Maitreyanatha: Abhisamayalamkaranamaprajnaparamitopadesasastram 8

॥ अभिसमयालङ्कारे प्रज्ञापारमितोपदेशशास्त्रे एकक्षणाभिसमयाधिकारः सप्तमः ॥ सर्वाकारां विशुद्धिं ये धर्माः प्राप्ता निरास्रवाः । स्वाभाविकोमुनेः कायस्तेशां प्रकृतिलक्षणः

// abhisamayālaṅkāre prajñāpāramitopadeśaśāstre ekakṣaṇābhisamayādhikāraḥ saptamaḥ // sarvākārāṃ viśuddhiṃ ye dharmāḥ prāptā nirāsravāḥ / svābhāvikomuneḥ kāyasteśāṃ prakṛtilakṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बोधिपक्षाप्रमाणानि विमोक्षा अनूपुर्वशः । नवात्मिका समापत्तिः कृत्स्नं दशविधात्मिकम्

bodhipakṣāpramāṇāni vimokṣā anūpurvaśaḥ / navātmikā samāpattiḥ kṛtsnaṃ daśavidhātmikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिभ्वायतनान्यष्टप्रकाराणि प्रभेदतः । अरणा प्रणिधिज्ञानमभिज्ञाः प्रतिसंविदः

abhibhvāyatanānyaṣṭaprakārāṇi prabhedataḥ / araṇā praṇidhijñānamabhijñāḥ pratisaṃvidaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वाकाराश्चतस्नो ऽथशुद्धयो वशिता दश ॥ बलानि दश चत्वारि वैशारद्यान्यारक्षणम्

sarvākārāścatasno 'thaśuddhayo vaśitā daśa // balāni daśa catvāri vaiśāradyānyārakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिविधं स्मृत्युपस्थानं त्रिधासंमोषधर्मता । वासनायाः समुद्धातो महति करूणा जने

trividhaṃ smṛtyupasthānaṃ tridhāsaṃmoṣadharmatā / vāsanāyāḥ samuddhāto mahati karūṇā jane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आवेणिका मुनेरेव धर्मा ये ऽष्टादशेरिताः । सर्वाकारज्ञता चेति धर्मकायो ऽभिधीयते

āveṇikā munereva dharmā ye 'ṣṭādaśeritāḥ / sarvākārajñatā ceti dharmakāyo 'bhidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रवकस्यारणादृष्टेर्नृक्लेशपरिहारिता । तत्क्लेशस्रोतौच्छित्त्यै ग्रामादिषु जिनारणा

śravakasyāraṇādṛṣṭernṛkleśaparihāritā / tatkleśasrotaucChittyai grāmādiṣu jināraṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनाभोगमनासङ्मव्याघातं सदा स्थितम् । सर्वप्रश्नापनुद्वौद्धं प्रणिधिज्ञानमिष्यते

anābhogamanāsaṅmavyāghātaṃ sadā sthitam / sarvapraśnāpanudvauddhaṃ praṇidhijñānamiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिपाकं गते हेतौ यस्य यस्य यदा यदा । हितं भवति कर्तव्यं प्रथते तस्य तस्य सः

paripākaṃ gate hetau yasya yasya yadā yadā / hitaṃ bhavati kartavyaṃ prathate tasya tasya saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्षत्यपि हि पर्जन्ये नैव बीजं प्ररोहति । समुत्पादे ऽपि बुद्धानां नाभव्यो भद्रमश्रुते

varṣatyapi hi parjanye naiva bījaṃ prarohati / samutpāde 'pi buddhānāṃ nābhavyo bhadramaśrute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति कारित्रवैपुल्यात् बुद्धो व्यापी निरूच्यते । अक्षयत्वाच्च तस्यैव नित्य इत्यपि कथ्यते

iti kāritravaipulyāt buddho vyāpī nirūcyate / akṣayatvācca tasyaiva nitya ityapi kathyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वात्रिंशल्लक्षणाशीतिव्यञ्जनात्मा मुनेरयम् । सांभोगिको मतः कायो महायानोपभोगतः

dvātriṃśallakṣaṇāśītivyañjanātmā munerayam / sāṃbhogiko mataḥ kāyo mahāyānopabhogataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चक्राङ्कहस्तः क्राकुर्मपादो जालावाद्धाङ्गुलिपाणिपादः । करौ सपादौ तरूणौ मृदू च ममुत्सदैः सप्तभिराश्रयो ऽस्य

cakrāṅkahastaḥ krākurmapādo jālāvāddhāṅgulipāṇipādaḥ / karau sapādau tarūṇau mṛdū ca mamutsadaiḥ saptabhirāśrayo 'sya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीर्घाङ्गुलिर्व्यायतपार्ष्णिगात्रं प्राज्यं त्वृजुच्छङ्खपदोर्ध्वरोमा । एणेयजङ्घश्च पटूरूबाहुः कोशावनद्धोत्तमबस्तिगुह्यः

dīrghāṅgulirvyāyatapārṣṇigātraṃ prājyaṃ tvṛjucChaṅkhapadordhvaromā / eṇeyajaṅghaśca paṭūrūbāhuḥ kośāvanaddhottamabastiguhyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुवर्णवर्ण्ः प्रतनुच्छविश्च प्रदक्षिणैकैकसुजात्रोमा । ऊऊर्णाङ्कितास्यो हरिपूर्वकायः स्कन्धौ वृतावस्य चितान्तरांसः

suvarṇavarṇḥ pratanucChaviśca pradakṣiṇaikaikasujātromā / ūūrṇāṅkitāsyo haripūrvakāyaḥ skandhau vṛtāvasya citāntarāṃsaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हीनो रसः ख्याति रसोत्तमो ऽस्य न्यग्रोधवन्माण्डलतुल्यमूर्तिः । उषीषमूर्धा पृथुचारूजिह्वो ब्रह्मस्वरः सिंहहनुः सुशुक्लाः

hīno rasaḥ khyāti rasottamo 'sya nyagrodhavanmāṇḍalatulyamūrtiḥ / uṣīṣamūrdhā pṛthucārūjihvo brahmasvaraḥ siṃhahanuḥ suśuklāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुल्याः प्रमाणे ऽविरलास्च दन्ता अन्यूनसंख्या दशिकाश्चतस्रः । नीलेक्शणे गोवृषपक्ष्मनेत्रो द्वात्रिंशदेतानि हि लक्षणानि

tulyāḥ pramāṇe 'viralāsca dantā anyūnasaṃkhyā daśikāścatasraḥ / nīlekśaṇe govṛṣapakṣmanetro dvātriṃśadetāni hi lakṣaṇāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य यस्यात्र यो हेतुर्लक्षणस्य प्रसाधकः । तस्य तस्य प्रपूर्यायं समुदागमलक्षणः

yasya yasyātra yo heturlakṣaṇasya prasādhakaḥ / tasya tasya prapūryāyaṃ samudāgamalakṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरूणामनुयानादिर्दृढता संवरं प्रति । संग्रहासेवनं दानं प्रणितस्य च वस्तुनः

gurūṇāmanuyānādirdṛḍhatā saṃvaraṃ prati / saṃgrahāsevanaṃ dānaṃ praṇitasya ca vastunaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वध्यमोक्षसमादानां विव्र्६इद्धिः कुशलस्य च । इत्यादिको यथासुत्रं हेतुर्लक्षणसाधकः

vadhyamokṣasamādānāṃ vivR6iddhiḥ kuśalasya ca / ityādiko yathāsutraṃ heturlakṣaṇasādhakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताम्राः स्निग्धाश्च तुङ्गाश्च नखा अङ्गुलयो मुनेः । वृत्ताश्चितानुपूर्वाश्च गुढा निर्ग्रन्थ्यः शिराः

tāmrāḥ snigdhāśca tuṅgāśca nakhā aṅgulayo muneḥ / vṛttāścitānupūrvāśca guḍhā nirgranthyaḥ śirāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुढौ गुल्फौ समौ पादौ सिंहेभद्विजगोपतेः । विक्रान्तं दक्षिणं चारूगमनमृजुवृत्तता

guḍhau gulphau samau pādau siṃhebhadvijagopateḥ / vikrāntaṃ dakṣiṇaṃ cārūgamanamṛjuvṛttatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृष्टानुपूर्ते मेध्यमृदुत्वे शुद्धगात्रता । पूर्णव्यञ्जनता चारुपृथुमण्डलगारता

mṛṣṭānupūrte medhyamṛdutve śuddhagātratā / pūrṇavyañjanatā cārupṛthumaṇḍalagāratā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समक्रमत्वं शुद्धत्वं नेत्रयोः सुकुमारता । अदीनोस्सदगात्रत्वे सुसंहतनगात्रता

samakramatvaṃ śuddhatvaṃ netrayoḥ sukumāratā / adīnossadagātratve susaṃhatanagātratā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुविभक्ताङ्गता ध्वान्तप्रध्वस्तालोकशुद्धता । वृत्तमृष्टाक्षामकुक्षिताश्च गभिरता

suvibhaktāṅgatā dhvāntapradhvastālokaśuddhatā / vṛttamṛṣṭākṣāmakukṣitāśca gabhiratā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणावर्तता नाभेः समन्तद्दर्शनीयता । समाचारः शुचिः कालतिलकापगता तनुः

dakṣiṇāvartatā nābheḥ samantaddarśanīyatā / samācāraḥ śuciḥ kālatilakāpagatā tanuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करौ तुलमृदूस्निग्धगम्भीरायतलेखता । नात्यायतं वचो बिम्बप्रतिबिम्बोपमौष्ठता

karau tulamṛdūsnigdhagambhīrāyatalekhatā / nātyāyataṃ vaco bimbapratibimbopamauṣṭhatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृद्वी तन्वी च रक्ता च जिह्वा जिमूतघोषता । चारूमञ्जस्वरो दंष्ट्रा वृत्तास्तीक्ष्णाः सिताः समाः

mṛdvī tanvī ca raktā ca jihvā jimūtaghoṣatā / cārūmañjasvaro daṃṣṭrā vṛttāstīkṣṇāḥ sitāḥ samāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुपुर्वी गतास्तुङ्गा नासिका परं शुचिः । विशले नयने पक्ष्मचितं पद्मदलाक्षिता

anupurvī gatāstuṅgā nāsikā paraṃ śuciḥ / viśale nayane pakṣmacitaṃ padmadalākṣitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आयतश्लक्ष्णसुस्निग्धसमरोम्नौ भ्रुवौ भुजौ । पीनायतौ समौ कर्णावुपघातविवर्जितौ

āyataślakṣṇasusnigdhasamaromnau bhruvau bhujau / pīnāyatau samau karṇāvupaghātavivarjitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ललाटमपरिम्लानं प्रृथुपूर्णोत्तमाङ्गता । भ्रमराभाश्चिताः श्लक्ष्णा असंलुलितमूर्तयः

lalāṭamaparimlānaṃ prṛthupūrṇottamāṅgatā / bhramarābhāścitāḥ ślakṣṇā asaṃlulitamūrtayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केशा अपरुषाः पुंसां सौरभ्यान्यपहारिणः । श्रीवत्सः स्वस्तिकं चेति बुद्धानुव्यञ्जनं मतम्

keśā aparuṣāḥ puṃsāṃ saurabhyānyapahāriṇaḥ / śrīvatsaḥ svastikaṃ ceti buddhānuvyañjanaṃ matam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करोति येन चित्राणि हितानि जगतः समम् । आ भवात्सो ऽनुपच्छिन्नः कयो नैर्माणिको मुनेः

karoti yena citrāṇi hitāni jagataḥ samam / ā bhavātso 'nupacChinnaḥ kayo nairmāṇiko muneḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा कर्माप्यनुच्छिन्नमस्यासंसारमिष्यते । गतीनां शमनं कर्म संग्रहे च चतुर्विधे

tathā karmāpyanucChinnamasyāsaṃsāramiṣyate / gatīnāṃ śamanaṃ karma saṃgrahe ca caturvidhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निवेशनं ससंक्लेशे व्यवदानावबोधने । सत्त्वानामर्थयाथात्म्ये षट्सु पारमितासु च

niveśanaṃ sasaṃkleśe vyavadānāvabodhane / sattvānāmarthayāthātmye ṣaṭsu pāramitāsu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बुद्धमार्गे प्रकृत्यैवशुन्यतायां द्वयक्षये । संकेते ऽनुपलम्भे च परिपाके च हेहिनाम्

buddhamārge prakṛtyaivaśunyatāyāṃ dvayakṣaye / saṃkete 'nupalambhe ca paripāke ca hehinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बोधिसत्त्वस्य मार्गे ऽभिनिवेशस्य निवारणे । बोधिप्राप्तु जिनक्षेत्रविशुद्धौ नियतिं प्रति

bodhisattvasya mārge 'bhiniveśasya nivāraṇe / bodhiprāptu jinakṣetraviśuddhau niyatiṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्रमेये च सत्त्वर्थे बुद्धसेवादिके गुणे । बोधेरङ्गेष्वनाशे च कर्मणां सत्यदर्शने

aprameye ca sattvarthe buddhasevādike guṇe / bodheraṅgeṣvanāśe ca karmaṇāṃ satyadarśane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विपर्यासप्रहाणे च तदवस्तुकतानये । व्यवदाने ससंभारे संस्कृतासंस्कृते प्रति

viparyāsaprahāṇe ca tadavastukatānaye / vyavadāne sasaṃbhāre saṃskṛtāsaṃskṛte prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यतिभेदापरिज्ञाने विर्नाणे च निवेशनम् । धर्मकायस्य कर्मेदं सप्तविम्शतिधा मतम्

vyatibhedāparijñāne virnāṇe ca niveśanam / dharmakāyasya karmedaṃ saptavimśatidhā matam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.