तम् इन्द्र उवाच ऋषे प्रियं वै मे धामोपागाः स वा ऋषे द्वितीयं शंसेति
tam indra uvāca ṛṣe priyaṃ vai me dhāmopāgāḥ sa vā ṛṣe dvitīyaṃ śaṃseti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Aitareya Āraṇyaka (Ṛgveda)·2
Aitareya Āraṇyaka (Ṛgveda) 2
स हान्नम् इत्य् एवाभिव्याहृत्य बृहतीसहस्रं शशंस तेनेन्द्रस्य प्रियं धामोपेयाय
sa hānnam ity evābhivyāhṛtya bṛhatīsahasraṃ śaśaṃsa tenendrasya priyaṃ dhāmopeyāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् इन्द्र उवाच ऋषे प्रियं वै मे धामोपागाः स वा ऋषे तृतीयं शंसेति
tam indra uvāca ṛṣe priyaṃ vai me dhāmopāgāḥ sa vā ṛṣe tṛtīyaṃ śaṃseti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स हान्नम् इत्य् एवाभिव्याहृत्य बृहतीसहस्रं शशंस तेनेन्द्रस्य प्रियं धामोपेयाय
sa hānnam ity evābhivyāhṛtya bṛhatīsahasraṃ śaśaṃsa tenendrasya priyaṃ dhāmopeyāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् इन्द्र उवाच ऋषे प्रियं वै मे धामोपागा वरं ते ददामीति
tam indra uvāca ṛṣe priyaṃ vai me dhāmopāgā varaṃ te dadāmīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स होवाच त्वाम् एव जानीयाम् इति
sa hovāca tvām eva jānīyām iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् इन्द्र उवाच प्राणो वा अहम् अस्म्य् ऋषे प्राणस् त्वं प्राणः सर्वाणि भूतानि प्राणो ह्य् एष य एष तपति स एतेन रूपेण सर्वा दिशो विष्टो ऽस्मि तस्य मे ऽन्नं मित्रं दक्षिणं तद् वैश्वामित्रम् एष तपन्न् एवास्मीति होवाच
tam indra uvāca prāṇo vā aham asmy ṛṣe prāṇas tvaṃ prāṇaḥ sarvāṇi bhūtāni prāṇo hy eṣa ya eṣa tapati sa etena rūpeṇa sarvā diśo viṣṭo 'smi tasya me 'nnaṃ mitraṃ dakṣiṇaṃ tad vaiśvāmitram eṣa tapann evāsmīti hovāca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् वा इदं बृहतीसहस्रं सम्पन्नं तस्य तानि व्यञ्जनानि तच्छरीरं यो घोषः स आत्मा य ऊष्माणः स प्राणः
tad vā idaṃ bṛhatīsahasraṃ sampannaṃ tasya tāni vyañjanāni taccharīraṃ yo ghoṣaḥ sa ātmā ya ūṣmāṇaḥ sa prāṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद्ध स्म वै तद् विद्वान् वसिष्ठो वसिष्ठो बभूव तत एतन् नामधेयं लेभे
etaddha sma vai tad vidvān vasiṣṭho vasiṣṭho babhūva tata etan nāmadheyaṃ lebhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद् उ हैवेन्द्रो विश्वामित्राय प्रोवाचैतद् उ हैवेन्द्रो भरद्वाजाय प्रोवाच तस्मात् स तेन बन्धुना यज्ञेषु हूयते
etad u haivendro viśvāmitrāya provācaitad u haivendro bharadvājāya provāca tasmāt sa tena bandhunā yajñeṣu hūyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् वा इदं बृहतीसहस्रं सम्पन्नं तस्य वा एतस्य बृहतीसहस्रस्य सम्पन्नस्य षट्त्रिंशतम् अक्षराणां सहस्राणि भवन्ति तावन्ति शतसंवत्सरस्याह्नां सहस्राणि भवन्ति व्यञ्जनैर् एव रात्रीर् आप्नुवन्ति स्वरैर् अहानि
tad vā idaṃ bṛhatīsahasraṃ sampannaṃ tasya vā etasya bṛhatīsahasrasya sampannasya ṣaṭtriṃśatam akṣarāṇāṃ sahasrāṇi bhavanti tāvanti śatasaṃvatsarasyāhnāṃ sahasrāṇi bhavanti vyañjanair eva rātrīr āpnuvanti svarair ahāni
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् वा इदं बृहतीसहस्रं सम्पन्नं तस्य वा एतस्य बृहतीसहस्रस्य सम्पन्नस्य परस्तात् प्रज्ञामयो देवतामयो ब्रह्ममयो ऽमृतमयः सम्भूय देवता अप्येति य एवं वेद
tad vā idaṃ bṛhatīsahasraṃ sampannaṃ tasya vā etasya bṛhatīsahasrasya sampannasya parastāt prajñāmayo devatāmayo brahmamayo 'mṛtamayaḥ sambhūya devatā apyeti ya evaṃ veda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् यो ऽहं सो ऽसौ यो ऽसौ सो ऽहम्
tad yo 'haṃ so 'sau yo 'sau so 'ham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् उक्तम् ऋषिणा
tad uktam ṛṣiṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्य आत्मा जगतस् तस्थुषश् चेति
sūrya ātmā jagatas tasthuṣaś ceti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद् उ हैवोपेक्षेतोपेक्षेत
etad u haivopekṣetopekṣeta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ह वा आत्मानं पञ्चविधम् उक्थं वेद यस्माद् इदं सर्वम् उत्तिष्ठति स संप्रतिवित्
yo ha vā ātmānaṃ pañcavidham ukthaṃ veda yasmād idaṃ sarvam uttiṣṭhati sa saṃprativit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथिवी वायुर् आकाश आपो ज्योतींषीत्य् एष वा आत्मोक्थं पञ्चविधम् एतस्माद्धीदं सर्वम् उत्तिष्ठत्य् एतम् एवाप्येति
pṛthivī vāyur ākāśa āpo jyotīṃṣīty eṣa vā ātmokthaṃ pañcavidham etasmāddhīdaṃ sarvam uttiṣṭhaty etam evāpyeti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयनं ह वै समानानां भवति य एवं वेद
ayanaṃ ha vai samānānāṃ bhavati ya evaṃ veda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् यो ऽन्नं चान्नादं च वेदाहास्मिन्न् अन्नादो जायते भवत्य् अस्यान्नम्
tasmin yo 'nnaṃ cānnādaṃ ca vedāhāsminn annādo jāyate bhavaty asyānnam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपश् च पृथिवी चान्नम् एतन्मयानि ह्य् अन्नानि भवन्ति ज्योतिश् च वायुश् चान्नादम् एताभ्यां हीदं सर्वम् अन्नम् अत्त्य् आवपनम् आकाश आकाशे हीदं सर्वं समोप्यते
āpaś ca pṛthivī cānnam etanmayāni hy annāni bhavanti jyotiś ca vāyuś cānnādam etābhyāṃ hīdaṃ sarvam annam atty āvapanam ākāśa ākāśe hīdaṃ sarvaṃ samopyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आवपनं ह वै समानानां भवति य एवं वेद
āvapanaṃ ha vai samānānāṃ bhavati ya evaṃ veda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् यो ऽन्नं चान्नादं च वेदाहास्मिन्न् अन्नादो जायते भवत्य् अस्यान्नम्
tasmin yo 'nnaṃ cānnādaṃ ca vedāhāsminn annādo jāyate bhavaty asyānnam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ओषधिवनस्पतयो ऽन्नं प्राणभृतो ऽन्नादम् ओषधिवनस्पतीन् हि प्राणभृतो ऽदन्ति
oṣadhivanaspatayo 'nnaṃ prāṇabhṛto 'nnādam oṣadhivanaspatīn hi prāṇabhṛto 'danti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां य उभयतोदन्ताः पुरुषस्यानु विधां विहितास् ते ऽन्नादा अन्नम् इतरे पशवस् तस्मात् त इतरान् पशून् अधीव चरन्त्य् अधीव ह्य् अन्ने ऽन्नादो भवति
teṣāṃ ya ubhayatodantāḥ puruṣasyānu vidhāṃ vihitās te 'nnādā annam itare paśavas tasmāt ta itarān paśūn adhīva caranty adhīva hy anne 'nnādo bhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधीव ह समानानां जायते य एवं वेद
adhīva ha samānānāṃ jāyate ya evaṃ veda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य य आत्मानम् आविस्तरां वेदाश्नुते हाविर् भूयः
tasya ya ātmānam āvistarāṃ vedāśnute hāvir bhūyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ओषधिवनस्पतयो यच् च किंच प्राणभृत् स आत्मानम् आविस्तरां वेद
oṣadhivanaspatayo yac ca kiṃca prāṇabhṛt sa ātmānam āvistarāṃ veda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ओषधिवनस्पतिषु हि रसो दृश्यते चित्तं प्राणभृत्सु
oṣadhivanaspatiṣu hi raso dṛśyate cittaṃ prāṇabhṛtsu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणभृत्सु त्व् एवाविस्तराम् आत्मा तेषु हि रसो ऽपि दृश्यते न चित्तम् इतरेषु
prāṇabhṛtsu tv evāvistarām ātmā teṣu hi raso 'pi dṛśyate na cittam itareṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुषे त्व् एवाविस्तराम् आत्मा स हि प्रज्ञानेन संपन्नतमो विज्ञातं वदति विज्ञातं पश्यति वेद श्वस्तनं वेद लोकालोकौ मर्त्येनामृतम् ईप्सत्य् एवं सम्पन्नः
puruṣe tv evāvistarām ātmā sa hi prajñānena saṃpannatamo vijñātaṃ vadati vijñātaṃ paśyati veda śvastanaṃ veda lokālokau martyenāmṛtam īpsaty evaṃ sampannaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथेतरेषां पशूनाम् अशनापिपासे एवाभिविज्ञानं न विज्ञातं वदन्ति न विज्ञातं पश्यन्ति न विदुः श्वस्तनं न लोकालोकौ त एतावन्तो भवन्ति यथाप्रज्ञं हि संभवाः
athetareṣāṃ paśūnām aśanāpipāse evābhivijñānaṃ na vijñātaṃ vadanti na vijñātaṃ paśyanti na viduḥ śvastanaṃ na lokālokau ta etāvanto bhavanti yathāprajñaṃ hi saṃbhavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एष पुरुषः समुद्रः सर्वं लोकम् अति
sa eṣa puruṣaḥ samudraḥ sarvaṃ lokam ati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्ध किञ्चाश्नुते ऽत्य् एनं मन्यते यद्य् अन्तरिक्षलोकम् अश्नुते ऽत्य् एनं मन्यते यद्य् अमुं लोकम् अश्नुवीतात्य् एवैनं मन्येत
yaddha kiñcāśnute 'ty enaṃ manyate yady antarikṣalokam aśnute 'ty enaṃ manyate yady amuṃ lokam aśnuvītāty evainaṃ manyeta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एष पुरुषः पञ्चविधस् तस्य यद् उष्णं तज् ज्योतिर् यानि खानि स आकाशो ऽथ यल् लोहितं श्लेष्मा रेतस् ता आपो यच्छरीरं सा पृथिवी यः प्राणः स वायुः
sa eṣa puruṣaḥ pañcavidhas tasya yad uṣṇaṃ taj jyotir yāni khāni sa ākāśo 'tha yal lohitaṃ śleṣmā retas tā āpo yaccharīraṃ sā pṛthivī yaḥ prāṇaḥ sa vāyuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एष वायुः पञ्चविधः प्राणो ऽपानो व्यान उदानः समानः
sa eṣa vāyuḥ pañcavidhaḥ prāṇo 'pāno vyāna udānaḥ samānaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ता एता देवताः प्राणापानयोर् एव निविष्टाश् चक्षुः श्रोत्रं मनो वाग् इति प्राणस्य ह्य् अन्व् अपायम् एता अपियन्ति
tā etā devatāḥ prāṇāpānayor eva niviṣṭāś cakṣuḥ śrotraṃ mano vāg iti prāṇasya hy anv apāyam etā apiyanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एष वाचश् चित्तस्योत्तरोत्तरिक्रमो यद् यज्ञः
sa eṣa vācaś cittasyottarottarikramo yad yajñaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एष यज्ञः पञ्चविधो ऽग्निहोत्रं दर्शपूर्णमासौ चातुर्मास्यानि पशुः सोमः
sa eṣa yajñaḥ pañcavidho 'gnihotraṃ darśapūrṇamāsau cāturmāsyāni paśuḥ somaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एष यज्ञानां सम्पन्नतमो यत् सोम एतस्मिन् ह्य् एताः पञ्च विधा अधिगम्यन्ते यत् प्राक् सवनेभ्यः सैका विधा त्रीणि सवनानि यद् ऊर्ध्वं सा पञ्चमी
sa eṣa yajñānāṃ sampannatamo yat soma etasmin hy etāḥ pañca vidhā adhigamyante yat prāk savanebhyaḥ saikā vidhā trīṇi savanāni yad ūrdhvaṃ sā pañcamī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ह वै यज्ञे यज्ञं वेदाहन्य् अहर् देवेषु देवम् अध्यूढं स संप्रतिवित्
yo ha vai yajñe yajñaṃ vedāhany ahar deveṣu devam adhyūḍhaṃ sa saṃprativit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष वै यज्ञे यज्ञो ऽहन्य् अहर् देवेषु देवो ऽध्यूढो यद् एतन् महद् उक्थम्
eṣa vai yajñe yajño 'hany ahar deveṣu devo 'dhyūḍho yad etan mahad uktham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् एतत् पञ्चविधं त्रिवृत् पञ्चदशं सप्तदशम् एकविंशं पञ्चविंशम् इति स्तोमतो गायत्रं रथन्तरं बृहद् भद्रं राजनम् इति सामतो गायत्र्य् उष्णिग् बृहती त्रिष्टुब् द्विपदेति छन्दस्तः शिरो दक्षिणः पक्ष उत्तरः पक्षः पुच्छम् आत्मेत्य् आख्यानम्
tad etat pañcavidhaṃ trivṛt pañcadaśaṃ saptadaśam ekaviṃśaṃ pañcaviṃśam iti stomato gāyatraṃ rathantaraṃ bṛhad bhadraṃ rājanam iti sāmato gāyatry uṣṇig bṛhatī triṣṭub dvipadeti chandastaḥ śiro dakṣiṇaḥ pakṣa uttaraḥ pakṣaḥ puccham ātmety ākhyānam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चकृत्वः प्रस्तौति पञ्चकृत्व उद्गायति पञ्चकृत्वः प्रतिहरति पञ्चकृत्व उपद्रवति पञ्चकृत्वो निधनम् उपयन्ति तत् स्तोभसहस्रं भवति
pañcakṛtvaḥ prastauti pañcakṛtva udgāyati pañcakṛtvaḥ pratiharati pañcakṛtva upadravati pañcakṛtvo nidhanam upayanti tat stobhasahasraṃ bhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं ह्य् एताः पञ्च विधा अनुशस्यन्ते यत् प्राक् तृचाशीतिभ्यः सैका विधा तिस्रस् तृचाशीतयो यद् ऊर्ध्वं सा पञ्चमी
evaṃ hy etāḥ pañca vidhā anuśasyante yat prāk tṛcāśītibhyaḥ saikā vidhā tisras tṛcāśītayo yad ūrdhvaṃ sā pañcamī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् एतत् सहस्रं तत् सर्वं तानि दश दशेति वै सर्वम् एतावती हि संख्या दश दशतस् तच्छतं दश शतानि तत् सहस्रं तत् सर्वम्
tad etat sahasraṃ tat sarvaṃ tāni daśa daśeti vai sarvam etāvatī hi saṃkhyā daśa daśatas tacchataṃ daśa śatāni tat sahasraṃ tat sarvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तानि त्रीणि छन्दांसि भवन्ति त्रेधाविहितं वा इदम् अन्नम् अशनं पानं खादस् तद् एतैर् आप्नोति
tāni trīṇi chandāṃsi bhavanti tredhāvihitaṃ vā idam annam aśanaṃ pānaṃ khādas tad etair āpnoti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् वा इदं बृहतीसहस्रं सम्पन्नम्
tad vā idaṃ bṛhatīsahasraṃ sampannam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्धैतद् एके नानाछन्दसां सहस्रं प्रतिजानते किम् अन्यत् सद् अन्यद् ब्रूयामेति
taddhaitad eke nānāchandasāṃ sahasraṃ pratijānate kim anyat sad anyad brūyāmeti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिष्टुप्सहस्रम् एके जगतीसहस्रम् एके ऽनुष्टुप्सहस्रम् एके
triṣṭupsahasram eke jagatīsahasram eke 'nuṣṭupsahasram eke
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् उक्तम् ऋषिणा
tad uktam ṛṣiṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुष्टुभम् अनु चर्चूर्यमाणम् इन्द्रं नि चिक्युः कवयो मनीषेति
anuṣṭubham anu carcūryamāṇam indraṃ ni cikyuḥ kavayo manīṣeti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाचि वै तद् ऐन्द्रं प्राणं न्यचायन्न् इत्य् एतत् तद् उक्तं भवति
vāci vai tad aindraṃ prāṇaṃ nyacāyann ity etat tad uktaṃ bhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स हेश्वरो यशस्वी कल्याणकीर्तिर् भवितोर् ईश्वरो ह तु पुरायुषः प्रैतोर् इति ह स्माहाकृत्स्नो ह्य् एष आत्मा यद् वाग् अभि हि प्राणेन मनसे ऽस्यमानो वाचा नानुभवति
sa heśvaro yaśasvī kalyāṇakīrtir bhavitor īśvaro ha tu purāyuṣaḥ praitor iti ha smāhākṛtsno hy eṣa ātmā yad vāg abhi hi prāṇena manase 'syamāno vācā nānubhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बृहतीम् अभिसंपादयेद् एष वै कृत्स्न आत्मा यद् बृहती
bṛhatīm abhisaṃpādayed eṣa vai kṛtsna ātmā yad bṛhatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽयम् आत्मा सर्वतः शरीरैः परिवृतस् तद् यथायम् आत्मा सर्वतः शरीरैः परिवृत एवम् एव बृहती सर्वतश् छन्दोभिः परिवृता
so 'yam ātmā sarvataḥ śarīraiḥ parivṛtas tad yathāyam ātmā sarvataḥ śarīraiḥ parivṛta evam eva bṛhatī sarvataś chandobhiḥ parivṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्यं ह्य् एषाम् अङ्गानाम् आत्मा मध्यं छन्दसां बृहती
madhyaṃ hy eṣām aṅgānām ātmā madhyaṃ chandasāṃ bṛhatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स हेश्वरो यशस्वी कल्याणकीर्तिर् भवितोर् ईश्वरो ह तु पुरायुषः प्रैतोर् इति ह स्माह कृत्स्नो ह्य् एष आत्मा यद् बृहती तस्माद् बृहतीम् एवाभिसंपादयेत्
sa heśvaro yaśasvī kalyāṇakīrtir bhavitor īśvaro ha tu purāyuṣaḥ praitor iti ha smāha kṛtsno hy eṣa ātmā yad bṛhatī tasmād bṛhatīm evābhisaṃpādayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् वा इदं बृहतीसहस्रं सम्पन्नं तस्य वा एतस्य बृहतीसहस्रस्य सम्पन्नस्यैकादशानुष्टुभां शतानि भवन्ति पञ्चविंशतिश् चानुष्टुभ आत्तं वै भूयसा कनीयः
tad vā idaṃ bṛhatīsahasraṃ sampannaṃ tasya vā etasya bṛhatīsahasrasya sampannasyaikādaśānuṣṭubhāṃ śatāni bhavanti pañcaviṃśatiś cānuṣṭubha āttaṃ vai bhūyasā kanīyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् उक्तम् ऋषिणा
tad uktam ṛṣiṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाचम् अष्टापदीम् अहम् इत्य् अष्टौ हि चतुरक्षराणि भवन्ति
vācam aṣṭāpadīm aham ity aṣṭau hi caturakṣarāṇi bhavanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नवस्रक्तिम् इति बृहती संपद्यमाना नवस्रक्तिः
navasraktim iti bṛhatī saṃpadyamānā navasraktiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋतस्पृशम् इति सत्यं वै वाग् ऋचा स्पृष्टा
ṛtaspṛśam iti satyaṃ vai vāg ṛcā spṛṣṭā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रात् परि तन्वं मम इति तद् यद् एवैतद् बृहतीसहस्रम् अनुष्टुप्सम्पन्नं भवति तस्मात् तद् ऐन्द्रात् प्राणाद् बृहत्यै वाचम् अनुष्टुभं तन्वं संनिर्मिमीते
indrāt pari tanvaṃ mama iti tad yad evaitad bṛhatīsahasram anuṣṭupsampannaṃ bhavati tasmāt tad aindrāt prāṇād bṛhatyai vācam anuṣṭubhaṃ tanvaṃ saṃnirmimīte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वा एष वाचः परमो विकारो यद् एतन् महद् उक्थं तद् एतत् पञ्चविधं मितम् अमितं स्वरः सत्यानृते इति
sa vā eṣa vācaḥ paramo vikāro yad etan mahad ukthaṃ tad etat pañcavidhaṃ mitam amitaṃ svaraḥ satyānṛte iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋग् गाथा कुम्ब्या तन् मितं यजुर् निगदो वृथावाक् तद् अमितं सामाथो यः कश् च गेष्णः सः स्वर ओ३म् इति सत्यं नेत्य् अनृतम्
ṛg gāthā kumbyā tan mitaṃ yajur nigado vṛthāvāk tad amitaṃ sāmātho yaḥ kaś ca geṣṇaḥ saḥ svara o3m iti satyaṃ nety anṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् एतत् पुष्पं फलं वाचो यत् सत्यं स हेश्वरो यशस्वी कल्याणकीर्तिर् भवितोः पुष्पं हि फलं वाचः सत्यं वदति
tad etat puṣpaṃ phalaṃ vāco yat satyaṃ sa heśvaro yaśasvī kalyāṇakīrtir bhavitoḥ puṣpaṃ hi phalaṃ vācaḥ satyaṃ vadati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथैतन् मूलं वाचो यद् अनृतं तद् यथा वृक्ष आविर्मूलः शुष्यति स उद्वर्तत एवम् एवानृतं वदन्न् आविर्मूलम् आत्मानं करोति स शुष्यति स उद्वर्तते
athaitan mūlaṃ vāco yad anṛtaṃ tad yathā vṛkṣa āvirmūlaḥ śuṣyati sa udvartata evam evānṛtaṃ vadann āvirmūlam ātmānaṃ karoti sa śuṣyati sa udvartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् अनृतं न वदेद् दयेत त्व् एनेन
tasmād anṛtaṃ na vaded dayeta tv enena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पराग् वा एतद् रिक्तम् अक्षरं यद् एतद् ओ३म् इति तद् यत् किञ्चोम् इत्य् आहात्रैवास्मै तद् रिच्यते स यत् सर्वम् ॐ कुर्याद् रिञ्च्याद् आत्मानं स कामेभ्यो नालं स्यात्
parāg vā etad riktam akṣaraṃ yad etad o3m iti tad yat kiñcom ity āhātraivāsmai tad ricyate sa yat sarvam oṃ kuryād riñcyād ātmānaṃ sa kāmebhyo nālaṃ syāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथैतत् पूर्णम् अभ्यात्मं यन् नेति
athaitat pūrṇam abhyātmaṃ yan neti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स यत् सर्वं नेति ब्रूयात् पापिकास्य कीर्तिर् जायेत सैनं तत्रैव हन्यात्
sa yat sarvaṃ neti brūyāt pāpikāsya kīrtir jāyeta sainaṃ tatraiva hanyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् काल एव दद्यात् काले न दद्यात् तत् सत्यानृते मिथुनीकरोति तयोर् मिथुनात् प्रजायते भूयान् भवति
tasmāt kāla eva dadyāt kāle na dadyāt tat satyānṛte mithunīkaroti tayor mithunāt prajāyate bhūyān bhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो वै तां वाचं वेद यस्या एष विकारः स संप्रतिवित्
yo vai tāṃ vācaṃ veda yasyā eṣa vikāraḥ sa saṃprativit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकारो वै सर्वा वाक् सैषा स्पर्शोष्मभिर् व्यज्यमाना बह्वी नानारूपा भवति
akāro vai sarvā vāk saiṣā sparśoṣmabhir vyajyamānā bahvī nānārūpā bhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यै यद् उपांशु स प्राणो ऽथ यद् उच्चैस् तच्छरीरं तस्मात् तत् तिर इव तिर इव ह्य् अशरीरम् अशरीरो हि प्राणो ऽथ यद् उच्चैस् तच् छरीरं तस्मात् तद् आविर् आविर् हि शरीरम्
tasyai yad upāṃśu sa prāṇo 'tha yad uccais taccharīraṃ tasmāt tat tira iva tira iva hy aśarīram aśarīro hi prāṇo 'tha yad uccais tac charīraṃ tasmāt tad āvir āvir hi śarīram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् वा इदं बृहतीसहस्रं सम्पन्नं तद् यशः स इन्द्रः स भूतानाम् अधिपतिः
tad vā idaṃ bṛhatīsahasraṃ sampannaṃ tad yaśaḥ sa indraḥ sa bhūtānām adhipatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स य एवम् एतम् इन्द्रं भूतानाम् अधिपतिं वेद विस्रसा हैवास्माल् लोकात् प्रैतीति ह स्माह महिदास ऐतरेयः प्रेत्येन्द्रो भूत्वैषु लोकेषु राजति
sa ya evam etam indraṃ bhūtānām adhipatiṃ veda visrasā haivāsmāl lokāt praitīti ha smāha mahidāsa aitareyaḥ pretyendro bhūtvaiṣu lokeṣu rājati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् आहुर् यद् अनेन रूपेणामुं लोकम् अभिसंभवती३ं अथ केन रूपेणेमं लोकम् आभवती३ं
tad āhur yad anena rūpeṇāmuṃ lokam abhisaṃbhavatī3ṃ atha kena rūpeṇemaṃ lokam ābhavatī3ṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् यद् एतत् स्त्रियां लोहितं भवत्य् अग्नेस् तद् रूपं तस्मात् तस्मान् न बीभत्सेताथ यद् एतत् पुरुषे रेतो भवत्य् आदित्यस्य तद् रूपं तस्मात् तस्मान् न बीभत्सेत
tad yad etat striyāṃ lohitaṃ bhavaty agnes tad rūpaṃ tasmāt tasmān na bībhatsetātha yad etat puruṣe reto bhavaty ādityasya tad rūpaṃ tasmāt tasmān na bībhatseta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽयम् आत्मेमम् आत्मानम् अमुष्मा आत्मने सम्प्रयच्छत्य् असाव् आत्मामुम् आत्मानम् इमस्मा आत्मने सम्प्रयच्छति ताव् अन्योन्यम् अभिसंभवतो ऽनेनाह रूपेणामुं लोकम् अभिसंभवत्य् अमुनो रूपेणेमं लोकम् आभवति
so 'yam ātmemam ātmānam amuṣmā ātmane samprayacchaty asāv ātmāmum ātmānam imasmā ātmane samprayacchati tāv anyonyam abhisaṃbhavato 'nenāha rūpeṇāmuṃ lokam abhisaṃbhavaty amuno rūpeṇemaṃ lokam ābhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रैते श्लोकाः
tatraite ślokāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् अक्षरं पञ्चविधं समेति युजो युक्ता अभि यत् संवहन्ति सत्यस्य सत्यम् अनु यत्र युज्यते तत्र देवाः सर्व एकं भवन्ति
yad akṣaraṃ pañcavidhaṃ sameti yujo yuktā abhi yat saṃvahanti satyasya satyam anu yatra yujyate tatra devāḥ sarva ekaṃ bhavanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् अक्षराद् अक्षरम् एति युक्तम् युजो युक्ता अभि यत् संवहन्ति सत्यस्य सत्यम् अनु यत्र युज्यते तत्र देवाः सर्व एकं भवन्ति
yad akṣarād akṣaram eti yuktam yujo yuktā abhi yat saṃvahanti satyasya satyam anu yatra yujyate tatra devāḥ sarva ekaṃ bhavanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् वाच ओम् इति यच् च नेति यच् चास्याः क्रूरं यद् उ चोल्बणिष्णु तद् वियूया कवयो अन्वविन्दन् नामायत्ता समतृप्यञ्छ्रुते ऽधि
yad vāca om iti yac ca neti yac cāsyāḥ krūraṃ yad u colbaṇiṣṇu tad viyūyā kavayo anvavindan nāmāyattā samatṛpyañchrute 'dhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मिन् नामा समतृप्यञ्छ्रुते ऽधि तत्र देवाः सर्वयुजो भवन्ति तेन पाप्मानम् अपहत्य ब्रह्मणा स्वर्गं लोकम् अप्येति विद्वान्
yasmin nāmā samatṛpyañchrute 'dhi tatra devāḥ sarvayujo bhavanti tena pāpmānam apahatya brahmaṇā svargaṃ lokam apyeti vidvān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैनं वाचा स्त्रियं ब्रुवन् नैनम् अस्त्रीपुमान् ब्रुवन् पुमांसं न ब्रुवन्न् एनम् वदन् वदति कश्चन
nainaṃ vācā striyaṃ bruvan nainam astrīpumān bruvan pumāṃsaṃ na bruvann enam vadan vadati kaścana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अ इति ब्रह्म तत्रागतम् अहम् इति
a iti brahma tatrāgatam aham iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् वा इदं बृहतीसहस्रं सम्पन्नं तस्य वा एतस्य बृहतीसहस्रस्य सम्पन्नस्य षट्त्रिंशतम् अक्षराणां सहस्राणि भवन्ति तावन्ति पुरुषायुषो ऽह्नां सहस्राणि भवन्ति
tad vā idaṃ bṛhatīsahasraṃ sampannaṃ tasya vā etasya bṛhatīsahasrasya sampannasya ṣaṭtriṃśatam akṣarāṇāṃ sahasrāṇi bhavanti tāvanti puruṣāyuṣo 'hnāṃ sahasrāṇi bhavanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीवाक्षरेणैव जीवाहर् आप्नोति जीवाह्ना जीवाक्षरम् इति
jīvākṣareṇaiva jīvāhar āpnoti jīvāhnā jīvākṣaram iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनकाममारो ऽथ देवरथस् तस्य वाग् उद्धिः श्रोत्रे पक्षसी चक्षुषी युक्ते मनः संग्रहीता तद् अयं प्राणो ऽधितिष्ठति
anakāmamāro 'tha devarathas tasya vāg uddhiḥ śrotre pakṣasī cakṣuṣī yukte manaḥ saṃgrahītā tad ayaṃ prāṇo 'dhitiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् उक्तम् ऋषिणा
tad uktam ṛṣiṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आ तेन यातं मनसो जवीयसा निमिषश् चिज् जवीयसेति जवीयसेति
ā tena yātaṃ manaso javīyasā nimiṣaś cij javīyaseti javīyaseti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.