Library·Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha·1·1.32·1.32.3

Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 1.32.3

AsS 1.32.3

तयोरकालो रात्रिः। कालस्तु सर्वमहर्वेदनोत्पत्तिर्वा। निवातशरणशयनस्थस्य विशोध्य नेत्रमपाङ्गे भाजनं कृत्वा वामहस्तेनोन्मील्य दक्षिणहस्तेन शुक्त्यवसक्तया पिचुवर्त्या दशद्वादशाष्टौ वा बिन्दून् कनीनकदेशे द्व्यङ्गुलादवसेचयेत्। एवमस्य न बिन्दुपातेनाक्षिताडनाद्रागादयो जायन्ते। आश्च्योतितं च मृदुना चैलेन शोधयेत्। अन्येन चोष्णाम्बुप्लुतेन वातकफयोः स्वेदयेत्। आश्च्योतनं च तयोः कोष्णम्। सुशीतं पित्तरक्तविषेषु। तत्तु नात्यर्थं तीक्ष्णमुष्णं शीतं प्रभूतमूनमपरिस्रावितं वा योजयेत्। अतितीक्ष्णमुष्णं वा दाहरागपाकदृष्टिदौर्बल्यानि करोति। अतिशीतं स्तम्भाश्रुघर्षनिस्तोदान्। अतिमात्रं कषायवर्त्मतासङ्कोचस्फुरणोन्मीलनप्रवातासहत्वघर्षान्। ऊनप्रमाणं न रोगशान्तिम्। अपरिस्रुतमश्रुघर्षवेदनाः॥

tayorakālo rātriḥ| kālastu sarvamaharvedanotpattirvā| nivātaśaraṇaśayanasthasya viśodhya netramapāṅge bhājanaṃ kṛtvā vāmahastenonmīlya dakṣiṇahastena śuktyavasaktayā picuvartyā daśadvādaśāṣṭau vā bindūn kanīnakadeśe dvyaṅgulādavasecayet| evamasya na bindupātenākṣitāḍanādrāgādayo jāyante| āścyotitaṃ ca mṛdunā cailena śodhayet| anyena coṣṇāmbuplutena vātakaphayoḥ svedayet| āścyotanaṃ ca tayoḥ koṣṇam| suśītaṃ pittaraktaviṣeṣu| tattu nātyarthaṃ tīkṣṇamuṣṇaṃ śītaṃ prabhūtamūnamaparisrāvitaṃ vā yojayet| atitīkṣṇamuṣṇaṃ vā dāharāgapākadṛṣṭidaurbalyāni karoti| atiśītaṃ stambhāśrugharṣanistodān| atimātraṃ kaṣāyavartmatāsaṅkocasphuraṇonmīlanapravātāsahatvagharṣān| ūnapramāṇaṃ na rogaśāntim| aparisrutamaśrugharṣavedanāḥ||

Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/AsS/1.32.3

Cite as: Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 1.32.3, in HREEM (hreem.cc/library/AsS/1.32.3), after Sanskrit Wikisource: अष्टाङ्गसंग्रहः (26 pages; revision ids 41698, 40279, 40280 …, full list in….

Edition, numbering and licence

Sanskrit Wikisource: अष्टाङ्गसंग्रहः (26 pages; revision ids 41698, 40279, 40280 …, full list in content/corpus/wikisource cache) — Reference = sthāna.adhyāya.unit, the units as the page labels them (sthāna 1 sūtra, 2 śārīra, 3 nidāna, 4 cikitsita, 5 kalpa, 6 uttara). 1 unit whose number repeats one already read was left out.

Sanskrit Wikisource (sa.wikisource.org): the texts are public domain; page markup CC BY-SA 4.0. Devanagari as given on the page; IAST generated mechanically.

More about this text