चतुर्विंशमेतदहरुपयन्त्यारम्भणीयम्। एतेन वै संवत्सरमारभन्त एतेन स्तोमांश्च च्छन्दांसि चैतेन सर्वा देवता अनारब्धं वै तच्छन्दोऽनारब्धा सा देवता यदेतस्मिन्नहनि नाऽऽरभन्ते तदारम्भणीयस्याऽऽरम्भणीयत्वम्। चतुर्विंशस्तोमो भवति तच्चतुर्विंशस्य चतुर्विंशत्वम्। चतुर्विंशतिर्वा अर्धमासा अर्धमासश एव तत्संवत्सरमारभन्ते। उक्थ्यो भवति पशवो वा उक्थानि पशूनामवरुद्ध्यै। तस्य पञ्चदश स्तोत्राणि भवन्ति पञ्चदश शस्त्राणि स मासो मासश एव तत्संवत्सरमारभन्ते। तस्य षष्टिश्च त्रीणि च शतानि स्तोत्रियास्तावन्ति संवत्सरस्याहान्यहःश एव तत्संवत्सरमारभन्ते। अग्निष्टोम एतदहः स्यादित्याहुरग्निष्टोमो वै संवत्सरो न वा एतदन्योऽग्निष्टोमादहर्दाधार न विव्याचेति। स यद्यग्निष्टोमः स्यादष्टाचत्वारिंशास्त्रयः पवमानाः स्युश्चतुर्विंशानीतराणि स्तोत्राणि तदु षष्टिश्चैव त्रीणि च शतानि स्तोत्रियास्तावन्ति संवत्सरस्याहान्यहःश एव तत्संवत्सरमारभन्ते। उक्थ्य एव स्यात्पशुसमृद्धो यज्ञः पशुसमृद्धं सत्रं सर्वाणि चतुर्विंशानि स्तोत्राणि प्रत्यक्षाद्ध्येततदहश्चतुर्विंशं तस्मादुक्थ्य एव स्यात्॥4.12॥ (17.6) (133) बृहद्रथंतरे सामनी भवत एते वै यज्ञस्य नावौ संपारिण्यौ यद्बृहद्रथंतरे ताभ्यामेव तत्संवत्सरं तरन्ति। पादौ वै बृहद्रथंतरे शिर एतदहः पादाभ्यामेव तच्छ्रियं शिरोऽभ्यायन्ति। पक्षौ वै बृहद्रथंतरे शिर एतदहः पक्षाभ्यामेव तच्छ्रियं शिरोऽभ्यायुवते। ते उभे न समवसृज्ये य उभे समवसृजेयुर्यथैव च्छिन्ना नौर्बन्धनात्तीरं तीरमृच्छन्ती प्लवेतैवमेव ते सत्रिणस्तीरंतीरमृच्छन्तः प्लवेरन्य उभे समवसृजेयुः। तद्यदि रथंतरमवसृजेयुर्बृहतैवोभे अनवसृष्टे अथ यदि बृहदवसृजेयू रथंतरेणैवोभे अनवसृष्टे। यद्वै रथंतरं तद्वैरूपं यद्बृहत्तद्वैराजं यद्रथंतरं तच्छाक्वरं यद्बृहत्तद्रैवतमेवमेते उभे अनवसृष्टे भवतः। ये वा एवं विद्वांस एतदहरुपयन्त्याप्त्वा वै तेऽहःशः संवत्सरमाप्त्वाऽर्धमासश आप्त्वा मासश आप्त्वा स्तोमांश्च च्छन्दांसि चाऽऽप्त्वा सर्वा देवतास्तप एव तप्यमानाः सोमपीथं भक्षयन्तः संवत्सरमभिषुण्वन्त आसते। ये वा अत ऊर्ध्वं संवत्सरमुपयन्ति गुरुं वै ते भारमभिनिदधते स वै गुरुर्भारः शृणात्यथ य एनं परस्तात्कर्मभिराप्त्वाऽवस्तादुपैति स वै स्वस्ति संवत्सरस्य पारमश्नुते॥4.१३॥ (17.7) (134) यद्वै चतुर्विंशं तन्महाव्रतं बृहद्दिवेनात्र होता रेतः सिञ्चति तददो महाव्रतीयेनाह्ना प्रजनयति संवत्सरेसंवत्सरे वै रेतः सिक्तं जायते तस्मात्समानं बृहद्दिवो निष्केवल्यं भवत्येष ह वा एनं परस्तात्कर्मभिराप्त्वावस्तादुपैति य एवं विद्वानेतदहरुपैति स्वस्ति संवत्सरस्य पारमश्नुते य एवं वेद यो वै संवत्सरस्यावारं च पारं च वेद स वै स्वस्ति संवत्सरस्य पारमश्नुतेऽतिरात्रो वा अस्य प्रायणीयोऽवारमुदयनीयः पारं स्वस्ति संवत्सरस्य पारमश्नुते य एवं वेद यो वै संवत्सरस्यावरोधनं चोद्रोधनं च वेद स वै स्वस्ति संवत्सरस्य पारमश्नुतेऽतिरात्रो वा अस्य प्रायणीयोऽवरोधनमुदयनीय उद्रोधनं स्वस्ति संवत्सरस्य पारमश्नुते य एवं वेद यो वै संवत्सरस्य प्राणोदानौ वेद स वै स्वस्ति संवत्सरस्य पारमश्नुतेऽतिरात्रो वा अस्य प्रायणीयः प्राण उदान उदयनीयः। स्वस्ति संवत्सरस्य पारमश्नुते य एवं वेद य एवं वेद
caturviṃśametadaharupayantyārambhaṇīyam| etena vai saṃvatsaramārabhanta etena stomāṃśca cchandāṃsi caitena sarvā devatā anārabdhaṃ vai tacchando'nārabdhā sā devatā yadetasminnahani nā''rabhante tadārambhaṇīyasyā''rambhaṇīyatvam| caturviṃśastomo bhavati taccaturviṃśasya caturviṃśatvam| caturviṃśatirvā ardhamāsā ardhamāsaśa eva tatsaṃvatsaramārabhante| ukthyo bhavati paśavo vā ukthāni paśūnāmavaruddhyai| tasya pañcadaśa stotrāṇi bhavanti pañcadaśa śastrāṇi sa māso māsaśa eva tatsaṃvatsaramārabhante| tasya ṣaṣṭiśca trīṇi ca śatāni stotriyāstāvanti saṃvatsarasyāhānyahaḥśa eva tatsaṃvatsaramārabhante| agniṣṭoma etadahaḥ syādityāhuragniṣṭomo vai saṃvatsaro na vā etadanyo'gniṣṭomādahardādhāra na vivyāceti| sa yadyagniṣṭomaḥ syādaṣṭācatvāriṃśāstrayaḥ pavamānāḥ syuścaturviṃśānītarāṇi stotrāṇi tadu ṣaṣṭiścaiva trīṇi ca śatāni stotriyāstāvanti saṃvatsarasyāhānyahaḥśa eva tatsaṃvatsaramārabhante| ukthya eva syātpaśusamṛddho yajñaḥ paśusamṛddhaṃ satraṃ sarvāṇi caturviṃśāni stotrāṇi pratyakṣāddhyetatadahaścaturviṃśaṃ tasmādukthya eva syāt||4.12|| (17.6) (133) bṛhadrathaṃtare sāmanī bhavata ete vai yajñasya nāvau saṃpāriṇyau yadbṛhadrathaṃtare tābhyāmeva tatsaṃvatsaraṃ taranti| pādau vai bṛhadrathaṃtare śira etadahaḥ pādābhyāmeva tacchriyaṃ śiro'bhyāyanti| pakṣau vai bṛhadrathaṃtare śira etadahaḥ pakṣābhyāmeva tacchriyaṃ śiro'bhyāyuvate| te ubhe na samavasṛjye ya ubhe samavasṛjeyuryathaiva cchinnā naurbandhanāttīraṃ tīramṛcchantī plavetaivameva te satriṇastīraṃtīramṛcchantaḥ plaveranya ubhe samavasṛjeyuḥ| tadyadi rathaṃtaramavasṛjeyurbṛhataivobhe anavasṛṣṭe atha yadi bṛhadavasṛjeyū rathaṃtareṇaivobhe anavasṛṣṭe| yadvai rathaṃtaraṃ tadvairūpaṃ yadbṛhattadvairājaṃ yadrathaṃtaraṃ tacchākvaraṃ yadbṛhattadraivatamevamete ubhe anavasṛṣṭe bhavataḥ| ye vā evaṃ vidvāṃsa etadaharupayantyāptvā vai te'haḥśaḥ saṃvatsaramāptvā'rdhamāsaśa āptvā māsaśa āptvā stomāṃśca cchandāṃsi cā''ptvā sarvā devatāstapa eva tapyamānāḥ somapīthaṃ bhakṣayantaḥ saṃvatsaramabhiṣuṇvanta āsate| ye vā ata ūrdhvaṃ saṃvatsaramupayanti guruṃ vai te bhāramabhinidadhate sa vai gururbhāraḥ śṛṇātyatha ya enaṃ parastātkarmabhirāptvā'vastādupaiti sa vai svasti saṃvatsarasya pāramaśnute||4.13|| (17.7) (134) yadvai caturviṃśaṃ tanmahāvrataṃ bṛhaddivenātra hotā retaḥ siñcati tadado mahāvratīyenāhnā prajanayati saṃvatsaresaṃvatsare vai retaḥ siktaṃ jāyate tasmātsamānaṃ bṛhaddivo niṣkevalyaṃ bhavatyeṣa ha vā enaṃ parastātkarmabhirāptvāvastādupaiti ya evaṃ vidvānetadaharupaiti svasti saṃvatsarasya pāramaśnute ya evaṃ veda yo vai saṃvatsarasyāvāraṃ ca pāraṃ ca veda sa vai svasti saṃvatsarasya pāramaśnute'tirātro vā asya prāyaṇīyo'vāramudayanīyaḥ pāraṃ svasti saṃvatsarasya pāramaśnute ya evaṃ veda yo vai saṃvatsarasyāvarodhanaṃ codrodhanaṃ ca veda sa vai svasti saṃvatsarasya pāramaśnute'tirātro vā asya prāyaṇīyo'varodhanamudayanīya udrodhanaṃ svasti saṃvatsarasya pāramaśnute ya evaṃ veda yo vai saṃvatsarasya prāṇodānau veda sa vai svasti saṃvatsarasya pāramaśnute'tirātro vā asya prāyaṇīyaḥ prāṇa udāna udayanīyaḥ| svasti saṃvatsarasya pāramaśnute ya evaṃ veda ya evaṃ veda
Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.