इति । स्वलक्षणशून्यतया रूपादिधर्मावबोधव्यावर्तनम्, बुद्धादेरधिष्ठानेन अनुत्तरबोधिचित्तदृढता, महायानविशेषधर्मप्रतिपत्त्या श्रावकप्रत्येकबुद्धयानचित्तविनिवर्तनम्, धर्मप्रविचयसामर्थ्याद् ध्यानारूप्यसमापत्त्याद्युदयाङ्गपरिक्षय इति चत्वार एव दुःखस्याकारा भवन्ति । अपगताकुशलत्वेन कायचेतोलाघवम्, सत्त्वदमनोपायकौशलसामर्थ्येन अनभिनिवेशकामोपभोगः, विषयादीनवदर्शनेन सदा ब्रह्मचारित्वम्, सत्पुरुषधर्मतया सम्यगुपकरणाजीवविशुद्धत्वमिति चत्वार एव समुदयाकारा भवन्ति । शून्यतावस्थितत्वेन स्कन्धधात्वायतनयोगानुयोगयोरकरणमित्येवं योगानुयोगविहारप्रतिषेधः, निरस्तविपक्षत्वेन अधिगमान्तरायधर्माणां पूर्ववद्योगानुयोगविहारप्रतिषेधः, परिज्ञातविकल्पदोषत्वेन बोधिसम्भारदानादीनां पूर्ववत् कथायोगानुयोगविहारप्रतिषेधः, ग्राह्यग्राहकयोर्हेयत्वेनेन्द्रियाश्रयनगरादियुद्धेषु पूर्ववद्योगानुयोगविहारप्रतिषेध इति चत्वारो निरोधाकारा भवन्ति । दानादिविशेषावबोधेन मात्सर्यदौःशील्यादियोगानुयोगविहारप्रतिषेधः, सर्वधर्मत्रिविमोक्षमुखस्वभावत्वेन अणुमात्रज्ञेयधर्मानुपलम्भः, अभिसम्प्रत्ययलाभेन त्रिसर्वज्ञतात्मकस्वभूमित्रययथावन्निश्चितावस्थानम्, एकान्तनिष्ठत्वेन सर्वाकारज्ञतादिधर्मार्थं जीवितत्याग इति चत्वारो मार्गाकारा भवन्ति । एवं क्षान्तिज्ञानक्षणाः षोडशभिराकारैः सम्यगधिगताः सन्तो ऽनभिनिविष्टग्राह्यग्राहकाकारशुद्धलौकिकपृष्ठचित्तसंगृहीतं स्वानुरूपकार्यं रूपादिसंज्ञाव्यावर्तनादिकं परप्रतिपत्तिविषयं जनयन्तीत्यतो दर्शनमार्गस्थावैवर्तिकबोधिसत्त्वलक्षणानि भवन्ति । अधिगमानुरूप एव सर्वत्र योगिनां व्यवहारः अन्यत्र सत्त्वविनयप्रयोजनवशादिति ज्ञापनायोपचारेणोक्तम्, अन्यथा योगिसन्तानप्रत्यात्मवेद्यक्षणाः कथं परप्रतिपत्तये लक्षणानीति? तदनन्तरं सत्यपि भावनामार्गस्थावैवर्तिकलक्षणे ऽनागृहीतविशेषणा विशेष्ये बुद्धिरुत्पद्यते ऽ इति न्यायात् तावद्भावनामार्गं विशेषयन्नाह - गम्भीरो भावनामार्गो गाम्भीर्यं शून्यतादिकम् । समारोपापवादान्तमुक्तता सा गभीरता
iti / svalakṣaṇaśūnyatayā rūpādidharmāvabodhavyāvartanam, buddhāderadhiṣṭhānena anuttarabodhicittadṛḍhatā, mahāyānaviśeṣadharmapratipattyā śrāvakapratyekabuddhayānacittavinivartanam, dharmapravicayasāmarthyād dhyānārūpyasamāpattyādyudayāṅgaparikṣaya iti catvāra eva duḥkhasyākārā bhavanti / apagatākuśalatvena kāyacetolāghavam, sattvadamanopāyakauśalasāmarthyena anabhiniveśakāmopabhogaḥ, viṣayādīnavadarśanena sadā brahmacāritvam, satpuruṣadharmatayā samyagupakaraṇājīvaviśuddhatvamiti catvāra eva samudayākārā bhavanti / śūnyatāvasthitatvena skandhadhātvāyatanayogānuyogayorakaraṇamityevaṃ yogānuyogavihārapratiṣedhaḥ, nirastavipakṣatvena adhigamāntarāyadharmāṇāṃ pūrvavadyogānuyogavihārapratiṣedhaḥ, parijñātavikalpadoṣatvena bodhisambhāradānādīnāṃ pūrvavat kathāyogānuyogavihārapratiṣedhaḥ, grāhyagrāhakayorheyatvenendriyāśrayanagarādiyuddheṣu pūrvavadyogānuyogavihārapratiṣedha iti catvāro nirodhākārā bhavanti / dānādiviśeṣāvabodhena mātsaryadauḥśīlyādiyogānuyogavihārapratiṣedhaḥ, sarvadharmatrivimokṣamukhasvabhāvatvena aṇumātrajñeyadharmānupalambhaḥ, abhisampratyayalābhena trisarvajñatātmakasvabhūmitrayayathāvanniścitāvasthānam, ekāntaniṣṭhatvena sarvākārajñatādidharmārthaṃ jīvitatyāga iti catvāro mārgākārā bhavanti / evaṃ kṣāntijñānakṣaṇāḥ ṣoḍaśabhirākāraiḥ samyagadhigatāḥ santo 'nabhiniviṣṭagrāhyagrāhakākāraśuddhalaukikapṛṣṭhacittasaṃgṛhītaṃ svānurūpakāryaṃ rūpādisaṃjñāvyāvartanādikaṃ parapratipattiviṣayaṃ janayantītyato darśanamārgasthāvaivartikabodhisattvalakṣaṇāni bhavanti / adhigamānurūpa eva sarvatra yogināṃ vyavahāraḥ anyatra sattvavinayaprayojanavaśāditi jñāpanāyopacāreṇoktam, anyathā yogisantānapratyātmavedyakṣaṇāḥ kathaṃ parapratipattaye lakṣaṇānīti? tadanantaraṃ satyapi bhāvanāmārgasthāvaivartikalakṣaṇe 'nāgṛhītaviśeṣaṇā viśeṣye buddhirutpadyate ' iti nyāyāt tāvadbhāvanāmārgaṃ viśeṣayannāha - gambhīro bhāvanāmārgo gāmbhīryaṃ śūnyatādikam / samāropāpavādāntamuktatā sā gabhīratā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.