Angirasasmrti 2

यदि तत्र भवेच्छोकः प्रायश्चित्तं कथं भवेत् । जपित्वा पातमानीयं मुच्यते सर्वकिल्बिषात्

yadi tatra bhavecchokaḥ prāyaścittaṃ kathaṃ bhavet / japitvā pātamānīyaṃ mucyate sarvakilbiṣāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्थिभङ्गं गवां कृत्वा लाङ्गूलच्छेदनं तथा । पातनं चैव शृङ्गस्य मासार्धं यावकं पिबेत्

asthibhaṅgaṃ gavāṃ kṛtvā lāṅgūlacchedanaṃ tathā / pātanaṃ caiva śṛṅgasya māsārdhaṃ yāvakaṃ pibet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न नारिकेलेन न फालकेन न मौञ्जिना नापि च वल्कलेन । एतैश्च गावो न हि बन्धनीया बध्वा तु तिष्ठेत्परशुं प्रगृह्य

na nārikelena na phālakena na mauñjinā nāpi ca valkalena / etaiśca gāvo na hi bandhanīyā badhvā tu tiṣṭhetparaśuṃ pragṛhya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्थिभङ्गे तथा शृङ्गकटिभङ्गे तथैव च । यावज्जीवति षण्मासान् प्रायश्चित्तं न विद्यते

asthibhaṅge tathā śṛṅgakaṭibhaṅge tathaiva ca / yāvajjīvati ṣaṇmāsān prāyaścittaṃ na vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुङ्गभङ्गे ऽस्थिभङ्गे च चर्मनिर्मोचने तथा । दशरात्रं पिबेद्वज्रं यावत्स्वस्ति भवेत्तदा

śruṅgabhaṅge 'sthibhaṅge ca carmanirmocane tathā / daśarātraṃ pibedvajraṃ yāvatsvasti bhavettadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यत्राङ्कनलक्ष्मभ्यां वाहनिर्मोचने तथा । सायं संगोपनार्थं तु न दुष्येद्रोधबन्धयोः

anyatrāṅkanalakṣmabhyāṃ vāhanirmocane tathā / sāyaṃ saṃgopanārthaṃ tu na duṣyedrodhabandhayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यन्त्रेण गोचिकित्सार्थं मूढगर्भविमोचने । यत्ने कृते विपद्येत न दोषस्तत्र विद्यते

yantreṇa gocikitsārthaṃ mūḍhagarbhavimocane / yatne kṛte vipadyeta na doṣastatra vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

औषधं स्नेहमाहारं दद्याद्गोब्राह्मणे हितम् । प्राणिनां प्राणवृत्त्यर्थं प्रायश्चित्तं न विद्यते

auṣadhaṃ snehamāhāraṃ dadyādgobrāhmaṇe hitam / prāṇināṃ prāṇavṛttyarthaṃ prāyaścittaṃ na vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गजे वाजिनि वा व्याघ्रे खड्गे श्याममृगे वृके । सिंहे शुनि वराहे च मयूरे पक्षिणामपि

gaje vājini vā vyāghre khaḍge śyāmamṛge vṛke / siṃhe śuni varāhe ca mayūre pakṣiṇāmapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काके हंसे च गृध्रे च टिट्टिभे खञ्जरीटके । यथा गवि तथा विन्द्याद् भगवान्मनुरब्रवीत्

kāke haṃse ca gṛdhre ca ṭiṭṭibhe khañjarīṭake / yathā gavi tathā vindyād bhagavānmanurabravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मोहाद्विरूढमाचार्यप्रत्यावृत्तौ तु यो द्विजः । प्रायश्चित्तं न मृग्येत शृणु तस्यापि यो विधिः

mohādvirūḍhamācāryapratyāvṛttau tu yo dvijaḥ / prāyaścittaṃ na mṛgyeta śṛṇu tasyāpi yo vidhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विहिहतं यदकामानां कामात्तद्द्विगुणं भवेत् । पश्चात्तु दह्यात्तापेन कृत्वा पापानि मानवः

vihihataṃ yadakāmānāṃ kāmāttaddviguṇaṃ bhavet / paścāttu dahyāttāpena kṛtvā pāpāni mānavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धनत्यागं गृहे कृत्वा सर्वत्यागेन शुध्यति । द्रव्यैर्वा विपुलैर्विप्रान् तोषयेद्यः सुनिश्चितम्

dhanatyāgaṃ gṛhe kṛtvā sarvatyāgena śudhyati / dravyairvā vipulairviprān toṣayedyaḥ suniścitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बालवृद्धाङ्गनानां प्रायश्चित्तम् तन्नार्यः कामतः प्राप्ताः पापमर्धं समादिशेत् । अर्वाक्तु द्वादशादब्दात् पुरुषो ह्यर्धभाग्भवेत्

bālavṛddhāṅganānāṃ prāyaścittam tannāryaḥ kāmataḥ prāptāḥ pāpamardhaṃ samādiśet / arvāktu dvādaśādabdāt puruṣo hyardhabhāgbhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशीतिर्यस्य चापूर्णा वर्षार्धं सकलो विधिः । प्रायश्चित्तस्य ये क्लीबबालवृद्धाङ्गनादयः । तेषु सर्वेषु संचिन्त्य पादमेकं समाचरेत्

aśītiryasya cāpūrṇā varṣārdhaṃ sakalo vidhiḥ / prāyaścittasya ye klībabālavṛddhāṅganādayaḥ / teṣu sarveṣu saṃcintya pādamekaṃ samācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्याङ्गिरसधर्मशास्त्रे हिंसायायश्चित्तकथनं नाम दशमो ऽध्यायः एकादशो ऽध्यायः उपपातकर्मसक्तो गोघ्नो मुञ्जीत यावकम् । अक्षारलवणं रूक्षं षष्ठे काले ऽस्य भोजनम्

ityāṅgirasadharmaśāstre hiṃsāyāyaścittakathanaṃ nāma daśamo 'dhyāyaḥ ekādaśo 'dhyāyaḥ upapātakarmasakto goghno muñjīta yāvakam / akṣāralavaṇaṃ rūkṣaṃ ṣaṣṭhe kāle 'sya bhojanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतावापो वने गोष्ठे चर्मणा तेन संवृतः । द्वौ मासौ स्नानमभ्यङ्गं गोमूत्रेण विधीयते

kṛtāvāpo vane goṣṭhe carmaṇā tena saṃvṛtaḥ / dvau māsau snānamabhyaṅgaṃ gomūtreṇa vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पादशौचक्रिया कार्या अद्भिः कुर्वीत केवलम् । व्रतिवद्धारयेदण्डं समन्त्रां मेखलां तथा

pādaśaucakriyā kāryā adbhiḥ kurvīta kevalam / vrativaddhārayedaṇḍaṃ samantrāṃ mekhalāṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गाश्चैवानुव्रजेन्नित्यं रजस्तासां सदा पिबेत् । तिष्ठन्तीष्वनुतिष्ठेच्च व्रजन्तीष्वप्यनुव्रजेत्

gāścaivānuvrajennityaṃ rajastāsāṃ sadā pibet / tiṣṭhantīṣvanutiṣṭhecca vrajantīṣvapyanuvrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोमतीं च जपेद्विद्वान् ओकारं वेदमेव च

gomatīṃ ca japedvidvān okāraṃ vedameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आतुरामभिशस्तां वा चोरव्याघ्रादिभिर्भयैः । पतितां पङ्कलग्नां वा सर्वप्राणैर्विमोक्षयेत्

āturāmabhiśastāṃ vā coravyāghrādibhirbhayaiḥ / patitāṃ paṅkalagnāṃ vā sarvaprāṇairvimokṣayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उष्णे वर्षति शीते वा मारुते वाति वा भृशम् । न कुर्वीतात्मनस्त्राणं गोरकृत्वा स्वशक्तितः

uṣṇe varṣati śīte vā mārute vāti vā bhṛśam / na kurvītātmanastrāṇaṃ gorakṛtvā svaśaktitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मनो यदि वान्येषां गृहेक्षेत्रे ऽथवा खले । भक्षयन्तीं न कथयेत् पिबन्तं चैव वत्सकम्

ātmano yadi vānyeṣāṃ gṛhekṣetre 'thavā khale / bhakṣayantīṃ na kathayet pibantaṃ caiva vatsakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेन विधिना गोघ्नो यस्तु गा अनुगच्छति । स गोहत्यात्मकात् पापान् मुच्यते नात्र संशयः

anena vidhinā goghno yastu gā anugacchati / sa gohatyātmakāt pāpān mucyate nātra saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋषभैकादशा गाश्च दद्यात्सुचरितव्रतः । अविद्यमाने सर्वस्वं वेदविद्भ्यो निवेदयेत्

ṛṣabhaikādaśā gāśca dadyātsucaritavrataḥ / avidyamāne sarvasvaṃ vedavidbhyo nivedayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतेषां विहितं पुण्यं कृच्छ्रमङ्गिरसा स्वयम् । धर्मविद्भिरनूचानैर् उपपातकनाशनम्

eteṣāṃ vihitaṃ puṇyaṃ kṛcchramaṅgirasā svayam / dharmavidbhiranūcānair upapātakanāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्याङ्गिरसधर्मशास्त्रे गोवधप्रायश्चित्तं नामैकादशो ऽध्यायः द्वादशो ऽध्यायः अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि प्रायश्चित्तविधिं शुभम् । यमधीत्य विमुञ्चन्ति श्रुत्वा स्मृत्वा च वै द्विजाः

ityāṅgirasadharmaśāstre govadhaprāyaścittaṃ nāmaikādaśo 'dhyāyaḥ dvādaśo 'dhyāyaḥ ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi prāyaścittavidhiṃ śubham / yamadhītya vimuñcanti śrutvā smṛtvā ca vai dvijāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रातः स्नात्वा समारम्भं कुर्याज्जप्यं तु नित्यशः

prātaḥ snātvā samārambhaṃ kuryājjapyaṃ tu nityaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सावित्रीं व्याहृतीं वापि जपेदष्टसहस्रकम् । ॐकारमादितः कृत्वा रूपे रूपे तथान्तरम्

sāvitrīṃ vyāhṛtīṃ vāpi japedaṣṭasahasrakam / oṃkāramāditaḥ kṛtvā rūpe rūpe tathāntaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थानं वीरासनं शक्तः कुर्यादासनमेव वा । आसनं शल्यविद्धं स्याद् अमधःशायी भवेत्सदा

sthānaṃ vīrāsanaṃ śaktaḥ kuryādāsanameva vā / āsanaṃ śalyaviddhaṃ syād amadhaḥśāyī bhavetsadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गव्यस्य पयसो ऽलाभे गव्यमेव भवेद्दधि । दध्यभावे भवेत्तक्रं तक्राभावे तु यावकम्

gavyasya payaso 'lābhe gavyameva bhaveddadhi / dadhyabhāve bhavettakraṃ takrābhāve tu yāvakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषामन्यतमं यच्चाप्य् उपपद्येत तत्पिबेत् । गोमूत्रेण तु संयुक्तं यावकं तत्पिबेद्द्विजः

eṣāmanyatamaṃ yaccāpy upapadyeta tatpibet / gomūtreṇa tu saṃyuktaṃ yāvakaṃ tatpibeddvijaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्तु विहितं पुण्यं कृच्छ्रमङ्गिरसा स्वयम् । प्रणवात्त समारम्भो नाम्ना वज्रमिति स्मृतम्

etattu vihitaṃ puṇyaṃ kṛcchramaṅgirasā svayam / praṇavātta samārambho nāmnā vajramiti smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्पातकयुक्तानां प्रायश्चित्तं विधीयते । महापातकसंयुक्ता वर्षैः शुध्यन्ति ते त्रिभिः

etatpātakayuktānāṃ prāyaścittaṃ vidhīyate / mahāpātakasaṃyuktā varṣaiḥ śudhyanti te tribhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोपपातकाश्चिन्त्यास् तथा कालं समादिशेत् । कालस्य तु यथोक्तस्य ब्राह्मणस्तत्र कारणम्

athopapātakāścintyās tathā kālaṃ samādiśet / kālasya tu yathoktasya brāhmaṇastatra kāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणा एव च क्षेत्रं ब्राह्मणा एव दैवतम् । ब्राह्मणानां प्रसादेन सूर्यो दिवि विराजते

brāhmaṇā eva ca kṣetraṃ brāhmaṇā eva daivatam / brāhmaṇānāṃ prasādena sūryo divi virājate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न ब्राह्मणसमं क्षेत्रं न ब्राह्मणसमो ऽनलः । विधिर्न ब्राह्मणादूर्ध्वं न दैवं ब्राह्मणात्परम्

na brāhmaṇasamaṃ kṣetraṃ na brāhmaṇasamo 'nalaḥ / vidhirna brāhmaṇādūrdhvaṃ na daivaṃ brāhmaṇātparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जपतां जुह्वतां चैव यच्छतो च सतामपि । क्षेत्रो ऽग्नेस्तु सुसंभूतो ब्राह्मणो ऽद्य विशिष्यते

japatāṃ juhvatāṃ caiva yacchato ca satāmapi / kṣetro 'gnestu susaṃbhūto brāhmaṇo 'dya viśiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न स्कन्दते न व्यथते न विनश्यति कर्हिचित् । वरिष्ठमग्निहोत्रेभ्थो ब्राह्मणस्य मुखे हुतम्

na skandate na vyathate na vinaśyati karhicit / variṣṭhamagnihotrebhtho brāhmaṇasya mukhe hutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवनापितृभूतानां काचिद्भवति कस्यचित् । ब्राह्मणे देवताः सर्वाः स च सर्वस्य देवता

devanāpitṛbhūtānāṃ kācidbhavati kasyacit / brāhmaṇe devatāḥ sarvāḥ sa ca sarvasya devatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो हि यां देवतामिच्छेद् आराधयितुमव्ययम् । सर्वोपायप्रयत्नेन तोषयेद्ब्राह्मणान् सदा

yo hi yāṃ devatāmicched ārādhayitumavyayam / sarvopāyaprayatnena toṣayedbrāhmaṇān sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समस्तसंपत्समवाप्तिहेतवः समुत्थितापत्कुलक्ष्मकेतवः । अपारसंसारसमुद्रसेतवः पुनन्तु मां ब्राह्मणपादपांसवः

samastasaṃpatsamavāptihetavaḥ samutthitāpatkulakṣmaketavaḥ / apārasaṃsārasamudrasetavaḥ punantu māṃ brāhmaṇapādapāṃsavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.