Āyurvedamahodadhau annapānavidhi 19

॥ इदानीं मद्यगुणाः कथ्यन्ते ॥ संदीपनं मद्यम् अतीव तीक्ष्णं उष्णं च तष्टां (तृष्णा) प्रदपुष्टिदं च । सुस्वादु तिक्तं कटुकं तथाम्लं जम्बूरसं सुस्वदनीयम् एतत्

// idānīṃ madyaguṇāḥ kathyante // saṃdīpanaṃ madyam atīva tīkṣṇaṃ uṣṇaṃ ca taṣṭāṃ (tṛṣṇā) pradapuṣṭidaṃ ca / susvādu tiktaṃ kaṭukaṃ tathāmlaṃ jambūrasaṃ susvadanīyam etat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काप्योपं (?) रसभेदनं बलकरं सश्वासकासापहं वर्ष्ये (वृष्यं) चैव लघूष्णदुष्टजरणं निद्राभिवृद्धिप्रदम् । पित्तासृक्कफसारके च विषमे कार्श्ये तथा पीनसे रूक्षं श्रोत्र (स्रोत) विशोधनं रुचिकरं वातादिसंशोषणम्

kāpyopaṃ (?) rasabhedanaṃ balakaraṃ saśvāsakāsāpahaṃ varṣye (vṛṣyaṃ) caiva laghūṣṇaduṣṭajaraṇaṃ nidrābhivṛddhipradam / pittāsṛkkaphasārake ca viṣame kārśye tathā pīnase rūkṣaṃ śrotra (srota) viśodhanaṃ rucikaraṃ vātādisaṃśoṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृशे स्थूले हितं रूक्षं सूक्ष्मं श्चोतो (स्रोतो) विशोधनम् । वाताश्लेष्महरं पुत्रया (युक्त्या) पीतं विषवद् अन्यथा

kṛśe sthūle hitaṃ rūkṣaṃ sūkṣmaṃ ścoto (sroto) viśodhanam / vātāśleṣmaharaṃ putrayā (yuktyā) pītaṃ viṣavad anyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरुत्व (तद्) दोषजननं नवं जीर्णम् अतो ऽन्यथा । नात्यर्थतीक्ष्णमृद्वल्पसंभारं कलुषं न च । अथ सुराया गुणाः । गुल्मोदरार्शोग्रहणीशोफहृत्स्नेहनी गुरुः । सुरानिलघ्नी मेदो ऽसृक्स्तन्यमूत्रकफाप (व) हा ॥ अथ वारुण्या गुणाः । तद्गुणा वारुणी हृद्या लघुतीक्ष्णा निहन्ति च । शूलकासारुचिश्वासविबन्धाध्मानपीनसान्

gurutva (tad) doṣajananaṃ navaṃ jīrṇam ato 'nyathā / nātyarthatīkṣṇamṛdvalpasaṃbhāraṃ kaluṣaṃ na ca / atha surāyā guṇāḥ / gulmodarārśograhaṇīśophahṛtsnehanī guruḥ / surānilaghnī medo 'sṛkstanyamūtrakaphāpa (va) hā // atha vāruṇyā guṇāḥ / tadguṇā vāruṇī hṛdyā laghutīkṣṇā nihanti ca / śūlakāsāruciśvāsavibandhādhmānapīnasān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ पथ्याबिभीतकसुरा । नात्यर्थं प्रमदा लाघ्व्यां (घ्वी) यथा (पथ्या) वैभीतिकी सुरा

atha pathyābibhītakasurā / nātyarthaṃ pramadā lāghvyāṃ (ghvī) yathā (pathyā) vaibhītikī surā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्रणे पाण्ड्वामये कुष्टे न चात्यर्थं विरुध्यते । अथ यवसुरा । विष्टम्भिनी यवसुरा गुर्वी रूक्षा त्रिदोषला

vraṇe pāṇḍvāmaye kuṣṭe na cātyarthaṃ virudhyate / atha yavasurā / viṣṭambhinī yavasurā gurvī rūkṣā tridoṣalā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ अरिष्टगुणाः । यथाद्रव्यगुणो ऽरिष्टः सर्वमद्यगुणाधिकः । ग्रहणीपाण्दुकुष्ठार्शःशोषशोकोदरज्वरान्

atha ariṣṭaguṇāḥ / yathādravyaguṇo 'riṣṭaḥ sarvamadyaguṇādhikaḥ / grahaṇīpāṇdukuṣṭhārśaḥśoṣaśokodarajvarān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हन्ति गुल्मक्रि(मि) मी लोहः (प्लीह्नः) कषायकटुवातलः । मार्द्वीकं लेखनं हृद्यं नात्युष्णं मधुरं सरम्

hanti gulmakri(mi) mī lohaḥ (plīhnaḥ) kaṣāyakaṭuvātalaḥ / mārdvīkaṃ lekhanaṃ hṛdyaṃ nātyuṣṇaṃ madhuraṃ saram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क (अ)ल्पपित्तानिलं पाण्डुमेहार्शःक्रिमिनाशनम् । (सृष्त) दृष्टिमूत्रस (श) कृद्वातो गौडस् तर्पणदीपनः

ka (a)lpapittānilaṃ pāṇḍumehārśaḥkrimināśanam / (sṛṣta) dṛṣṭimūtrasa (śa) kṛdvāto gauḍas tarpaṇadīpanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भृशोष्णतीक्ष्णरूक्षाम्लं हृद्यं रुचिकरं सरम् ॥ १५ [सिच्!] ॥ दीपनं शिशिरस्पर्शं पाण्डुक्रिमिविनाशनम् । गुडेषु(क्षु) मधुमाध्वीकसूक्तं लघु यथोत्तरम्

bhṛśoṣṇatīkṣṇarūkṣāmlaṃ hṛdyaṃ rucikaraṃ saram // 15 [sic!] // dīpanaṃ śiśirasparśaṃ pāṇḍukrimivināśanam / guḍeṣu(kṣu) madhumādhvīkasūktaṃ laghu yathottaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.