अरं हास्मा एतद् अहर् भवति य एवं वेद येषां चैवं विद्वान् एतद्धोता शंसति
araṃ hāsmā etad ahar bhavati ya evaṃ veda yeṣāṃ caivaṃ vidvān etaddhotā śaṃsati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Aitareya Āraṇyaka (Ṛgveda)·1
Aitareya Āraṇyaka (Ṛgveda) 1
इन्द्रवायू इमे सुता आ यातम् उप निष्कृतम् इति यद् वै निष्कृतं तत् संस्कृतम्
indravāyū ime sutā ā yātam upa niṣkṛtam iti yad vai niṣkṛtaṃ tat saṃskṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आ हास्येन्द्रवायू संस्कृतं गच्छतो य एवं वेद येषां चैवं विद्वान् एतद्धोता शंसति
ā hāsyendravāyū saṃskṛtaṃ gacchato ya evaṃ veda yeṣāṃ caivaṃ vidvān etaddhotā śaṃsati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मित्रं हुवे पूतदक्षं धियं घृताचीं साधन्तेति वाग् वै धीर् घृताची
mitraṃ huve pūtadakṣaṃ dhiyaṃ ghṛtācīṃ sādhanteti vāg vai dhīr ghṛtācī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाचम् एवास्मिंस् तद् दधाति य एवं वेद येषां चैवं विद्वान् एतद्धोता शंसति
vācam evāsmiṃs tad dadhāti ya evaṃ veda yeṣāṃ caivaṃ vidvān etaddhotā śaṃsati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्विना यज्वरीर् इष इत्य् अन्नं वा इषो ऽन्नाद्यस्यावरुद्ध्यै
aśvinā yajvarīr iṣa ity annaṃ vā iṣo 'nnādyasyāvaruddhyai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आ यातं रुद्रवर्तनी इत्य् आ हास्याश्विनौ यज्ञं गच्छतो य एवं वेद येषां चैवं विद्वान् एतद्धोता शंसति
ā yātaṃ rudravartanī ity ā hāsyāśvinau yajñaṃ gacchato ya evaṃ veda yeṣāṃ caivaṃ vidvān etaddhotā śaṃsati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रा याहि चित्रभानव् इन्द्रा याहि धियेषित इन्द्रा याहि तूतुजान इत्य् आयाह्य् आयाहीति शंसति
indrā yāhi citrabhānav indrā yāhi dhiyeṣita indrā yāhi tūtujāna ity āyāhy āyāhīti śaṃsati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आ हास्येन्द्रो यज्ञं गच्छति य एवं वेद येषां चैवं विद्वान् एतद्धोता शंसति
ā hāsyendro yajñaṃ gacchati ya evaṃ veda yeṣāṃ caivaṃ vidvān etaddhotā śaṃsati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ओमासश् चर्षणीधृतो विश्वे देवास आ गतेत्य् आ हास्य विश्वे देवा हवं गच्छन्ति य एवं वेद येषां चैवं विद्वान् एतद्धोता शंसति
omāsaś carṣaṇīdhṛto viśve devāsa ā gatety ā hāsya viśve devā havaṃ gacchanti ya evaṃ veda yeṣāṃ caivaṃ vidvān etaddhotā śaṃsati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दाश्वांसो दाशुषः सुतम् इति यद् आह ददुषो ददुषः सुतम् इत्य् एव तद् आह
dāśvāṃso dāśuṣaḥ sutam iti yad āha daduṣo daduṣaḥ sutam ity eva tad āha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददति हास्मै तं कामं देवा यत्काम एतच्छंसति य एवं वेद येषां चैवं विद्वान् एतद्धोता शंसति
dadati hāsmai taṃ kāmaṃ devā yatkāma etacchaṃsati ya evaṃ veda yeṣāṃ caivaṃ vidvān etaddhotā śaṃsati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पावका नः सरस्वती यज्ञं वष्टु धियावसुर् इति वाग् वै धियावसुः
pāvakā naḥ sarasvatī yajñaṃ vaṣṭu dhiyāvasur iti vāg vai dhiyāvasuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाचम् एवास्मिंस् तद् दधाति य एवं वेद येषां चैवं विद्वान् एतद्धोता शंसति
vācam evāsmiṃs tad dadhāti ya evaṃ veda yeṣāṃ caivaṃ vidvān etaddhotā śaṃsati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञं वष्ट्व् इति यद् आह यज्ञं वहत्व् इत्य् एव तद् आह
yajñaṃ vaṣṭv iti yad āha yajñaṃ vahatv ity eva tad āha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताः पराग्वचनेनैकविंशतिर् भवन्त्य् एकविंशो ऽयं पुरुषो दश हस्त्या अङ्गुलयो दश पाद्या आत्मैकविंशस् तम् इमम् आत्मानम् एकविंशं संस्कुरुते
tāḥ parāgvacanenaikaviṃśatir bhavanty ekaviṃśo 'yaṃ puruṣo daśa hastyā aṅgulayo daśa pādyā ātmaikaviṃśas tam imam ātmānam ekaviṃśaṃ saṃskurute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तास् त्रिः प्रथमया त्रिर् उत्तमया पञ्चविंशतिर् भवन्ति पञ्चविंश आत्मा पञ्चविंशः प्रजापतिर् दश हस्त्या अङ्गुलयो दश पाद्या द्वा ऊरू द्वौ बाहू आत्मैव पञ्चविंशस् तम् इमम् आत्मानं पञ्चविंशं संस्कुरुते
tās triḥ prathamayā trir uttamayā pañcaviṃśatir bhavanti pañcaviṃśa ātmā pañcaviṃśaḥ prajāpatir daśa hastyā aṅgulayo daśa pādyā dvā ūrū dvau bāhū ātmaiva pañcaviṃśas tam imam ātmānaṃ pañcaviṃśaṃ saṃskurute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथो पञ्चविंशं वा एतद् अहः पञ्चविंश एतस्याह्न स्तोमस् तत् समेन समं प्रतिपद्यते तस्माद् द्वे एव पञ्चविंशतिर् भवन्ति भवन्ति
atho pañcaviṃśaṃ vā etad ahaḥ pañcaviṃśa etasyāhna stomas tat samena samaṃ pratipadyate tasmād dve eva pañcaviṃśatir bhavanti bhavanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आ त्वा रथं यथोतय इदं वसो सुतम् अन्ध इति मरुत्वतीयस्य प्रतिपदनुचरौ
ā tvā rathaṃ yathotaya idaṃ vaso sutam andha iti marutvatīyasya pratipadanucarau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऐकाहिकौ रूपसमृद्धौ बहु वा एतस्मिन्न् अहनि किञ्च किञ्च वारणं क्रियते शान्त्या एव शान्तिर् वै प्रतिष्ठैकाहः शान्त्याम् एव तत् प्रतिष्ठायाम् अन्ततः प्रतितिष्ठन्ति
aikāhikau rūpasamṛddhau bahu vā etasminn ahani kiñca kiñca vāraṇaṃ kriyate śāntyā eva śāntir vai pratiṣṭhaikāhaḥ śāntyām eva tat pratiṣṭhāyām antataḥ pratitiṣṭhanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतितिष्ठति य एवं वेद येषां चैवं विद्वान् एतद्धोता शंसति
pratitiṣṭhati ya evaṃ veda yeṣāṃ caivaṃ vidvān etaddhotā śaṃsati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्र नेदीय एद् इहि प्र सू तिरा शचीभिर् ये त उक्थिन इत्य् उक्थं वा एतद् अहर् उक्थवद् रूपसमृद्धम् एतस्याह्नो रूपम्
indra nedīya ed ihi pra sū tirā śacībhir ye ta ukthina ity ukthaṃ vā etad ahar ukthavad rūpasamṛddham etasyāhno rūpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रैतु ब्रह्मणस्पतिर् अच्छा वीरम् इति वीरवद् रूपसमृद्धम् एतस्याह्नो रूपम्
praitu brahmaṇaspatir acchā vīram iti vīravad rūpasamṛddham etasyāhno rūpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तिष्ठ ब्रह्मणस्पते सुवीर्यम् इति वीर्यवद् रूपसमृद्धम् एतस्याह्नो रूपम्
uttiṣṭha brahmaṇaspate suvīryam iti vīryavad rūpasamṛddham etasyāhno rūpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्र नूनं ब्रह्मणस्पतिर् मन्त्रं वदत्य् उक्थ्यम् इत्य् उक्थं वा एतद् अहर् उक्थवद् रूपसमृद्धम् एतस्याह्नो रूपम्
pra nūnaṃ brahmaṇaspatir mantraṃ vadaty ukthyam ity ukthaṃ vā etad ahar ukthavad rūpasamṛddham etasyāhno rūpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निर् नेता स वृत्रहेति वार्त्रघ्नम् इन्द्ररूपम् ऐन्द्रम् एतद् अहर् एतस्याह्नो रूपम्
agnir netā sa vṛtraheti vārtraghnam indrarūpam aindram etad ahar etasyāhno rūpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं सोम क्रतुभिः सुक्रतुर् भूस् त्वं वृषा वृषत्वेभिर् महित्वेति वृषण्वद् वा इन्द्रस्य रूपम् ऐन्द्रम् एतद् अहर् एतस्याह्नो रूपम्
tvaṃ soma kratubhiḥ sukratur bhūs tvaṃ vṛṣā vṛṣatvebhir mahitveti vṛṣaṇvad vā indrasya rūpam aindram etad ahar etasyāhno rūpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिन्वन्त्य् अपो ऽत्यं न मिहे वि नयन्ति वाजिनम् इति वाजिमद् वा इन्द्रस्य रूपम् ऐन्द्रम् एतद् अहर् एतस्याह्नो रूपम्
pinvanty apo 'tyaṃ na mihe vi nayanti vājinam iti vājimad vā indrasya rūpam aindram etad ahar etasyāhno rūpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथो उत्सं दुहन्ति स्तनयन्तम् अक्षितम् इति स्तनयद् वा इन्द्रस्य रूपम् ऐन्द्रम् एतद् अहर् एतस्याह्नो रूपम्
atho utsaṃ duhanti stanayantam akṣitam iti stanayad vā indrasya rūpam aindram etad ahar etasyāhno rūpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्र व इन्द्राय बृहत इति यद् वै बृहत् तन् महन् महद्वद् रूपसमृद्धम् एतस्याह्नो रूपम्
pra va indrāya bṛhata iti yad vai bṛhat tan mahan mahadvad rūpasamṛddham etasyāhno rūpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बृहद् इन्द्राय गायतेति यद् वै बृहत् तन् महन् महद्वद् रूपसमृद्धम् एतस्याह्नो रूपम्
bṛhad indrāya gāyateti yad vai bṛhat tan mahan mahadvad rūpasamṛddham etasyāhno rūpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नकिः सुदासो रथं पर्य् आस न रीरमद् इति पर्यस्तवद् रान्तिमद् रूपसमृद्धम् एतस्याह्नो रूपम्
nakiḥ sudāso rathaṃ pary āsa na rīramad iti paryastavad rāntimad rūpasamṛddham etasyāhno rūpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वान् प्रगाथाञ्छंसति सर्वेषाम् अह्नाम् आप्त्यै सर्वेषाम् उक्थानां सर्वेषां पृष्ठानां सर्वेषां शस्त्राणां सर्वेषां प्रौगाणां सर्वेषां सवनानां
sarvān pragāthāñchaṃsati sarveṣām ahnām āptyai sarveṣām ukthānāṃ sarveṣāṃ pṛṣṭhānāṃ sarveṣāṃ śastrāṇāṃ sarveṣāṃ praugāṇāṃ sarveṣāṃ savanānāṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिङ्कारेणैतद् अहः प्रतिपद्येतेत्य् आहुः
hiṅkāreṇaitad ahaḥ pratipadyetety āhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्म वै हिङ्कारो ब्रह्मैतद् अहर् ब्रह्मणैव तद् ब्रह्म प्रतिपद्यते य एवं वेद
brahma vai hiṅkāro brahmaitad ahar brahmaṇaiva tad brahma pratipadyate ya evaṃ veda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् एव हिङ्कारेण प्रतिपद्यता३इ वृषा वै हिङ्कारो योषर्क् तन् मिथुनं मिथुनम् एव तद् उक्थमुखे करोति प्रजात्यै
yad eva hiṅkāreṇa pratipadyatā3i vṛṣā vai hiṅkāro yoṣark tan mithunaṃ mithunam eva tad ukthamukhe karoti prajātyai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजायते प्रजया पशुभिर् य एवं वेद
prajāyate prajayā paśubhir ya evaṃ veda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् व् एव हिङ्कारेण प्रतिपद्यता३इ यथा वा अभ्रिर् एवं ब्रह्मणो हिङ्कारो यद् वै किञ्चाभ्रियाभितितृत्सत्य् अभ्य् एवैतत् तृणत्त्य् एवम्
yad v eva hiṅkāreṇa pratipadyatā3i yathā vā abhrir evaṃ brahmaṇo hiṅkāro yad vai kiñcābhriyābhititṛtsaty abhy evaitat tṛṇatty evam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यं कामं कामयते हिङ्कारेणाभ्य् एवैनं तृणत्ति य एवं वेद
yaṃ kāmaṃ kāmayate hiṅkāreṇābhy evainaṃ tṛṇatti ya evaṃ veda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् व् एव हिङ्कारेण प्रतिपद्यता३इ वाचो वा एषा व्यावृत्तिर् दैव्यै च मानुष्यै च यद्धिङ्कारः
yad v eva hiṅkāreṇa pratipadyatā3i vāco vā eṣā vyāvṛttir daivyai ca mānuṣyai ca yaddhiṅkāraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स यद्धिंकृत्य प्रतिपद्यते वाचम् एव तद् व्यावर्तयति दैवीं च मानुषीं च
sa yaddhiṃkṛtya pratipadyate vācam eva tad vyāvartayati daivīṃ ca mānuṣīṃ ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् आहुः कैतस्याह्नः प्रतिपद् इति
tad āhuḥ kaitasyāhnaḥ pratipad iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनश् च वाक् चेति ब्रूयात्
manaś ca vāk ceti brūyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे ऽन्यस्मिन् कामाः श्रिताः सर्वान् अन्या कामान् दुहे
sarve 'nyasmin kāmāḥ śritāḥ sarvān anyā kāmān duhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनसि वै सर्वे कामाः श्रिता मनसा हि सर्वान् कामान् ध्यायति
manasi vai sarve kāmāḥ śritā manasā hi sarvān kāmān dhyāyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे हास्मिन् कामाः श्रयन्ते य एवं वेद
sarve hāsmin kāmāḥ śrayante ya evaṃ veda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाग् वै सर्वान् कामान् दुहे वाचा हि सर्वान् कामान् वदति
vāg vai sarvān kāmān duhe vācā hi sarvān kāmān vadati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वान् हास्मै कामान् वाग् दुहे य एवं वेद
sarvān hāsmai kāmān vāg duhe ya evaṃ veda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् आहुर् नैतद् अहर् ऋचा न यजुषा न साम्ना प्रत्यक्षात् प्रतिपद्येत नर्चो न यजुषो न साम्न इयाद् इति
tad āhur naitad ahar ṛcā na yajuṣā na sāmnā pratyakṣāt pratipadyeta narco na yajuṣo na sāmna iyād iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् एता एव व्याहृतीः पुरस्ताज् जपेत्
tad etā eva vyāhṛtīḥ purastāj japet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूर् भुवः स्वर् इत्य् एता वाव व्याहृतय इमे त्रयो वेदा भूर् इत्य् एव ऋग्वेदो भुव इति यजुर्वेदः स्वर् इति सामवेदः
bhūr bhuvaḥ svar ity etā vāva vyāhṛtaya ime trayo vedā bhūr ity eva ṛgvedo bhuva iti yajurvedaḥ svar iti sāmavedaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन् नर्चा न यजुषा न साम्ना प्रत्यक्षात् प्रतिपद्यते नर्चो न यजुषो न साम्न एति
tan narcā na yajuṣā na sāmnā pratyakṣāt pratipadyate narco na yajuṣo na sāmna eti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् इति प्रतिपद्यते तत् तद् इति वा अन्नम् अन्नम् एव तद् अभिप्रतिपद्यते
tad iti pratipadyate tat tad iti vā annam annam eva tad abhipratipadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतां वाव प्रजापतिः प्रथमां वाचं व्याहरद् एकाक्षरद्व्यक्षरां ततेति तातेति
etāṃ vāva prajāpatiḥ prathamāṃ vācaṃ vyāharad ekākṣaradvyakṣarāṃ tateti tāteti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैवैतत् कुमारः प्रथमवादी वाचं व्याहरत्य् एकाक्षरद्व्यक्षरां ततेति तातेति
tathaivaitat kumāraḥ prathamavādī vācaṃ vyāharaty ekākṣaradvyakṣarāṃ tateti tāteti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयैव तत् ततवत्या वाचा प्रतिपद्यते
tayaiva tat tatavatyā vācā pratipadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् उक्तम् ऋषिणा बृहस्पते प्रथमं वाचो अग्रम् इत्य् एतद्ध्येव प्रथमं वाचो अग्रम्
tad uktam ṛṣiṇā bṛhaspate prathamaṃ vāco agram ity etaddhyeva prathamaṃ vāco agram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् प्रैरत नामधेयं दधाना इति वाचा हि नामधेयानि धीयन्ते
yat prairata nāmadheyaṃ dadhānā iti vācā hi nāmadheyāni dhīyante
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् एषां श्रेष्ठं यद् अरिप्रम् आसीद् इत्य् एतद्ध्येव श्रेष्ठम् एतद् अरिप्रम्
yad eṣāṃ śreṣṭhaṃ yad aripram āsīd ity etaddhyeva śreṣṭham etad aripram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रेणा तद् एषां निहितं गुहाविर् इतीदम् उ ह गुहाध्यात्मम् इमा देवता अद उ आविर् अधिदैवतम् इत्य् एतत् तद् उक्तं भवति
preṇā tad eṣāṃ nihitaṃ guhāvir itīdam u ha guhādhyātmam imā devatā ada u āvir adhidaivatam ity etat tad uktaṃ bhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् इद् आस भुवनेषु ज्येष्ठम् इति प्रतिपद्यत एतद् वाव भुवनेषु ज्येष्ठम्
tad id āsa bhuvaneṣu jyeṣṭham iti pratipadyata etad vāva bhuvaneṣu jyeṣṭham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतो जज्ञ उग्रस् त्वेषनृम्ण इत्य् अतो ह्य् एष जात उग्रस् त्वेषनृम्णः
yato jajña ugras tveṣanṛmṇa ity ato hy eṣa jāta ugras tveṣanṛmṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सद्यो जज्ञानो नि रिणाति शत्रून् इति सद्यो ह्य् एष जातः पाप्मानम् अपाहत
sadyo jajñāno ni riṇāti śatrūn iti sadyo hy eṣa jātaḥ pāpmānam apāhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनु यं विश्वे मदन्त्य् ऊमा इति भूतानि वै विश्व ऊमास् त एनम् अनुमदन्त्य् उदगाद् उदगाद् इति
anu yaṃ viśve madanty ūmā iti bhūtāni vai viśva ūmās ta enam anumadanty udagād udagād iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वावृधानः शवसा भूर्योजा इति एष वै वावृधानः शवसा भूर्योजाः
vāvṛdhānaḥ śavasā bhūryojā iti eṣa vai vāvṛdhānaḥ śavasā bhūryojāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शत्रुर् दासाय भियसं दधातीति सर्वं ह्य् एतस्माद् बीभाय
śatrur dāsāya bhiyasaṃ dadhātīti sarvaṃ hy etasmād bībhāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अव्यनच् च व्यनच् च सस्नीति यच् च प्राणि यच् चाप्राणकम् इत्य् एव तद् आह
avyanac ca vyanac ca sasnīti yac ca prāṇi yac cāprāṇakam ity eva tad āha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सं ते नवन्त प्रभृता मदेष्व् इति तव सर्वं वश इत्य् एव तद् आह
saṃ te navanta prabhṛtā madeṣv iti tava sarvaṃ vaśa ity eva tad āha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वे क्रतुम् अपि वृञ्जन्ति विश्व इति त्वयीमानि सर्वाणि भूतानि सर्वाणि मनांसि सर्वे क्रतवो ऽपि वृञ्जन्तीत्य् एव तद् आह
tve kratum api vṛñjanti viśva iti tvayīmāni sarvāṇi bhūtāni sarvāṇi manāṃsi sarve kratavo 'pi vṛñjantīty eva tad āha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विर् यद् एते त्रिर् भवन्त्य् ऊमा इति द्वौ वै सन्तौ मिथुनौ प्रजायेते प्रजात्यै
dvir yad ete trir bhavanty ūmā iti dvau vai santau mithunau prajāyete prajātyai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजायते प्रजया पशुभिर् य एवं वेद
prajāyate prajayā paśubhir ya evaṃ veda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वादोः स्वादीयः स्वादुना सृजा सम् इति मिथुनं वै स्वादु प्रजा स्वादु मिथुनेनैव तत् प्रजां संसृजति
svādoḥ svādīyaḥ svādunā sṛjā sam iti mithunaṃ vai svādu prajā svādu mithunenaiva tat prajāṃ saṃsṛjati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदः सु मधु मधुनाभि योधीर् इति मिथुनं वै मधु प्रजा मधु मिथुनेनैव तत् प्रजाम् अभियुध्यति
adaḥ su madhu madhunābhi yodhīr iti mithunaṃ vai madhu prajā madhu mithunenaiva tat prajām abhiyudhyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् उक्तम् ऋषिणा
tad uktam ṛṣiṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वां यत् तनूं तन्वाम् ऐरयतेत्य् अस्यां शारीर्याम् इमां छन्दोमयीम् इत्य् एव तद् आह
svāṃ yat tanūṃ tanvām airayatety asyāṃ śārīryām imāṃ chandomayīm ity eva tad āha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथो तनूर् एव तन्वो अस्तु भेषजम् इत्य् अस्यै शारीर्या इयं छन्दोमयीत्य् एव तद् आह
atho tanūr eva tanvo astu bheṣajam ity asyai śārīryā iyaṃ chandomayīty eva tad āha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यै यान्य् अष्टाव् अक्षराणि सा गायत्री यान्य् एकादश सा त्रिष्टुब् यानि द्वादश सा जगत्य् अथ यानि दश सा विराट् दशिन्य् एषु त्रिषु छन्दःसु प्रतिष्ठिता
tasyai yāny aṣṭāv akṣarāṇi sā gāyatrī yāny ekādaśa sā triṣṭub yāni dvādaśa sā jagaty atha yāni daśa sā virāṭ daśiny eṣu triṣu chandaḥsu pratiṣṭhitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुष इति त्र्यक्षरं स उ विराजि
puruṣa iti tryakṣaraṃ sa u virāji
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतानि वाव सर्वाणि छन्दांसि यान्य् एतानि विराट्चतुर्थान्य् एवम् उ हैवैवं विदुष एतद् अहः सर्वैश् छन्दोभिः प्रतिपन्नं भवति
etāni vāva sarvāṇi chandāṃsi yāny etāni virāṭcaturthāny evam u haivaivaṃ viduṣa etad ahaḥ sarvaiś chandobhiḥ pratipannaṃ bhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ता नदेन विहरति
tā nadena viharati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुषो वै नदस् तस्मात् पुरुषो वदन् सर्वः संनदतीव
puruṣo vai nadas tasmāt puruṣo vadan sarvaḥ saṃnadatīva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नदं व ओदतीनाम् इती३ꣳ आपो वा ओदत्यो या दिव्यास् ता हीदं सर्वम् उन्दन्त्य् आपो वा ओदत्यो या मुख्यास् ता हीदं सर्वम् अन्नाद्यम् उन्दन्ति
nadaṃ va odatīnām itī3ṁ āpo vā odatyo yā divyās tā hīdaṃ sarvam undanty āpo vā odatyo yā mukhyās tā hīdaṃ sarvam annādyam undanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नदं योयुवतीनाम् इती३ꣳ आपो वाव योयुवत्यो या अन्तरिक्ष्यास् ता हि पोप्लूयन्त इवापो वाव योयुवत्यो याः स्वेदते ता हि सरीसृप्यन्त इव
nadaṃ yoyuvatīnām itī3ṁ āpo vāva yoyuvatyo yā antarikṣyās tā hi poplūyanta ivāpo vāva yoyuvatyo yāḥ svedate tā hi sarīsṛpyanta iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतिं वो अघ्न्यानाम् इती३ꣳ आपो वा अघ्न्या या अग्नेर् धूमाज् जायन्त आपो वा अघ्न्या या शिश्नात् प्रसृज्यन्ते
patiṃ vo aghnyānām itī3ṁ āpo vā aghnyā yā agner dhūmāj jāyanta āpo vā aghnyā yā śiśnāt prasṛjyante
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धेनूनाम् इषुध्यसीती३ꣳ आपो वाव धेनवस् ता हीदं सर्वं धिन्वन्तीषुध्यसीति यद् आह पतीयसीत्य् एव तद् आह
dhenūnām iṣudhyasītī3ṁ āpo vāva dhenavas tā hīdaṃ sarvaṃ dhinvantīṣudhyasīti yad āha patīyasīty eva tad āha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिष्टुभं चानुष्टुभं च विहरति वृषा वै त्रिष्टुब् योषानुष्टुप् तन् मिथुनं तस्माद् अपि पुरुषो जायां वित्त्वा कृत्स्नतरम् इवात्मानं मन्यते
triṣṭubhaṃ cānuṣṭubhaṃ ca viharati vṛṣā vai triṣṭub yoṣānuṣṭup tan mithunaṃ tasmād api puruṣo jāyāṃ vittvā kṛtsnataram ivātmānaṃ manyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तास् त्रिः प्रथमया पञ्चविंशतिर् भवन्ति पञ्चविंश आत्मा पञ्चविंशः प्रजापतिर् दश हस्त्या अङ्गुलयो दश पाद्या द्वा ऊरू द्वौ बाहू आत्मैव पञ्चविंशस् तम् इमम् आत्मानं पञ्चविंशं संस्कुरुते
tās triḥ prathamayā pañcaviṃśatir bhavanti pañcaviṃśa ātmā pañcaviṃśaḥ prajāpatir daśa hastyā aṅgulayo daśa pādyā dvā ūrū dvau bāhū ātmaiva pañcaviṃśas tam imam ātmānaṃ pañcaviṃśaṃ saṃskurute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथो पञ्चविंशं वा एतद् अहः पञ्चविंश एतस्याह्न स्तोमस् तत् समेन समं प्रतिपद्यते तस्माद् द्वे एव पञ्चविंशतिर् भवन्ति
atho pañcaviṃśaṃ vā etad ahaḥ pañcaviṃśa etasyāhna stomas tat samena samaṃ pratipadyate tasmād dve eva pañcaviṃśatir bhavanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् इति प्रतिपद्यते तत् तद् इति वा अन्नम् अन्नम् एव तद् अभिप्रतिपद्यते
tad iti pratipadyate tat tad iti vā annam annam eva tad abhipratipadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतां वाव प्रजापतिः प्रथमां वाचं व्याहरद् एकाक्षरद्व्यक्षरां ततेति तातेति
etāṃ vāva prajāpatiḥ prathamāṃ vācaṃ vyāharad ekākṣaradvyakṣarāṃ tateti tāteti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैवैतत् कुमारः प्रथमवादी वाचं व्याहरत्य् एकाक्षरद्व्यक्षरां ततेति तातेति
tathaivaitat kumāraḥ prathamavādī vācaṃ vyāharaty ekākṣaradvyakṣarāṃ tateti tāteti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयैव तत् ततवत्या वाचा प्रतिपद्यते
tayaiva tat tatavatyā vācā pratipadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् उक्तम् ऋषिणा बृहस्पते प्रथमं वाचो अग्रम् इत्य् एतद्ध्येव प्रथमं वाचो अग्रम्
tad uktam ṛṣiṇā bṛhaspate prathamaṃ vāco agram ity etaddhyeva prathamaṃ vāco agram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् प्रैरत नामधेयं दधाना इति वाचा हि नामधेयानि धीयन्ते
yat prairata nāmadheyaṃ dadhānā iti vācā hi nāmadheyāni dhīyante
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् एषां श्रेष्ठं यद् अरिप्रम् आसीद् इत्य् एतद्ध्येव श्रेष्ठम् एतद् अरिप्रम्
yad eṣāṃ śreṣṭhaṃ yad aripram āsīd ity etaddhyeva śreṣṭham etad aripram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रेणा तद् एषां निहितं गुहाविर् इतीदम् उ ह गुहाध्यात्मम् इमा देवता अद उ आविर् अधिदैवतम् इत्य् एतत् तद् उक्तं भवति
preṇā tad eṣāṃ nihitaṃ guhāvir itīdam u ha guhādhyātmam imā devatā ada u āvir adhidaivatam ity etat tad uktaṃ bhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् इद् आस भुवनेषु ज्येष्ठम् इति प्रतिपद्यते यद् वै ज्येष्ठं तन् महन् महद्वद् रूपसमृद्धम् एतस्याह्नो रूपम् तां सु ते कीर्तिं मघवन् महित्वेति महद्वद् रूपसमृद्धम् एतस्याह्नो रूपम्
tad id āsa bhuvaneṣu jyeṣṭham iti pratipadyate yad vai jyeṣṭhaṃ tan mahan mahadvad rūpasamṛddham etasyāhno rūpam tāṃ su te kīrtiṃ maghavan mahitveti mahadvad rūpasamṛddham etasyāhno rūpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूय इद् वावृधे वीर्यायेति वीर्यवद् रूपसमृद्धम् एतस्याह्नो रूपम्
bhūya id vāvṛdhe vīryāyeti vīryavad rūpasamṛddham etasyāhno rūpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृणाम् उ त्वा नृतमं गीर्भिर् उक्थैर् इत्य् उक्थं वा एतद् अहर् उक्थवद् रूपसमृद्धम् एतस्याह्नो रूपम्
nṛṇām u tvā nṛtamaṃ gīrbhir ukthair ity ukthaṃ vā etad ahar ukthavad rūpasamṛddham etasyāhno rūpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न्यूनाक्षरे प्रथमे पदे विहरति न्यूने वै रेतः सिच्यते न्यूने प्राणा न्यूने ऽन्नाद्यं प्रतिष्ठितम् एतेषां कामानाम् अवरुद्ध्यै
nyūnākṣare prathame pade viharati nyūne vai retaḥ sicyate nyūne prāṇā nyūne 'nnādyaṃ pratiṣṭhitam eteṣāṃ kāmānām avaruddhyai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतान् कामान् अवरुन्धे य एवं वेद
etān kāmān avarundhe ya evaṃ veda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वे दशाक्षरे भवत उभयोर् अन्नाद्ययोर् उपाप्त्यै यच् च पद्वद् यच् चापादकम् इति
dve daśākṣare bhavata ubhayor annādyayor upāptyai yac ca padvad yac cāpādakam iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टादशाष्टादशाक्षराणि भवन्ति यानि दश नव प्राणा आत्मैव दशमः सात्मनः संस्कृतिर् अष्टावष्टा उद्यन्ते
aṣṭādaśāṣṭādaśākṣarāṇi bhavanti yāni daśa nava prāṇā ātmaiva daśamaḥ sātmanaḥ saṃskṛtir aṣṭāvaṣṭā udyante
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्नुते यद् यत् कामयते य एवं वेद
aśnute yad yat kāmayate ya evaṃ veda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ता नदेन विहरति
tā nadena viharati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणो वै नदस् तस्मात् प्राणो नदन् सर्वः संनदतीव
prāṇo vai nadas tasmāt prāṇo nadan sarvaḥ saṃnadatīva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नदं व ओदतीनाम् इती३ꣳ उष्णिग् अक्षरैर् भवत्य् अनुष्टुप् पादैर् आयुर् वा उष्णिग् वाग् अनुष्टुप्
nadaṃ va odatīnām itī3ṁ uṣṇig akṣarair bhavaty anuṣṭup pādair āyur vā uṣṇig vāg anuṣṭup
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अस्मिन्न् आयुश् च वाचं च दधाति
tad asminn āyuś ca vācaṃ ca dadhāti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तास् त्रिः प्रथमया पञ्चविंशतिर् भवन्ति पञ्चविंश आत्मा पञ्चविंशः प्रजापतिर् दश हस्त्या अङ्गुलयो दश पाद्या द्वा ऊरू द्वौ बाहू आत्मैव पञ्चविंशस् तम् इमम् आत्मानं पञ्चविंशं संस्कुरुते
tās triḥ prathamayā pañcaviṃśatir bhavanti pañcaviṃśa ātmā pañcaviṃśaḥ prajāpatir daśa hastyā aṅgulayo daśa pādyā dvā ūrū dvau bāhū ātmaiva pañcaviṃśas tam imam ātmānaṃ pañcaviṃśaṃ saṃskurute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथो पञ्चविंशं वा एतद् अहः पञ्चविंश एतस्याह्न स्तोमस् तत् समेन समं प्रतिपद्यते तस्माद् द्वे एव पञ्चविंशतिर् भवन्ति
atho pañcaviṃśaṃ vā etad ahaḥ pañcaviṃśa etasyāhna stomas tat samena samaṃ pratipadyate tasmād dve eva pañcaviṃśatir bhavanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् अध्यात्मं पञ्चविंशः
ity adhyātmaṃ pañcaviṃśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाधिदैवतम्
athādhidaivatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्षुः श्रोत्रं मनो वाक् प्राणः ता एताः पञ्च देवता इमं विष्टाः पुरुषं पञ्चो हैवैता देवता अयं विष्टः पुरुषः
cakṣuḥ śrotraṃ mano vāk prāṇaḥ tā etāḥ pañca devatā imaṃ viṣṭāḥ puruṣaṃ pañco haivaitā devatā ayaṃ viṣṭaḥ puruṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽत्रा लोमभ्य आ नखेभ्यः सर्वः साङ्ग आप्यते तस्मात् सर्वाणि भूतान्य् आ पिपीलिकाभ्य आप्तान्य् एव जायन्ते
so 'trā lomabhya ā nakhebhyaḥ sarvaḥ sāṅga āpyate tasmāt sarvāṇi bhūtāny ā pipīlikābhya āptāny eva jāyante
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् उक्तम् ऋषिणा
tad uktam ṛṣiṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रधा पञ्चदशान्य् उक्थेति पञ्च हि दशतो भवन्ति यावद् द्यावापृथिवी तावद् इत् तद् इति यावती वै द्यावापृथिवी तावान् आत्मा
sahasradhā pañcadaśāny uktheti pañca hi daśato bhavanti yāvad dyāvāpṛthivī tāvad it tad iti yāvatī vai dyāvāpṛthivī tāvān ātmā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रधा महिमानः सहस्रम् इत्य् उक्थान्य् एव तद् अनुमदति महयति
sahasradhā mahimānaḥ sahasram ity ukthāny eva tad anumadati mahayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावद् ब्रह्म विष्ठितं तावती वाग् इति यत्र ह क्व च ब्रह्म तद् वाग् यत्र वा वाक् तद् वा ब्रह्मेत्य् एतत् तद् उक्तं भवति
yāvad brahma viṣṭhitaṃ tāvatī vāg iti yatra ha kva ca brahma tad vāg yatra vā vāk tad vā brahmety etat tad uktaṃ bhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषां वा एषां सूक्तानां नवर्चं प्रथमं नव वै प्राणाः प्राणानां क्ﾱप्त्यै
eṣāṃ vā eṣāṃ sūktānāṃ navarcaṃ prathamaṃ nava vai prāṇāḥ prāṇānāṃ kﾱptyai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षﾱऋचं भवति षड् वा ऋतव ऋतूनाम् आप्त्यै
ṣaﾱṛcaṃ bhavati ṣaḍ vā ṛtava ṛtūnām āptyai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.