Library·Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha·2·2.6·2.6.32

Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 2.6.32

AsS 2.6.32

अग्निस्तु बलभेदेन चतुर्विधो भवति। समो विषमस्तीक्ष्णो मन्दश्च। तत्र समो यः सम्यगेवोपयुक्तमन्नं सम्यक् पचति। विषमोऽसम्यगप्युपयुक्तं पचति सम्यगपि च न पचति। तीक्ष्णोऽसम्यगप्युपयुक्तमाशु पचति। स एव वर्धमानोऽत्यग्निर्भवति। मन्दस्तु सम्यगप्युपयुक्तमुदरगौरवाध्मानविबन्धाटोपान्त्रकूजनमुखशोषवायुस्तम्भादीन्यामलिङ्गानि दर्शयित्वा चिरात् पचति। बाह्येनापि च ज्वालाङ्गारात्मकेनाग्निना नैकाकारः सर्वदा पाको भवति। किमुतान्तराश्रयेणोष्णात्मना समेनापि। तस्मात्तं प्रयत्नतो रक्षेत्। तत्र प्रवरेण सात्म्येन समं यथास्वमपरेणेतरान् क्रमशः सात्म्यमापाद्य प्रवरेण परिपालयेद्दोषोपक्रमणीयोक्तेन च वातादिसाधनेन ग्रहणीरोगविहितैश्चौषधव्यायामयोगैरिति। भवति चात्र॥

agnistu balabhedena caturvidho bhavati| samo viṣamastīkṣṇo mandaśca| tatra samo yaḥ samyagevopayuktamannaṃ samyak pacati| viṣamo'samyagapyupayuktaṃ pacati samyagapi ca na pacati| tīkṣṇo'samyagapyupayuktamāśu pacati| sa eva vardhamāno'tyagnirbhavati| mandastu samyagapyupayuktamudaragauravādhmānavibandhāṭopāntrakūjanamukhaśoṣavāyustambhādīnyāmaliṅgāni darśayitvā cirāt pacati| bāhyenāpi ca jvālāṅgārātmakenāgninā naikākāraḥ sarvadā pāko bhavati| kimutāntarāśrayeṇoṣṇātmanā samenāpi| tasmāttaṃ prayatnato rakṣet| tatra pravareṇa sātmyena samaṃ yathāsvamapareṇetarān kramaśaḥ sātmyamāpādya pravareṇa paripālayeddoṣopakramaṇīyoktena ca vātādisādhanena grahaṇīrogavihitaiścauṣadhavyāyāmayogairiti| bhavati cātra||

Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/AsS/2.6.32

Cite as: Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 2.6.32, in HREEM (hreem.cc/library/AsS/2.6.32), after Sanskrit Wikisource: अष्टाङ्गसंग्रहः (26 pages; revision ids 41698, 40279, 40280 …, full list in….

Edition, numbering and licence

Sanskrit Wikisource: अष्टाङ्गसंग्रहः (26 pages; revision ids 41698, 40279, 40280 …, full list in content/corpus/wikisource cache) — Reference = sthāna.adhyāya.unit, the units as the page labels them (sthāna 1 sūtra, 2 śārīra, 3 nidāna, 4 cikitsita, 5 kalpa, 6 uttara). 1 unit whose number repeats one already read was left out.

Sanskrit Wikisource (sa.wikisource.org): the texts are public domain; page markup CC BY-SA 4.0. Devanagari as given on the page; IAST generated mechanically.

More about this text