Library·Āpastambadharmasūtra·2·2.3

Āpastambadharmasūtra 2.3

जातिआचारसंशये धर्मअर्थम् [आगतम् अग्निम् [उपसमाधाय जातिम् आचारं च पृच्छेत् ।

jāti.ācāra.saṃśaye dharma.artham [āgatam agnim [upasamādhāya jātim ācāraṃ ca pṛcchet /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साधुतां चेत् [प्रतिजानीते ऽअग्निर् उपद्रष्टा वायुर् उपश्रोता-आदित्यो ऽअनुख्याता साधुतां#१ [प्रतिजानीते साधु-अस्मा [अस्तु वितथ एष एनस इत्य् [उक्त्वा [शास्तुं [प्रतिपद्येत#२ । ( क् १:इन्सेत्स् चेत्, २:प्रतिपद्यते )

sādhutāṃ cet [pratijānīte 'agnir upadraṣṭā vāyur upaśrotā-ādityo 'anukhyātā sādhutāṃ#1 [pratijānīte sādhu-asmā [astu vitatha eṣa enasa ity [uktvā [śāstuṃ [pratipadyeta#2 / ( K 1:insets cet, 2:pratipadyate )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निर् इव [ज्वलन्न् अतिथिर् [अभ्यागच्छति ।

agnir iva [jvalann atithir [abhyāgacchati /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मेण वेदानाम् एकएकां शाखाम् [अधीत्य श्रोत्रियो [भवति ।

dharmeṇa vedānām eka.ekāṃ śākhām [adhītya śrotriyo [bhavati /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

[स्वधर्मयुक्तं कुटुम्बिनम् [अभ्यागच्छति धर्मपुरस्कारो न-अन्यप्रयोजनः सो ऽअतिथिर् [भवति ।

[sva.dharma.yuktaṃ kuṭumbinam [abhyāgacchati dharma.puraskāro na-anya.prayojanaḥ so 'atithir [bhavati /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य पूजायां शान्तिः स्वर्गश् च ।

tasya pūjāyāṃ śāntiḥ svargaś ca /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् अभिमुखो ऽअभ्यागम्य यथावयः [समेत्य तस्य-आसनम् [आहारयेत् ।

tam abhimukho 'abhyāgamya yathā.vayaḥ [sametya tasya-āsanam [āhārayet /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्तिविषये न-अबहुपादम् आसनं [भवति-इत्य् एके ।

śakti.viṣaye na-abahu.pādam āsanaṃ [bhavati-ity eke /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य पादौ [प्रक्षालयेत् ।# शूद्रमिथुनाव् इत्य् एके ।

tasya pādau [prakṣālayet /# śūdra.mithunāv ity eke /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यतरो ऽअभिषेचने [स्यात् ।

anyataro 'abhiṣecane [syāt /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य-उदकम् [आहारयेन् मृन्मयेन#-इत्य् एके । ( क् मृण्मयेन )

tasya-udakam [āhārayen mṛnmayena#-ity eke / ( K mṛṇ.mayena )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न-उदकम् [आचारयेद्(आहारयेद्?)# [असमावृत्तः । ( क् आहारयेद् )

na-udakam [ācārayed(āhārayed?)# [asamāvṛttaḥ / ( K āhārayed )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अध्ययनसांवृत्तिश् च-अत्र-अधिका ।

adhyayana.sāṃvṛttiś ca-atra-adhikā /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सान्त्वयित्वा

sāntvayitvā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आवसथं [दद्याद् उपरिशय्याम् उपस्तरणम् उपधानं सअवस्तरणम् अभ्यञ्जनं च-इति ।

āvasathaṃ [dadyād upari.śayyām upastaraṇam upadhānaṃ sa.avastaraṇam abhyañjanaṃ ca-iti /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्नसंस्कर्तारम् [आहूय व्रीहीन् यवान् वा तदर्थान् [निर्वपेत् ।

anna.saṃskartāram [āhūya vrīhīn yavān vā tad.arthān [nirvapet /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

[उद्धृतान्य् अन्नान्य् [अवेक्षेत-इदं भूया३ इदा३म् इति ।

[uddhṛtāny annāny [avekṣeta-idaṃ bhūyā3 idā3m iti /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूय [उद्धर-इत्य् एव [ब्रूयात् ।

bhūya [uddhara-ity eva [brūyāt /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

[द्विषन् [द्विषतो वा न-अन्नम् [अश्नीयाद् दोषेण वा [मीमांसमानस्य [मीमांसितस्य वा ।

[dviṣan [dviṣato vā na-annam [aśnīyād doṣeṇa vā [mīmāṃsamānasya [mīmāṃsitasya vā /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाप्मानं हि स तस्य [भक्षयति-इति [विज्ञायते ॥

pāpmānaṃ hi sa tasya [bhakṣayati-iti [vijñāyate //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स एष प्राजापत्यः# कुटुम्बिनो यज्ञो नित्यप्रततः[ । ( क् प्रजापत्यः )

sa eṣa prājāpatyaḥ# kuṭumbino yajño nitya.pratataḥ[ / ( K prajāpatyaḥ )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ऽअतिथीनाम् अग्निः स आहवनीयो यः कुटुम्बे स गार्हपत्यो यस्मिन् [पच्यते सो ऽअन्वाहार्यपचनः ।

yo 'atithīnām agniḥ sa āhavanīyo yaḥ kuṭumbe sa gārhapatyo yasmin [pacyate so 'anvāhāryapacanaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्जं पुष्टिं प्रजां पशून् इष्टापूर्तम् इति गृहाणाम् [अश्नाति यः पूर्वो ऽअतिथेर् [अश्नाति ।

ūrjaṃ puṣṭiṃ prajāṃ paśūn iṣṭā.pūrtam iti gṛhāṇām [aśnāti yaḥ pūrvo 'atither [aśnāti /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पयौपसेचनम् अन्नम् अग्निष्टोमसंमितं[ सर्पिषा-उक्थ्यसंमितं[ मधुना-अतिरात्रसंमितं[ मांसेन द्वादशअहसंमितम्[ उदकेन प्रजावृद्धिर् आयुषश् च ।

paya.upasecanam annam agniṣṭoma.saṃmitaṃ[ sarpiṣā-ukthya.saṃmitaṃ[ madhunā-atirātra.saṃmitaṃ[ māṃsena dvādaśa.aha.saṃmitam[ udakena prajā.vṛddhir āyuṣaś ca /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रिया अप्रियाश् च-अतिथयः स्वर्गं लोकं [गमयन्ति-इति [विज्ञायते ।

priyā apriyāś ca-atithayaḥ svargaṃ lokaṃ [gamayanti-iti [vijñāyate /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स यत् प्रातर् मध्यंदिने सायम् इति [ददाति सवनान्य् एव तानि [भवन्ति ।

sa yat prātar madhyaṃdine sāyam iti [dadāti savanāny eva tāni [bhavanti /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् [अनुतिष्ठत्य् [उदवस्यत्य् एव तत् ।

yad [anutiṣṭhaty [udavasyaty eva tat /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत् [सान्त्वयतति# सा दक्षिणा प्रशंसा । ( क् सान्तवयति )

yat [sāntvayatati# sā dakṣiṇā praśaṃsā / ( K sāntavayati )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत् [संसाधयति ते विष्णुक्रमाः ।

yat [saṃsādhayati te viṣṇu.kramāḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् [उपावर्तते सो ऽअवभृथः ।

yad [upāvartate so 'avabhṛthaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति हि# ब्राह्मणम् । ( क् ओम्। हि )

iti hi# brāhmaṇam / ( K om. hi )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजानं चेद् अतिथिर् [अभ्यागच्छेत्-श्रेयसीम् अस्मै पूजाम् आत्मनः [कारयेत् ।

rājānaṃ ced atithir [abhyāgacchet-śreyasīm asmai pūjām ātmanaḥ [kārayet /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

[आहितअग्निं चेद् अतिथिर् [अभ्यागच्छेत् स्वयम् एनम् [अभ्युदेत्य [ब्रूयात् । व्रात्य क्व-अवात्सीर् इति । व्रात्य उदकम् इति । व्रात्य [तर्पयंस् त्व् इति ।

[āhita.agniṃ ced atithir [abhyāgacchet svayam enam [abhyudetya [brūyāt / vrātya kva-avātsīr iti / vrātya udakam iti / vrātya [tarpayaṃs tv iti /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरा-अग्निहोत्रस्य होमाद् उपांशु [जपेत् । व्रात्य यथा ते मनस् तथा-[अस्तु-इति । व्रात्य यथा ते वशस् तथा-[अस्तु-इति । व्रात्य यथा ते प्रियं तथा-[अस्तु-इति । व्रात्य यथा ते निकामस् तथा-[अस्तु-इति ॥

purā-agnihotrasya homād upāṃśu [japet / vrātya yathā te manas tathā-[astu-iti / vrātya yathā te vaśas tathā-[astu-iti / vrātya yathā te priyaṃ tathā-[astu-iti / vrātya yathā te nikāmas tathā-[astu-iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य-[उद्धृतेष्व् [अहुतेष्व् अग्निष्व् अतिथिर् [अभ्यागच्छेत् स्वयम् एनम् [अभ्युदेत्य [ब्रूयात् व्रात्य [अतिसृज [होष्यामि । इत्य् [अतिसृष्टेन [होतव्यम् । [अनतिसृष्टश् चेज्-[जुहुयाद् दोषं ब्राह्मणम् [आह ॥

yasya-[uddhṛteṣv [ahuteṣv agniṣv atithir [abhyāgacchet svayam enam [abhyudetya [brūyāt vrātya [atisṛja [hoṣyāmi / ity [atisṛṣṭena [hotavyam / [anatisṛṣṭaś cej-[juhuyād doṣaṃ brāhmaṇam [āha //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकरात्रं चेद् अतिथीन् [वासयेत् पार्थिवांल् लोकान् [अभिजयति द्वितीयया-अन्तरिक्ष्यांस् तृतीयया दिव्यांश् चतुर्थ्या परावतो लोकान् अपरिमिताभिर् [अपरिमितांल् लोकान् [अभिजयति-इति [विज्ञायते ।

eka.rātraṃ ced atithīn [vāsayet pārthivāṃl lokān [abhijayati dvitīyayā-antarikṣyāṃs tṛtīyayā divyāṃś caturthyā parāvato lokān aparimitābhir [aparimitāṃl lokān [abhijayati-iti [vijñāyate /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

[असमुदेतश् चेद् अतिथिर् [ब्रुवाण [आगच्छेद् आसनम् उदकम् अन्नं श्रोत्रियाय [ददामि-इत्य् एव [दद्यात् । एवम् अस्य [समृद्धं [भवति ॥

[asamudetaś ced atithir [bruvāṇa [āgacched āsanam udakam annaṃ śrotriyāya [dadāmi-ity eva [dadyāt / evam asya [samṛddhaṃ [bhavati //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.