Āyurvedamahodadhau annapānavidhi 2

अथ सेव्यजललक्षणं प्रसन्नं स्वादु हृद्यं च पथ्यं संतर्पणं लघु । एकप्रदेशजं सेव्यं सदा पर्यापितं जलम्

atha sevyajalalakṣaṇaṃ prasannaṃ svādu hṛdyaṃ ca pathyaṃ saṃtarpaṇaṃ laghu / ekapradeśajaṃ sevyaṃ sadā paryāpitaṃ jalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ निशान्ते जलपानगुणाः कासश्वासातिसारज्वरकिटिभकटीकोष्ठपृष्ठग्रहादीन् मूत्रग्राहोदरार्शःश्वयथुकृमिवमीन् कर्णनासाक्षिरोगान् । ये चान्ये वातपित्तक्षयकफजकृता व्याधयः सन्ति जन्तोः तांस् तान् अभ्यासयोगाद् अपहरति पयःपानम् अन्ते निशायाः

atha niśānte jalapānaguṇāḥ kāsaśvāsātisārajvarakiṭibhakaṭīkoṣṭhapṛṣṭhagrahādīn mūtragrāhodarārśaḥśvayathukṛmivamīn karṇanāsākṣirogān / ye cānye vātapittakṣayakaphajakṛtā vyādhayaḥ santi jantoḥ tāṃs tān abhyāsayogād apaharati payaḥpānam ante niśāyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अंभसश् चुलकान् अष्टौ पिबेद् अनुदिनं नरः । नवनागबलो भूत्वा जीवेद् वर्षशतं सुधीः

aṃbhasaś culakān aṣṭau pibed anudinaṃ naraḥ / navanāgabalo bhūtvā jīved varṣaśataṃ sudhīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ घ्राणपीतोदकगुणाः विगतघननिशीथे प्रातर् उत्थाय नित्यं पिबति खलु नरो यो घ्राणरन्ध्रेण वारि । स भवति मतिपूर्णश् चक्षुषा तार्क्ष्ययुक्तो (तुल्यो) वलिपलितविहीनस् सर्वरोगैर् विमुक्तः

atha ghrāṇapītodakaguṇāḥ vigataghananiśīthe prātar utthāya nityaṃ pibati khalu naro yo ghrāṇarandhreṇa vāri / sa bhavati matipūrṇaś cakṣuṣā tārkṣyayukto (tulyo) valipalitavihīnas sarvarogair vimuktaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ नेत्ररक्षायै जलोपयोगविधिः शीताम्बुपूरितमुखः प्रतिवासरं यः कालत्रये ऽपि नयनद्वितयं जलेन । आसिञ्चति ध्रुवम् असौ न कदाचिद् अक्षिरोगव्यथाविधुरतां भजते मनुष्यः

atha netrarakṣāyai jalopayogavidhiḥ śītāmbupūritamukhaḥ prativāsaraṃ yaḥ kālatraye 'pi nayanadvitayaṃ jalena / āsiñcati dhruvam asau na kadācid akṣirogavyathāvidhuratāṃ bhajate manuṣyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नादेयं नवमृद्घटप्रणिहितं सन्तप्तम् अर्कांशुभिः रात्रौ संप्रतिजुष्टम् इन्दुकिरणैर् मन्दानिलान्दोलितम् च्फ़्। राजनिघण्टु १४।५४अब् । शीतं भिन्नमणिप्रभं लघुतया नास्तीति शङ्कावहं पाटल्युत्पलकेतकीसुरभितं संसेवयेद् वारि तत्

nādeyaṃ navamṛdghaṭapraṇihitaṃ santaptam arkāṃśubhiḥ rātrau saṃpratijuṣṭam indukiraṇair mandānilāndolitam cf. Rājanighaṇṭu 14.54ab / śītaṃ bhinnamaṇiprabhaṃ laghutayā nāstīti śaṅkāvahaṃ pāṭalyutpalaketakīsurabhitaṃ saṃsevayed vāri tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रे रे रुद्रजटाटवीपरिसख्यालोलभस्माविलं प्रोन्मञ्जत्सुरसुन्दरीकुचतटस्फारच्छलच्छीकरम् । धाराधौतकरालितांबरतनुं (?) निःशेषपापापहं गाङ्गं तुङ्गतरङ्गभङ्गगहनं पानीयम् आनीयताम् ॥ ४९ ॥ ?

re re rudrajaṭāṭavīparisakhyālolabhasmāvilaṃ pronmañjatsurasundarīkucataṭasphāracchalacchīkaram / dhārādhautakarālitāṃbaratanuṃ (?) niḥśeṣapāpāpahaṃ gāṅgaṃ tuṅgataraṅgabhaṅgagahanaṃ pānīyam ānīyatām // 49 // ?

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ शृतोष्णजलगुणाः पथ्यं दीपनपाचनं लघुतरं सश्वासकासापहं हिक्काध्माननवज्वरामशमनं श्लेष्मापहं वातजित् । संशुद्धोदरवस्तिशुद्धिकरणं हृत्पार्श्वशूलापहं गुल्मारोचकपीनसे निगदितं कण्ठ्यं शृतोष्णं जलम्

atha śṛtoṣṇajalaguṇāḥ pathyaṃ dīpanapācanaṃ laghutaraṃ saśvāsakāsāpahaṃ hikkādhmānanavajvarāmaśamanaṃ śleṣmāpahaṃ vātajit / saṃśuddhodaravastiśuddhikaraṇaṃ hṛtpārśvaśūlāpahaṃ gulmārocakapīnase nigaditaṃ kaṇṭhyaṃ śṛtoṣṇaṃ jalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पित्तोत्तरे पित्तरोगे पित्तासृक्कफपित्तयोः । मूर्छार्छर्दिज्वरे दाहे (तृष्णा) ऋष्मातीसारपीडिते

pittottare pittaroge pittāsṛkkaphapittayoḥ / mūrchārchardijvare dāhe (tṛṣṇā) ṛṣmātīsārapīḍite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धातुक्षीणे विषार्ते च सन्निपाते विशेषतः । शस्तं शोषे ऽक्षिरोगे च शृतं शीतं जलं सदा ॥ ५४ ॥ (३ ?) अथ पानकालभेदेन वारिणो गुणाः छत्रामृतं विषं वज्रं चत्वारो वारिणो गुणाः । भुक्त्वा तदैव प्रत्यूषे अभुक्ते भोजनैः सह

dhātukṣīṇe viṣārte ca sannipāte viśeṣataḥ / śastaṃ śoṣe 'kṣiroge ca śṛtaṃ śītaṃ jalaṃ sadā // 54 // (3 ?) atha pānakālabhedena vāriṇo guṇāḥ chatrāmṛtaṃ viṣaṃ vajraṃ catvāro vāriṇo guṇāḥ / bhuktvā tadaiva pratyūṣe abhukte bhojanaiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजीर्णं जीरयत्य् आशु पीतम् उष्णोदकं निशि । वर्षासु न जलं ग्राह्यं नादेयं बहुदोषकृत्

ajīrṇaṃ jīrayaty āśu pītam uṣṇodakaṃ niśi / varṣāsu na jalaṃ grāhyaṃ nādeyaṃ bahudoṣakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.