अथात ऋतुचर्यां व्याख्यास्यामः। इति हस्माहुरात्रेयादयो महर्षयः॥
athāta ṛtucaryāṃ vyākhyāsyāmaḥ| iti hasmāhurātreyādayo maharṣayaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha·1·1.4
Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 1.4
कालो हि नाम भगवाननादिनिधनो यथोपचितकर्मानुसारी। यदनुरोधादादित्यादयः खादयश्च महाभूतविशेषास्तथा तथा विपरिणमन्तो जन्मवतां जन्ममरणस्यर्तुरसवीर्यदोपदेहबलव्यापत्सं पदां च कारणत्वं पत्ययतां प्रतिपद्यन्ते॥
kālo hi nāma bhagavānanādinidhano yathopacitakarmānusārī| yadanurodhādādityādayaḥ khādayaśca mahābhūtaviśeṣāstathā tathā vipariṇamanto janmavatāṃ janmamaraṇasyarturasavīryadopadehabalavyāpatsaṃ padāṃ ca kāraṇatvaṃ patyayatāṃ pratipadyante||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स मात्राकाष्ठाकलानाडिकामुहूर्तयामाहोरात्रपक्षमासर्त्वयनवर्षभेदेन द्वादशधा विभज्यते॥
sa mātrākāṣṭhākalānāḍikāmuhūrtayāmāhorātrapakṣamāsartvayanavarṣabhedena dvādaśadhā vibhajyate||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राक्षिनिमेषो मान्त्रा। ताः पञ्चदश काष्ठा तास्त्रिंशत् कला। ताः सदशभागा विंशतिर्नाडिका। नाडिकाद्वयं मुहूर्तश्च। ते तुल्यरात्रिन्दिवे राशिभागे चत्वारः पादोना यामः। तैश्चतुर्भिरहो रात्रिश्च। पञ्चदशाहोरात्राः पक्षः। पक्षद्वयं मासः स शुक्लान्तः। तैर्मार्गशीर्षादिभिर्द्विसंख्यैः क्रमाद्धेमन्तशिशिरवसन्तग्रीष्मवर्षशरदाख्याः षडृतवो भवन्ति। तेषु शिशिरादयस्त्रयो रवेरुदगयनमादानञ्च शेषा दक्षिणायनं विसर्गश्च। तावादानविसर्गौ वर्षम्॥
tatrākṣinimeṣo māntrā| tāḥ pañcadaśa kāṣṭhā tāstriṃśat kalā| tāḥ sadaśabhāgā viṃśatirnāḍikā| nāḍikādvayaṃ muhūrtaśca| te tulyarātrindive rāśibhāge catvāraḥ pādonā yāmaḥ| taiścaturbhiraho rātriśca| pañcadaśāhorātrāḥ pakṣaḥ| pakṣadvayaṃ māsaḥ sa śuklāntaḥ| tairmārgaśīrṣādibhirdvisaṃkhyaiḥ kramāddhemantaśiśiravasantagrīṣmavarṣaśaradākhyāḥ ṣaḍṛtavo bhavanti| teṣu śiśirādayastrayo raverudagayanamādānañca śeṣā dakṣiṇāyanaṃ visargaśca| tāvādānavisargau varṣam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोरादानमाग्नेयम्। तस्मिन् खलु कालस्वभावमार्गपरिगृहीतोऽत्यर्थोप्णगभस्तिजालमण्डलोऽर्कस्तत्संपर्काद्वायवश्च तीव्ररूक्षाः सोमजं गुणमुपशोषयन्तो जगतः स्नेहमाददाना ऋतुक्रमेणो पजनितरौक्ष्या रूक्षान् रसांस्तिक्तकषायकटुकानभिप्रबलयन्तो नृणां दौर्बल्यमावहन्ति॥
tayorādānamāgneyam| tasmin khalu kālasvabhāvamārgaparigṛhīto'tyarthopṇagabhastijālamaṇḍalo'rkastatsaṃparkādvāyavaśca tīvrarūkṣāḥ somajaṃ guṇamupaśoṣayanto jagataḥ snehamādadānā ṛtukrameṇo pajanitaraukṣyā rūkṣān rasāṃstiktakaṣāyakaṭukānabhiprabalayanto nṛṇāṃ daurbalyamāvahanti||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसर्गस्तु सौम्यः। तस्मिन्नपि कालमार्गमेघवातवर्षाभिहतप्रभावे दक्षिणायनगेऽर्के शशिनि चाव्याहतबले शिशिराभिर्भाभिः शश्वदाप्यायमाने माहेन्द्रसलिल प्रशान्त सन्तापे जगत्यरूक्षा रसाः प्रवर्धन्तेऽम्ललवणमधुरा यथाक्रमं बलं चोपचीयते नृणामिति॥
vasargastu saumyaḥ| tasminnapi kālamārgameghavātavarṣābhihataprabhāve dakṣiṇāyanage'rke śaśini cāvyāhatabale śiśirābhirbhābhiḥ śaśvadāpyāyamāne māhendrasalila praśānta santāpe jagatyarūkṣā rasāḥ pravardhante'mlalavaṇamadhurā yathākramaṃ balaṃ copacīyate nṛṇāmiti||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवति चात्र हेमन्ते शिशिरे चाग्र्यं विसर्गादानयोर्बलम्। शरद्वसन्तयोर्मध्यं हीनं वर्षानिदाघयोः॥
bhavati cātra hemante śiśire cāgryaṃ visargādānayorbalam| śaradvasantayormadhyaṃ hīnaṃ varṣānidāghayoḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धूमधूम्ररजोमन्दास्तुषाराविलमण्डलाः। दिगादित्या मरुच्छैत्यादुत्तरो रोमहर्षणः॥
dhūmadhūmrarajomandāstuṣārāvilamaṇḍalāḥ| digādityā marucchaityāduttaro romaharṣaṇaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोध्रप्रियङ्गुपुन्नागलवल्यः कुसुमोज्वलाः। दृप्ता गजाजमहिषवाजिवायससूकराः॥
lodhrapriyaṅgupunnāgalavalyaḥ kusumojvalāḥ| dṛptā gajājamahiṣavājivāyasasūkarāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिमानीपटलच्छन्ना लीनमीनविहङ्गमाः। नद्यः सबाष्पाः सोष्माणः कूपापश्च हिमागमे॥
himānīpaṭalacchannā līnamīnavihaṅgamāḥ| nadyaḥ sabāṣpāḥ soṣmāṇaḥ kūpāpaśca himāgame||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहोष्माणो विशन्तोऽन्तः शीते शीतानिलाहताः। जठरे पिण्डितोष्माणं प्रबलं कुर्वतेऽनलम्॥
dehoṣmāṇo viśanto'ntaḥ śīte śītānilāhatāḥ| jaṭhare piṇḍitoṣmāṇaṃ prabalaṃ kurvate'nalam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विसर्गे बलिनां प्रायः स्वभावादिगुरुक्षमम्। बृंहणान्यन्नपानानि योजयेत्तस्य युक्तये॥
visarge balināṃ prāyaḥ svabhāvādigurukṣamam| bṛṃhaṇānyannapānāni yojayettasya yuktaye||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनिन्धनोऽन्यथा सीदेदत्युदीर्णतयाऽथवा। धातूनपि पचेदस्य ततस्तेषां क्षयान्मरुत्॥
anindhano'nyathā sīdedatyudīrṇatayā'thavā| dhātūnapi pacedasya tatasteṣāṃ kṣayānmarut||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेजः सहचरः कुप्येच्छीतः शीते विशेषतः। अतो हिमे भजेत्स्निग्धान् स्वाद्वम्ललवणान्रसान्॥
tejaḥ sahacaraḥ kupyecchītaḥ śīte viśeṣataḥ| ato hime bhajetsnigdhān svādvamlalavaṇānrasān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बिलेशयौदकानूपप्रसहानां भृतानि च। मांसानि गुडपिष्टोत्थमद्यान्यभिनवानि च॥
bileśayaudakānūpaprasahānāṃ bhṛtāni ca| māṃsāni guḍapiṣṭotthamadyānyabhinavāni ca||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माषेक्षुक्षीरविकृतिवसातैलनवौदनान्। व्यायामोद्वर्तनाभ्यङ्गस्वेदधूमाञ्जनातपान्॥
māṣekṣukṣīravikṛtivasātailanavaudanān| vyāyāmodvartanābhyaṅgasvedadhūmāñjanātapān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखोदकं शौचविधौ भूमिगर्भगृहाणि च। साङ्गारयानां शय्यां च कुथकम्बलसंस्कृताम्॥
sukhodakaṃ śaucavidhau bhūmigarbhagṛhāṇi ca| sāṅgārayānāṃ śayyāṃ ca kuthakambalasaṃskṛtām||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुङ्कुमेनानुलिप्ताङ्गो गुरुणाऽगरुणाऽपि वा। लघूष्णैः प्रावृतः स्वप्यात् काले धूपाधिवासितः॥
kuṅkumenānuliptāṅgo guruṇā'garuṇā'pi vā| laghūṣṇaiḥ prāvṛtaḥ svapyāt kāle dhūpādhivāsitaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीनाङ्गनाङ्गसंसङ्गनिवारितहिमानिलः। शिशिरे शीतमधिकं मेघमाउतवर्षजम्॥
pīnāṅganāṅgasaṃsaṅganivāritahimānilaḥ| śiśire śītamadhikaṃ meghamāutavarṣajam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रौक्ष्यं च+आदानजं तस्मात् कार्यः पूर्वोऽधिकं विधिः। वसन्ते दक्षिणो वायुराताम्रकिरणो रविः॥
raukṣyaṃ ca+ādānajaṃ tasmāt kāryaḥ pūrvo'dhikaṃ vidhiḥ| vasante dakṣiṇo vāyurātāmrakiraṇo raviḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नवप्रवालत्वक्पत्राः पादपाः ककुभोऽमलाः। किंशुकाशोकचूतादिवनराजिविराजिताः॥ अस4.22। कोकिलालिकुलालापकलकोलाहलाकुलाः। शिशिरे सञ्चितः श्लेष्मा दिनकृद्भाभिरीरितः॥
navapravālatvakpatrāḥ pādapāḥ kakubho'malāḥ| kiṃśukāśokacūtādivanarājivirājitāḥ|| asa4.22| kokilālikulālāpakalakolāhalākulāḥ| śiśire sañcitaḥ śleṣmā dinakṛdbhābhirīritaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा प्रबाधमानोऽग्निं रोगान् प्रकुरुते बहून्। अतोऽस्मिंस्तीक्ष्णवमनधूमगण्डूषनावनम्॥
tadā prabādhamāno'gniṃ rogān prakurute bahūn| ato'smiṃstīkṣṇavamanadhūmagaṇḍūṣanāvanam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यायामोद्वर्त्तनक्षौद्रयवगोधूमजाङ्गलान्। सेवेत सुहृदुद्यानयुवतीश्च मनोरमाः॥
vyāyāmodvarttanakṣaudrayavagodhūmajāṅgalān| seveta suhṛdudyānayuvatīśca manoramāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नातः स्वलङ्कृतः स्रग्वी चन्दनागरुरूषितः। विचित्रामत्रविन्यस्तान् सहकारोत्पलाङ्कितान्॥
snātaḥ svalaṅkṛtaḥ sragvī candanāgarurūṣitaḥ| vicitrāmatravinyastān sahakārotpalāṅkitān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निगदांश्च+आसवारिष्टशीधुमार्द्वीकमाधवान्। क्वथितं मुस्तशुण्ठ्यम्बु साराम्भः क्षौद्रवारि वा॥
nigadāṃśca+āsavāriṣṭaśīdhumārdvīkamādhavān| kvathitaṃ mustaśuṇṭhyambu sārāmbhaḥ kṣaudravāri vā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुशीतदिवास्वप्नस्निग्धाम्लमधुरांस्त्यजेत्। ग्रीष्मेऽतसीपुष्पनिभस्तीक्ष्णांशुर्दावदीपिताः॥
guruśītadivāsvapnasnigdhāmlamadhurāṃstyajet| grīṣme'tasīpuṣpanibhastīkṣṇāṃśurdāvadīpitāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिशो ज्वलन्ति भूमिश्च मारुतो नैऋतः सुखः। पवनातपसंस्वेदैर्जन्तवो ज्वरिता इव॥
diśo jvalanti bhūmiśca māruto naiṛtaḥ sukhaḥ| pavanātapasaṃsvedairjantavo jvaritā iva||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तापार्ततुङ्गमातङ्गमहिषैः कलुषीकृताः। दिवाकरकराङ्गारनिकरक्षपिताम्भसः॥
tāpārtatuṅgamātaṅgamahiṣaiḥ kaluṣīkṛtāḥ| divākarakarāṅgāranikarakṣapitāmbhasaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवृद्धरोधसो नद्यः च्छायाहीना महीरुहाः। विशीर्णजीर्णपर्णाश्च शुष्कवल्कलताङ्किताः॥
pravṛddharodhaso nadyaḥ cchāyāhīnā mahīruhāḥ| viśīrṇajīrṇaparṇāśca śuṣkavalkalatāṅkitāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदत्ते जगतस्तेजस्तद+आदित्यो भृशं यतः। व्यायामातपकट्वम्ललवणोष्णं त्यजेदतः॥
ādatte jagatastejastada+ādityo bhṛśaṃ yataḥ| vyāyāmātapakaṭvamlalavaṇoṣṇaṃ tyajedataḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्यं न सेव्यं स्वल्पं वा सेव्यं सुबहुवारि वा। अन्यथा शोफशैथिल्यदाहमोहान् करोति तत्॥
madyaṃ na sevyaṃ svalpaṃ vā sevyaṃ subahuvāri vā| anyathā śophaśaithilyadāhamohān karoti tat||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नवमृद्भाजनस्थानि हृद्यानि सुरभीणि च। पानकानि समन्थानि सिताढ्यानि हिमानि च॥
navamṛdbhājanasthāni hṛdyāni surabhīṇi ca| pānakāni samanthāni sitāḍhyāni himāni ca||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वादु शीतं द्रवं चान्नं जाङ्गलान्मृगपक्षिणः। शालिक्षीरघृतद्राक्षानालिकेराम्बुशर्कराः॥
svādu śītaṃ dravaṃ cānnaṃ jāṅgalānmṛgapakṣiṇaḥ| śālikṣīraghṛtadrākṣānālikerāmbuśarkarāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तालवृन्तानिलान् हारान् स्रजः सकमलोत्पलाः। तन्वीर्मृणालवलयाः कान्ताश्चन्दनरूषिताः॥
tālavṛntānilān hārān srajaḥ sakamalotpalāḥ| tanvīrmṛṇālavalayāḥ kāntāścandanarūṣitāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरांसि वापिः सरितः काननानि हिमानि च। सुरभीणि निषेवेत वासांसि सुलघूनि च॥
sarāṃsi vāpiḥ saritaḥ kānanāni himāni ca| surabhīṇi niṣeveta vāsāṃsi sulaghūni ca||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निष्पतद्यन्त्रसलिले स्वप्याद्धारागृहे दिवा। रात्रौ च+आकाशतलके सुगन्धिकुसुमास्तृते॥
niṣpatadyantrasalile svapyāddhārāgṛhe divā| rātrau ca+ākāśatalake sugandhikusumāstṛte||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्पूरचन्दनार्द्राङ्गो विरलानङ्गसङ्गमः। वर्षासु वारुणो वायुः सर्वसस्यसमुद्गमः॥
karpūracandanārdrāṅgo viralānaṅgasaṅgamaḥ| varṣāsu vāruṇo vāyuḥ sarvasasyasamudgamaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भिन्नेन्द्रनीलनीलाभ्रवृन्दमन्दाविलं नभः। दीर्घिकानववार्यौघमग्नसोपानपङ्क्तयः॥
bhinnendranīlanīlābhravṛndamandāvilaṃ nabhaḥ| dīrghikānavavāryaughamagnasopānapaṅktayaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वारिधाराभृशाघातविकासितसरोरुहाः। सरितः सागराकारा भूरव्यक्तजलस्थला॥
vāridhārābhṛśāghātavikāsitasaroruhāḥ| saritaḥ sāgarākārā bhūravyaktajalasthalā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्द्रस्तनितजीमूतशिखिदर्दुरनादिता। इन्द्रगोपधनुःखण्डविद्युदुद्योतदीपिता॥
mandrastanitajīmūtaśikhidarduranāditā| indragopadhanuḥkhaṇḍavidyududyotadīpitā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परितः श्यामलतृणा सिलिन्ध्रकुटजोज्वला। तदादानाबले देहे मन्देऽग्नौ बाधिते पुनः॥
paritaḥ śyāmalatṛṇā silindhrakuṭajojvalā| tadādānābale dehe mande'gnau bādhite punaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृष्टिभूबाष्पतोयाम्लपाकदुष्टैश्चलादिभिः। बस्तिकर्म निषेवेत कृतसंशोधनक्रमः॥
vṛṣṭibhūbāṣpatoyāmlapākaduṣṭaiścalādibhiḥ| bastikarma niṣeveta kṛtasaṃśodhanakramaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुराणाशालिगोधूमयवान् यूषरसैः कृतैः। निगदं मदिरारिष्टमार्द्वीकं स्वल्पमम्बु वा॥
purāṇāśāligodhūmayavān yūṣarasaiḥ kṛtaiḥ| nigadaṃ madirāriṣṭamārdvīkaṃ svalpamambu vā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यं क्वथितकूपोत्थं चौण्डं सारसमेव वा। वृष्टिवाताकुलेत्वन्हि भोजनं क्लेदवातजित्॥
divyaṃ kvathitakūpotthaṃ cauṇḍaṃ sārasameva vā| vṛṣṭivātākuletvanhi bhojanaṃ kledavātajit||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिशुष्कं लघुस्निग्धमुष्पाम्ललवणं भजेत्। प्रायोऽन्नपानं सक्षौद्रं संस्कृतं च घनोदये॥
pariśuṣkaṃ laghusnigdhamuṣpāmlalavaṇaṃ bhajet| prāyo'nnapānaṃ sakṣaudraṃ saṃskṛtaṃ ca ghanodaye||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असरीसृपभूबाष्पशीतमारुतशीकरम्। साग्नियानं च भवनं निर्दंशमशकोन्दुरम्॥
asarīsṛpabhūbāṣpaśītamārutaśīkaram| sāgniyānaṃ ca bhavanaṃ nirdaṃśamaśakonduram||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रघर्षोद्वर्तनस्नानधूमगन्धागरुप्रियः। यायात् करेणुमुख्याभिश्चित्रस्रग्वस्त्रभूषितः॥
pragharṣodvartanasnānadhūmagandhāgarupriyaḥ| yāyāt kareṇumukhyābhiścitrasragvastrabhūṣitaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नदीजलोदमन्थाहः स्वप्नातिद्रवमैथुनम्। तुषारपादचरणव्यायामार्ककरांस्त्यजेत्॥
nadījalodamanthāhaḥ svapnātidravamaithunam| tuṣārapādacaraṇavyāyāmārkakarāṃstyajet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरदि व्योम शुभ्राभ्रं किञ्चित् पङ्काङ्किता मही। प्रकाशकाशसप्ताह्वकुमुदा शालिशालिनी॥
śaradi vyoma śubhrābhraṃ kiñcit paṅkāṅkitā mahī| prakāśakāśasaptāhvakumudā śāliśālinī||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विक्षिप्ततीक्ष्णकिरणो मेघौघविगमाद्रविः। बभ्रुवर्णोऽतिविमलाः क्रौञ्चमालाकुला दिशः॥
vikṣiptatīkṣṇakiraṇo meghaughavigamādraviḥ| babhruvarṇo'tivimalāḥ krauñcamālākulā diśaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कमलान्तरसंलीनमीनहंसांसघट्टनैः। तरङ्गभङ्गानि सरांसि विमलानि च॥
kamalāntarasaṃlīnamīnahaṃsāṃsaghaṭṭanaiḥ| taraṅgabhaṅgāni sarāṃsi vimalāni ca||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षाशीतोचिताङ्गानां सहसैवार्करश्मिभिः। तप्तानां सञ्चितं पूर्वं तदा पित्तं प्रकुप्यति॥
varṣāśītocitāṅgānāṃ sahasaivārkaraśmibhiḥ| taptānāṃ sañcitaṃ pūrvaṃ tadā pittaṃ prakupyati||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शस्तं तिक्तहविःपानं विरेकोऽस्रस्रुतिः सदा। शीतं लघ्वन्नपानं च कषायस्वादुतिक्तकम्॥
śastaṃ tiktahaviḥpānaṃ vireko'srasrutiḥ sadā| śītaṃ laghvannapānaṃ ca kaṣāyasvādutiktakam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शालिषष्टिकगोधूमयवमुद्गसितामधु। पटोलामलकं द्राक्षा जाङ्गलं क्षुद्वतां भृशम्॥
śāliṣaṣṭikagodhūmayavamudgasitāmadhu| paṭolāmalakaṃ drākṣā jāṅgalaṃ kṣudvatāṃ bhṛśam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिवा दिवाकरकरैर्निशाकरकरौर्नीशि। सन्तप्तं ह्लादितं तोयमगस्त्येनाविषीकृतम्॥
divā divākarakarairniśākarakaraurnīśi| santaptaṃ hlāditaṃ toyamagastyenāviṣīkṛtam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्मलं शुचि कालेन पक्वं पानेऽमृतोपमम्। हंसौघपक्षविक्षेपभ्रमत्भ्रमरपङ्क्तिषु॥
nirmalaṃ śuci kālena pakvaṃ pāne'mṛtopamam| haṃsaughapakṣavikṣepabhramatbhramarapaṅktiṣu||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुसरोरुहसेव्यासु सरसीषु प्लवेत च। लघुशुद्धाम्बरः स्रग्वी शीतोशीरविलेपनः॥
susaroruhasevyāsu sarasīṣu plaveta ca| laghuśuddhāmbaraḥ sragvī śītośīravilepanaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सेवेत चन्द्रकिरणान् प्रदोषे सौधमाश्रितः। तृप्तिदध्यातपक्षारवसातैलपुरोनिलान्॥
seveta candrakiraṇān pradoṣe saudhamāśritaḥ| tṛptidadhyātapakṣāravasātailapuronilān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीक्ष्णमद्यदिवास्वप्नतुषारांश्च विवर्जयेत्। नित्यं सर्वरसाभ्यासः स्वस्वाधिक्यमृतावृतौ॥
tīkṣṇamadyadivāsvapnatuṣārāṃśca vivarjayet| nityaṃ sarvarasābhyāsaḥ svasvādhikyamṛtāvṛtau||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
र्त्वोरन्तादिसप्ताहावृतुसन्धिरिति स्मृतः। तत्र पूर्वो विधिस्त्याज्यः सेवनीयोऽपरः क्रमात्॥
rtvorantādisaptāhāvṛtusandhiriti smṛtaḥ| tatra pūrvo vidhistyājyaḥ sevanīyo'paraḥ kramāt||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असात्म्यजा हि रोगाः स्युः सहसा त्यागशीलनात्। र्तुष्वेवंविधेष्वेष विधिः स्वास्थ्ये च देहिनां॥
asātmyajā hi rogāḥ syuḥ sahasā tyāgaśīlanāt| rtuṣvevaṃvidheṣveṣa vidhiḥ svāsthye ca dehināṃ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्दिश्यतेऽन्यरूपेषु विरुद्धाज्ञानिको विधिः। मासराशिस्वरूपाख्यमृतोर्यल्लक्षणत्रयम्॥
nirdiśyate'nyarūpeṣu viruddhājñāniko vidhiḥ| māsarāśisvarūpākhyamṛtoryallakṣaṇatrayam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथोत्तरंभजेच्चर्यां तत्र तस्य बलादिति॥
yathottaraṃbhajeccaryāṃ tatra tasya balāditi||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.