Library·Āpastambadharmasūtra·1·1.3

Āpastambadharmasūtra 1.3

श्रावण्यां पौर्णमास्याम् अध्यायम् उपाकृत्य मासं प्रदोषे न-अधीयीत ।

śrāvaṇyāṃ paurṇamāsyām adhyāyam upākṛtya māsaṃ pradoṣe na-adhīyīta /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैष्यां पौर्णमास्यां रोहिण्यां वा विरमेत् ।

taiṣyāṃ paurṇamāsyāṃ rohiṇyāṃ vā viramet /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्धपञ्चमांश् चतुरो मासान् इत्य् एके ।

ardhapañcamāṃś caturo māsān ity eke /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निगमेष्व् अध्ययनं वर्जयेत् ।

nigameṣv adhyayanaṃ varjayet /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आनडुहेन वा शकृत्पिण्डेन-उपलिप्ते ऽअधीयीत ।

ānaḍuhena vā śakṛt.piṇḍena-upalipte 'adhīyīta /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्मशाने सर्वतः शम्याप्रासात् ।

śmaśāne sarvataḥ śamyā.prāsāt /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रामेण-अध्यवसिते क्षेत्रेण वा न-अनध्यायः ।

grāmeṇa-adhyavasite kṣetreṇa vā na-anadhyāyaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञायमाने तु तस्मिन्न् एव देशे न-अधीयीत ।

jñāyamāne tu tasminn eva deśe na-adhīyīta /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्मशानवच्-शूद्रपतितौ ।

śmaśānavac-śūdra.patitau /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समानअगार इत्य् एके ।

samāna.agāra ity eke /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूद्रायां तु प्रेक्षणप्रतिप्रेक्षणयोर् एव-अनध्यायः ।

śūdrāyāṃ tu prekṣaṇa.pratiprekṣaṇayor eva-anadhyāyaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा-अन्यस्यां स्त्रियां वर्णव्यतिक्रान्तायां मैथुने ।

tathā-anyasyāṃ striyāṃ varṇa.vyatikrāntāyāṃ maithune /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्म-अध्येष्यमाणो मलवद्वाससा-इच्छन् संभाषितुं ब्राह्मणेन संभाष्य तया संभाषेत । संभाष्य तु ब्राह्मणेन-एव संभाष्य-अधीयीत । एवं तस्याः प्रजानिःश्रेयसम् ॥

brahma-adhyeṣyamāṇo malavad.vāsasā-icchan saṃbhāṣituṃ brāhmaṇena saṃbhāṣya tayā saṃbhāṣeta / saṃbhāṣya tu brāhmaṇena-eva saṃbhāṣya-adhīyīta / evaṃ tasyāḥ prajā.niḥśreyasam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तःशवम् ।

antaḥ.śavam /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तश्चाण्डालम् ।

antaś.cāṇḍālam /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिनिर्हृतानां# तु सीम्न्य् अनध्यायः । ( क् अभिनिस्सृतानां, इन् वरिअन्त् अभिनिर्हृतानां )

abhinirhṛtānāṃ# tu sīmny anadhyāyaḥ / ( K abhinissṛtānāṃ, in variant abhinirhṛtānāṃ )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संदर्शने च-अरण्ये ।

saṃdarśane ca-araṇye /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् अहर् आगतेषु च ग्रामं बाह्येषु ।

tad ahar āgateṣu ca grāmaṃ bāhyeṣu /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि सत्सु ।

api satsu /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संधावनुस्तनिते रात्रिम् ।

saṃdhāvanu.stanite rātrim /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वप्नपर्यान्तं विद्युति ।

svapna.paryāntaṃ vidyuti /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपव्युषं यावता वा कृष्णां रोहिणीम् इति शम्याप्रासाद् विजानीयाद् एतस्मिन् काले विद्योतमाने सप्रदोषम् अहर् अनध्यायः ।

upavyuṣaṃ yāvatā vā kṛṣṇāṃ rohiṇīm iti śamyā.prāsād vijānīyād etasmin kāle vidyotamāne sa.pradoṣam ahar anadhyāyaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दह्रे ऽअपररात्रे स्तनयित्नुना ।

dahre 'apararātre stanayitnunā /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्ध्वम् अर्धरात्राद् इत्य् एके ।

ūrdhvam ardharātrād ity eke /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गवां च-अवरोधे ।

gavāṃ ca-avarodhe /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वध्यानां च यावता हन्यन्ते ।

vadhyānāṃ ca yāvatā hanyante /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृष्ठआरूढः पशूनां न-अधीयीत ।

pṛṣṭha.ārūḍhaḥ paśūnāṃ na-adhīyīta /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहोरात्राव् अमावास्यासु ।

ahorātrāv amāvāsyāsu /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चातुर्मासीषु च ।

cāturmāsīṣu ca /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैरमणो गुरुष्व् अष्टाक्य औपाकरण इति त्र्यहाः ।

vairamaṇo guruṣv aṣṭākya aupākaraṇa iti try.ahāḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा संबन्धेषु ज्ञातिषु ।

tathā saṃbandheṣu jñātiṣu /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातरि पितर्य् आचार्य इति द्वादशअहाः ।

mātari pitary ācārya iti dvādaśa.ahāḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषु च-उदकौपस्पर्शनं तावन्तं कालम् ।

teṣu ca-udaka.upasparśanaṃ tāvantaṃ kālam /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुभाविनां च परिवापनम् ।

anubhāvināṃ ca parivāpanam /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न समावृत्ता वपेरन्न् अन्यत्र विहाराद् इत्य् एके ।

na samāvṛttā vaperann anyatra vihārād ity eke /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ-अपि ब्राह्मणम्, रिक्तो वा एषो ऽअनपिहितो यन् मुण्डस् तस्य-एतद् अपिधानं यच्-शिखा-इति ।

atha-api brāhmaṇam, rikto vā eṣo 'anapihito yan muṇḍas tasya-etad apidhānaṃ yac-śikhā-iti /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्रेषु तु वचनाद् वपनं शिखायाः ।

satreṣu tu vacanād vapanaṃ śikhāyāḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आचार्ये त्रीन् अहोरात्रान् इत्य् एके ।

ācārye trīn ahorātrān ity eke /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रोत्रियसंस्थायाम् अपरिसंवत्सरायाम् एकाम् ।

śrotriya.saṃsthāyām aparisaṃvatsarāyām ekām /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सब्रह्मचारिणि-इत्य् एके ।

sa.brahmacāriṇi-ity eke /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रोत्रियअभ्यागमे ऽअधिजिगांसमानो ऽअधीयानो वा-।अनुज्ञाप्य-[अधीयीत ।

śrotriya.abhyāgame 'adhijigāṃsamāno 'adhīyāno vā-/anujñāpya-[adhīyīta /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अध्यापयेद् वा ।

adhyāpayed vā /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरुसंनिधौ च-अधीहि भो इत्य् उक्त्वा-[अधीयीत ।

guru.saṃnidhau ca-adhīhi bho ity uktvā-[adhīyīta /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अध्यापयेद् वा ।

adhyāpayed vā /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उभयत उपसंग्रहणम् अधिजिगांसमानस्य-अधीत्य च ।

ubhayata upasaṃgrahaṇam adhijigāṃsamānasya-adhītya ca /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधीयानेषु वा यत्र-अन्यो व्यवेयाद् एतम् एव शब्दम् उत्सृज्य-अधीयीत ।

adhīyāneṣu vā yatra-anyo vyaveyād etam eva śabdam utsṛjya-adhīyīta /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वगर्दभनादाः सलावृक्येकसृकौलूकशब्दाः सर्वे वादित्रशब्दा रोदनगीतसामशब्दाश् च ।

śva.gardabha.nādāḥ salāvṛky.ekasṛka.ulūka.śabdāḥ sarve vāditra.śabdā rodana.gīta.sāma.śabdāś ca /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शाखान्तरे च साम्नाम् अनध्यायः ।

śākhāntare ca sāmnām anadhyāyaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषु च शब्दकर्मसु यत्र संसृज्येरन् ।

sarveṣu ca śabda.karmasu yatra saṃsṛjyeran /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छर्दयित्वा स्वप्नअन्तम् ।

chardayitvā svapna.antam /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्पिर् वा प्राश्य ।

sarpir vā prāśya /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूतीगन्धः# । ( क् पूति।- )

pūtī.gandhaḥ# / ( K pūti.- )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुक्तं च-आत्मसंयुक्तम् ।

śuktaṃ ca-ātma.saṃyuktam /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रदोषे च भुक्त्वा# । ( क् अद्द्स् न-अधीयीत )

pradoṣe ca bhuktvā# / ( K adds na-adhīyīta )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रोदकयोश् च पाण्योः ।

prodakayoś ca pāṇyoḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रेतसंकॢप्तं च-अन्नं भुक्त्वा सप्रदोषम् अहर् अनध्यायः ।

preta.saṃkḷptaṃ ca-annaṃ bhuktvā sa.pradoṣam ahar anadhyāyaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आ च विपाकात् ।

ā ca vipākāt /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्राद्धेन तु पर्यवदध्यात् ।

aśrāddhena tu paryavadadhyāt /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काण्डौपाकरणे च-अमातृकस्य ।

kāṇḍa.upākaraṇe ca-amātṛkasya /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काण्डसमापने च-अपितृकस्य ।

kāṇḍasamāpane ca-apitṛkasya /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनुष्यप्रकृतीनां च देवानां यज्ञे भुक्त्वा-इत्य् एके ॥

manuṣya.prakṛtīnāṃ ca devānāṃ yajñe bhuktvā-ity eke //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पर्युषितैस् तण्डुलैर् आममांसेन च न-अनध्यायाः# । ( क् अनध्यायः )

paryuṣitais taṇḍulair āma.māṃsena ca na-anadhyāyāḥ# / ( K anadhyāyaḥ )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा-ओषधिवनस्पतिमूलफलैः ।

tathā-oṣadhi.vanaspati.mūla.phalaiḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत् काण्डम् उपाकुर्वीत यस्य च-अनुवाक्यं कुर्वीत न तत् तद् अहर् अधीयीत ।

yat kāṇḍam upākurvīta yasya ca-anuvākyaṃ kurvīta na tat tad ahar adhīyīta /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपाकरणसमापनयोश् च पारायणस्य तां विद्याम् ।

upākaraṇa.samāpanayoś ca pārāyaṇasya tāṃ vidyām /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वायुर् घोषवान् भूमौ वा तृण संवाहो वर्षति वा यत्र धाराः [प्रवहेत् ।

vāyur ghoṣavān bhūmau vā tṛṇa saṃvāho varṣati vā yatra dhārāḥ [pravahet /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रामआरण्ययोश् च सन्धौ ।

grāma.āraṇyayoś ca sandhau /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महापथे च ।

mahāpathe ca /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विप्रोष्य च समध्ययनं तद् अहः । ( ९+१०+११ = क् ९ )

viproṣya ca samadhyayanaṃ tad ahaḥ / ( 9+10+11 = K 9 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वैरिकर्मसु च । ( = क् १० )

svairi.karmasu ca / ( = K 10 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा पाद#१।प्रक्षालनौत्सादनाअनुलेपनाणि#२-इति । ( = क् ११, १:हस्त, २:अनुलेखणानि )

yathā pāda#1.prakṣālana.utsādanā.anulepanāṇi#2-iti / ( = K 11, 1:hasta, 2:anulekhaṇāni )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावन्तं कालं न-अधीयीत-अध्यापयेद् वा । ( = क् १२ )

tāvantaṃ kālaṃ na-adhīyīta-adhyāpayed vā / ( = K 12 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्ध्योः । ( = क् १३ )

sandhyoḥ / ( = K 13 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा वृक्षम् आरूढः ।

tathā vṛkṣam ārūḍhaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्सु च-अवगाढः ।

apsu ca-avagāḍhaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नक्तं च-अपावृते । ( १६+१७+१८ = क् १४ तथा वृक्षम् आरूढो ऽअप्सु च-अवगाढो नक्तं च-अपावृते )

naktaṃ ca-apāvṛte / ( 16+17+18 = K 14 tathā vṛkṣam ārūḍho 'apsu ca-avagāḍho naktaṃ ca-apāvṛte )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिवा च-[अपिहिते । ( = क् १५, पिहिते इन्स्तेअद् ओफ़् अपिहिते )

divā ca-[apihite / ( = K 15, pihite instead of apihite )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

[अविहितम् अनुवाकअध्ययनम् आषाढवासन्तिकयोः । ( = क् १६ )

[avihitam anuvāka.adhyayanam āṣāḍha.vāsantikayoḥ / ( = K 16 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यप्रश्नस्य च-अविधिना । ( = क् १७ )

nitya.praśnasya ca-avidhinā / ( = K 17 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य विधिः । ( = क् १८ )

tasya vidhiḥ / ( = K 18 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

[अकृतप्रातराश उदकअन्तं [गत्वा [प्रयतः शुचौ देशे ऽअधीयीत यथाअध्यायम् [उत्सृजन् वाचा । ( = क् १९ )

[akṛta.prātarāśa udaka.antaṃ [gatvā [prayataḥ śucau deśe 'adhīyīta yathā.adhyāyam [utsṛjan vācā / ( = K 19 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनसा च-अनध्याये । ( क् = २० )

manasā ca-anadhyāye / ( K = 20 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्युति च-अभ्यग्रायां स्तनयित्नाव् अप्रायत्ये प्रेतअन्ने नीहारे च मानसं [परिचक्षते । ( क् = २१ )

vidyuti ca-abhyagrāyāṃ stanayitnāv aprāyatye preta.anne nīhāre ca mānasaṃ [paricakṣate / ( K = 21 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्राद्धभोजन एव-एके । ( = क् २२ )

śrāddha.bhojana eva-eke / ( = K 22 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्युत्स्तनयित्नुर् वृष्टिश् च-अपर्तौ यत्र [संनिपतेयुस् त्र्यहम् अनध्यायः । ( = क् २३ )

vidyut.stanayitnur vṛṣṭiś ca-apartau yatra [saṃnipateyus try.aham anadhyāyaḥ / ( = K 23 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावद् भूमिर् व्युदका-इत्य् एके । ( = क् २४ )

yāvad bhūmir vyudakā-ity eke / ( = K 24 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकेन द्वाभ्यां वा-एतेषाम् आकालम् । ( = क् २५ )

ekena dvābhyāṃ vā-eteṣām ā.kālam / ( = K 25 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्याचन्द्रमसोर् ग्रहणे भूमिचले ऽअपस्वान उल्कायाम् अग्न्युत्पाते च सर्वासां विद्यानां सार्वकालिकम् आकालम् । ( = क् २६ )

sūryā.candramasor grahaṇe bhūmi.cale 'apasvāna ulkāyām agny.utpāte ca sarvāsāṃ vidyānāṃ sārvakālikam ā.kālam / ( = K 26 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्रं च-अपर्तौ सूर्याचन्द्रमसोः परिवेष इन्द्रधनुः प्रतिसूर्यमत्स्यश् च वाते पूतीगन्धे#१ नीहारे च सर्वेष्व् एतेषु तावन्तं#२ कालम् । ( = क् २७, १:पूति।--, २:तावत् )

abhraṃ ca-apartau sūryā.candramasoḥ pariveṣa indradhanuḥ pratisūrya.matsyaś ca vāte pūtī.gandhe#1 nīhāre ca sarveṣv eteṣu tāvantaṃ#2 kālam / ( = K 27, 1:pūti.--, 2:tāvat )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुहूर्तं [विरते वाते । ( = क् २८ )

muhūrtaṃ [virate vāte / ( = K 28 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सलावृक्याम् एकसृक इति स्वप्नपर्यान्तम् । ( = क् २९, --।पर्यन्तम् इन्स्तेअद् ओफ़् --।पर्यान्तम् )

salāvṛkyām ekasṛka iti svapna.paryāntam / ( = K 29, --.paryantam instead of --.paryāntam )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नक्तं च-अरण्ये ऽअनग्नाव् अहिरण्ये वा । ( = क् ३० )

naktaṃ ca-araṇye 'anagnāv ahiraṇye vā / ( = K 30 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

[अननूक्तं च-अपर्तौ छन्दसो न-[अधीयीत । ( = क् ३१ )

[ananūktaṃ ca-apartau chandaso na-[adhīyīta / ( = K 31 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रदोषे च । ( = क् ३२ )

pradoṣe ca / ( = K 32 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सार्वकालिकम् [आम्नातम् । ( = क् ३३ )

sārvakālikam [āmnātam / ( = K 33 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

[यथाउक्तम् अन्यद् अतः परिषत्सु । ( = क् ३४ )

[yathā.uktam anyad ataḥ pariṣatsu / ( = K 34 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.