Maitreyanatha: Abhisamayalamkaranamaprajnaparamitopadesasastram 2

॥ अभिसमयालङ्कारे प्रज्ञापारमितोपदेशशास्त्रे सर्वाकारज्ञताधिकारः प्रथमः ॥ ध्यामीकरणता भाभिर्देवानां योग्यतां प्रति । विषयो नियतो व्याप्तिः स्वभावस्तस्य कर्म च

// abhisamayālaṅkāre prajñāpāramitopadeśaśāstre sarvākārajñatādhikāraḥ prathamaḥ // dhyāmīkaraṇatā bhābhirdevānāṃ yogyatāṃ prati / viṣayo niyato vyāptiḥ svabhāvastasya karma ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्णमार्यसत्यानामाकारानुपलम्भतः । श्रावकाणामयं मार्गो ज्ञेयो मार्गज्ञतानये

caturṇamāryasatyānāmākārānupalambhataḥ / śrāvakāṇāmayaṃ mārgo jñeyo mārgajñatānaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूपादिस्कन्धशून्यत्वाच्छून्यतानामभेदतः । उष्माणः अनुपलम्भेन तेषां मुर्धगतं मतम्

rūpādiskandhaśūnyatvācChūnyatānāmabhedataḥ / uṣmāṇaḥ anupalambhena teṣāṃ murdhagataṃ matam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षान्तयस्तेषु नित्यादियोगस्थाननिषेधतः । दश भूमीः समारभ्य विस्तरास्थानदेशनत्

kṣāntayasteṣu nityādiyogasthānaniṣedhataḥ / daśa bhūmīḥ samārabhya vistarāsthānadeśanat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्रधर्मगतं प्रोक्तमार्यश्रावकवर्त्मनि । तत्कस्य हेतोर्बुद्धेन बुद्ध्वा धर्मासमीक्षणात्

agradharmagataṃ proktamāryaśrāvakavartmani / tatkasya hetorbuddhena buddhvā dharmāsamīkṣaṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परोपदेशवैयर्थ्यं स्वयंबोधात् स्वयंभुवाम् । गम्भीरता च ज्ञानस्य खड्गानामभिधीयते

paropadeśavaiyarthyaṃ svayaṃbodhāt svayaṃbhuvām / gambhīratā ca jñānasya khaḍgānāmabhidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुश्रूषा यस्य यस्यार्थे यत्र यत्र यथा यथा । स सो ऽर्थः ख्यात्यशब्दो ऽपि तस्य तस्य तथा तथा

śuśrūṣā yasya yasyārthe yatra yatra yathā yathā / sa so 'rthaḥ khyātyaśabdo 'pi tasya tasya tathā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रह्यार्थकल्पनाहानाद्ग्राहकस्याप्रहाणतः । आधारतश्च विज्ञेयः खड्गमार्गस्य संग्रहः

grahyārthakalpanāhānādgrāhakasyāprahāṇataḥ / ādhārataśca vijñeyaḥ khaḍgamārgasya saṃgrahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रज्ञप्तेरविरोधेन धर्मतासूचनाकृतिः । उस्ष्मगम् मूर्धगं रूपाद्यहानादिप्रभावितम्

prajñapteravirodhena dharmatāsūcanākṛtiḥ / usṣmagam mūrdhagaṃ rūpādyahānādiprabhāvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्यात्मशून्यताद्याभी रूपादेरपरिग्रहात् । क्षान्तिः रूपाद्यनुत्पादाद्याकारैरग्रधर्मता

adyātmaśūnyatādyābhī rūpāderaparigrahāt / kṣāntiḥ rūpādyanutpādādyākārairagradharmatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षान्तिज्ञानक्षणैः सत्यसत्यं प्रति चतुर्विधैः । मार्गज्ञतायां दृङ्मार्गः सानुशंसो ऽयमुच्यते

kṣāntijñānakṣaṇaiḥ satyasatyaṃ prati caturvidhaiḥ / mārgajñatāyāṃ dṛṅmārgaḥ sānuśaṃso 'yamucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आधाराधेयताभावात्तथताबुद्धयोर्मिथः । पर्यायेणाननुज्ञानं महत्ता साप्रमाणता

ādhārādheyatābhāvāttathatābuddhayormithaḥ / paryāyeṇānanujñānaṃ mahattā sāpramāṇatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिमाणान्तताभावो रूपादेरवधारणम् । तस्यां स्थितस्य बुद्धत्वे ऽनुग्रहात्यागतादयः

parimāṇāntatābhāvo rūpāderavadhāraṇam / tasyāṃ sthitasya buddhatve 'nugrahātyāgatādayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मईत्र्यादि शून्यता प्राप्तिर्बुद्धत्वस्य परिग्रहः । सर्वस्य व्यवदानस्य सर्वाधिव्याधिशातनम्

maītryādi śūnyatā prāptirbuddhatvasya parigrahaḥ / sarvasya vyavadānasya sarvādhivyādhiśātanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्वाणग्राहशान्तत्वं बुद्धेभो रक्षणादिकम् । अप्राणिवधमारभ्य सर्वाकारज्ञतानये

nirvāṇagrāhaśāntatvaṃ buddhebho rakṣaṇādikam / aprāṇivadhamārabhya sarvākārajñatānaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयं स्थितस्य सत्त्वानां स्थापनं परिणामनम् । दनादीनां च संबोधाविति मार्गज्ञताक्षणाः

svayaṃ sthitasya sattvānāṃ sthāpanaṃ pariṇāmanam / danādīnāṃ ca saṃbodhāviti mārgajñatākṣaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वतो दमनं नाम सर्वतः क्लेशनिर्जयः । उपमक्राविषह्यत्वं बोधिराधारपूज्यता

sarvato damanaṃ nāma sarvataḥ kleśanirjayaḥ / upamakrāviṣahyatvaṃ bodhirādhārapūjyatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधिमुक्तिस्त्रिधा ज्ञेया स्वार्था च स्वपरार्थका । परार्थिकैवेत्येष च प्रत्येकं त्रिविधेष्यते

adhimuktistridhā jñeyā svārthā ca svaparārthakā / parārthikaivetyeṣa ca pratyekaṃ trividheṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृद्वी मध्याधिमात्रा च मृदुमृद्वादिभेदतः । सा पुनस्त्रिविधेत्येवं सप्तविंशतिधा मता

mṛdvī madhyādhimātrā ca mṛdumṛdvādibhedataḥ / sā punastrividhetyevaṃ saptaviṃśatidhā matā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तुतिः स्तोभः प्रशंसा च प्रज्ञापरमितां प्रति । अधिमोक्षस्य मात्राणां नवकैस्त्रिभिरिष्यते

stutiḥ stobhaḥ praśaṃsā ca prajñāparamitāṃ prati / adhimokṣasya mātrāṇāṃ navakaistribhiriṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशेषः परिणामस्तु तस्य कारित्रमुत्तमम् । नोपलम्भाकृतिश्चासावविपर्यासलक्षणः

viśeṣaḥ pariṇāmastu tasya kāritramuttamam / nopalambhākṛtiścāsāvaviparyāsalakṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विविक्तो बुद्धपुण्यौघस्वभावस्मृतिगोचरः । सोपायश्चानिमित्तश्च बुद्धैरभ्यनुमोदितः

vivikto buddhapuṇyaughasvabhāvasmṛtigocaraḥ / sopāyaścānimittaśca buddhairabhyanumoditaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रैधातुकाप्रपन्नश्च परिणामो ऽपरस्त्रिधा । मृदुर्मध्यो ऽधिमात्रश्च महापुण्योदयात्मकः

traidhātukāprapannaśca pariṇāmo 'parastridhā / mṛdurmadhyo 'dhimātraśca mahāpuṇyodayātmakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपायानुपलम्बाभ्यां शुभमूलानुमोदना । अनुमोदे मनस्कारभावनेह विधीयते

upāyānupalambābhyāṃ śubhamūlānumodanā / anumode manaskārabhāvaneha vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वभावः श्रेष्ठता तस्य सर्वस्यानभिसंस्कृतिः । नोपलम्भेन धर्माणामर्पणा च महार्थता

svabhāvaḥ śreṣṭhatā tasya sarvasyānabhisaṃskṛtiḥ / nopalambhena dharmāṇāmarpaṇā ca mahārthatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बुद्धसेवा च दानादिरूपाये यच्च कौशलम् । हेतवो ऽत्राधिमोक्षस्य धर्मव्यसनहेतवः

buddhasevā ca dānādirūpāye yacca kauśalam / hetavo 'trādhimokṣasya dharmavyasanahetavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माराधिष्ठानगम्भीरधर्मतानधिमुक्तते । स्कन्धाद्यभिनिवेशश्च पापमित्रपरिग्रहः

mārādhiṣṭhānagambhīradharmatānadhimuktate / skandhādyabhiniveśaśca pāpamitraparigrahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फलशुद्धिश्च रूपादिशुद्धिरेव तयोर्द्वयोः । अभिन्नाच्छिन्नता यस्मादिति शुद्धिरुदीरिता

phalaśuddhiśca rūpādiśuddhireva tayordvayoḥ / abhinnācChinnatā yasmāditi śuddhirudīritā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्लेशज्ञेयत्रिमार्गस्य शिष्यखड्गजिनौरसाम् । हानाद्विशुद्धिरात्यन्तिकी तु बुद्धस्य सर्वथा

kleśajñeyatrimārgasya śiṣyakhaḍgajinaurasām / hānādviśuddhirātyantikī tu buddhasya sarvathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृदुमृद्वादिको मार्गः शुद्धिर्नवसु भूमिषु । अधिमात्राधिमात्रादेर्मलस्य प्रतिपक्षतः

mṛdumṛdvādiko mārgaḥ śuddhirnavasu bhūmiṣu / adhimātrādhimātrādermalasya pratipakṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिधातुप्रतिपक्षत्वं समता मनमेययोः । मार्गस्य चेष्यते तस्य परिहारतः

tridhātupratipakṣatvaṃ samatā manameyayoḥ / mārgasya ceṣyate tasya parihārataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.