Library·Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha·4·4.11·4.11.26

Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 4.11.26

AsS 4.11.26

यदा पुनर्वायुना विट् बद्धं सशोणितमल्पाल्पं सफेनं कृच्छ्रादुपवेश्यते तदा पूर्वोक्तं पिच्छाबस्तिं दद्यात्। मधुरौषधसिद्धेन च सर्पिषानुवासयेत्। प्रायेण हि दुर्बलगुदा गुदाश्रयामयिनो भवन्ति। विशेषतश्चिरकालातीसारिणः। अतिसारातिप्रवृत्तौ स्वस्थानबलवृद्धो वायुः पित्तमनुबलमवाप्य दुर्जयतरो भवति तस्मात्तेषामभीक्ष्णमनुवासनं प्रयुञ्जीत। गुददाहे पुनः पटोलमधुकमधूकक्षीरिवृक्षादिकषायेण सघृतशर्कराक्षौद्रेण क्षीरेण वा गुदं तदासन्नांश्च प्रदेशान् सिञ्चेत्। शतधौतादिभिर्घृतैश्च पिचूनभ्यङ्गांश्च दद्यात्। पटोलादीनामेव च कल्केन सघृतेन प्रदिह्यात्। तच्चूर्णौर्धातकीलोध्रमाषचूर्णेन च पायुद्वारमवचूर्णयेत्। एवमेव च शूले वातहरतैलप्रदेहैरुपाचरेत्। यः पुनरेवमपि पित्तलान्यासेवेत स शीघ्रं गुदवलीषु पक्वासु व्यापद्यते॥

yadā punarvāyunā viṭ baddhaṃ saśoṇitamalpālpaṃ saphenaṃ kṛcchrādupaveśyate tadā pūrvoktaṃ picchābastiṃ dadyāt| madhurauṣadhasiddhena ca sarpiṣānuvāsayet| prāyeṇa hi durbalagudā gudāśrayāmayino bhavanti| viśeṣataścirakālātīsāriṇaḥ| atisārātipravṛttau svasthānabalavṛddho vāyuḥ pittamanubalamavāpya durjayataro bhavati tasmātteṣāmabhīkṣṇamanuvāsanaṃ prayuñjīta| gudadāhe punaḥ paṭolamadhukamadhūkakṣīrivṛkṣādikaṣāyeṇa saghṛtaśarkarākṣaudreṇa kṣīreṇa vā gudaṃ tadāsannāṃśca pradeśān siñcet| śatadhautādibhirghṛtaiśca picūnabhyaṅgāṃśca dadyāt| paṭolādīnāmeva ca kalkena saghṛtena pradihyāt| taccūrṇaurdhātakīlodhramāṣacūrṇena ca pāyudvāramavacūrṇayet| evameva ca śūle vātaharatailapradehairupācaret| yaḥ punarevamapi pittalānyāseveta sa śīghraṃ gudavalīṣu pakvāsu vyāpadyate||

Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/AsS/4.11.26

Cite as: Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 4.11.26, in HREEM (hreem.cc/library/AsS/4.11.26), after Sanskrit Wikisource: अष्टाङ्गसंग्रहः (26 pages; revision ids 41698, 40279, 40280 …, full list in….

Edition, numbering and licence

Sanskrit Wikisource: अष्टाङ्गसंग्रहः (26 pages; revision ids 41698, 40279, 40280 …, full list in content/corpus/wikisource cache) — Reference = sthāna.adhyāya.unit, the units as the page labels them (sthāna 1 sūtra, 2 śārīra, 3 nidāna, 4 cikitsita, 5 kalpa, 6 uttara). 1 unit whose number repeats one already read was left out.

Sanskrit Wikisource (sa.wikisource.org): the texts are public domain; page markup CC BY-SA 4.0. Devanagari as given on the page; IAST generated mechanically.

More about this text