Library·Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha·1·1.22·1.22.7

Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 1.22.7

AsS 1.22.7

कायवाङ्मनोभेदेन तु त्रिविधमप्यहितं कर्म प्रज्ञापराधः। तत्र कायादिकर्मणोऽतिप्रवृत्तिरतियोगः। अल्पशो नैव वा प्रवृत्तिरयोगः। वेगोदीरणधारणविषमाङ्गेचष्टनस्खलनकण्डूयनप्रहारप्राणायामादि। तथा क्षुत्पिपासार्धभुक्तभाषणादि। भयशे केर्ष्यामात्सर्यादि। दशविधं चाकुशलं कर्म यथास्वं मिथ्यायोगः। परिणामः काल उच्यते। सोऽपि शीतोष्णवर्षभेदात्त्रिधा। तत्रालितिमात्रस्वलक्षणः कालोऽतियोगः। हीनस्वलक्षणस्त्वयोगः। विपरीतो मिथ्यायोगः। त एतेऽतियोगादयः सामान्यतोऽनुपशयलक्षणाः। सर्वो वा प्रज्ञापराध एवायं यदेषामविवर्जनम्। अर्थकर्मकालाः पुनःसम्यग्योगेनोपशयात् भूयिष्ठं स्वास्थ्यहेतवः। तत्रापि रसवर्ज्या विषया यथायथमिन्द्रियं बाधन्तेऽनुगृह्णन्ति च। शेषा रसकर्मकालास्तु सर्वं देहं। अपि च॥

kāyavāṅmanobhedena tu trividhamapyahitaṃ karma prajñāparādhaḥ| tatra kāyādikarmaṇo'tipravṛttiratiyogaḥ| alpaśo naiva vā pravṛttirayogaḥ| vegodīraṇadhāraṇaviṣamāṅgecaṣṭanaskhalanakaṇḍūyanaprahāraprāṇāyāmādi| tathā kṣutpipāsārdhabhuktabhāṣaṇādi| bhayaśe kerṣyāmātsaryādi| daśavidhaṃ cākuśalaṃ karma yathāsvaṃ mithyāyogaḥ| pariṇāmaḥ kāla ucyate| so'pi śītoṣṇavarṣabhedāttridhā| tatrālitimātrasvalakṣaṇaḥ kālo'tiyogaḥ| hīnasvalakṣaṇastvayogaḥ| viparīto mithyāyogaḥ| ta ete'tiyogādayaḥ sāmānyato'nupaśayalakṣaṇāḥ| sarvo vā prajñāparādha evāyaṃ yadeṣāmavivarjanam| arthakarmakālāḥ punaḥsamyagyogenopaśayāt bhūyiṣṭhaṃ svāsthyahetavaḥ| tatrāpi rasavarjyā viṣayā yathāyathamindriyaṃ bādhante'nugṛhṇanti ca| śeṣā rasakarmakālāstu sarvaṃ dehaṃ| api ca||

Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/AsS/1.22.7

Cite as: Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 1.22.7, in HREEM (hreem.cc/library/AsS/1.22.7), after Sanskrit Wikisource: अष्टाङ्गसंग्रहः (26 pages; revision ids 41698, 40279, 40280 …, full list in….

Edition, numbering and licence

Sanskrit Wikisource: अष्टाङ्गसंग्रहः (26 pages; revision ids 41698, 40279, 40280 …, full list in content/corpus/wikisource cache) — Reference = sthāna.adhyāya.unit, the units as the page labels them (sthāna 1 sūtra, 2 śārīra, 3 nidāna, 4 cikitsita, 5 kalpa, 6 uttara). 1 unit whose number repeats one already read was left out.

Sanskrit Wikisource (sa.wikisource.org): the texts are public domain; page markup CC BY-SA 4.0. Devanagari as given on the page; IAST generated mechanically.

More about this text