अथातः स्नेहविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः। इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः॥
athātaḥ snehavidhimadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ| iti ha smāhurātreyādayo maharṣayaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha·1·1.25
Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 1.25
स्नेहादिषूपयोगाय तद्व्यापच्छमनाय च। कुर्यात् प्रागेव तद्योगिद्रव्यसम्भारसङ्ग्रहम्॥
snehādiṣūpayogāya tadvyāpacchamanāya ca| kuryāt prāgeva tadyogidravyasambhārasaṅgraham||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुशीतसरस्निग्धमन्दसूक्ष्ममृदुद्रवम्। औषधं स्नेहनं प्रायो विपरीतं विरूक्षणम्॥
guruśītasarasnigdhamandasūkṣmamṛdudravam| auṣadhaṃ snehanaṃ prāyo viparītaṃ virūkṣaṇam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्पिर्मज्जा वसा तैलं स्नेहेषु प्रवरं मतम्। तत्रापि चोत्तमं सर्पिः संस्कारस्यानुवर्तनात्॥
sarpirmajjā vasā tailaṃ sneheṣu pravaraṃ matam| tatrāpi cottamaṃ sarpiḥ saṃskārasyānuvartanāt||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माधुर्यादविदाहित्वाज्जन्माद्येव च शीलनात्। पित्तघ्नास्ते यथापूर्वमितरघ्ना यथोत्तरम्।
mādhuryādavidāhitvājjanmādyeva ca śīlanāt| pittaghnāste yathāpūrvamitaraghnā yathottaram|
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घृतात्तैलं गुरु वसा तैलान्मज्जा ततोऽपि च। द्वाध्यां त्रिभिश्चतुर्भिस्तैर्यमकस्त्रिवृतो महान्॥
ghṛtāttailaṃ guru vasā tailānmajjā tato'pi ca| dvādhyāṃ tribhiścaturbhistairyamakastrivṛto mahān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नेहाशया दधिक्षीरं मांसास्थिफलदारु च। स्वेद्यसंशोध्यमद्यस्त्रीव्यायामासक्तचिन्तकाः। वृद्धबालावलकृशा रूक्षाः क्षीणास्ररेतसः॥
snehāśayā dadhikṣīraṃ māṃsāsthiphaladāru ca| svedyasaṃśodhyamadyastrīvyāyāmāsaktacintakāḥ| vṛddhabālāvalakṛśā rūkṣāḥ kṣīṇāsraretasaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वातार्तस्यन्दतिमिरदारुणप्रतिबोधिनः। स्नेह्याः न त्वतिमन्दाग्नितीक्ष्णाग्निस्थूलदुर्बलाः। ऊरुस्तम्भातिसारामगलरोगगरोदरैः॥
vātārtasyandatimiradāruṇapratibodhinaḥ| snehyāḥ na tvatimandāgnitīkṣṇāgnisthūladurbalāḥ| ūrustambhātisārāmagalarogagarodaraiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूर्छार्छद्यरुचिश्लेष्मतृष्णामद्यैश्च पीडिताः। अपप्रसूता युक्ते च नस्ये बस्तौ विरेचने॥
mūrchārchadyaruciśleṣmatṛṣṇāmadyaiśca pīḍitāḥ| apaprasūtā yukte ca nasye bastau virecane||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र धीस्मृतिमेधाग्निकाङ्क्षिणां शस्यते घृतम्। ग्रन्थिनाडीकृमिश्लेष्ममेदोमारुतरोगिषु॥
tatra dhīsmṛtimedhāgnikāṅkṣiṇāṃ śasyate ghṛtam| granthināḍīkṛmiśleṣmamedomārutarogiṣu||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैलं लाघवदार्ढ्यार्थिक्रूरकोष्ठेषु देहिषु। वातातपाध्वभारस्त्रीव्यायामक्षीणधातुषु॥
tailaṃ lāghavadārḍhyārthikrūrakoṣṭheṣu dehiṣu| vātātapādhvabhārastrīvyāyāmakṣīṇadhātuṣu||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूक्षक्लेशक्षमात्यग्निवातावृतपथेषु च। शेषौ वसा तु सन्ध्यस्थिमर्मकोष्ठरुजासु च॥
rūkṣakleśakṣamātyagnivātāvṛtapatheṣu ca| śeṣau vasā tu sandhyasthimarmakoṣṭharujāsu ca||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथादग्धाहतभ्रष्टयोनिकर्णाशिरोरुजि। तैलं प्रावृषि वर्षान्ते सर्पिरन्यौ तु माधवे। सर्वं सर्वस्य च स्नेहं युञ्ज्यात् भास्वति निर्मले॥
tathādagdhāhatabhraṣṭayonikarṇāśiroruji| tailaṃ prāvṛṣi varṣānte sarpiranyau tu mādhave| sarvaṃ sarvasya ca snehaṃ yuñjyāt bhāsvati nirmale||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋतौ साधारणे दोषसाम्येऽनिलकफे कफे। दिवा निश्यनिले पित्ते संसर्गे पित्तवत्यपि॥
ṛtau sādhāraṇe doṣasāmye'nilakaphe kaphe| divā niśyanile pitte saṃsarge pittavatyapi||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वरमाणे तु शीतेऽपि दिवा तैलं च योजयेत्। उष्णेऽपि रात्रौ सर्पिश्च दोषादीन्वीक्ष्य चान्यथा॥
tvaramāṇe tu śīte'pi divā tailaṃ ca yojayet| uṣṇe'pi rātrau sarpiśca doṣādīnvīkṣya cānyathā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निश्यश्नुते वातकफाद्रोगानहनि पित्ततः। युक्यावचारयेत् स्नेहं भक्ष्याद्यन्नेन बस्तिभिः। नस्याभ्यञ्जनगण्डूषमूर्धकर्णाक्षितर्पणैः॥
niśyaśnute vātakaphādrogānahani pittataḥ| yukyāvacārayet snehaṃ bhakṣyādyannena bastibhiḥ| nasyābhyañjanagaṇḍūṣamūrdhakarṇākṣitarpaṇaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसभेदैककत्वाभ्यां चतुष्षष्टिर्विचारणाः। स्नेहस्यान्याभिभूतत्वादल्पत्वाच्च क्रमात्स्मृताः॥
rasabhedaikakatvābhyāṃ catuṣṣaṣṭirvicāraṇāḥ| snehasyānyābhibhūtatvādalpatvācca kramātsmṛtāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथोक्तहेत्वभावाच्च नाच्छपेयो विचारणा। स्नेहस्य कल्पः स श्रेष्ठः स्नेहकर्माशुसाधनात्॥
yathoktahetvabhāvācca nācchapeyo vicāraṇā| snehasya kalpaḥ sa śreṣṭhaḥ snehakarmāśusādhanāt||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वाभ्यां चतुर्भिरष्टाभिर्यामैर्जीर्यन्ति याः क्रमात्। ह्रस्वमध्योत्तमा मात्रास्तास्ताभ्यश्च ह्रासीयसीम्॥
dvābhyāṃ caturbhiraṣṭābhiryāmairjīryanti yāḥ kramāt| hrasvamadhyottamā mātrāstāstābhyaśca hrāsīyasīm||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कल्पयेद्वीक्ष्य दोषादीन् प्रागेव तु ह्रसीयसीम्। अज्ञातकोष्ठे हि बहुः कुर्याज्जीवितसंशयम्॥
kalpayedvīkṣya doṣādīn prāgeva tu hrasīyasīm| ajñātakoṣṭhe hi bahuḥ kuryājjīvitasaṃśayam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र दुर्बलमन्दाग्निबालवृद्धसुखात्मकैः। अपथ्यरिक्तकोष्ठत्वज्वरातीसारकासिभिः॥
tatra durbalamandāgnibālavṛddhasukhātmakaiḥ| apathyariktakoṣṭhatvajvarātīsārakāsibhiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ह्रस्वा पेया सुखा सा हि परिहारेऽनुवर्तते। चिराच्च बल्या न रुजे व्यापन्नापि प्रकल्पते॥
hrasvā peyā sukhā sā hi parihāre'nuvartate| cirācca balyā na ruje vyāpannāpi prakalpate||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेहोरुःपिटकाकुष्ठवातशोणितपीडितैः। मध्यमा मृदुकोष्ठैश्च स्नेहनी स्यात्सुखेन सा॥
mehoruḥpiṭakākuṣṭhavātaśoṇitapīḍitaiḥ| madhyamā mṛdukoṣṭhaiśca snehanī syātsukhena sā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न बलक्षपणी मन्दविभ्रंशा शुद्धयेऽप्यलम्। महादोहानलबलक्षुत्तृट्क्लेशसहिष्णुभिः। गुल्मोदावर्तवीसर्पदंशाभिपीडितैः॥ अस25.25। उन्मत्तैः कृच्छ्रमूत्रैश्च महती शीघ्रमेव सा। सर्वमार्गानुसारेण जयेद् व्याधीन् सुयोजिता॥
na balakṣapaṇī mandavibhraṃśā śuddhaye'pyalam| mahādohānalabalakṣuttṛṭkleśasahiṣṇubhiḥ| gulmodāvartavīsarpadaṃśābhipīḍitaiḥ|| asa25.25| unmattaiḥ kṛcchramūtraiśca mahatī śīghrameva sā| sarvamārgānusāreṇa jayed vyādhīn suyojitā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ह्यस्तेन जीर्ण एवान्ने स्नेहोच्छः शुद्धये बहुः। शमनः क्षुद्वयोऽनन्नो मध्यमात्रश्च शस्यते॥
hyastena jīrṇa evānne snehocchaḥ śuddhaye bahuḥ| śamanaḥ kṣudvayo'nanno madhyamātraśca śasyate||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बृंहणो रसमद्याद्यैः सभक्तोऽल्पो हितः स च। बालवृद्धपिपासाअर्तस्नेहद्विण्मद्यशीलिषु॥
bṛṃhaṇo rasamadyādyaiḥ sabhakto'lpo hitaḥ sa ca| bālavṛddhapipāsāartasnehadviṇmadyaśīliṣu||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रीस्नेहनित्यमन्दाग्निसुखितक्लेशभीरुषु। मृदुकोष्ठाल्पदोषेषु काले चोष्णे कृशेषु च॥
strīsnehanityamandāgnisukhitakleśabhīruṣu| mṛdukoṣṭhālpadoṣeṣu kāle coṣṇe kṛśeṣu ca||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नेहः प्राग्भोजनात् कुर्यादूरुजङ्घाकटीबलम्। वेगानुलोम्यमारोग्यमधःकायगदक्षयम्॥
snehaḥ prāgbhojanāt kuryādūrujaṅghākaṭībalam| vegānulomyamārogyamadhaḥkāyagadakṣayam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्ये बृहत्त्वाग्निबलस्थिरताकुक्षिरुक्शमान्। इन्द्रियस्थिरतामूर्ध्वमूर्ध्वजत्रुगदक्षयम्॥
madhye bṛhattvāgnibalasthiratākukṣirukśamān| indriyasthiratāmūrdhvamūrdhvajatrugadakṣayam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाते सलवणं सर्पिः पित्ते केवलमिष्यते। वैद्यो दद्यात् बहुकफे क्षारत्रिकटुकान्वितम्॥
vāte salavaṇaṃ sarpiḥ pitte kevalamiṣyate| vaidyo dadyāt bahukaphe kṣāratrikaṭukānvitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वार्युष्णमच्छेऽनुपिबेत्स्नेहे तत्सुखपक्तये। आस्योपलेपशुद्ध्यै च तौवरारुष्करे न तु॥
vāryuṣṇamacche'nupibetsnehe tatsukhapaktaye| āsyopalepaśuddhyai ca tauvarāruṣkare na tu||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उष्णोपचारः स्नेहे स्यादुष्णो ह्युष्णैर्विरुध्यते। ततो गुरुप्रावरणो निवातशयनस्थितः। जरणान्तं प्रतीक्षेत तृष्यन्नुष्णाल्पवारिपः॥
uṣṇopacāraḥ snehe syāduṣṇo hyuṣṇairvirudhyate| tato guruprāvaraṇo nivātaśayanasthitaḥ| jaraṇāntaṃ pratīkṣeta tṛṣyannuṣṇālpavāripaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरोरुग्भ्रमनिष्ठीवमूर्च्छासादारतिक्लमैः। जानीयाद् भेषजं जीर्यज्जीर्णं तच्छान्तिलाघावात्॥
śirorugbhramaniṣṭhīvamūrcchāsādāratiklamaiḥ| jānīyād bheṣajaṃ jīryajjīrṇaṃ tacchāntilāghāvāt||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुलोमनिलस्वास्थ्यक्षुत्तृष्णोद्गारशुद्धिभिः। जीर्णाजीर्णविशङ्कायां पुनरुष्णोदकं पिबेत्। तेनोद्गारविशुद्धिः स्तात्ततश्च लघुता रुचिः॥
anulomanilasvāsthyakṣuttṛṣṇodgāraśuddhibhiḥ| jīrṇājīrṇaviśaṅkāyāṃ punaruṣṇodakaṃ pibet| tenodgāraviśuddhiḥ stāttataśca laghutā ruciḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोज्योऽन्नं मात्रया पास्यन् श्वःपिबन् पीतवानपि। द्रवोष्णमनभिष्यन्दि नातिस्निग्धमसङ्करम्॥
bhojyo'nnaṃ mātrayā pāsyan śvaḥpiban pītavānapi| dravoṣṇamanabhiṣyandi nātisnigdhamasaṅkaram||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उष्णोदकोपचारी स्यात् ब्रह्मचारी क्षपाशयः। व्यायामवेगसंरोधशोकवर्षहिमातपान्॥
uṣṇodakopacārī syāt brahmacārī kṣapāśayaḥ| vyāyāmavegasaṃrodhaśokavarṣahimātapān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवातयानयानाध्वभाष्यात्यासनसंस्थितीः। नीचात्युच्चोपधानाहस्स्वप्नधूमरजांसि च॥
pravātayānayānādhvabhāṣyātyāsanasaṃsthitīḥ| nīcātyuccopadhānāhassvapnadhūmarajāṃsi ca||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यान्यहानि पिबेत्तानि तावन्त्यन्यान्यपि त्यजेत्। सर्वकर्मस्वयं प्रायो व्याधिक्षीणेषु च क्रमः॥
yānyahāni pibettāni tāvantyanyānyapi tyajet| sarvakarmasvayaṃ prāyo vyādhikṣīṇeṣu ca kramaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपचारस्तु शमने कार्यः स्नेहे विरिक्तवत्। स्नेहस्य पानात् पूर्वं च दातव्यं मृदुभेषजम्। उत्तेजनं हुताशस्य कोष्ठलाघवकारि च॥
upacārastu śamane kāryaḥ snehe viriktavat| snehasya pānāt pūrvaṃ ca dātavyaṃ mṛdubheṣajam| uttejanaṃ hutāśasya koṣṭhalāghavakāri ca||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्र्यहमच्छं मृदौ कोष्ठे क्रूरे सप्तदिनं पिबेत्। सम्यक्स्निग्धोऽथवायावदतःसात्मीभवेत् परम्॥
tryahamacchaṃ mṛdau koṣṭhe krūre saptadinaṃ pibet| samyaksnigdho'thavāyāvadataḥsātmībhavet param||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सात्मीभूतो हि कुरुते न मलानामुदीरणम्। अतियोगेन वा व्याधीन् यथाम्ब्बोधोतियोजनात्॥
sātmībhūto hi kurute na malānāmudīraṇam| atiyogena vā vyādhīn yathāmbbodhotiyojanāt||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विहत्य सेतुं मृत्कोष्ठात् स्रवति क्षपयन् मृदम्। स्नेहोऽप्यग्निं तथा हत्वा स्रवति क्षपयंस्तनुम्॥
vihatya setuṃ mṛtkoṣṭhāt sravati kṣapayan mṛdam| sneho'pyagniṃ tathā hatvā sravati kṣapayaṃstanum||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वातानुलोम्यं दीप्तोऽग्निर्वर्चः स्निग्धमसंहतम्। मृदुस्निग्धाङ्गताग्लानिःस्नेहोद्वेगोऽथलाघवम्॥
vātānulomyaṃ dīpto'gnirvarcaḥ snigdhamasaṃhatam| mṛdusnigdhāṅgatāglāniḥsnehodvego'thalāghavam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विमलेन्द्रियता सम्यक् स्निग्धे रूक्षे विपर्ययः। पाण्ड्वामयाग्गसदनघ्राणवक्त्रगुदस्रवाः। गुददाहारुचिश्छर्दिमूर्छातृष्णाप्रवाहिकाः॥
vimalendriyatā samyak snigdhe rūkṣe viparyayaḥ| pāṇḍvāmayāggasadanaghrāṇavaktragudasravāḥ| gudadāhāruciśchardimūrchātṛṣṇāpravāhikāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुक्तोद्गारभ्रमश्वासकासाः स्नेहातिसेवनात्। अमात्रयाहितोऽकाले मिथ्याहारविहारतः। स्नेहः करोति शोफार्शस्तन्द्रानिद्राविसंज्ञताः॥
śuktodgārabhramaśvāsakāsāḥ snehātisevanāt| amātrayāhito'kāle mithyāhāravihārataḥ| snehaḥ karoti śophārśastandrānidrāvisaṃjñatāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कण्डूकुष्ठज्वरोत्क्लेशशूलानाहबलक्षयान्। जठरेन्द्रियदौर्बल्यजाड्यामस्तम्भवाग्ग्रहान्॥
kaṇḍūkuṣṭhajvarotkleśaśūlānāhabalakṣayān| jaṭharendriyadaurbalyajāḍyāmastambhavāggrahān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तांस्तान् स्वदोषहेतूत्थान् पाण्ड्वादींश्चातियोजनात्। क्षुत्तृष्णोक्लेखनस्वेदरूक्षपानान्नभेषजम्। तक्रारिष्टखलोद्दालयवश्यामाककोद्रवाः॥
tāṃstān svadoṣahetūtthān pāṇḍvādīṃścātiyojanāt| kṣuttṛṣṇoklekhanasvedarūkṣapānānnabheṣajam| takrāriṣṭakhaloddālayavaśyāmākakodravāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिप्पलीत्रिफलाक्षौद्रपथ्यागोमूत्रगुग्गुलु। यथास्वं प्रतिरोगं च स्नेहव्यापदि साधनम्॥
pippalītriphalākṣaudrapathyāgomūtraguggulu| yathāsvaṃ pratirogaṃ ca snehavyāpadi sādhanam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरूक्षणे लङ्घनवत् कृतातिकृतलक्षणम्। स्नेहेन पैत्तिकस्याग्निर्यदा तीव्रतरीकृतः। स्नेहमाशु जरां नीत्वा पुनरोजोऽभितश्चरन्॥
virūkṣaṇe laṅghanavat kṛtātikṛtalakṣaṇam| snehena paittikasyāgniryadā tīvratarīkṛtaḥ| snehamāśu jarāṃ nītvā punarojo'bhitaścaran||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदीरयेत् सोपसर्गां पिपासामस्य बाधिकाम्। सोऽसूंस्त्यजेद्यद्युदकं न पिबेदाशु शीतलम्॥
udīrayet sopasargāṃ pipāsāmasya bādhikām| so'sūṃstyajedyadyudakaṃ na pibedāśu śītalam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीतसेकावगाहान् वा तत्तृष्णापीडितो भजेत्। स्नेहाग्निना दह्यमानः स्वविषेणेव पन्नगः॥
śītasekāvagāhān vā tattṛṣṇāpīḍito bhajet| snehāgninā dahyamānaḥ svaviṣeṇeva pannagaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजीर्णे बलवत्या तु शीतैर्दिह्याच्छिरोमुखम्। छर्दयेत्तदशान्तौ च पीत्वा शीतोदकं पुनः॥
ajīrṇe balavatyā tu śītairdihyācchiromukham| chardayettadaśāntau ca pītvā śītodakaṃ punaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूक्षान्नमुल्लिखेद्भुक्त्वा तादृश्यां तु कफानिले। समदोषश्च निःशेषं स्नेहमुष्णाम्बुनोद्धरेत्॥
rūkṣānnamullikhedbhuktvā tādṛśyāṃ tu kaphānile| samadoṣaśca niḥśeṣaṃ snehamuṣṇāmbunoddharet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो दोषादिबलतः पूर्वोक्तं च विधिं श्रयेत्। न सर्पिः केवलं पित्ते पेयं सामे विशेषतः। सर्वं ह्यनुव्रजेद्देहं हत्वा संज्ञां च मारयेत्॥
tato doṣādibalataḥ pūrvoktaṃ ca vidhiṃ śrayet| na sarpiḥ kevalaṃ pitte peyaṃ sāme viśeṣataḥ| sarvaṃ hyanuvrajeddehaṃ hatvā saṃjñāṃ ca mārayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्निग्धद्रवोष्णधन्वोत्थरसभुक्स्वेदमाचरेत्। स्निग्धस्त्र्यहं स्थितः कुर्याद्विरेकं वमनं पुनः॥
snigdhadravoṣṇadhanvottharasabhuksvedamācaret| snigdhastryahaṃ sthitaḥ kuryādvirekaṃ vamanaṃ punaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकाहं दिनमन्यच्च कफमुत्क्लेश्य तत्करैः। तिलमाषदधिक्षीरगुडमत्स्यरसादिभिः॥
ekāhaṃ dinamanyacca kaphamutkleśya tatkaraiḥ| tilamāṣadadhikṣīraguḍamatsyarasādibhiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मासला मेदुरा भूरिश्लेष्माणो विषमाग्नयः। स्नेहोचिताश्च ये स्नेह्यास्तान् पूर्वं रूक्षयेत्ततः॥
māsalā medurā bhūriśleṣmāṇo viṣamāgnayaḥ| snehocitāśca ye snehyāstān pūrvaṃ rūkṣayettataḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संस्नेह्य शोधयेदेवं स्नेहव्यापन्न जायते। अलं मलानीरयितुं स्नेहश्चासात्म्यतां गतः॥
saṃsnehya śodhayedevaṃ snehavyāpanna jāyate| alaṃ malānīrayituṃ snehaścāsātmyatāṃ gataḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालवृद्धादिषु स्नेहपरिहारासहिष्णुषु। योगानिमाननुद्वेगान् सद्यःस्नेहान् प्रयोजयेत्॥
bālavṛddhādiṣu snehaparihārāsahiṣṇuṣu| yogānimānanudvegān sadyaḥsnehān prayojayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रभूतमांसनिष्क्वाथान् जाङ्गलानूपजान् रसान्। स्नेहभृष्टेषु वा तेषु यवागूं नातिसंहताम्॥
prabhūtamāṃsaniṣkvāthān jāṅgalānūpajān rasān| snehabhṛṣṭeṣu vā teṣu yavāgūṃ nātisaṃhatām||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिलचूर्णं च सस्नेहं फाणितं कृसरां तथा। तिलकाम्बलिकं भूरिस्नेहं सर्पिष्मतीमपि॥
tilacūrṇaṃ ca sasnehaṃ phāṇitaṃ kṛsarāṃ tathā| tilakāmbalikaṃ bhūrisnehaṃ sarpiṣmatīmapi||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पेयां सुखोष्णा क्षैरेयीं पात्रे वा ससिताघृते। सर्पिर्लवणयुक्तं वा सद्योदुग्धं तथा पयः॥
peyāṃ sukhoṣṇā kṣaireyīṃ pātre vā sasitāghṛte| sarpirlavaṇayuktaṃ vā sadyodugdhaṃ tathā payaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पेयां च पञ्चप्रसृतां स्नेहैस्तण्डुलपञ्चमैः। पायसं माषमिश्रं च बहुस्नेहसमूयुतम्। तैलशुण्ठीगुडरसं जीर्णे मांसरसाशिनः॥
peyāṃ ca pañcaprasṛtāṃ snehaistaṇḍulapañcamaiḥ| pāyasaṃ māṣamiśraṃ ca bahusnehasamūyutam| tailaśuṇṭhīguḍarasaṃ jīrṇe māṃsarasāśinaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नेहं वैकं सुराच्छेन दध्नो वा सगुडं सरम्। वसां वराहजां सर्पिः पिप्पलीं लवणं तिलान्॥
snehaṃ vaikaṃ surācchena dadhno vā saguḍaṃ saram| vasāṃ varāhajāṃ sarpiḥ pippalīṃ lavaṇaṃ tilān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिप्पलीं लवणं स्नेहांश्चतुरो दधिमस्तुकम्। दध्ना सिद्धं व्योषगर्भं धात्रीद्राक्षारसे घृतम्॥
pippalīṃ lavaṇaṃ snehāṃścaturo dadhimastukam| dadhnā siddhaṃ vyoṣagarbhaṃ dhātrīdrākṣārase ghṛtam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यवकोलकुलत्थाम्बुक्षारक्षीरसुरादधि। घृतं च सिद्धं तुल्यांशं सद्यःस्नेहनमुत्तमम्॥
yavakolakulatthāmbukṣārakṣīrasurādadhi| ghṛtaṃ ca siddhaṃ tulyāṃśaṃ sadyaḥsnehanamuttamam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धांश्च चतुरः स्नेहान् बदरत्रिफलारसैः। योनिशुक्रामयहरान् सद्यःस्नेहान् प्रयोजयेत्॥
siddhāṃśca caturaḥ snehān badaratriphalārasaiḥ| yoniśukrāmayaharān sadyaḥsnehān prayojayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लवणोपहिताः स्नेहाः स्नेहयन्त्यचिरान्नरम्। तद्धि विष्यन्द्यरूक्षं च सूक्ष्ममुष्णं व्यवायि च॥
lavaṇopahitāḥ snehāḥ snehayantyacirānnaram| taddhi viṣyandyarūkṣaṃ ca sūkṣmamuṣṇaṃ vyavāyi ca||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुडानूपामिषक्षीरतिलमाषसुरादधि। कुष्टशोफप्रमेहेषु स्नेहार्थं न प्रकल्पयेत्॥
guḍānūpāmiṣakṣīratilamāṣasurādadhi| kuṣṭaśophaprameheṣu snehārthaṃ na prakalpayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिफलापिप्पलीपथ्यागुग्गुल्वादिविपाचितान्। स्नेहान्यथास्वमेतेषां योजयेदविकारिणः॥
triphalāpippalīpathyāguggulvādivipācitān| snehānyathāsvameteṣāṃ yojayedavikāriṇaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीणानां त्वामयैरग्निदेहसन्धुक्षणक्षमान्। दीप्तान्तराग्निः परिशुद्धकोष्ठः प्रत्यग्रधातुर्बलवर्णयुक्तः। दृढेन्द्रियो मन्दजरः शतायुः स्नेहोपसेवी पुरुषः प्रदिष्टः॥ अस26.1। अथातः स्वेदविधिं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः। इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः॥
kṣīṇānāṃ tvāmayairagnidehasandhukṣaṇakṣamān| dīptāntarāgniḥ pariśuddhakoṣṭhaḥ pratyagradhāturbalavarṇayuktaḥ| dṛḍhendriyo mandajaraḥ śatāyuḥ snehopasevī puruṣaḥ pradiṣṭaḥ|| asa26.1| athātaḥ svedavidhiṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ| iti ha smāhurātreyādayo maharṣayaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.