Library·Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha·1·1.10·1.10.6

Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 1.10.6

AsS 1.10.6

अतीतकालं पुनस्तद्वातविष्टब्धं कृच्छ्राद्विपच्यते कर्शयत्यन्नरुचिं च पुनरुपहन्ति। उपयोगव्यवस्था तु नास्नातो न दिग्वासा नैकवस्त्रधृक् न मलिनवसनो नाहुत्वा न जपित्वा नानिरूप्य देवताभ्यो न पितृभ्यो न दत्वाग्रमन्नमग्नये न गुरुभ्यो नातिथये नाभ्यागतेभ्यो न श्ववयःश्वपचेभ्यः प्रत्यवेक्ष्य चाश्रितोपाशितानपि तिरश्चोऽपि स्वपरिगृहीतान् प्रशस्तदेशकालोपकरणयुक्तः स्रग्वी विभूषितः सुरन्धिरार्द्रपाणिपादः सुविशुद्धवदनोऽभिमतसहायः केशमक्षिकाद्यनुपजुष्टमनिन्द्यमनिन्दन्ननिन्दितमपुनरुष्णीकृतं नात्युष्णमनुपदग्धं सुसिद्धमलोलो नासात्म्यं नाविदितं नाविदितागमं नातिसायं नातिप्रगे नाकाशे नातपे नान्धकारे नाधो वृक्षस्य न श्य्यास्थो नोन्नम्य प्रदेशिनीं न पात्रे भिन्ने नासंवृते न मलिने भावदूषिते वा न चासनस्थिते न हस्तस्थे न हस्ते प्राङ्मुखः सुमनाः शुचिभक्ताक्षुधितानुकूलजनोपहितं हितमन्नमश्रीयात्। न पर्युषितमन्यत्र मांसोपदंशभक्ष्येभ्यः। नाशेषमन्यत्र दधिमधुघृतसलिलसक्तुशुक्तपायसेभ्योऽपि च। स्निग्धं लघूष्णमविलम्बित मनतिद्रुतमजल्पन्नहसंस्तन्मनाः समीक्ष्य सम्यगात्मानम्॥

atītakālaṃ punastadvātaviṣṭabdhaṃ kṛcchrādvipacyate karśayatyannaruciṃ ca punarupahanti| upayogavyavasthā tu nāsnāto na digvāsā naikavastradhṛk na malinavasano nāhutvā na japitvā nānirūpya devatābhyo na pitṛbhyo na datvāgramannamagnaye na gurubhyo nātithaye nābhyāgatebhyo na śvavayaḥśvapacebhyaḥ pratyavekṣya cāśritopāśitānapi tiraśco'pi svaparigṛhītān praśastadeśakālopakaraṇayuktaḥ sragvī vibhūṣitaḥ surandhirārdrapāṇipādaḥ suviśuddhavadano'bhimatasahāyaḥ keśamakṣikādyanupajuṣṭamanindyamanindannaninditamapunaruṣṇīkṛtaṃ nātyuṣṇamanupadagdhaṃ susiddhamalolo nāsātmyaṃ nāviditaṃ nāviditāgamaṃ nātisāyaṃ nātiprage nākāśe nātape nāndhakāre nādho vṛkṣasya na śyyāstho nonnamya pradeśinīṃ na pātre bhinne nāsaṃvṛte na maline bhāvadūṣite vā na cāsanasthite na hastasthe na haste prāṅmukhaḥ sumanāḥ śucibhaktākṣudhitānukūlajanopahitaṃ hitamannamaśrīyāt| na paryuṣitamanyatra māṃsopadaṃśabhakṣyebhyaḥ| nāśeṣamanyatra dadhimadhughṛtasalilasaktuśuktapāyasebhyo'pi ca| snigdhaṃ laghūṣṇamavilambita manatidrutamajalpannahasaṃstanmanāḥ samīkṣya samyagātmānam||

Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/AsS/1.10.6

Cite as: Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 1.10.6, in HREEM (hreem.cc/library/AsS/1.10.6), after Sanskrit Wikisource: अष्टाङ्गसंग्रहः (26 pages; revision ids 41698, 40279, 40280 …, full list in….

Edition, numbering and licence

Sanskrit Wikisource: अष्टाङ्गसंग्रहः (26 pages; revision ids 41698, 40279, 40280 …, full list in content/corpus/wikisource cache) — Reference = sthāna.adhyāya.unit, the units as the page labels them (sthāna 1 sūtra, 2 śārīra, 3 nidāna, 4 cikitsita, 5 kalpa, 6 uttara). 1 unit whose number repeats one already read was left out.

Sanskrit Wikisource (sa.wikisource.org): the texts are public domain; page markup CC BY-SA 4.0. Devanagari as given on the page; IAST generated mechanically.

More about this text