Library·Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha·1·1.23·1.23.7

Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 1.23.7

AsS 1.23.7

योग्यमपि चौषधमेवं परीक्षेत। इदमेवंरसवीर्यविपाकमेवंगुणमेवंद्रव्यमेवंकर्मैवंप्रभावमस्मिन् देशे जातमस्मिन्नृतावेवंगृहीतमेवंनिहितमेवंविहितमेवंनिषिद्धमेवमुपसस्कृतमेवंसंयुक्तमेवंयुक्तमनया मात्रयैवंविधस्य पुरुषस्यैवंविधे काल एतावन्तं दोषमपकर्षत्युपशमयति वा। अन्यदपि चैवंविधं भेषजमभूत् तन्मानेन वा विशेषेण प्रयुक्तमिदमकरोत्। सूक्ष्माणि हि दोषौषधदूष्यदेशकालबलानलाहाररससात्म्यसत्वप्रकृतिवयसामवस्थान्तराणि। यान्यनालोचितानि निहन्युरातुरम्। आलोच्यमानानि तु विपुलबुद्धिमपि चिकित्सकमाकुलीकुर्युः। किं पुनरल्पबुद्धिम्। तस्मादभीक्ष्णशः शास्त्रार्थकर्मानुशीलनेन संस्कुर्वीत यज्ञाम्। अपि च। सन्ति व्याधयो ये शास्त्र उत्सर्गापवादैरुपक्रमं प्रति निर्दिष्टाः। तत्र प्राज्ञ एव दोषादिगुरुलाघवेन सम्यगध्यवस्येदन्यतरनिष्ठायाम्॥

yogyamapi cauṣadhamevaṃ parīkṣeta| idamevaṃrasavīryavipākamevaṃguṇamevaṃdravyamevaṃkarmaivaṃprabhāvamasmin deśe jātamasminnṛtāvevaṃgṛhītamevaṃnihitamevaṃvihitamevaṃniṣiddhamevamupasaskṛtamevaṃsaṃyuktamevaṃyuktamanayā mātrayaivaṃvidhasya puruṣasyaivaṃvidhe kāla etāvantaṃ doṣamapakarṣatyupaśamayati vā| anyadapi caivaṃvidhaṃ bheṣajamabhūt tanmānena vā viśeṣeṇa prayuktamidamakarot| sūkṣmāṇi hi doṣauṣadhadūṣyadeśakālabalānalāhārarasasātmyasatvaprakṛtivayasāmavasthāntarāṇi| yānyanālocitāni nihanyurāturam| ālocyamānāni tu vipulabuddhimapi cikitsakamākulīkuryuḥ| kiṃ punaralpabuddhim| tasmādabhīkṣṇaśaḥ śāstrārthakarmānuśīlanena saṃskurvīta yajñām| api ca| santi vyādhayo ye śāstra utsargāpavādairupakramaṃ prati nirdiṣṭāḥ| tatra prājña eva doṣādigurulāghavena samyagadhyavasyedanyataraniṣṭhāyām||

Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/AsS/1.23.7

Cite as: Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 1.23.7, in HREEM (hreem.cc/library/AsS/1.23.7), after Sanskrit Wikisource: अष्टाङ्गसंग्रहः (26 pages; revision ids 41698, 40279, 40280 …, full list in….

Edition, numbering and licence

Sanskrit Wikisource: अष्टाङ्गसंग्रहः (26 pages; revision ids 41698, 40279, 40280 …, full list in content/corpus/wikisource cache) — Reference = sthāna.adhyāya.unit, the units as the page labels them (sthāna 1 sūtra, 2 śārīra, 3 nidāna, 4 cikitsita, 5 kalpa, 6 uttara). 1 unit whose number repeats one already read was left out.

Sanskrit Wikisource (sa.wikisource.org): the texts are public domain; page markup CC BY-SA 4.0. Devanagari as given on the page; IAST generated mechanically.

More about this text