अथातः कासचिकित्सितं व्याख्यास्यामः। इति हस्माहुरात्रेयादयो महर्षयः॥
athātaḥ kāsacikitsitaṃ vyākhyāsyāmaḥ| iti hasmāhurātreyādayo maharṣayaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha·4·4.4
Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 4.4
केवलानिलजं कासं स्नेहैरादावुपाचरेत्। वातघ्नसिद्धैः स्निग्धैश्च पेयायूषरसादिभिः॥
kevalānilajaṃ kāsaṃ snehairādāvupācaret| vātaghnasiddhaiḥ snigdhaiśca peyāyūṣarasādibhiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लेहैर्धूमैस्ततहाभ्यङ्गस्वेदसेकावगाहनैः। बस्तिभिर्बद्धविड्वातं सपित्तं त्वौर्ध्वभक्तिकैः॥
lehairdhūmaistatahābhyaṅgasvedasekāvagāhanaiḥ| bastibhirbaddhaviḍvātaṃ sapittaṃ tvaurdhvabhaktikaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुडूचीकण्टकारीभ्यां पृथक् त्रिंशत्पलाद्रसे। प्रस्थः सिद्धो घृताद्वातकासनुद्वह्निदीपनः॥
guḍūcīkaṇṭakārībhyāṃ pṛthak triṃśatpalādrase| prasthaḥ siddho ghṛtādvātakāsanudvahnidīpanaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षाररास्नावचाहिङ्गुपाठायष्ट्याह्वधान्यकैः। द्विशाणैः सर्पिषः प्रस्थं पञ्चकोलयुतैः पचेत्॥
kṣārarāsnāvacāhiṅgupāṭhāyaṣṭyāhvadhānyakaiḥ| dviśāṇaiḥ sarpiṣaḥ prasthaṃ pañcakolayutaiḥ pacet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशमूलस्य निर्यूहे पीतं मण्डानुपायिना। सकासश्वासहृत्पार्श्वग्रहणीरोगगुल्मनुत्॥
daśamūlasya niryūhe pītaṃ maṇḍānupāyinā| sakāsaśvāsahṛtpārśvagrahaṇīrogagulmanut||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काश्मर्यत्रिफलाव्योषशठीद्राक्षापरूषकम्। द्वे पाठे देवदार्वृद्धिस्वगुप्ताग्निकगोक्षुरम्॥
kāśmaryatriphalāvyoṣaśaṭhīdrākṣāparūṣakam| dve pāṭhe devadārvṛddhisvaguptāgnikagokṣuram||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याघ्नीतामलकीमेदाकाकनासाशतावरीः। विदारी च घृतप्रस्थः कर्षांशैस्तैर्विपाचितः॥
vyāghnītāmalakīmedākākanāsāśatāvarīḥ| vidārī ca ghṛtaprasthaḥ karṣāṃśaistairvipācitaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीरेण च जयत्याशु ज्वरकासहलीमकान्। गुल्मारुचियकृत्प्लीहशिरोहृत्पार्श्ववेदनाः॥
kṣīreṇa ca jayatyāśu jvarakāsahalīmakān| gulmāruciyakṛtplīhaśirohṛtpārśvavedanāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामलार्शोनिलाष्ठीलाक्षतशोफक्षयांश्च सः। द्रोणेऽपां साधयेद्रास्नादशमूलशतावरीः। पलोन्मिता द्विकुडवं कुलत्थं बदरं यवम्॥
kāmalārśonilāṣṭhīlākṣataśophakṣayāṃśca saḥ| droṇe'pāṃ sādhayedrāsnādaśamūlaśatāvarīḥ| palonmitā dvikuḍavaṃ kulatthaṃ badaraṃ yavam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुलार्धं चाजमांसस्य तेन साध्यं घृताढकम्। समक्षीरं पलांशैश्च जीवनीयैः समीक्ष्य तत्॥
tulārdhaṃ cājamāṃsasya tena sādhyaṃ ghṛtāḍhakam| samakṣīraṃ palāṃśaiśca jīvanīyaiḥ samīkṣya tat||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रयुक्तं वातरोगेषु पाननावनबस्तिभिः। पञ्चकासान् शिरःकम्पं योनिवङ्क्षणवेदनाम्। सर्वाङ्गैकाङ्गरोगांश्च सप्लीहोर्ध्वानिलान् जयेत्॥
prayuktaṃ vātarogeṣu pānanāvanabastibhiḥ| pañcakāsān śiraḥkampaṃ yonivaṅkṣaṇavedanām| sarvāṅgaikāṅgarogāṃśca saplīhordhvānilān jayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विदार्यादिगणक्वाथकल्कसिद्धं च कासजित्। अशोकबीजक्षवकजन्तुघ्नाञ्जनपद्मकैः॥
vidāryādigaṇakvāthakalkasiddhaṃ ca kāsajit| aśokabījakṣavakajantughnāñjanapadmakaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सबिडैश्च घृतं सिद्धं तच्चूर्णं वा घृताप्लुतम्। लिह्यात् पयश्चानुपिबेदाजं कासाभिपीडितः॥
sabiḍaiśca ghṛtaṃ siddhaṃ taccūrṇaṃ vā ghṛtāplutam| lihyāt payaścānupibedājaṃ kāsābhipīḍitaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विडङ्गं नागरं रास्नां पिप्पली हिङ्गु सैन्धवम्। भाङ्गर्क्षीरश्च तच्चूर्णं पिबेद्वा घृतमात्रया। सकफेऽनिलजे कासे श्वासहिध्माहताग्निषु॥
viḍaṅgaṃ nāgaraṃ rāsnāṃ pippalī hiṅgu saindhavam| bhāṅgarkṣīraśca taccūrṇaṃ pibedvā ghṛtamātrayā| sakaphe'nilaje kāse śvāsahidhmāhatāgniṣu||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुरालभां शृङ्गवेरं शठीं रास्नां सितोपलाम्। लिह्यात् कर्कटशृङ्गीं च कासे तैलेन वातजे॥
durālabhāṃ śṛṅgaveraṃ śaṭhīṃ rāsnāṃ sitopalām| lihyāt karkaṭaśṛṅgīṃ ca kāse tailena vātaje||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुस्पर्शां पिप्पलीं मुस्तं भार्ङ्गीं कर्कटकीं शठीम्। पुराणगुडतैलाभ्यां चूर्णितान्यवलेहयेत्॥
dusparśāṃ pippalīṃ mustaṃ bhārṅgīṃ karkaṭakīṃ śaṭhīm| purāṇaguḍatailābhyāṃ cūrṇitānyavalehayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वत् सकृष्णां शुण्ठीं च सभार्ङ्गीं तद्वदेव च। पिबेत् कृष्णां च कोष्णेन सलिलेन ससैन्धवाम्॥
tadvat sakṛṣṇāṃ śuṇṭhīṃ ca sabhārṅgīṃ tadvadeva ca| pibet kṛṣṇāṃ ca koṣṇena salilena sasaindhavām||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुस्तुना ससितां शुण्ठीं दध्ना वा कणरेणुकाः। पिबेत् बदरमज्ञो वा मदिरादधिमस्तुभिः। अथवा पिप्पलीकल्कं घृतभृष्टं ससैन्धवम्॥
mustunā sasitāṃ śuṇṭhīṃ dadhnā vā kaṇareṇukāḥ| pibet badaramajño vā madirādadhimastubhiḥ| athavā pippalīkalkaṃ ghṛtabhṛṣṭaṃ sasaindhavam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कासी सपीनसो धूमं स्नैहिकं विधिना पिबेत्। हिध्माश्वासोक्तधूमांश्च क्षीरमांसरसाशनः॥
kāsī sapīnaso dhūmaṃ snaihikaṃ vidhinā pibet| hidhmāśvāsoktadhūmāṃśca kṣīramāṃsarasāśanaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्राम्यानूपौदकैः शालियवगोधूमषष्टिकान्। रसैर्माषात्मगुप्तानां यूषैर्वा भोजयेद्धितान्॥
grāmyānūpaudakaiḥ śāliyavagodhūmaṣaṣṭikān| rasairmāṣātmaguptānāṃ yūṣairvā bhojayeddhitān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यवानीपिप्पलीबिल्वमध्यनागरचित्रकैः। रास्नाजाजीपृथक्पर्णीपलाशशाठिपौष्करैः॥
yavānīpippalībilvamadhyanāgaracitrakaiḥ| rāsnājājīpṛthakparṇīpalāśaśāṭhipauṣkaraiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धां स्निग्धाम्ललवणां पेयामनिलजे पिबेत्। कटीहृत्पार्श्वकोष्ठार्तिश्वासहिध्माप्रणाशिनीम्॥
siddhāṃ snigdhāmlalavaṇāṃ peyāmanilaje pibet| kaṭīhṛtpārśvakoṣṭhārtiśvāsahidhmāpraṇāśinīm||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशमूलरसे तद्वत् पञ्चकोलगुडान्विताम्। पिबेत् समतिलां पेयां क्षैरेयीं वा ससैन्धवाम्। मात्स्यकौक्कुटवाराहैर्मांसैर्वा साज्यसैन्धवाम्॥
daśamūlarase tadvat pañcakolaguḍānvitām| pibet samatilāṃ peyāṃ kṣaireyīṃ vā sasaindhavām| mātsyakaukkuṭavārāhairmāṃsairvā sājyasaindhavām||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वास्तुको वायसीशाकं कासघ्नः सुनिषण्णकः। कण्टकार्याः फलं पत्रं बालं शुष्कं च मूलकम्॥
vāstuko vāyasīśākaṃ kāsaghnaḥ suniṣaṇṇakaḥ| kaṇṭakāryāḥ phalaṃ patraṃ bālaṃ śuṣkaṃ ca mūlakam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नेहास्तैलादयो भक्ष्याः क्षीरेक्षुरसगौडिकाः। दधिमस्त्वारनालाम्लफलाम्बुमदिराः पिबेत्॥
snehāstailādayo bhakṣyāḥ kṣīrekṣurasagauḍikāḥ| dadhimastvāranālāmlaphalāmbumadirāḥ pibet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्तकासे तु सकफे वमनं सर्पिषा हितम्। तथा मदनकाश्मर्यमधुकक्वथितैर्जलैः। फलयष्ट्याह्वकल्कैर्वा विदारीक्षुरसाप्लुतैः॥
pittakāse tu sakaphe vamanaṃ sarpiṣā hitam| tathā madanakāśmaryamadhukakvathitairjalaiḥ| phalayaṣṭyāhvakalkairvā vidārīkṣurasāplutaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्तकासे तनुकफे त्रिवृतां मधुरैर्युताम्। युञ्ज्याद्विरेकाय युतां घनश्लेष्मणि तिक्तकैः॥
pittakāse tanukaphe trivṛtāṃ madhurairyutām| yuñjyādvirekāya yutāṃ ghanaśleṣmaṇi tiktakaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृतदोषो हिमं स्निग्धं स्वादु संसर्जनं भजेत्। घने कफे तु शिशिरं रूक्षं तिक्तोपसंहितम्॥ अस4.30। पिप्पलीमुस्तयष्ट्याह्वद्राक्षामूर्वामहौषधम्। लाकामृताफलद्राक्षात्वक्क्षीरीपिप्पलीसिताः॥
hṛtadoṣo himaṃ snigdhaṃ svādu saṃsarjanaṃ bhajet| ghane kaphe tu śiśiraṃ rūkṣaṃ tiktopasaṃhitam|| asa4.30| pippalīmustayaṣṭyāhvadrākṣāmūrvāmahauṣadham| lākāmṛtāphaladrākṣātvakkṣīrīpippalīsitāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुस्पर्शाकर्कटीशुण्ठीशठीद्राक्षासिताबलाः। निदिग्धिकामूलफलं वटबीजं रसाञ्जनम्॥
dusparśākarkaṭīśuṇṭhīśaṭhīdrākṣāsitābalāḥ| nidigdhikāmūlaphalaṃ vaṭabījaṃ rasāñjanam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खर्जूरं पिप्पली वांशी श्वदंष्ट्रा चेति पञ्च ते। घृतक्षौद्रयुता लेहाः श्लोकार्धैः पित्तकासिनाम्। पयोऽनुपानां शृङ्गीं वा लिह्यात्साज्यसितामधु॥
kharjūraṃ pippalī vāṃśī śvadaṃṣṭrā ceti pañca te| ghṛtakṣaudrayutā lehāḥ ślokārdhaiḥ pittakāsinām| payo'nupānāṃ śṛṅgīṃ vā lihyātsājyasitāmadhu||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लेहः पैत्ते सिताधात्रीक्षौद्रद्राक्षाहिमोत्पलैः। सकफे साब्दमरिचः सघृतः सानिले हितः॥
lehaḥ paitte sitādhātrīkṣaudradrākṣāhimotpalaiḥ| sakaphe sābdamaricaḥ saghṛtaḥ sānile hitaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृद्वीकार्धशतं त्रिंशत् पिप्पलीः शर्करापलम्। लेहयेन्मधुना गोर्वा क्षीरपस्य शकृद्रसम्॥
mṛdvīkārdhaśataṃ triṃśat pippalīḥ śarkarāpalam| lehayenmadhunā gorvā kṣīrapasya śakṛdrasam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वगेलाव्योषमृद्वीकापिप्पलीमूलपौष्करैः। लाजमुस्तशठीरास्नाधात्रीफलबिभीतकैः। शर्कराक्षौद्रसर्पिर्भिर्लेहो हृद्रोगकासहा॥
tvagelāvyoṣamṛdvīkāpippalīmūlapauṣkaraiḥ| lājamustaśaṭhīrāsnādhātrīphalabibhītakaiḥ| śarkarākṣaudrasarpirbhirleho hṛdrogakāsahā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिप्पल्यामलकद्राक्षालाजलाक्षासितोपलाः। सञ्चूर्ण्य पक्त्वा पयसा लिह्यात् क्षौद्राष्टभागिकाः॥
pippalyāmalakadrākṣālājalākṣāsitopalāḥ| sañcūrṇya paktvā payasā lihyāt kṣaudrāṣṭabhāgikāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विदारीक्षुमृणालानां रसान् क्षीरं सितोपलाम्। पिबेत् क्षौद्रेण संयोज्य पित्तकासमपोहति॥
vidārīkṣumṛṇālānāṃ rasān kṣīraṃ sitopalām| pibet kṣaudreṇa saṃyojya pittakāsamapohati||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुरैर्जाङ्गलरसैर्यवश्यामाककोद्रवाः। मुद्गादियूषैः शाकैश्च तिक्तकैर्मात्रया हिताः॥
madhurairjāṅgalarasairyavaśyāmākakodravāḥ| mudgādiyūṣaiḥ śākaiśca tiktakairmātrayā hitāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घनश्लेष्मणि लेहाश्च तिक्तका मधुसंयुताः। शालयः स्युस्तनुकफे षष्टिकाश्च रसादिभिः। शर्कराम्भोऽनुपानार्थं द्राक्षेक्षुस्वरसः पयः॥
ghanaśleṣmaṇi lehāśca tiktakā madhusaṃyutāḥ| śālayaḥ syustanukaphe ṣaṣṭikāśca rasādibhiḥ| śarkarāmbho'nupānārthaṃ drākṣekṣusvarasaḥ payaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काकोलीबृहतीमेदाद्वयैः सवृषनागरैः। पित्तकासे रसक्षीरपेयायूषान् प्रकल्पयेत्॥
kākolībṛhatīmedādvayaiḥ savṛṣanāgaraiḥ| pittakāse rasakṣīrapeyāyūṣān prakalpayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्राक्षां कणां पञ्चमूलं तृणाख्यं च पचेज्जले। तेन क्षीरं शृतं शीतं पिबेत् समधुशर्करम्॥
drākṣāṃ kaṇāṃ pañcamūlaṃ tṛṇākhyaṃ ca pacejjale| tena kṣīraṃ śṛtaṃ śītaṃ pibet samadhuśarkaram||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधितां तेन पेयां वा सुशीतां मधुनान्विताम्। शठीद्द्रीबेरबृहतीशर्कराविश्वभेषजम्। पिष्ट्वा रसं पिबेत् पूतं वस्त्रेण घृतमूर्छितम्॥
sādhitāṃ tena peyāṃ vā suśītāṃ madhunānvitām| śaṭhīddrīberabṛhatīśarkarāviśvabheṣajam| piṣṭvā rasaṃ pibet pūtaṃ vastreṇa ghṛtamūrchitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महिष्यजावीगोक्षीरधात्रीफलरसैः समैः। सर्पिः सिद्धं पिबेत् तद्वन्मधुरेण गणेन वा॥
mahiṣyajāvīgokṣīradhātrīphalarasaiḥ samaiḥ| sarpiḥ siddhaṃ pibet tadvanmadhureṇa gaṇena vā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्वाथीकृतेनेक्षुरसे क्षीरयुक्तेन साधितम्। सशर्करं पिबेत् प्रातर्लिह्याद्वा माक्षिकान्वितम्॥
kvāthīkṛtenekṣurase kṣīrayuktena sādhitam| saśarkaraṃ pibet prātarlihyādvā mākṣikānvitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीरिवृक्षाड्कुरक्वाथे पक्वं क्षीरसमं घृतम्। पाययेत् पित्तकासार्तं मधुना वावलेहयेत्॥
kṣīrivṛkṣāḍkurakvāthe pakvaṃ kṣīrasamaṃ ghṛtam| pāyayet pittakāsārtaṃ madhunā vāvalehayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेदां विदारीं काकोलीं स्वयंगुप्ताफलं बलाम्। शर्करां जीवकं मुद्गमाषपर्ण्यौ दुरालभाम्॥
medāṃ vidārīṃ kākolīṃ svayaṃguptāphalaṃ balām| śarkarāṃ jīvakaṃ mudgamāṣaparṇyau durālabhām||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कल्कीकृत्य पचेत् सर्पिः क्षीरेणाष्टगुणेन तत्। पानभोजनलेहेषु प्रयुक्तं पित्तकासजित्॥
kalkīkṛtya pacet sarpiḥ kṣīreṇāṣṭaguṇena tat| pānabhojanaleheṣu prayuktaṃ pittakāsajit||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लिह्याद्वा चूर्णमेतेषां कषायमथवा पिबेत्। कफकासी पिबेदादौ सुरकाष्ठात् प्रदीपितात्॥
lihyādvā cūrṇameteṣāṃ kaṣāyamathavā pibet| kaphakāsī pibedādau surakāṣṭhāt pradīpitāt||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नेहं परिस्रुतं व्योषयवक्षारावचूर्णितम्। स्निग्धं विरेचयेदूर्ध्वमधो मूर्ध्नि च युक्तितः॥
snehaṃ parisrutaṃ vyoṣayavakṣārāvacūrṇitam| snigdhaṃ virecayedūrdhvamadho mūrdhni ca yuktitaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीक्ष्णैर्विरेकैर्बलिनं संसर्गीं चास्य योजयेत्। यवमुद्गकुलत्थान्नैरुष्णरूक्षैः कटूत्कटैः॥
tīkṣṇairvirekairbalinaṃ saṃsargīṃ cāsya yojayet| yavamudgakulatthānnairuṣṇarūkṣaiḥ kaṭūtkaṭaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कासमर्दकवार्ताकव्याघ्नीक्षारकणान्वितैः। धान्वबैलरसैःस्नेहौस्तिलसर्षपनिम्बजैः॥
kāsamardakavārtākavyāghnīkṣārakaṇānvitaiḥ| dhānvabailarasaiḥsnehaustilasarṣapanimbajaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशमूलाम्बु घर्माम्बु मद्य मध्वम्बु वा पिबेत्। मूलैः पौष्करशम्याकपटोलैरन्वितं निशाम्॥
daśamūlāmbu gharmāmbu madya madhvambu vā pibet| mūlaiḥ pauṣkaraśamyākapaṭolairanvitaṃ niśām||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिबेद्वारि सहक्षौद्रं कालेष्वन्नस्य वा त्रिषु। पिप्पलीपिप्पलीमूलं शृङ्गवेरं बिभीतकम्॥
pibedvāri sahakṣaudraṃ kāleṣvannasya vā triṣu| pippalīpippalīmūlaṃ śṛṅgaveraṃ bibhītakam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवदार्वभया मुस्तं पिप्पलीविश्वभेषजम्। गुडूची पिप्पलीभाङ्र्गीशृङ्गीकर्कटकस्य च॥
devadārvabhayā mustaṃ pippalīviśvabheṣajam| guḍūcī pippalībhāṅrgīśṛṅgīkarkaṭakasya ca||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्योषदारुचिडङ्गानि त्रिफलाशर्कराबलाः। निदिग्धिकाया मूलत्वङ्मरिचैः सह योजिता॥
vyoṣadāruciḍaṅgāni triphalāśarkarābalāḥ| nidigdhikāyā mūlatvaṅmaricaiḥ saha yojitā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिखिकुक्कुटपिञ्छानां मषी क्षारो यवोद्भवः। विशाला पिप्पलीमूलं त्रिवृता च मधुद्रवाः॥
śikhikukkuṭapiñchānāṃ maṣī kṣāro yavodbhavaḥ| viśālā pippalīmūlaṃ trivṛtā ca madhudravāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कफकासहरा लेहाः सप्त श्लोकार्धयोजिताः। मधुना मरिचं लिह्यान्मधुनैव च जोङ्गकम्॥
kaphakāsaharā lehāḥ sapta ślokārdhayojitāḥ| madhunā maricaṃ lihyānmadhunaiva ca joṅgakam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथग्रसांश्च मधुना व्याघ्रीवार्ताकभृङ्गजान्। कासघ्नस्याश्वशकृतः सुरसस्यासितस्य च॥
pṛthagrasāṃśca madhunā vyāghrīvārtākabhṛṅgajān| kāsaghnasyāśvaśakṛtaḥ surasasyāsitasya ca||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवदारुशठीरास्नाकर्कटाख्यादुरालभाः। पिप्पली नागरं मुस्तं पथ्याधात्रीसितोपलाः॥
devadāruśaṭhīrāsnākarkaṭākhyādurālabhāḥ| pippalī nāgaraṃ mustaṃ pathyādhātrīsitopalāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुतैलयुतावेतौ लेहौ वातानुगे कफे। विडङ्गं सैन्धवं हिङ्गु कुष्ठं व्योषं मनःशिलाम्॥
madhutailayutāvetau lehau vātānuge kaphe| viḍaṅgaṃ saindhavaṃ hiṅgu kuṣṭhaṃ vyoṣaṃ manaḥśilām||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कासे श्वासे च हिध्मायां लिह्यात् क्षौद्रघृताप्लुतम्। गुडक्षारोषणकणादाडिमं श्वासकासजित्। क्रमात्पलद्वयार्धाक्षकर्षार्धाक्षपलोन्मितम्॥
kāse śvāse ca hidhmāyāṃ lihyāt kṣaudraghṛtāplutam| guḍakṣāroṣaṇakaṇādāḍimaṃ śvāsakāsajit| kramātpaladvayārdhākṣakarṣārdhākṣapalonmitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वे पले दाडिमादष्ट्Aउ गुडाद्व्योषात् पलत्रयम्। रोचनं दीपनं स्वर्यं पीनसश्वासकासजित्॥
dve pale dāḍimādaṣṭAu guḍādvyoṣāt palatrayam| rocanaṃ dīpanaṃ svaryaṃ pīnasaśvāsakāsajit||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाठाशुण्ठीशठीमूर्वागवाक्षीपिप्पलीघनम्। पिष्ट्वा घर्माम्बुना हिङ्गुसैन्धवाभ्यां युतं पिबेत्। तद्वन्मुस्ताशठीशुण्ठीनागरातिविषभयाः॥
pāṭhāśuṇṭhīśaṭhīmūrvāgavākṣīpippalīghanam| piṣṭvā gharmāmbunā hiṅgusaindhavābhyāṃ yutaṃ pibet| tadvanmustāśaṭhīśuṇṭhīnāgarātiviṣabhayāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिबेज्ज्वरोक्तं पथ्यादि सशृङ्गीकं च पाचनम्। अथवा दीप्यकत्रिवृद्विशालाघनपौष्करम्॥
pibejjvaroktaṃ pathyādi saśṛṅgīkaṃ ca pācanam| athavā dīpyakatrivṛdviśālāghanapauṣkaram||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सकणं क्वथितं मूत्रे कफकासी जलेऽपि वा। तैलभृष्टं च वैदेहीकल्काक्षं ससितोपलम्॥
sakaṇaṃ kvathitaṃ mūtre kaphakāsī jale'pi vā| tailabhṛṣṭaṃ ca vaidehīkalkākṣaṃ sasitopalam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाययेत् कफकासघ्नं कुलत्थसलिलाप्लुतम्। सौवर्चलाभयाधात्रीपिप्पलीक्षारनागरम्॥
pāyayet kaphakāsaghnaṃ kulatthasalilāplutam| sauvarcalābhayādhātrīpippalīkṣāranāgaram||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चूर्णितं सर्पिषा वातकफकासहरं पिबेत्। दशमूलाढके प्रस्थं घृतस्याक्षसमैः पचेत्॥
cūrṇitaṃ sarpiṣā vātakaphakāsaharaṃ pibet| daśamūlāḍhake prasthaṃ ghṛtasyākṣasamaiḥ pacet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्कराह्वशठीविल्वसुरसव्योषहिङ्गुभिः। पेयानुपानं तत् सर्ववातश्लेष्मामयापहम्॥
puṣkarāhvaśaṭhīvilvasurasavyoṣahiṅgubhiḥ| peyānupānaṃ tat sarvavātaśleṣmāmayāpaham||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्गुण्डीपत्रनिर्याससाधितं कासजिद्घृतम्। घृतं रसे विडङ्गानां व्योषगर्भं च साधितम्॥
nirguṇḍīpatraniryāsasādhitaṃ kāsajidghṛtam| ghṛtaṃ rase viḍaṅgānāṃ vyoṣagarbhaṃ ca sādhitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर्नव्सिताटिकासुरसकासमर्दामृता। पटोलबृहतीफणिज्जकरसैः पयःसंयुतैः। घृतं त्रिकटुना च सिद्धमुपयुज्य सञ्जायते। न कासविषमज्वरक्षयगुदाङ्कुरेभ्यो भयम्॥
punarnavsitāṭikāsurasakāsamardāmṛtā| paṭolabṛhatīphaṇijjakarasaiḥ payaḥsaṃyutaiḥ| ghṛtaṃ trikaṭunā ca siddhamupayujya sañjāyate| na kāsaviṣamajvarakṣayagudāṅkurebhyo bhayam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समूलफलपत्रायाः कण्टकार्या रसाढके। घृतप्रस्थं बलाव्योषविडङ्गशठिदाडिमैः॥
samūlaphalapatrāyāḥ kaṇṭakāryā rasāḍhake| ghṛtaprasthaṃ balāvyoṣaviḍaṅgaśaṭhidāḍimaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौवर्चलयवक्षारमूलामलकपौष्करैः। वृश्चीवबृहतीपथ्यायवानीचित्रकर्धिभिः॥
sauvarcalayavakṣāramūlāmalakapauṣkaraiḥ| vṛścīvabṛhatīpathyāyavānīcitrakardhibhiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृद्वीकाचव्यवर्षाभूदुरालम्भाम्लवेतसैः। शृङ्गीतामलकीभार्ङ्गीरास्नागोक्षुरकैः पचेत्॥
mṛdvīkācavyavarṣābhūdurālambhāmlavetasaiḥ| śṛṅgītāmalakībhārṅgīrāsnāgokṣurakaiḥ pacet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कल्कैस्तत् सर्वकासेषु श्वासहिध्मासु चेष्यते॥
kalkaistat sarvakāseṣu śvāsahidhmāsu ceṣyate||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कण्टकार्यास्तुलां क्षुण्णां पक्त्वा द्रोणेऽम्भसः पचेत्। तेनाढकेन क्वाथस्य घृतप्रस्यं पिचून्मितैः॥
kaṇṭakāryāstulāṃ kṣuṇṇāṃ paktvā droṇe'mbhasaḥ pacet| tenāḍhakena kvāthasya ghṛtaprasyaṃ picūnmitaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रास्नादुस्पर्शषङ्ग्रन्थापिप्पलीद्वयचित्रकैः। सौवर्चलयवक्षारकृष्णामूलैश्च तज्जयेत्॥
rāsnādusparśaṣaṅgranthāpippalīdvayacitrakaiḥ| sauvarcalayavakṣārakṛṣṇāmūlaiśca tajjayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कासश्वासकफष्ठीवहिध्मारोचकपीनसान्। पचेद्व्याघ्नीतुलां क्षुण्णां वहेऽपामाढकस्थिते॥
kāsaśvāsakaphaṣṭhīvahidhmārocakapīnasān| pacedvyāghnītulāṃ kṣuṇṇāṃ vahe'pāmāḍhakasthite||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षिपेत् पूते तु सञ्चूर्ण्य व्योषरास्नामृताग्निकान्। शृङ्गीर्भार्ङ्गीघनग्रन्थिधन्वयासान् पलार्धकान्॥
kṣipet pūte tu sañcūrṇya vyoṣarāsnāmṛtāgnikān| śṛṅgīrbhārṅgīghanagranthidhanvayāsān palārdhakān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्पिषः षोडशपलं चत्वारिंशत्पलानि च। मत्स्यण्डिकायाः शुद्धायाः पुनश्च तदधिश्रयेत्॥
sarpiṣaḥ ṣoḍaśapalaṃ catvāriṃśatpalāni ca| matsyaṇḍikāyāḥ śuddhāyāḥ punaśca tadadhiśrayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दर्वीलेपिनि शीते च पृथक् द्विकुडवं क्षिपेत्। पिप्पलीनां तवक्षीर्या माक्षिकस्यानवस्य च॥
darvīlepini śīte ca pṛthak dvikuḍavaṃ kṣipet| pippalīnāṃ tavakṣīryā mākṣikasyānavasya ca||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लेहोऽयं गुल्महृद्रोगदुर्नामश्वासकासजित्। त्रिफलापिप्पलीपाठासारिवाबृहतीद्वयम्। मरिचं पद्मकं मुस्तमुशीरं चाक्षसम्मितम्॥
leho'yaṃ gulmahṛdrogadurnāmaśvāsakāsajit| triphalāpippalīpāṭhāsārivābṛhatīdvayam| maricaṃ padmakaṃ mustamuśīraṃ cākṣasammitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पक्त्वा जलाढके पादशेषे क्षीरपलाष्टकम्। दत्वा गुडस्य च पलं पचेदादर्विलेपनात्॥
paktvā jalāḍhake pādaśeṣe kṣīrapalāṣṭakam| datvā guḍasya ca palaṃ pacedādarvilepanāt||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लेहः कफोल्बणं कासं सर्वमेव नियच्छति। साधितं क्षीरमेभिर्वा तिलक्षौद्रयुतं पिबेत्॥
lehaḥ kapholbaṇaṃ kāsaṃ sarvameva niyacchati| sādhitaṃ kṣīramebhirvā tilakṣaudrayutaṃ pibet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शमनं च पिबेद्धूमं शोधनं बहले कफे॥
śamanaṃ ca pibeddhūmaṃ śodhanaṃ bahale kaphe||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनःशिलालमधुकमांसीमुस्तेऽङ्गुदीत्वचः। धूमं कासघ्नविधिना पीत्वा क्षीरं पिबेदनु॥
manaḥśilālamadhukamāṃsīmuste'ṅgudītvacaḥ| dhūmaṃ kāsaghnavidhinā pītvā kṣīraṃ pibedanu||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निष्ठ्यूतान्ते गुडयुतं कोष्णं धूमो निहन्ति सः। वातश्लेष्मोत्तरान् कासानचिरेण चिरन्तनान्॥
niṣṭhyūtānte guḍayutaṃ koṣṇaṃ dhūmo nihanti saḥ| vātaśleṣmottarān kāsānacireṇa cirantanān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रपौण्डरीकं मधुकं शार्ङ्गेष्टालं मनःशिलाम्। मरिचं पिप्पलीं द्राक्षामेलां सुरसमञ्जरीम्॥
prapauṇḍarīkaṃ madhukaṃ śārṅgeṣṭālaṃ manaḥśilām| maricaṃ pippalīṃ drākṣāmelāṃ surasamañjarīm||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा वर्तिं पिबेद्धूमं क्षौमचैलानुवर्तिनी। घृताक्तामनु च क्षीरं पिबेत् तद्वत् गुडाम्बु वा॥
kṛtvā vartiṃ pibeddhūmaṃ kṣaumacailānuvartinī| ghṛtāktāmanu ca kṣīraṃ pibet tadvat guḍāmbu vā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नेपालीतालमरिचलाक्षाञ्जनकुटन्नटैः। उशीररोहिषफलद्रामिलीवंशलेखनैः॥
nepālītālamaricalākṣāñjanakuṭannaṭaiḥ| uśīrarohiṣaphaladrāmilīvaṃśalekhanaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वकल्पेन धूमोऽयं सानुपानो विधीयते। कार्पासास्थ्यश्वगन्धा च धूमः कासविनाशनः। कोशातकीफलान्मध्यैः पिबेद्वा समनःशिलैः॥
pūrvakalpena dhūmo'yaṃ sānupāno vidhīyate| kārpāsāsthyaśvagandhā ca dhūmaḥ kāsavināśanaḥ| kośātakīphalānmadhyaiḥ pibedvā samanaḥśilaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमकः कफकासे तु स्याच्चेत् पित्तानुबन्धजः। पित्तकासक्रियां तत्र यथावस्थं प्रयोजयत्॥
tamakaḥ kaphakāse tu syāccet pittānubandhajaḥ| pittakāsakriyāṃ tatra yathāvasthaṃ prayojayat||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कफानुबन्धे पवने कुर्यात् कफहरां क्रियाम्। पित्तानुबम्धयोर्वातकफयोः पित्तनाशिनीम्॥
kaphānubandhe pavane kuryāt kaphaharāṃ kriyām| pittānubamdhayorvātakaphayoḥ pittanāśinīm||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वातश्लेष्मात्मके शुष्के स्निग्धमार्द्रे विरूक्षणम्। कासे कर्म सपित्ते तु कफजे तिक्तसंयुतम्॥
vātaśleṣmātmake śuṣke snigdhamārdre virūkṣaṇam| kāse karma sapitte tu kaphaje tiktasaṃyutam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.