Maitreyanatha: Abhisamayalamkaranamaprajnaparamitopadesasastram 5

॥ अभिसमयालङ्कारे प्रज्ञापारमितोपदेशशास्त्रे सर्वाकाराभिसंबोधाधिकारश् चतुर्थः ॥ स्वप्नान्तरे ऽपि स्वप्नाभसर्वधर्मेक्षणादिकम् । मुर्धप्राप्तस्य योगस्य लिङ्गं द्वादशधा मतम्

// abhisamayālaṅkāre prajñāpāramitopadeśaśāstre sarvākārābhisaṃbodhādhikāraś caturthaḥ // svapnāntare 'pi svapnābhasarvadharmekṣaṇādikam / murdhaprāptasya yogasya liṅgaṃ dvādaśadhā matam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जम्बुद्विपजनेयत्ताबुद्धपूजाशुभादिकाम् । उपमां बहुधा कृत्वा विवृद्धिः षोडशात्मिका

jambudvipajaneyattābuddhapūjāśubhādikām / upamāṃ bahudhā kṛtvā vivṛddhiḥ ṣoḍaśātmikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिसर्वज्ञत्वधर्माणां परिपुरिरनुत्तरा । अपरित्यक्तसत्त्वार्था निरूढिरभिधीयते

trisarvajñatvadharmāṇāṃ paripuriranuttarā / aparityaktasattvārthā nirūḍhirabhidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्द्विपकसाहस्रद्वित्रिसाहस्रकोपमः । कृत्वा पुण्यबहुत्वेन समाधिः परिकीर्तितः

caturdvipakasāhasradvitrisāhasrakopamaḥ / kṛtvā puṇyabahutvena samādhiḥ parikīrtitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवृत्तौ च निवृत्तौ च प्रत्येकं तौ नवात्मकौ । ग्राह्यौ विकल्पौ विज्ञेयावयाथाविषयात्मकौ

pravṛttau ca nivṛttau ca pratyekaṃ tau navātmakau / grāhyau vikalpau vijñeyāvayāthāviṣayātmakau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रव्यप्रज्ञप्तिसत्सत्त्वविकल्पौ ग्राहकौ मतौ । पृथग्जनार्यभेदेन प्रत्येकं तौ नवात्मकौ

dravyaprajñaptisatsattvavikalpau grāhakau matau / pṛthagjanāryabhedena pratyekaṃ tau navātmakau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्राह्यौ चेन्न तथा स्तो ऽर्थौ कस्य तौ ग्राहकौ मतौ । इति ग्राहकभावेन शुन्यतालक्षणं तयोः

grāhyau cenna tathā sto 'rthau kasya tau grāhakau matau / iti grāhakabhāvena śunyatālakṣaṇaṃ tayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष स्वभावे गोत्रे च प्रतिपत्समुदागमे । ज्ञानस्यालम्बनाभ्रान्तौ प्रतिपक्षविपक्षयोः

eṣa svabhāve gotre ca pratipatsamudāgame / jñānasyālambanābhrāntau pratipakṣavipakṣayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वस्मिन्नधिगमे कर्तृतत्कारित्रक्रियाफले । प्रवृत्तिपक्षाधिष्ठानो विकल्पो नवधा मतः

svasminnadhigame kartṛtatkāritrakriyāphale / pravṛttipakṣādhiṣṭhāno vikalpo navadhā mataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवशान्तिप्रपातित्वान्न्यूनत्वे ऽधिगमस्य च । परिग्रहस्याभावे च वैकल्ये प्रतिपद्गते

bhavaśāntiprapātitvānnyūnatve 'dhigamasya ca / parigrahasyābhāve ca vaikalye pratipadgate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परप्रत्ययगामित्वे समुद्देशनिवर्तने । प्रादेशिकत्वे नानात्वे स्थानप्रस्थानमोहयोः

parapratyayagāmitve samuddeśanivartane / prādeśikatve nānātve sthānaprasthānamohayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृष्ठतो गमने चेति विकल्पो ऽयं नवात्मकः । निवृत्तिपक्षाधिष्ठानः श्रावकादिमनोभवः

pṛṣṭhato gamane ceti vikalpo 'yaṃ navātmakaḥ / nivṛttipakṣādhiṣṭhānaḥ śrāvakādimanobhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्राहकः प्रथमो ज्ञेयो ग्रगणप्रतिमोक्षणे । मनस्क्रियायां धातूनामुपश्लेषे त्रयस्य च

grāhakaḥ prathamo jñeyo gragaṇapratimokṣaṇe / manaskriyāyāṃ dhātūnāmupaśleṣe trayasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थाने चाभिनिवेशे च प्रज्ञप्तौ धर्मवस्तुनः । सक्तौ च प्रतिपक्षे च यथेच्छं च गतिक्षतौ

sthāne cābhiniveśe ca prajñaptau dharmavastunaḥ / saktau ca pratipakṣe ca yathecChaṃ ca gatikṣatau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथोद्देशमनिर्याणे मार्गामार्गावधारणे । सनिरोधे समुत्पादे वस्तुयोगवियोगयोः

yathoddeśamaniryāṇe mārgāmārgāvadhāraṇe / sanirodhe samutpāde vastuyogaviyogayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थाने गोत्रस्य नाशे च प्रार्थनाहेत्वभावयोः । प्रत्यर्थिकोपलम्भे च विकल्पो ग्राहको ऽपरः

sthāne gotrasya nāśe ca prārthanāhetvabhāvayoḥ / pratyarthikopalambhe ca vikalpo grāhako 'paraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बोधौ सन्दर्शनान्येषां तद्धेतोश्च परिन्दना । तत्प्राप्त्यनन्तरो हेतुः पुण्यबाहुल्यलक्षणः

bodhau sandarśanānyeṣāṃ taddhetośca parindanā / tatprāptyanantaro hetuḥ puṇyabāhulyalakṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षयानुत्पादयोर्ज्ञाने मलानां बोधिरूच्यते । क्षयाभावादनुत्पादात्ते हि ज्ञेये यथाक्रमम्

kṣayānutpādayorjñāne malānāṃ bodhirūcyate / kṣayābhāvādanutpādātte hi jñeye yathākramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकृतावनिरुद्धायां दर्शनाख्येन वर्त्मना । विकल्पजातं किं क्षीणं वानुत्पत्तिमागतम्

prakṛtāvaniruddhāyāṃ darśanākhyena vartmanā / vikalpajātaṃ kiṃ kṣīṇaṃ vānutpattimāgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्ता च नाम धर्माणां ज्ञेये चावरणक्षयः । कथ्यते यत्परैः शास्तुरत्र विस्मीयते मया

sattā ca nāma dharmāṇāṃ jñeye cāvaraṇakṣayaḥ / kathyate yatparaiḥ śāsturatra vismīyate mayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नापनेयमतः किंचित्प्रक्षेप्तव्यं न किंचन । द्रष्टव्यं भूततो भूतं भूतदर्शी विमुच्यते

nāpaneyamataḥ kiṃcitprakṣeptavyaṃ na kiṃcana / draṣṭavyaṃ bhūtato bhūtaṃ bhūtadarśī vimucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकैकस्यैव दानादौ तेषां यः संग्रहो मिथः । स एकक्षणिकः क्षान्तिसंगृहीतो ऽत्र दृक्पथे

ekaikasyaiva dānādau teṣāṃ yaḥ saṃgraho mithaḥ / sa ekakṣaṇikaḥ kṣāntisaṃgṛhīto 'tra dṛkpathe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स समाधिं समापद्य ततः सिंहविजृम्भितम् । अनुलोमं विलोमं प्रतीत्योत्पादमीक्षते

sa samādhiṃ samāpadya tataḥ siṃhavijṛmbhitam / anulomaṃ vilomaṃ pratītyotpādamīkṣate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामाप्तमवधीकृत्य विज्ञानमसमाहितम् । सनिरोधाः समापत्तीर्गत्वागम्य नव द्विधा

kāmāptamavadhīkṛtya vijñānamasamāhitam / sanirodhāḥ samāpattīrgatvāgamya nava dvidhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकद्वित्रिचतुःपञ्चषट्सप्ताष्टव्यतिक्रमात् । अवस्कन्दसमापत्तिरानिरोओधमतुल्यता

ekadvitricatuḥpañcaṣaṭsaptāṣṭavyatikramāt / avaskandasamāpattirāniroodhamatulyatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संक्षेपे विस्तरे बुद्धैः सनाथ्येनापरिग्रहे । त्रैकालिके गुणाभावे श्रेयसस्त्रिविधे पथि

saṃkṣepe vistare buddhaiḥ sanāthyenāparigrahe / traikālike guṇābhāve śreyasastrividhe pathi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एको ग्राह्यविकल्पो ऽयं प्रयोगाकारगोचरः । द्वितीयश्चित्तचैत्तानां प्रवृत्तिविषयो मतः

eko grāhyavikalpo 'yaṃ prayogākāragocaraḥ / dvitīyaścittacaittānāṃ pravṛttiviṣayo mataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुत्पादस्तु चित्तस्य बोधिमण्डामनस्क्रिया । हीनयानमनस्कारौ संबोधेरमनस्कृतिः

anutpādastu cittasya bodhimaṇḍāmanaskriyā / hīnayānamanaskārau saṃbodheramanaskṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भावने ऽभावने चैव तद्विपर्यय एव च । अयथार्थश्च विज्ञेयो विकल्पो भावनापथे

bhāvane 'bhāvane caiva tadviparyaya eva ca / ayathārthaśca vijñeyo vikalpo bhāvanāpathe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्राहकः प्रथमो ज्ञेयः सत्त्वप्रज्ञप्तिगोचरः । धर्मप्रज्ञप्त्यशून्यत्वे सक्तिप्रविचयात्मकः

grāhakaḥ prathamo jñeyaḥ sattvaprajñaptigocaraḥ / dharmaprajñaptyaśūnyatve saktipravicayātmakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतेन वस्तुनो यानत्रितये च स कीर्तितः । दक्षिणाया अशुद्धौ च चर्यायाश्च विकोपने

kṛtena vastuno yānatritaye ca sa kīrtitaḥ / dakṣiṇāyā aśuddhau ca caryāyāśca vikopane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्त्वप्रज्ञप्तितद्धेतुविषयो नवधापरः । भावनामार्गसंबुद्धो विपक्षस्तद्विघाततः

sattvaprajñaptitaddhetuviṣayo navadhāparaḥ / bhāvanāmārgasaṃbuddho vipakṣastadvighātataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वज्ञतानां तिस्र्^ईणां यथास्वं त्रिविधावृतौ । शान्तिमार्गे तथतादिसंप्रयोगवियोगयोः

sarvajñatānāṃ tisR^īṇāṃ yathāsvaṃ trividhāvṛtau / śāntimārge tathatādisaṃprayogaviyogayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असमत्वे च दुःखादौ क्लेशानां प्रकृतावपि । द्वयाभावे च संमोहे विकल्पः पश्चिमो मतः

asamatve ca duḥkhādau kleśānāṃ prakṛtāvapi / dvayābhāve ca saṃmohe vikalpaḥ paścimo mataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसां क्षये सतीतीनां चिरायोच्छ्वसिता इव । सर्वाकारजगत्सौख्यसाधना गुणसंपदः

āsāṃ kṣaye satītīnāṃ cirāyocChvasitā iva / sarvākārajagatsaukhyasādhanā guṇasaṃpadaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वाः सर्वाभिसारेण निकामफलशालिनम् । भजन्ते तं महासत्त्वं महोदधिमिवापगाः

sarvāḥ sarvābhisāreṇa nikāmaphalaśālinam / bhajante taṃ mahāsattvaṃ mahodadhimivāpagāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिसाहस्रजनं शिष्यखड्गाधिगमसंपदि । बोधिसत्त्वस्य च न्यामो प्रतिष्टाप्य शुभोपमाः

trisāhasrajanaṃ śiṣyakhaḍgādhigamasaṃpadi / bodhisattvasya ca nyāmo pratiṣṭāpya śubhopamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वा पुण्यबहुत्वेन बुद्धत्वप्तेरनन्तरः । आनन्तर्यसमाधिः स सर्वाकारज्ञता च तत्

kṛtvā puṇyabahutvena buddhatvapteranantaraḥ / ānantaryasamādhiḥ sa sarvākārajñatā ca tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आलम्बनमभावो ऽस्य स्मृतिश्चाधिपतिर्मतः । आकारः शान्तता चात्र जल्पाजल्पिप्रवादिनाम्

ālambanamabhāvo 'sya smṛtiścādhipatirmataḥ / ākāraḥ śāntatā cātra jalpājalpipravādinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आलम्बनोपपत्तौ च तत्स्वभावावधार्रणे । सर्वाकारज्ञताज्ञाने परमार्थे ससंवृतौ

ālambanopapattau ca tatsvabhāvāvadhārraṇe / sarvākārajñatājñāne paramārthe sasaṃvṛtau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रयोगे त्रिषु रत्नेषु सोपाये समये मुनेः । विपर्यासे समार्गे च प्रतिपक्षविपक्षयोः

prayoge triṣu ratneṣu sopāye samaye muneḥ / viparyāse samārge ca pratipakṣavipakṣayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लक्षणे भावनायां च मता विप्रतिपत्तयः । सर्वाकारज्ञताधारा षोढा दश च चादिनाम्

lakṣaṇe bhāvanāyāṃ ca matā vipratipattayaḥ / sarvākārajñatādhārā ṣoḍhā daśa ca cādinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.