्णापूर्णादिभेदतः । विचित्रेषु फलेष्वेक उपायः शाम्भवागमः ॥ २४

dharmārthakāmamokṣeṣu pūrṇāpūrṇādibhedataḥ / vicitreṣu phaleṣveka upāyaḥ śāmbhavāgamaḥ // 24

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्विषयवैविक्त्याद्विचित्रफलदायिनि । चित्रोपायोपदेशो पि न विरोधावहो भवेत् ॥ २५

tasminviṣayavaiviktyādvicitraphaladāyini / citropāyopadeśo pi na virodhāvaho bhavet // 25

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लौकिकं वैदिकं साङ्ख्यं योगादि पाञ्चरात्रकम् । बौद्धार्हतन्यायशास्त्रं पदार्थक्रमतन्त्रणम् ॥ २६

laukikaṃ vaidikaṃ sāṅkhyaṃ yogādi pāñcarātrakam / bauddhārhatanyāyaśāstraṃ padārthakramatantraṇam // 26

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिद्धान्ततन्त्रशाक्तादि सर्वं ब्रह्मोद्भवं यतः । श्रीस्वच्छन्दादिषु प्रोक्तं सद्योजातादिभेदतः ॥ २७

siddhāntatantraśāktādi sarvaṃ brahmodbhavaṃ yataḥ / śrīsvacchandādiṣu proktaṃ sadyojātādibhedataḥ // 27

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथैकत्रापि वेदादौ तत्तदाश्रमगामिनः । संस्कारान्तरमत्रापि तथा लिङ्गोद्धृतादिकम् ॥ २८

yathaikatrāpi vedādau tattadāśramagāminaḥ / saṃskārāntaramatrāpi tathā liṅgoddhṛtādikam // 28

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथाच तत्र पूर्वस्मिन्नाश्रमे नोत्तराश्रमात् । फलमेति तथा पाञ्चरात्रादौ न शिवात्मताम् ॥ २९

yathāca tatra pūrvasminnāśrame nottarāśramāt / phalameti tathā pāñcarātrādau na śivātmatām // 29

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एक एवागमस्तस्मात्तत्र लौकिकशास्त्रतः । प्रभृत्यावैष्णवाद्बौद्धाच्छैवात्सर्वं हि निष्ठितम् ॥ ३०

eka evāgamastasmāttatra laukikaśāstrataḥ / prabhṛtyāvaiṣṇavādbauddhācchaivātsarvaṃ hi niṣṭhitam // 30

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य यत्तत् परं प्राप्यं धाम तत् त्रिकशब्दितम् । सर्वाविभेदानुच्छेदात् तदेव कुलमुच्यते ॥ ३१

tasya yattat paraṃ prāpyaṃ dhāma tat trikaśabditam / sarvāvibhedānucchedāt tadeva kulamucyate // 31

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथोर्ध्वाधरताभाक्सु देहाङ्गेषु विभेदिषु । एकं प्राणितमेवं स्यात् त्रिकं सर्वेषु शास्त्रतः ॥ ३२

yathordhvādharatābhāksu dehāṅgeṣu vibhediṣu / ekaṃ prāṇitamevaṃ syāt trikaṃ sarveṣu śāstrataḥ // 32

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीमत्कालीकुले चोक्तं पञ्चस्रोतोविवर्जितम् । दशाष्टादशभेदस्य सारमेतत्प्रकीर्तितम् ॥ ३३

śrīmatkālīkule coktaṃ pañcasrotovivarjitam / daśāṣṭādaśabhedasya sārametatprakīrtitam // 33

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्पे गन्धस्तिले तैलं देहे जीवो जले मृतम् । यथा तथैव शास्त्राणां कुलमन्तः प्रतिष्ठितम् ॥ ३४

puṣpe gandhastile tailaṃ dehe jīvo jale mṛtam / yathā tathaiva śāstrāṇāṃ kulamantaḥ pratiṣṭhitam // 34

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदेक एवागमो यं चित्रश्चित्रे धिकारिणि । तथैव सा प्रसिद्धिर्हि स्वयूथ्यपरयूथ्यगा ॥ ३५

tadeka evāgamo yaṃ citraścitre dhikāriṇi / tathaiva sā prasiddhirhi svayūthyaparayūthyagā // 35

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सांख्यं योगं पाञ्चरात्रं वेदांश्चैव न निन्दयेत् । यतः शिवोद्भवाः सर्व इति स्वच्छन्दशासने ॥ ३६

sāṃkhyaṃ yogaṃ pāñcarātraṃ vedāṃścaiva na nindayet / yataḥ śivodbhavāḥ sarva iti svacchandaśāsane // 36

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकस्मादागमाच्चैते खण्डखण्डा व्यपोद्धृताः । लोके स्युरागमास्तैश्च जनो भ्राम्यति मोहितः ॥ ३७

ekasmādāgamāccaite khaṇḍakhaṇḍā vyapoddhṛtāḥ / loke syurāgamāstaiśca jano bhrāmyati mohitaḥ // 37

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेकागमपक्षे पि वाच्या विषयभेदिता । अवश्यमूर्ध्वाधरतास्थित्या प्रामाण्यसिद्धये ॥ ३८

anekāgamapakṣe pi vācyā viṣayabheditā / avaśyamūrdhvādharatāsthityā prāmāṇyasiddhaye // 38

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यथा नैव कस्यापि प्रामाण्यं सिद्ध्यति ध्रुवम् । नित्यत्वमविसंवाद इति नो मानकारणम् ॥ ३९

anyathā naiva kasyāpi prāmāṇyaṃ siddhyati dhruvam / nityatvamavisaṃvāda iti no mānakāraṇam // 39

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्मिन्नंशे प्यमुष्यैव प्रामाण्यं स्यात्तथोदितेः । अन्यथाव्याकृतौ कॢप्तावसत्यत्वे प्ररोचने ॥ ४०

asminnaṃśe pyamuṣyaiva prāmāṇyaṃ syāttathoditeḥ / anyathāvyākṛtau kḷptāvasatyatve prarocane // 40

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिप्रसङ्ग सर्वस्याप्यागमस्यापबाधकः । अवश्योपेत्य इत्यस्मिन्मान आगमनामनि ॥ ४१

atiprasaṅga sarvasyāpyāgamasyāpabādhakaḥ / avaśyopetya ityasminmāna āgamanāmani // 41

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवश्योपेत्यमेवैतच्छास्त्रनिष्ठानिरूपणम् । प्रधाने ङ्गे कृतो यत्नः फलवान्वस्तुतो यतः ॥ ४२

avaśyopetyamevaitacchāstraniṣṭhānirūpaṇam / pradhāne ṅge kṛto yatnaḥ phalavānvastuto yataḥ // 42

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतो स्मिन् यत्नवान् को पि भवेच्छंभुप्रचोदितः । तत्र तत्र च शास्त्रेषु न्यरूप्यत महेशिना ॥ ४३

ato smin yatnavān ko pi bhavecchaṃbhupracoditaḥ / tatra tatra ca śāstreṣu nyarūpyata maheśinā // 43

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतावत्यधिकारी यः स दुर्लभ इति स्फुटम् । इत्थं श्रीशम्भुनाथेन ममोक्तं शास्त्रमेलनम् ॥ ४४

etāvatyadhikārī yaḥ sa durlabha iti sphuṭam / itthaṃ śrīśambhunāthena mamoktaṃ śāstramelanam // 44

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.