Library·Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha·1·1.36·1.36.19

Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 1.36.19

AsS 1.36.19

अतिष्ठति तु रक्ते सिरामुखं सन्धातुं पूर्वोक्तैश्चूर्णैरवचूर्ण्याङ्गुल्यग्रेण पीडयेत्। शाल्मल्युपोदकापिच्छां वा व्रणमुखे दत्वा गाढं बध्नीयात्। मधूच्छिष्टप्रलिप्तं वा पट्टम्। शीताम्बुनावसिञ्चेत्। शीतमधुरकषायान्नपानसेकप्रदेहप्रवातवेश्मभिर्वा स्कन्दनायोपचरेत्। पद्मकादिक्वाथं शर्करामधुमधुरं क्षीरमिक्षुरसमेणहरिणाजोरभ्रमहिषवराहाणामन्यतमस्य सिरां विध्वा रुधिरमामं घृतभृष्टं वा पानं दद्यात्। तेनैव वा दर्भपादमृदितेनानुवासयेत्। स्निग्धैश्च यूषरसैर्भोजयेत्। व्यधादनन्तरं वा पुनस्तामेव सिरां विध्येत्। सर्वथा चानवतिष्ठमाने पाचनाय क्षारं दद्यात्। सङ्कोचयितुं वा सिरामुखं तप्तशलाकया दहेत्। न च क्षणमप्युपेक्षेत। क्षीणरक्तस्य हि वायुर्मर्माण्युपसङ्गृह्य मूर्छासंज्ञानाशाशिरःकम्पभ्रममन्यास्तम्भापतानकहनुभ्रंशहिध्मापाण्डुत्वबाधिर्यधातुक्षयाक्षेपकादीन् करोति। मरणं वा॥

atiṣṭhati tu rakte sirāmukhaṃ sandhātuṃ pūrvoktaiścūrṇairavacūrṇyāṅgulyagreṇa pīḍayet| śālmalyupodakāpicchāṃ vā vraṇamukhe datvā gāḍhaṃ badhnīyāt| madhūcchiṣṭapraliptaṃ vā paṭṭam| śītāmbunāvasiñcet| śītamadhurakaṣāyānnapānasekapradehapravātaveśmabhirvā skandanāyopacaret| padmakādikvāthaṃ śarkarāmadhumadhuraṃ kṣīramikṣurasameṇahariṇājorabhramahiṣavarāhāṇāmanyatamasya sirāṃ vidhvā rudhiramāmaṃ ghṛtabhṛṣṭaṃ vā pānaṃ dadyāt| tenaiva vā darbhapādamṛditenānuvāsayet| snigdhaiśca yūṣarasairbhojayet| vyadhādanantaraṃ vā punastāmeva sirāṃ vidhyet| sarvathā cānavatiṣṭhamāne pācanāya kṣāraṃ dadyāt| saṅkocayituṃ vā sirāmukhaṃ taptaśalākayā dahet| na ca kṣaṇamapyupekṣeta| kṣīṇaraktasya hi vāyurmarmāṇyupasaṅgṛhya mūrchāsaṃjñānāśāśiraḥkampabhramamanyāstambhāpatānakahanubhraṃśahidhmāpāṇḍutvabādhiryadhātukṣayākṣepakādīn karoti| maraṇaṃ vā||

Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/AsS/1.36.19

Cite as: Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 1.36.19, in HREEM (hreem.cc/library/AsS/1.36.19), after Sanskrit Wikisource: अष्टाङ्गसंग्रहः (26 pages; revision ids 41698, 40279, 40280 …, full list in….

Edition, numbering and licence

Sanskrit Wikisource: अष्टाङ्गसंग्रहः (26 pages; revision ids 41698, 40279, 40280 …, full list in content/corpus/wikisource cache) — Reference = sthāna.adhyāya.unit, the units as the page labels them (sthāna 1 sūtra, 2 śārīra, 3 nidāna, 4 cikitsita, 5 kalpa, 6 uttara). 1 unit whose number repeats one already read was left out.

Sanskrit Wikisource (sa.wikisource.org): the texts are public domain; page markup CC BY-SA 4.0. Devanagari as given on the page; IAST generated mechanically.

More about this text