Library·Āpastambadharmasūtra·1·1.4

Āpastambadharmasūtra 1.4

तपः स्वाध्याय इति ब्राह्मणम् ।

tapaḥ svādhyāya iti brāhmaṇam /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र [श्रूयते । स यदि [तिष्ठन्न् [आसीनः [शयानो वा स्वाध्यायम् [अधीते तप एव तत् [तप्यते तपो हि स्वाध्याय इति ।

tatra [śrūyate / sa yadi [tiṣṭhann [āsīnaḥ [śayāno vā svādhyāyam [adhīte tapa eva tat [tapyate tapo hi svādhyāya iti /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ-अपि वाजसनेयिब्राह्मणम् । ब्रह्मयज्ञो ह वा एष यत् स्वाध्यायस् तस्य-एते वषट्कारा* यत् स्तनयति यद् विद्योतते यद्

atha-api vājasaneyi.brāhmaṇam / brahma.yajño ha vā eṣa yat svādhyāyas tasya-ete vaṣaṭ.kārā* yat stanayati yad vidyotate yad

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य शाखाअन्तरे वाक्यसमाप्तिः ।

tasya śākhā.antare vākya.samāptiḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यदि वातो#१ वा#१ [वायात् [स्तनयेद् वा [विद्योतेत वा-[अवस्फूर्जेद् वा-एकां वा-ऋचम् एकं वा यजुर् एकं वा साम-[अभिव्याहरेद् भूर् भुवः सुवः सत्यं तपः श्रद्धायां [जुहोमि-इति वा-एतत् । तेनो ह-एव#२-अस्य-एतद् अहः स्वाध्याय [उपात्तो [भवति । ( क् १:वा वातो इन्स्तेअद् ओफ़् वातो वा, २:तेन-ऊह-एव इन्स्तेअद् ओफ़् तेनो ह-एव )

atha yadi vāto#1 vā#1 [vāyāt [stanayed vā [vidyoteta vā-[avasphūrjed vā-ekāṃ vā-ṛcam ekaṃ vā yajur ekaṃ vā sāma-[abhivyāhared bhūr bhuvaḥ suvaḥ satyaṃ tapaḥ śraddhāyāṃ [juhomi-iti vā-etat / teno ha-eva#2-asya-etad ahaḥ svādhyāya [upātto [bhavati / ( K 1:vā vāto instead of vāto vā, 2:tena-ūha-eva instead of teno ha-eva )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं सत्य् आर्यसमयेन-[अविप्रतिषिद्धम् ।

evaṃ saty ārya.samayena-[avipratiṣiddham /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अध्यायअनध्यायं ह्य् [उपदिशन्ति । तद् अनर्थकं [स्याद् वाजसनेयिब्राह्मणं चेद् [अवेक्षेत ।

adhyāya.anadhyāyaṃ hy [upadiśanti / tad anarthakaṃ [syād vājasaneyi.brāhmaṇaṃ ced [avekṣeta /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आर्यसमयो ह्य् अगृह्यमानकारणः ।

ārya.samayo hy agṛhyamāna.kāraṇaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्यां प्रत्य् अनध्यायः [श्रूयते न कर्मयोगे मन्त्राणाम् ।

vidyāṃ praty anadhyāyaḥ [śrūyate na karma.yoge mantrāṇām /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मण।[उक्ता विधयस् तेषाम् [उत्सन्नाः पाठाः प्रयोगाद् [अनुमीयन्ते ।

brāhmaṇa.[uktā vidhayas teṣām [utsannāḥ pāṭhāḥ prayogād [anumīyante /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र तु प्रीतिउपलब्धितः प्रवृत्तिर् न तत्र शास्त्रम् [अस्ति ।

yatra tu prīti.upalabdhitaḥ pravṛttir na tatra śāstram [asti /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् [अनुवर्तमानो नरकाय [राध्यति ।

tad [anuvartamāno narakāya [rādhyati /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ ब्राह्मण।[उक्ता विधयः ।

atha brāhmaṇa.[uktā vidhayaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां महायज्ञा महासत्त्राणि-इति संस्तुतिः ।

teṣāṃ mahā.yajñā mahā.sattrāṇi-iti saṃstutiḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहर् अहर् भूतबलिर् मनुष्येभ्यो यथाशक्ति दानम् ।

ahar ahar bhūta.balir manuṣyebhyo yathā.śakti dānam /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवेभ्यः स्वाहाकार आ काष्ठात् , पितृभ्यः स्वधाकार आ-उदपात्रात् स्वाध्याय इति ।

devebhyaḥ svāhā.kāra ā kāṣṭhāt , pitṛbhyaḥ svadhā.kāra ā-uda.pātrāt svādhyāya iti /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

[हृष्टो [दर्पति [दृप्तो धर्मम् [अतिक्रामति धर्मअतिक्रमे खलु पुनर् नरकः ।

[hṛṣṭo [darpati [dṛpto dharmam [atikrāmati dharma.atikrame khalu punar narakaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न [समावृत्ते समादेशो [विद्यते ।

na [samāvṛtte samādeśo [vidyate /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ॐकारः स्वर्गद्वारं तस्माद् ब्रह्म-[अध्येष्यमाण एतदादि [प्रतिपद्येत ।

oṃ.kāraḥ svarga.dvāraṃ tasmād brahma-[adhyeṣyamāṇa etad.ādi [pratipadyeta /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विकथां च-अन्यां [कृत्वा-एवं लौकिक्या वाचा [व्यावर्तते ब्रह्म।

vikathāṃ ca-anyāṃ [kṛtvā-evaṃ laukikyā vācā [vyāvartate brahma/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यज्ञेषु च-एतदादयः प्रसवाः।

yajñeṣu ca-etad.ādayaḥ prasavāḥ/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोके च भूतिकर्मस्व् एतदादीन्य् एव वाक्यानि [स्युर् यथा पुण्यअहं स्वस्तिऋद्धिम् इति ।

loke ca bhūti.karmasv etad.ādīny eva vākyāni [syur yathā puṇya.ahaṃ svasti.ṛddhim iti /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न-असमयेन कृच्छ्रं [कुर्वीत त्रिःश्रावणं त्रिःसहवचनम् इति [परिहाप्य ।

na-asamayena kṛcchraṃ [kurvīta triḥśrāvaṇaṃ triḥsahavacanam iti [parihāpya /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविचिकित्सा यावद् ब्रह्म [निगन्तव्यम् इति हारीतः ।

avicikitsā yāvad brahma [nigantavyam iti hārītaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न बहिर्वेदे गतिर् [विद्यते ।

na bahir.vede gatir [vidyate /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

[समादिष्टम् [अध्यापयन्तं यावद् अध्ययनम् [उपसंगृह्णीयात् ।

[samādiṣṭam [adhyāpayantaṃ yāvad adhyayanam [upasaṃgṛhṇīyāt /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यम् [अर्हन्तम् इत्य् एके ।

nityam [arhantam ity eke /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न गतिर् [विद्यते ।

na gatir [vidyate /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृद्धानां तु ।

vṛddhānāṃ tu /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मणि मिथो विनियोगे न गतिर् [विद्यते ।

brahmaṇi mitho viniyoge na gatir [vidyate /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्म [वर्धत इत्य् [उपदिशन्ति ।

brahma [vardhata ity [upadiśanti /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निवेशे [वृत्ते संवत्सरे संवत्सरे द्वौ द्वौ मासौ [समाहित आचार्यकुले [वसेद् भूयः [श्रुतम्# [इच्छन्न् इति श्वेतकेतुः ।

niveśe [vṛtte saṃvatsare saṃvatsare dvau dvau māsau [samāhita ācārya.kule [vased bhūyaḥ [śrutam# [icchann iti śvetaketuḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतेन ह्य् अहं योगेन भूयः पूर्वस्मात् कालात्-श्रुतम् [अकुर्वि-इति । ( क् श्रुतिम् )

etena hy ahaṃ yogena bhūyaḥ pūrvasmāt kālāt-śrutam [akurvi-iti / ( K śrutim )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्-शास्त्रैर् [विप्रतिषिद्धम् ।

tat-śāstrair [vipratiṣiddham /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निवेशे हि [वृत्ते नैयमिकानि [श्रूयन्ते ।

niveśe hi [vṛtte naiyamikāni [śrūyante /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निहोत्रम् अतिथयः ।

agnihotram atithayaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यच् च-अन्यद् एवं [युक्तम् । ( १+२ = क् १ )

yac ca-anyad evaṃ [yuktam / ( 1+2 = K 1 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अध्ययनअर्थेन यं [चोदयेन् न च-एनं [प्रत्याचक्षीत । ( = क् २ )

adhyayana.arthena yaṃ [codayen na ca-enaṃ [pratyācakṣīta / ( = K 2 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च-अस्मिन् दोषं [पश्येत् । ( = क् ३ )

na ca-asmin doṣaṃ [paśyet / ( = K 3 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदृच्छायाम् [असंवृत्तौ गतिर् एव तस्मिन् । ( = क् ४ )

yad.ṛcchāyām [asaṃvṛttau gatir eva tasmin / ( = K 4 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातरि पितर्य् आचार्यवत्-शुश्रूषा । ( = क् ५ )

mātari pitary ācāryavat-śuśrūṣā / ( = K 5 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समावृत्तेन सर्वे गुरव [उपसंग्राह्याः । ( = क् ६ )

samāvṛttena sarve gurava [upasaṃgrāhyāḥ / ( = K 6 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

[प्रोष्य च समागमे । ( = क् ७ )

[proṣya ca samāgame / ( = K 7 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रातृषु भगिनीषु च यथापूर्वम् उपसंग्रहणम् । ( = क् ८ )

bhrātṛṣu bhaginīṣu ca yathā.pūrvam upasaṃgrahaṇam / ( = K 8 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्या च पूजा यथाउपदेशम् । ( = क् ९ )

nityā ca pūjā yathā.upadeśam / ( = K 9 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋत्विक्श्वशुरपितृव्यमातुलान् अवरवयसः [प्रत्युत्थाय-[अभिवदेत् । ( = क् १० )

ṛtvik.śvaśura.pitṛvya.mātulān avara.vayasaḥ [pratyutthāya-[abhivadet / ( = K 10 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तूष्णीं वा-[उपसंगृह्णीयात् । ( = क् ११ )

tūṣṇīṃ vā-[upasaṃgṛhṇīyāt / ( = K 11 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

(श्) दशवर्षं पौरसख्यं पञ्चवर्षं तु चारणम् । त्रिवर्षपूर्वः श्रोत्रियः अभिवादनम् [अर्हति ॥( = क् १२ )

(ś) daśa.varṣaṃ paura.sakhyaṃ pañca.varṣaṃ tu cāraṇam / tri.varṣa.pūrvaḥ śrotriyaḥ abhivādanam [arhati //( = K 12 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

[ज्ञायमाने वयोविशेषे वृद्धतराय-[अभिवाद्यम् । ( = क् १३ )

[jñāyamāne vayo.viśeṣe vṛddhatarāya-[abhivādyam / ( = K 13 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषमगताय-अगुरवे न-[अभिवाद्यम् । ( = क् १४ )

viṣama.gatāya-agurave na-[abhivādyam / ( = K 14 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

[अन्वारुह्य वा-अभिवादयीत । ( = क् १५ )

[anvāruhya vā-abhivādayīta / ( = K 15 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वत्र तु [प्रत्युत्थाय-अभिवादनम् । ( = क् १६ )

sarvatra tu [pratyutthāya-abhivādanam / ( = K 16 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

[अप्रयतेन न-[अभिवाद्यम् ।

[aprayatena na-[abhivādyam /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा-अप्रयताय ।

tathā-aprayatāya /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्रयतश् च न [प्रत्यभिवदेत् । ( १८+१९+२० = क् १७ )

aprayataś ca na [pratyabhivadet / ( 18+19+20 = K 17 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पतिवयसः स्त्रियः । ( = क् १८ )

pati.vayasaḥ striyaḥ / ( = K 18 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न सौपानह्।[वेष्टितशिरा [अवहितपाणिर् वा-[अभिवादयीत । ( = क् १९ )

na sa.upānah.[veṣṭita.śirā [avahita.pāṇir vā-[abhivādayīta / ( = K 19 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वनाम्ना स्त्रियो राजन्यवैश्यौ च न नाम्ना । ( = क् २० )

sarva.nāmnā striyo rājanya.vaiśyau ca na nāmnā / ( = K 20 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातरम् आचार्यदारं च-इत्य् एके । ( = क् २१ )

mātaram ācārya.dāraṃ ca-ity eke / ( = K 21 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

(श्) दशवर्षश् च ब्राह्मणः शतवर्षश् च क्षत्रियः । पितापुत्रौ स्म तौ [विद्धि तयोस् तु ब्राह्मणः पिता ॥( = क् २२ )

(ś) daśa.varṣaś ca brāhmaṇaḥ śata.varṣaś ca kṣatriyaḥ / pitā.putrau sma tau [viddhi tayos tu brāhmaṇaḥ pitā //( = K 22 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुशलम् अवरवयसं वयस्यं वा [पृच्छेत् । ( = क् २३ )

kuśalam avara.vayasaṃ vayasyaṃ vā [pṛcchet / ( = K 23 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनामयं क्षत्रियम् । ( = क् २४ )

anāmayaṃ kṣatriyam / ( = K 24 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

[अनष्टं वैश्यम् । ( = क् २५ )

[anaṣṭaṃ vaiśyam / ( = K 25 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आरोग्यं शूद्रम् । ( = क् २६ )

ārogyaṃ śūdram / ( = K 26 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न-असंभाष्य श्रोत्रियं [व्यतिव्रजेत् । ( क् = २७ )

na-asaṃbhāṣya śrotriyaṃ [vyativrajet / ( K = 27 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरण्ये च स्त्रियम् । ( = क् २८ )

araṇye ca striyam / ( = K 28 )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.