Āyurvedamahodadhau annapānavidhi 44

॥ इति सुषेणकृते शिखरिणीवर्गः ॥ अथ व्यञ्जनवर्गः ॥ हिड्गूषणाजाजिमहौषधानि चूर्णीकृतानि त्रिगुणं क्रमाच् च । सदीप्यकं सूरणपूष (?) मांसरसप्रयोगेषु च नित्यम् इष्टम्

// iti suṣeṇakṛte śikhariṇīvargaḥ // atha vyañjanavargaḥ // hiḍgūṣaṇājājimahauṣadhāni cūrṇīkṛtāni triguṇaṃ kramāc ca / sadīpyakaṃ sūraṇapūṣa (?) māṃsarasaprayogeṣu ca nityam iṣṭam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यवानिजीरके तुल्ये तयोर् द्विगुणसूरणम् । ईषत्युष (?) समायुक्तं ततो व्यञ्जनसौरभम्

yavānijīrake tulye tayor dviguṇasūraṇam / īṣatyuṣa (?) samāyuktaṃ tato vyañjanasaurabham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वरोगहरं पथ्यं वातदुर्नामनाशनम् । शुण्ठीमरीचपिप्पल्यः समं नागविचूर्णिताः

sarvarogaharaṃ pathyaṃ vātadurnāmanāśanam / śuṇṭhīmarīcapippalyaḥ samaṃ nāgavicūrṇitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चव्यचित्रककापित्थसारयुक्तं सुसंस्कृतम् । सैन्धवेन ममोपेतं तक्रपीतं च यत्र चित्

cavyacitrakakāpitthasārayuktaṃ susaṃskṛtam / saindhavena mamopetaṃ takrapītaṃ ca yatra cit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद् वै व्यञ्जनं श्रेष्ठं सर्ववातनिवारणम् । महागुल्मप्रशमनं सुषेणेन कृतं नृणाम्

etad vai vyañjanaṃ śreṣṭhaṃ sarvavātanivāraṇam / mahāgulmapraśamanaṃ suṣeṇena kṛtaṃ nṛṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्ववातामये शस्तं नृणां भेषजम् उत्तमम् । ॥ अन्यच् च ॥ मरीचं दीप्यकं शुण्ठी चव्यं चित्रकम् एव च

sarvavātāmaye śastaṃ nṛṇāṃ bheṣajam uttamam / // anyac ca // marīcaṃ dīpyakaṃ śuṇṭhī cavyaṃ citrakam eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिप्पलीपिप्पलीमूलधान्याकाजाजिसैन्धवम् । जीरकं दाडिमं पथ्या चामलं हृद्यगन्धकम्

pippalīpippalīmūladhānyākājājisaindhavam / jīrakaṃ dāḍimaṃ pathyā cāmalaṃ hṛdyagandhakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत् कल्पसमं मिश्रं पक्त्वा तक्रे सपिण्डके । वातश्लेष्महरा हृद्या परमा रुचिवर्धिनी

etat kalpasamaṃ miśraṃ paktvā takre sapiṇḍake / vātaśleṣmaharā hṛdyā paramā rucivardhinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आमातीसारशूलघ्नी वातगुल्मनिकृन्तनी । कासश्वासहरा चोग्रा मन्दा मेदायिनी (?) परा । उक्ता चैव सदा पथ्या सोत्तमा कठिना स्मृता

āmātīsāraśūlaghnī vātagulmanikṛntanī / kāsaśvāsaharā cogrā mandā medāyinī (?) parā / uktā caiva sadā pathyā sottamā kaṭhinā smṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्वथिका ॥ मरिचजरणशुण्ठीं पिप्पलीमूलचव्यं दहनरुचकधान्यं पिप्पली सैन्धवं च । अत्रपकपित्थसारं दाडिमिकाजि (?) हिंगुर् युवतिकरसुपक्वं आमलक्यं सुतक्रम्

kvathikā // maricajaraṇaśuṇṭhīṃ pippalīmūlacavyaṃ dahanarucakadhānyaṃ pippalī saindhavaṃ ca / atrapakapitthasāraṃ dāḍimikāji (?) hiṃgur yuvatikarasupakvaṃ āmalakyaṃ sutakram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरति पवनमाद्यं श्लेष्मदाहं सकृच्छ्रं अरुचिजठरशूलं चामवातातिसारम् । विदितसकलवेद्यो वैद्यराजः सुषेणोः विरचयति कपित्थव्यञ्जनं राजगोप्यम्

harati pavanamādyaṃ śleṣmadāhaṃ sakṛcchraṃ arucijaṭharaśūlaṃ cāmavātātisāram / viditasakalavedyo vaidyarājaḥ suṣeṇoḥ viracayati kapitthavyañjanaṃ rājagopyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

॥ अन्यच् च ॥ त्रिकटुकम् अजमोदा सैन्धवं जीरके द्वे करमथितकपित्थं चित्रकं पिप्पली च । समधृतकृतचूर्णे तत्र संयोजितव्यं क्वथितम् इह समानं योजितं रामठेन

// anyac ca // trikaṭukam ajamodā saindhavaṃ jīrake dve karamathitakapitthaṃ citrakaṃ pippalī ca / samadhṛtakṛtacūrṇe tatra saṃyojitavyaṃ kvathitam iha samānaṃ yojitaṃ rāmaṭhena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतलवणसुधान्यं मातुलुङ्गस्य सारं कफपवनविकारे सर्वदा व्यञ्जनं स्यात् । वाते ऽग्निमान्द्ये ऽपि च शूलमान्द्ये मूर्छां निगृह्णाति चिरप्रवृद्धाम् ॥ सुषेणदेवेन कृता रसाला सुसौरभा रोगहरापि पथ्या

kṛtalavaṇasudhānyaṃ mātuluṅgasya sāraṃ kaphapavanavikāre sarvadā vyañjanaṃ syāt / vāte 'gnimāndye 'pi ca śūlamāndye mūrchāṃ nigṛhṇāti cirapravṛddhām // suṣeṇadevena kṛtā rasālā susaurabhā rogaharāpi pathyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.