Abhisamayalankaravrttih sphutartha 2

सर्वाकारज्ञताधिगमो न विना मार्गज्ञतापरिज्ञानेनेति मार्गज्ञतामाह - ध्यामीकरणता भाभिर्देवानां योग्यतां प्रति । विषयो नियतो व्याप्तिः स्वभावस्तस्य कर्म च

sarvākārajñatādhigamo na vinā mārgajñatāparijñāneneti mārgajñatāmāha - dhyāmīkaraṇatā bhābhirdevānāṃ yogyatāṃ prati / viṣayo niyato vyāptiḥ svabhāvastasya karma ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आधारादिकमेवममिधाय मार्गज्ञताधिकारे सर्वे मार्गाः परिपूरयितव्या इति श्रावकमार्गमाह - चतुर्णामायसत्यानामाकारानुपलम्भतः । श्रावकाणामयं मार्गो ज्ञेयो मार्गज्ञतानये

ādhārādikamevamamidhāya mārgajñatādhikāre sarve mārgāḥ paripūrayitavyā iti śrāvakamārgamāha - caturṇāmāyasatyānāmākārānupalambhataḥ / śrāvakāṇāmayaṃ mārgo jñeyo mārgajñatānaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति । तत्र दुःखसत्यस्यानुक्रमेण अनित्यं दुःखं शून्यमनात्मेत्येतानि चत्वारि शान्ताकारलक्षणानि । समुदयसत्यस्य हेतु-समुदय-प्रभव-प्रत्ययरूपत्वेन रोग-गण्ड-शल्य-अघाकाराः । निर्विदे विरागाय निरोधाय च प्रतिपन्नो भवतीत्यतस्तयोः दुःखसमुदययोः प्रत्येकः पर-प्रलोपधर्मस्वरूपौ निर्विदाकारौ, चल-प्रभङ्गुरस्वरूपौ विरागाकारौ; भय-उपसर्ग-उपद्रवस्वरूपा निरोधाकाराः । निरोधसत्यस्य निरोधरूप-निरात्म-शान्त-प्रणीतरूपविविक्त-निर्याणरूपशून्यानिमित्ताप्रणिहितानभिसंस्कारा निरोधसत्याकाराः । मार्गसत्यस्य मार्ग-न्याय-प्रतिपत्ति-नैर्याणिका इति मार्गसत्याकाराः । ततश्चैषां स्वभावानुपलम्भभावनया मार्गज्ञताधिकारे श्रावकाणां मार्गो बोधिसत्वेनैवं परिज्ञेयः । निर्वेधभागीयाधिगमपूर्वकं चतुःसत्वपरिज्ञानमिति मार्गममिधाय निर्वेधभागीयमाह- रूपादिस्कन्धशून्यत्वाच्छून्यतानामभेदतः । ऊष्माणो ऽनुपलम्भेन तेषां मूर्धगतं मतम्

iti / tatra duḥkhasatyasyānukrameṇa anityaṃ duḥkhaṃ śūnyamanātmetyetāni catvāri śāntākāralakṣaṇāni / samudayasatyasya hetu-samudaya-prabhava-pratyayarūpatvena roga-gaṇḍa-śalya-aghākārāḥ / nirvide virāgāya nirodhāya ca pratipanno bhavatītyatastayoḥ duḥkhasamudayayoḥ pratyekaḥ para-pralopadharmasvarūpau nirvidākārau, cala-prabhaṅgurasvarūpau virāgākārau; bhaya-upasarga-upadravasvarūpā nirodhākārāḥ / nirodhasatyasya nirodharūpa-nirātma-śānta-praṇītarūpavivikta-niryāṇarūpaśūnyānimittāpraṇihitānabhisaṃskārā nirodhasatyākārāḥ / mārgasatyasya mārga-nyāya-pratipatti-nairyāṇikā iti mārgasatyākārāḥ / tataścaiṣāṃ svabhāvānupalambhabhāvanayā mārgajñatādhikāre śrāvakāṇāṃ mārgo bodhisatvenaivaṃ parijñeyaḥ / nirvedhabhāgīyādhigamapūrvakaṃ catuḥsatvaparijñānamiti mārgamamidhāya nirvedhabhāgīyamāha- rūpādiskandhaśūnyatvācchūnyatānāmabhedataḥ / ūṣmāṇo 'nupalambhena teṣāṃ mūrdhagataṃ matam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षान्तयस्तेषु नित्यादिगोस्थाननिषेधतः । दश भूमीः समारभ्य विस्तरास्थानदेशनात्

kṣāntayasteṣu nityādigosthānaniṣedhataḥ / daśa bhūmīḥ samārabhya vistarāsthānadeśanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्रधर्मगतं प्रोक्तमार्यश्रावकवर्त्मनि । तत्कस्य हेतोर्बुद्धेन बुद्ध्वा धर्मासमीक्षणात्

agradharmagataṃ proktamāryaśrāvakavartmani / tatkasya hetorbuddhena buddhvā dharmāsamīkṣaṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रावकमार्गानन्तरं प्रत्येकबुद्धानां मार्गाभिधाने न्यायप्राप्ते ऽपि श्रावकेभ्यः कथं प्रतिविशिष्टास्ते येन तेषां मार्गभेद इत्याशङ्क्य वैशिष्ट्यप्रतिपादनार्थं तावदाह - परोपदेशवैयर्थ्यं स्वयम्बोधात् स्वयम्भुवाम् । गम्भीरता च ज्ञानस्य खड्गानामभिधीयते

śrāvakamārgānantaraṃ pratyekabuddhānāṃ mārgābhidhāne nyāyaprāpte 'pi śrāvakebhyaḥ kathaṃ prativiśiṣṭāste yena teṣāṃ mārgabheda ityāśaṅkya vaiśiṣṭyapratipādanārthaṃ tāvadāha - paropadeśavaiyarthyaṃ svayambodhāt svayambhuvām / gambhīratā ca jñānasya khaḍgānāmabhidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति । श्रावकाः परोपदेशसापेक्षाः स्वबोधिं बुध्यन्ते; सालापधर्मदेशनया च परानपि कुशले प्रवर्तयन्तीत्यागमः । प्रत्येकबुद्धाः पुनः स्वयं पूर्वश्रुताद्यभिसंस्कारेण परोपदेशं प्रत्यनपेक्षाः स्वबोधिसमधिगच्छन्त्यतस्तेषां बुद्धाद्युपदेशनैरर्थक्यमित्येकं वैशिष्ट्यम् । शब्दोच्चारणधर्मदेशनया श्रोतृभिः क्रियते वक्तृज्ञानसामर्थ्यावबोधः । ते (प्रत्येकबुद्धाः) पुनः अशब्दोच्चारणधर्मदेशनया स्वाधिगतज्ञानादिसामर्थ्येन परान् दशकुशलादौ प्रवर्तयन्त्यतस्तेषां ज्ञानस्यानवबोधतया द्वितीयं वैशिष्ट्यमिति । कथमशब्दोच्चारणधर्मदेशनेत्याशंक्याह - शुश्रूषा यस्य यस्यार्थे यत्र यत्र यथा यथा । स सो ऽर्थः ख्यात्यशब्दो ऽपि तस्य तस्य तथा तथा

iti / śrāvakāḥ paropadeśasāpekṣāḥ svabodhiṃ budhyante; sālāpadharmadeśanayā ca parānapi kuśale pravartayantītyāgamaḥ / pratyekabuddhāḥ punaḥ svayaṃ pūrvaśrutādyabhisaṃskāreṇa paropadeśaṃ pratyanapekṣāḥ svabodhisamadhigacchantyatasteṣāṃ buddhādyupadeśanairarthakyamityekaṃ vaiśiṣṭyam / śabdoccāraṇadharmadeśanayā śrotṛbhiḥ kriyate vaktṛjñānasāmarthyāvabodhaḥ / te (pratyekabuddhāḥ) punaḥ aśabdoccāraṇadharmadeśanayā svādhigatajñānādisāmarthyena parān daśakuśalādau pravartayantyatasteṣāṃ jñānasyānavabodhatayā dvitīyaṃ vaiśiṣṭyamiti / kathamaśabdoccāraṇadharmadeśanetyāśaṃkyāha - śuśrūṣā yasya yasyārthe yatra yatra yathā yathā / sa so 'rthaḥ khyātyaśabdo 'pi tasya tasya tathā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति । नावितर्क्य नाविचार्य वाचं भाषत इत्यालापो विक्षेपः । स च सन्तानक्षोभमादधातीति यथा यथा बोधिसत्त्वेन ऽबुद्धो भूत्वा आलापमन्तरेण धर्मदेशनां कुर्याम्ऽ इति प्रणिधानं प्रवर्तितम्, तथा बुद्धत्वसाम्यात् प्रत्येकबुद्धावस्थायाञ्च प्रणिधानादिसामर्थ्येन यस्मिन्नर्थे येन प्रकारेण यस्य श्रवणेच्छा, तस्य विज्ञाने तेनैव प्रकारेण अशब्दो ऽपि सो ऽर्थः प्रतिभातीत्यशब्दधर्मदेशनोच्यते । इत्येवं वक्ष्यमाणधर्मस्य श्रोतृविज्ञाने सुनिर्माणमुत्पादश्चेत्ययं भवति धर्मदेशना शब्दार्थः । वैशिष्ट्यमेवमभिधाय विशिष्टानां विशिष्ट एव मार्ग इति प्रकृतप्रत्येकबुद्धमार्गमाह - ग्राह्यार्थकल्पनाहानाद् ग्राहकस्याप्रहाणतः । आधारतश्च विज्ञेयः खड्गमार्गस्य सङ्ग्रहः

iti / nāvitarkya nāvicārya vācaṃ bhāṣata ityālāpo vikṣepaḥ / sa ca santānakṣobhamādadhātīti yathā yathā bodhisattvena 'buddho bhūtvā ālāpamantareṇa dharmadeśanāṃ kuryām' iti praṇidhānaṃ pravartitam, tathā buddhatvasāmyāt pratyekabuddhāvasthāyāñca praṇidhānādisāmarthyena yasminnarthe yena prakāreṇa yasya śravaṇecchā, tasya vijñāne tenaiva prakāreṇa aśabdo 'pi so 'rthaḥ pratibhātītyaśabdadharmadeśanocyate / ityevaṃ vakṣyamāṇadharmasya śrotṛvijñāne sunirmāṇamutpādaścetyayaṃ bhavati dharmadeśanā śabdārthaḥ / vaiśiṣṭyamevamabhidhāya viśiṣṭānāṃ viśiṣṭa eva mārga iti prakṛtapratyekabuddhamārgamāha - grāhyārthakalpanāhānād grāhakasyāprahāṇataḥ / ādhārataśca vijñeyaḥ khaḍgamārgasya saṅgrahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्तम् । प्रत्येकबुद्धस्य मार्गः यथोक्तसत्यभावनया एव, यथाअवस्तु प्रतीत्यसमुत्पादभावनया च । ग्राह्यग्राहकार्थविकल्पयोर्यथाक्रमं प्रहाणाप्रहाणे प्रत्येकबुद्धयानसङ्गृहीताधारधर्मवस्तुनो विशेषविशिष्टधर्माधिगमश्च बोधिसत्त्वेन परिज्ञेयो न सर्वाकारज्ञानेनेति प्रत्येकबुद्धमार्गः । निर्वेधभागीयाधिगमे सति यथोक्तमार्ग उत्पद्यत इति निर्वेधभागीयमाह - प्रज्ञप्तेरविरोधेन धर्मतासूचनाकृतिः । ऊष्मगं मूर्धंगं रूपाद्यहानादिप्रभावितम्

ityuktam / pratyekabuddhasya mārgaḥ yathoktasatyabhāvanayā eva, yathāavastu pratītyasamutpādabhāvanayā ca / grāhyagrāhakārthavikalpayoryathākramaṃ prahāṇāprahāṇe pratyekabuddhayānasaṅgṛhītādhāradharmavastuno viśeṣaviśiṣṭadharmādhigamaśca bodhisattvena parijñeyo na sarvākārajñāneneti pratyekabuddhamārgaḥ / nirvedhabhāgīyādhigame sati yathoktamārga utpadyata iti nirvedhabhāgīyamāha - prajñapteravirodhena dharmatāsūcanākṛtiḥ / ūṣmagaṃ mūrdhaṃgaṃ rūpādyahānādiprabhāvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अध्यात्मशून्यताद्याभी रूपादेरपरिग्रहात् । क्षान्ती रूपाद्यनुत्पादाद्याकारैरग्रधर्मता

adhyātmaśūnyatādyābhī rūpāderaparigrahāt / kṣāntī rūpādyanutpādādyākārairagradharmatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्येकबुद्धमार्गानन्तरं बोधिसत्त्वमार्गमाह - क्षान्तिज्ञानक्षणैः सत्यं सत्यं प्रति चतुर्विधैः । मार्गज्ञतायां दृङ्मार्गः सानुशंसो ऽयमुच्यते

pratyekabuddhamārgānantaraṃ bodhisattvamārgamāha - kṣāntijñānakṣaṇaiḥ satyaṃ satyaṃ prati caturvidhaiḥ / mārgajñatāyāṃ dṛṅmārgaḥ sānuśaṃso 'yamucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति । मार्गज्ञताधिकारे बोधिसत्त्वेन धर्मज्ञानक्षान्तिर्धर्मज्ञानमन्वयज्ञानक्षान्तिरन्वयज्ञानं चेति चत्वारः क्षान्तिज्ञानक्षणाः प्रत्येकं दुःखादिसत्यसम्बन्धयुक्ता ऐहिकामुत्रिकैर्गुणैर्युक्ता विमावनीया इति दर्शनमार्गो महानुशंस इत्युच्यते । कथमाकारो भावनीय इत्याह - आधाराधेयताभावात्तथताबुद्धयोर्मिथः । पर्यायेणाननुज्ञानं महत्ता सा ऽप्रमाणता

iti / mārgajñatādhikāre bodhisattvena dharmajñānakṣāntirdharmajñānamanvayajñānakṣāntiranvayajñānaṃ ceti catvāraḥ kṣāntijñānakṣaṇāḥ pratyekaṃ duḥkhādisatyasambandhayuktā aihikāmutrikairguṇairyuktā vimāvanīyā iti darśanamārgo mahānuśaṃsa ityucyate / kathamākāro bhāvanīya ityāha - ādhārādheyatābhāvāttathatābuddhayormithaḥ / paryāyeṇānanujñānaṃ mahattā sā 'pramāṇatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिमाणान्तताभावो रूपादेरवधारणम् । तस्यां स्थितस्य बुद्धत्वे ऽनुद्ग्रहात्यागतादयः

parimāṇāntatābhāvo rūpāderavadhāraṇam / tasyāṃ sthitasya buddhatve 'nudgrahātyāgatādayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मैत्र्यादि शून्यताप्राप्तिर्बुद्धत्वस्य परिग्रहः । सर्वस्य व्यवदानस्य सर्वाधिव्याधिशातनम्

maitryādi śūnyatāprāptirbuddhatvasya parigrahaḥ / sarvasya vyavadānasya sarvādhivyādhiśātanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्वाणग्राहशान्तत्वं बुद्धेभ्यो रक्षणादिकम् । अप्राणिवधमारभ्य सर्वाकारज्ञतानये

nirvāṇagrāhaśāntatvaṃ buddhebhyo rakṣaṇādikam / aprāṇivadhamārabhya sarvākārajñatānaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयं स्थितस्य सत्त्वानां स्थापनं परिणामनम् । दानादीनाञ्च सम्बोधाविति मार्गज्ञताक्षणाः

svayaṃ sthitasya sattvānāṃ sthāpanaṃ pariṇāmanam / dānādīnāñca sambodhāviti mārgajñatākṣaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्शनमार्गानन्तरं भावनामार्गाभिधाने सति स्वल्पवक्तत्वेन फलनिम्नत्वेन च विनेयप्रवृत्तेः तत्कारित्रं तावत् - सर्वतो दमनं नाअ सर्वतः क्लेशनिर्जयः । उपक्रमाविषह्यत्वं बोधिराधारपूज्यता

darśanamārgānantaraṃ bhāvanāmārgābhidhāne sati svalpavaktatvena phalanimnatvena ca vineyapravṛtteḥ tatkāritraṃ tāvat - sarvato damanaṃ nāa sarvataḥ kleśanirjayaḥ / upakramāviṣahyatvaṃ bodhirādhārapūjyatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कारित्रानन्तरं भावनामार्गः । स च सास्रवानास्रवभेदेन द्विविधः । अतः सास्रवभावनामार्गाधिमुक्तिपरिणामनानुमोदनामनस्कारेषु प्रथमं भावनामार्गाधिमुक्तिमनस्कारमाह - अधिमुक्तिस्त्रिधा ज्ञेया स्वार्था च स्वपरार्थिका । परार्थिकैवेत्येषा च प्रत्येकं त्रिविधेष्यते

kāritrānantaraṃ bhāvanāmārgaḥ / sa ca sāsravānāsravabhedena dvividhaḥ / ataḥ sāsravabhāvanāmārgādhimuktipariṇāmanānumodanāmanaskāreṣu prathamaṃ bhāvanāmārgādhimuktimanaskāramāha - adhimuktistridhā jñeyā svārthā ca svaparārthikā / parārthikaivetyeṣā ca pratyekaṃ trividheṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृद्वी मध्याधिमात्रा च मृदुमृद्वादिभेदतः । सा पुनस्त्रिविधेत्येवं सप्तविंशतिधा मता

mṛdvī madhyādhimātrā ca mṛdumṛdvādibhedataḥ / sā punastrividhetyevaṃ saptaviṃśatidhā matā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्भावकबोधिसत्त्वस्योत्साहवर्धनाय तदधिमोक्षस्य स्त्युत्यादयो बुद्धादिभिः क्रियन्त इति स्तुतिं, स्तोभं प्रशंसाञ्चाह - स्तुतिः स्तोभः प्रशंसा च प्रज्ञापारमितां प्रति । अधिमोक्षस्य मात्राणां नवकैस्त्रिभिरिष्यते

tadbhāvakabodhisattvasyotsāhavardhanāya tadadhimokṣasya styutyādayo buddhādibhiḥ kriyanta iti stutiṃ, stobhaṃ praśaṃsāñcāha - stutiḥ stobhaḥ praśaṃsā ca prajñāpāramitāṃ prati / adhimokṣasya mātrāṇāṃ navakaistribhiriṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमधिमोक्षस्य परिणामनासम्भवाद् द्वितीयं परिणामनामनस्कारमाह - विशेषः परिणामस्तु तस्य कारित्रमुत्तमम् । नोपलम्भाकृतिश्चासावविपर्यासलक्षणः

evamadhimokṣasya pariṇāmanāsambhavād dvitīyaṃ pariṇāmanāmanaskāramāha - viśeṣaḥ pariṇāmastu tasya kāritramuttamam / nopalambhākṛtiścāsāvaviparyāsalakṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विविक्तो बुद्धपुण्यौघस्वभावस्मृतिगोचरः । सोपायश्चानिमित्तश्च बुद्धैरभ्यनुमोदितः

vivikto buddhapuṇyaughasvabhāvasmṛtigocaraḥ / sopāyaścānimittaśca buddhairabhyanumoditaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रैधारुकाप्रपन्नश्च परिणामो ऽपरस्त्रिधा । मृदुर्मध्यो ऽधिमात्रश्च महापुण्योदयात्मकः

traidhārukāprapannaśca pariṇāmo 'parastridhā / mṛdurmadhyo 'dhimātraśca mahāpuṇyodayātmakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं परिणामयितवस्तु अभिवर्धयितव्यमिति तृतीयमनुमोदनामनस्कारमाह - उपायानुपलम्भाभ्यां शुभमूलानुमोदना । अनुमोदे मनस्कारभावनेह विधीयते

evaṃ pariṇāmayitavastu abhivardhayitavyamiti tṛtīyamanumodanāmanaskāramāha - upāyānupalambhābhyāṃ śubhamūlānumodanā / anumode manaskārabhāvaneha vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सास्रवानन्तरमनास्रवो भावनामार्गः । स च द्विविध इति प्रथममभिनिर्हारलक्षणं भावनामार्गमाह - स्वभावः श्रेष्ठता तस्य सर्वस्यानभिसंस्कृतिः । नोपलम्भेन धर्माणामर्पणा च महार्थता

sāsravānantaramanāsravo bhāvanāmārgaḥ / sa ca dvividha iti prathamamabhinirhāralakṣaṇaṃ bhāvanāmārgamāha - svabhāvaḥ śreṣṭhatā tasya sarvasyānabhisaṃskṛtiḥ / nopalambhena dharmāṇāmarpaṇā ca mahārthatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बुद्धसेवा च दानादिरुपाये यच्च कौशलम् । हेतवो ऽत्राधिमोक्षस्य धर्मव्यसनहेतवः

buddhasevā ca dānādirupāye yacca kauśalam / hetavo 'trādhimokṣasya dharmavyasanahetavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माराधिष्ठानगम्भीरधर्मतानधिमुक्तते । स्कन्धाद्यभिनिवेशश्च पापमित्रपरिग्रहः

mārādhiṣṭhānagambhīradharmatānadhimuktate / skandhādyabhiniveśaśca pāpamitraparigrahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति । बुद्धसमाराधनम्, दानादिपारमितापरिपूरणम्, शमथकौशलञ्चेति उत्पादहेतवः । मारबाधितम्, गम्भीरधर्मानधिमोक्षः, भावग्रहः, पापमित्रसंगतिरिति अनुत्पादहेतवः । अधिगमानधिगमहेतूनेवमुक्त्वा प्रकृतस्य सामान्येन विशुद्धिमाह - फलशुद्धिश्च रूपादिशुद्धिरेव तयोर्द्वयोः । अभिन्नाच्छिन्नता यस्मादिति शुद्धिरूदीरिता

iti / buddhasamārādhanam, dānādipāramitāparipūraṇam, śamathakauśalañceti utpādahetavaḥ / mārabādhitam, gambhīradharmānadhimokṣaḥ, bhāvagrahaḥ, pāpamitrasaṃgatiriti anutpādahetavaḥ / adhigamānadhigamahetūnevamuktvā prakṛtasya sāmānyena viśuddhimāha - phalaśuddhiśca rūpādiśuddhireva tayordvayoḥ / abhinnācchinnatā yasmāditi śuddhirūdīritā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति । आर्यपुद्गलस्य यत् श्रामण्यताफलं तस्य सर्वविपक्षरहितत्वेन या विशुद्धिः सैव रूपादिविशुद्धिः, फलरूपादिविशुद्धिः रूपादेरात्माभिनिवेशादिविगमात् । प्रभेदत्वेन यस्मात् तद्विशुद्धिः अभिन्ना अच्छिन्ना तस्मात् स्वसामान्यलक्षणनानात्वविरहाद् एवं विशुद्धिरभिधीयते । सामान्येन विशुद्धिमेवमभिधाय विशेषेणाह - क्लेशज्ञेयत्रिमार्गस्य शिष्यखड्गजिनौरसाम् । हानाद्विशुद्धिरात्यन्तिकी तु बुद्धस्य सर्वथा

iti / āryapudgalasya yat śrāmaṇyatāphalaṃ tasya sarvavipakṣarahitatvena yā viśuddhiḥ saiva rūpādiviśuddhiḥ, phalarūpādiviśuddhiḥ rūpāderātmābhiniveśādivigamāt / prabhedatvena yasmāt tadviśuddhiḥ abhinnā acchinnā tasmāt svasāmānyalakṣaṇanānātvavirahād evaṃ viśuddhirabhidhīyate / sāmānyena viśuddhimevamabhidhāya viśeṣeṇāha - kleśajñeyatrimārgasya śiṣyakhaḍgajinaurasām / hānādviśuddhirātyantikī tu buddhasya sarvathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति । रागादिक्लेशप्रहाणात्, एतस्य ज्ञेयावरणैकदेशग्राह्यविकल्पस्य च प्रहाणात्, यानत्रयमार्गावरणप्रहाणाद् यथाक्रमं श्रावक-प्रत्येकबुद्ध-बोधिसत्त्वानां शुद्धिर्भवति । सर्वथा सवासनक्लेशज्ञेयावरणप्रहाणात् धर्मधातूद्भवानुत्तरबुद्धानां विशुद्धिरिष्यते । मार्गज्ञताधिकारे विशुद्दिकथनप्रसङ्गादात्यन्तिकी चेतरा च बुद्धानां श्रावकादीनां च यथाक्रमं विशुद्धिः । सः कथमित्याह - मृदुमृद्वादिको मार्गः शुद्धिर्नवसु भूमिषु । अधिमात्राधिमात्रादेर्मलस्य प्रतिपक्षतः

iti / rāgādikleśaprahāṇāt, etasya jñeyāvaraṇaikadeśagrāhyavikalpasya ca prahāṇāt, yānatrayamārgāvaraṇaprahāṇād yathākramaṃ śrāvaka-pratyekabuddha-bodhisattvānāṃ śuddhirbhavati / sarvathā savāsanakleśajñeyāvaraṇaprahāṇāt dharmadhātūdbhavānuttarabuddhānāṃ viśuddhiriṣyate / mārgajñatādhikāre viśuddikathanaprasaṅgādātyantikī cetarā ca buddhānāṃ śrāvakādīnāṃ ca yathākramaṃ viśuddhiḥ / saḥ kathamityāha - mṛdumṛdvādiko mārgaḥ śuddhirnavasu bhūmiṣu / adhimātrādhimātrādermalasya pratipakṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति । कारधातुध्यानारूप्यसमापत्तय इति नवभूमिष्वधिमात्रादिनवप्रकारविपक्षस्य प्रतिपक्षभावेन मृदुमृद्वादिमार्गो यथाक्रमं नवप्रकारः । सर्वथान्यथा च विशुद्धिहेतुत्वादात्यन्तिकी चेतरा च विशुद्धिरिति । कथमात्यन्तिकीत्याह - त्रिधातुप्रतिपक्षत्वं समता मानमेययोः । मार्गस्य चेष्यते तस्य चोद्यस्य परिहारतः

iti / kāradhātudhyānārūpyasamāpattaya iti navabhūmiṣvadhimātrādinavaprakāravipakṣasya pratipakṣabhāvena mṛdumṛdvādimārgo yathākramaṃ navaprakāraḥ / sarvathānyathā ca viśuddhihetutvādātyantikī cetarā ca viśuddhiriti / kathamātyantikītyāha - tridhātupratipakṣatvaṃ samatā mānameyayoḥ / mārgasya ceṣyate tasya codyasya parihārataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.