Library·Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha·4·4.6

Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 4.6

अथातः श्वासहिध्माचिकित्सितं व्याख्यास्यामः। इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः॥

athātaḥ śvāsahidhmācikitsitaṃ vyākhyāsyāmaḥ| iti ha smāhurātreyādayo maharṣayaḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वासहिध्मा यतस्तुल्यहेत्वाद्याः साधनं ततः। तुल्यमेव तदार्तं च पूर्वं स्वेदैरुपाचरेत्॥

śvāsahidhmā yatastulyahetvādyāḥ sādhanaṃ tataḥ| tulyameva tadārtaṃ ca pūrvaṃ svedairupācaret||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्निग्धैर्लवणतैलाक्तं स्रोतस्सु ग्रथितः कफः। तैर्लीनोऽपि विलीनोस्य कोष्ठं प्राप्तः सुनिर्हरः॥

snigdhairlavaṇatailāktaṃ srotassu grathitaḥ kaphaḥ| tairlīno'pi vilīnosya koṣṭhaṃ prāptaḥ sunirharaḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवेत् खेषु मृदुत्वं च मारुते चानुलोमता। स्विन्नं च भोजयेदन्नं स्निग्धमानूपजै रसैः॥

bhavet kheṣu mṛdutvaṃ ca mārute cānulomatā| svinnaṃ ca bhojayedannaṃ snigdhamānūpajai rasaiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दध्युत्तरेण वा दद्यात्ततोऽस्मै वमनं मृदु। विशेषात् कासवमथुहृद्ग्रहस्वरसादिने॥

dadhyuttareṇa vā dadyāttato'smai vamanaṃ mṛdu| viśeṣāt kāsavamathuhṛdgrahasvarasādine||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिप्पलीसैन्धवक्षौद्रयुक्तं वाताविरोधि यत्। निर्हृते सुखमाप्रोति सकफे दुष्टविग्रहे॥

pippalīsaindhavakṣaudrayuktaṃ vātāvirodhi yat| nirhṛte sukhamāproti sakaphe duṣṭavigrahe||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्रोतःसु च विशुद्धेषु चरत्यविहतोऽनिलः। ध्मानोदावर्ततमके मातुलुङ्गाम्लवेतसैः॥

srotaḥsu ca viśuddheṣu caratyavihato'nilaḥ| dhmānodāvartatamake mātuluṅgāmlavetasaiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिङ्गुपीलुबिडयुक्तमन्नं स्यादनुलोमनम्। ससैधवं फलाम्लं वा कोष्णं दद्याद्विरेचनम्॥

hiṅgupīlubiḍayuktamannaṃ syādanulomanam| sasaidhavaṃ phalāmlaṃ vā koṣṇaṃ dadyādvirecanam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एते हि कफसंरुद्धगतिप्राणप्रकोपजाः। तस्मात्तन्मार्गशुध्यर्थमूर्ध्वाधः शोधनं हितम्॥

ete hi kaphasaṃruddhagatiprāṇaprakopajāḥ| tasmāttanmārgaśudhyarthamūrdhvādhaḥ śodhanaṃ hitam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदीर्यते भृशतरं मार्गरोधाद्वहज्जलम्। यथा तथानिलस्तस्य मार्गमस्माद्विशोधयेत्॥

udīryate bhṛśataraṃ mārgarodhādvahajjalam| yathā tathānilastasya mārgamasmādviśodhayet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशान्तौ कृतसंशुद्धेर्धूमैर्लीनं मलं हरेत्। हरिद्रापत्रमेरण्मूलं लाक्षां मनःशिलाम्॥

aśāntau kṛtasaṃśuddherdhūmairlīnaṃ malaṃ haret| haridrāpatrameraṇmūlaṃ lākṣāṃ manaḥśilām||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सदेवदार्वलं मांसीं पिष्ट्वा वर्तिं प्रकल्पयेत्। तां घृताक्तां पिबेद्धूमं यवान् वा घृतसंयुतान्॥

sadevadārvalaṃ māṃsīṃ piṣṭvā vartiṃ prakalpayet| tāṃ ghṛtāktāṃ pibeddhūmaṃ yavān vā ghṛtasaṃyutān||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधूच्छिष्टं सर्जरसं घृतं वा गुरुवागुरु। चन्दनंवाजशृङ्गं वा बालान्वा स्नाव वा गवाम्॥

madhūcchiṣṭaṃ sarjarasaṃ ghṛtaṃ vā guruvāguru| candanaṃvājaśṛṅgaṃ vā bālānvā snāva vā gavām||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋष्यगोधकुरङ्गैणचर्मशृङ्गखुराणि वा। गुग्गुलुं वा मनोह्वां वा सालनिर्यासमेव वा॥

ṛṣyagodhakuraṅgaiṇacarmaśṛṅgakhurāṇi vā| gugguluṃ vā manohvāṃ vā sālaniryāsameva vā||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सल्लकीं गुग्गुलुं लोहं पद्मकं च घृताप्लुतम्॥

sallakīṃ gugguluṃ lohaṃ padmakaṃ ca ghṛtāplutam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवश्यं स्वेदनीयानामस्वेद्यानामपि क्षणम्। स्वेदयेत् ससिताक्षीरसुखोष्णस्नेहसेचनैः॥

avaśyaṃ svedanīyānāmasvedyānāmapi kṣaṇam| svedayet sasitākṣīrasukhoṣṇasnehasecanaiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्कारिकोपनाहैश्च स्वेदाध्यायोक्तभेषजैः। उरः कण्ठं च मृदुभिः सामे त्वामविधिं चरेत्॥

utkārikopanāhaiśca svedādhyāyoktabheṣajaiḥ| uraḥ kaṇṭhaṃ ca mṛdubhiḥ sāme tvāmavidhiṃ caret||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतियोगोद्धतं वातं दृष्ट्वा पवननाशनैः। स्निग्धै रसाद्यैर्नात्युष्णैरभ्यङ्गैश्च शमं नयेत्॥

atiyogoddhataṃ vātaṃ dṛṣṭvā pavananāśanaiḥ| snigdhai rasādyairnātyuṣṇairabhyaṅgaiśca śamaṃ nayet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुत्क्लिष्टकफास्विन्नदुर्बलानां हि शोधनात्। वायुर्लब्धास्पदो मर्म संशोष्याशु हरेदसून्॥

anutkliṣṭakaphāsvinnadurbalānāṃ hi śodhanāt| vāyurlabdhāspado marma saṃśoṣyāśu haredasūn||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कषायलेहस्नेहाद्यैस्तेषां संशमयेदतः। क्षीणक्षतातिसारासृक्पित्तदाहानुबन्धजान्॥

kaṣāyalehasnehādyaisteṣāṃ saṃśamayedataḥ| kṣīṇakṣatātisārāsṛkpittadāhānubandhajān||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुरस्निग्धशीताद्यैर्हिध्माश्वासानुपाचरेत्। कुलत्थदशमूलानां क्वाथे स्युर्जाङ्गला रसाः। यूषाश्च शिग्रुवार्ताककासघ्नवृषमूलकैः॥

madhurasnigdhaśītādyairhidhmāśvāsānupācaret| kulatthadaśamūlānāṃ kvāthe syurjāṅgalā rasāḥ| yūṣāśca śigruvārtākakāsaghnavṛṣamūlakaiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पल्लवैर्निम्बकुलकबृहतीमातुलुङ्गजैः। व्याघ्रीदुरालभाशृङ्गीबिल्वमध्यत्रिकण्टकैः॥

pallavairnimbakulakabṛhatīmātuluṅgajaiḥ| vyāghrīdurālabhāśṛṅgībilvamadhyatrikaṇṭakaiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सामृताग्निकुलत्थैश्च यूषः स्यात् क्वथितैर्जलै। तद्वद्रास्नाबृहत्यादिबलामुद्गैः सचित्रकैः॥

sāmṛtāgnikulatthaiśca yūṣaḥ syāt kvathitairjalai| tadvadrāsnābṛhatyādibalāmudgaiḥ sacitrakaiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पेया च चित्रकाजाजीशृङ्गीसौवर्चलैर्हिता। दशमूलेन वा कासश्वासहिध्मारुजापहा॥

peyā ca citrakājājīśṛṅgīsauvarcalairhitā| daśamūlena vā kāsaśvāsahidhmārujāpahā||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशमूलशठीरास्नाभार्ङ्गीबिल्वर्धिपौष्करैः। कुलीरशृङ्गीचपलातामलक्यमृतौषधैः॥

daśamūlaśaṭhīrāsnābhārṅgībilvardhipauṣkaraiḥ| kulīraśṛṅgīcapalātāmalakyamṛtauṣadhaiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिबेत् कषायं जीर्णेऽस्मिन् पेयां तैरेवसाधिताम्। शालिषष्टिकगोधूमयवमुद्गकुलत्थभुक्॥

pibet kaṣāyaṃ jīrṇe'smin peyāṃ tairevasādhitām| śāliṣaṣṭikagodhūmayavamudgakulatthabhuk||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कासहृद्ग्रहपार्श्वार्तिहिध्माश्वासप्रशान्तये। सक्तून्वार्काङ्कुरक्षीरभावितानां समाक्षिकान्। यवानां दशमूलादिनिःक्वाथलुलितान् पिबेत्॥

kāsahṛdgrahapārśvārtihidhmāśvāsapraśāntaye| saktūnvārkāṅkurakṣīrabhāvitānāṃ samākṣikān| yavānāṃ daśamūlādiniḥkvāthalulitān pibet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्ने च योजयेत् क्षारहिङ्वाज्यबिडदाडिमान्। सपौष्करशठीव्योषमातुलुङ्गाम्लवेतसान्॥

anne ca yojayet kṣārahiṅvājyabiḍadāḍimān| sapauṣkaraśaṭhīvyoṣamātuluṅgāmlavetasān||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशमूलस्य वा क्वाथमथवा देवदारुणः। पिबेद्वा वारुणीमण्डं हिध्माश्वासी पिपासितः॥

daśamūlasya vā kvāthamathavā devadāruṇaḥ| pibedvā vāruṇīmaṇḍaṃ hidhmāśvāsī pipāsitaḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिप्पलीपिप्पलीमूलपथ्याजन्तुघ्नचित्रकैः। कल्कितैर्लेपिते रूढे निक्षिपेत् घृतभाजने॥

pippalīpippalīmūlapathyājantughnacitrakaiḥ| kalkitairlepite rūḍhe nikṣipet ghṛtabhājane||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तक्रं मासस्थितं तद्धि दीपनं श्वासकासजित्। पाठां मधुरसां दारु सरलं च निशि स्थितम्॥

takraṃ māsasthitaṃ taddhi dīpanaṃ śvāsakāsajit| pāṭhāṃ madhurasāṃ dāru saralaṃ ca niśi sthitam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुरामण्डेऽल्पलवणं पिबेत् प्रसृतसम्मितम्। शिरीषकुन्दकदलीकुसुमं पिप्पलीयुतम्॥

surāmaṇḍe'lpalavaṇaṃ pibet prasṛtasammitam| śirīṣakundakadalīkusumaṃ pippalīyutam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तण्डुलाम्बुप्लुतं हिध्माश्वासकासहरं परम्। आरनालेन पिष्ट्वा वा मातुलुङ्गरसान्वितान्॥

taṇḍulāmbuplutaṃ hidhmāśvāsakāsaharaṃ param| āranālena piṣṭvā vā mātuluṅgarasānvitān||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिङ्गुसौवर्चलकणाकोलमुद्गान् जलेन वा। कोष्णेन भार्ङ्गीं शुण्ठीं च क्षारं वा मरिचान्वितम्॥

hiṅgusauvarcalakaṇākolamudgān jalena vā| koṣṇena bhārṅgīṃ śuṇṭhīṃ ca kṣāraṃ vā maricānvitam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वक्वाथपिष्टां लुलितां बाष्पिकां पाययेत वा। स्वरसं सप्तपर्णस्य पुष्पाणां वा शिरीषतः॥

svakvāthapiṣṭāṃ lulitāṃ bāṣpikāṃ pāyayeta vā| svarasaṃ saptaparṇasya puṣpāṇāṃ vā śirīṣataḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिध्वाश्वासे मधुकणायुक्तं पित्तकफानुगे। उत्कारिका तुगाकृष्णामधूलीगुडनागरैः॥

hidhvāśvāse madhukaṇāyuktaṃ pittakaphānuge| utkārikā tugākṛṣṇāmadhūlīguḍanāgaraiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पित्तानुबन्धे योक्तव्या पवने त्वनुबन्धिनि। श्वाविट्छशामिषकणाघृतशल्यकशोणितैः॥

pittānubandhe yoktavyā pavane tvanubandhini| śvāviṭchaśāmiṣakaṇāghṛtaśalyakaśoṇitaiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुवर्चलारसव्योषसर्पिर्भिः सहितं पयः। अनुशाल्योदनं पेयं वातपित्तेऽनुबन्धिनि॥

suvarcalārasavyoṣasarpirbhiḥ sahitaṃ payaḥ| anuśālyodanaṃ peyaṃ vātapitte'nubandhini||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्गुणाम्बुसिद्धं वा छागं सगुडनागरम्। पिप्पलीमूलमधुकगुडगोश्वशकृद्रसान्। हिध्माभिष्यन्दकासघ्नान् लिह्यान्मधुघृतान्वितान्॥

caturguṇāmbusiddhaṃ vā chāgaṃ saguḍanāgaram| pippalīmūlamadhukaguḍagośvaśakṛdrasān| hidhmābhiṣyandakāsaghnān lihyānmadhughṛtānvitān||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोगजाश्ववराहोष्ट्रखरमेषाजविड्रसान्॥

gogajāśvavarāhoṣṭrakharameṣājaviḍrasān||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समध्वैकैकशो लिह्याद्बहुश्लेष्माथवा पिबेत्। चतुष्पाच्चर्मरोमस्थिखुरशृङ्गोद्भवां मषीम्॥

samadhvaikaikaśo lihyādbahuśleṣmāthavā pibet| catuṣpāccarmaromasthikhuraśṛṅgodbhavāṃ maṣīm||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैव वाजिगन्धाया लिह्याच्छ्वासी कफोल्बणः। क्षारं वा त्रिफलापाठाबृहतीफलमूलजम्॥

tathaiva vājigandhāyā lihyācchvāsī kapholbaṇaḥ| kṣāraṃ vā triphalāpāṭhābṛhatīphalamūlajam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्ताप्रवालवैडूर्यशङ्खसौगन्धिकाञ्जनम्। मसारगल्लस्फटिककाचैलालवणद्वयम्॥

muktāpravālavaiḍūryaśaṅkhasaugandhikāñjanam| masāragallasphaṭikakācailālavaṇadvayam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपामार्गफलं ताम्रमयो रूप्यं शणात् फलम्। ज्योतीरसेन तल्लिह्यादयो वैकं मधुद्रवम्॥

apāmārgaphalaṃ tāmramayo rūpyaṃ śaṇāt phalam| jyotīrasena tallihyādayo vaikaṃ madhudravam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शठीपौष्करधात्रीर्वा पौष्करं वा कणान्वितम्। गैरिकाञ्जनकृष्णा वा स्वरसं वा कपित्थजम्॥

śaṭhīpauṣkaradhātrīrvā pauṣkaraṃ vā kaṇānvitam| gairikāñjanakṛṣṇā vā svarasaṃ vā kapitthajam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसेन वा कपित्थस्य धात्रीसैन्धवपिप्पलीः। घृतक्षौद्रेण वा पथ्या विडङ्गोषणपिप्पलीः॥

rasena vā kapitthasya dhātrīsaindhavapippalīḥ| ghṛtakṣaudreṇa vā pathyā viḍaṅgoṣaṇapippalīḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लिह्याद्वा पिप्पलीद्राक्षापथ्याशृङ्गीदुरालभाः। घृतमाक्षिकतैलैर्वा त्र्यूषणं क्षारसंयुतम्। पिप्पलीक्षौद्रयुक्तौ वा रसौ धात्रीकपित्थयोः॥

lihyādvā pippalīdrākṣāpathyāśṛṅgīdurālabhāḥ| ghṛtamākṣikatailairvā tryūṣaṇaṃ kṣārasaṃyutam| pippalīkṣaudrayuktau vā rasau dhātrīkapitthayoḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सितोपलात्वामलकी द्राक्षा गोश्वशकृद्रसम्। कोललाजमधुद्राक्षापिप्पलीनागराणि वा॥

sitopalātvāmalakī drākṣā gośvaśakṛdrasam| kolalājamadhudrākṣāpippalīnāgarāṇi vā||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुडतैलनिशाद्राक्षाकणारास्नोषणानि वा। पिबेद्रसाम्बुमद्याद्यैर्लेहौषधरजांसि वा॥

guḍatailaniśādrākṣākaṇārāsnoṣaṇāni vā| pibedrasāmbumadyādyairlehauṣadharajāṃsi vā||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवन्तीमुस्तसुरसत्वगेलाद्वयपौष्करम्। चण्डातामलकीलोहभार्ङ्गीनागरवालकम्॥

jīvantīmustasurasatvagelādvayapauṣkaram| caṇḍātāmalakīlohabhārṅgīnāgaravālakam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्कटाख्याशठीकृष्णानागकेसरचोरकम्। उपयुक्तं यथाकामं चूर्णं द्विगुणशर्करम्॥

karkaṭākhyāśaṭhīkṛṣṇānāgakesaracorakam| upayuktaṃ yathākāmaṃ cūrṇaṃ dviguṇaśarkaram||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पार्श्वरुग्ज्वरकासघ्नं हिध्माश्वासहरं परम्। जीवन्ती चोरकः शृङ्गी पौष्करं सुरसः शठी॥

pārśvarugjvarakāsaghnaṃ hidhmāśvāsaharaṃ param| jīvantī corakaḥ śṛṅgī pauṣkaraṃ surasaḥ śaṭhī||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिप्पलीत्वग्बिडक्षारशुण्ठीहिङ्वम्लवेतसम्। एलातामलकीभार्ङ्गीवृक्षाम्लं चेति चूर्णितम्॥

pippalītvagbiḍakṣāraśuṇṭhīhiṅvamlavetasam| elātāmalakībhārṅgīvṛkṣāmlaṃ ceti cūrṇitam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसेन मातुलुङ्गस्य मद्येन हविषाथवा। लीढं प्रयुक्तमन्ने वा केवलं चोपयोजितम्॥

rasena mātuluṅgasya madyena haviṣāthavā| līḍhaṃ prayuktamanne vā kevalaṃ copayojitam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिध्माश्वासविबन्धार्शःकासहृत्पार्श्वशूलनुत्। शठीतामलकीभार्ङ्गीचण्डावालकपौष्करम्॥

hidhmāśvāsavibandhārśaḥkāsahṛtpārśvaśūlanut| śaṭhītāmalakībhārṅgīcaṇḍāvālakapauṣkaram||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शर्कराष्टगुणं चूर्णं हिध्माश्वासहरं परम्। तुल्यं गुडं नागरं च भक्षयेन्नावयेत वा॥

śarkarāṣṭaguṇaṃ cūrṇaṃ hidhmāśvāsaharaṃ param| tulyaṃ guḍaṃ nāgaraṃ ca bhakṣayennāvayeta vā||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लशुनस्य पलाण्डोर्वा मूलं गृञ्जनकस्य वा। चन्दनाद्वा रसं दद्यान्नारीक्षीरेण नावनम्॥

laśunasya palāṇḍorvā mūlaṃ gṛñjanakasya vā| candanādvā rasaṃ dadyānnārīkṣīreṇa nāvanam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सशर्करां पिप्पली वा मधुकं वा मधुद्रवम्। स्तन्येन मक्षिकाविष्ठामलक्तकरसेन वा॥

saśarkarāṃ pippalī vā madhukaṃ vā madhudravam| stanyena makṣikāviṣṭhāmalaktakarasena vā||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ससैन्धवं घृताच्छं वा सिद्धं स्तन्येन वा घृतम्। कल्कितैर्मधुरद्रव्यैस्तत् पिबेन्नावयेत वा॥

sasaindhavaṃ ghṛtācchaṃ vā siddhaṃ stanyena vā ghṛtam| kalkitairmadhuradravyaistat pibennāvayeta vā||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सकृदुष्णं सकृच्छीतं व्यत्यासात् ससितं मधु। तद्वत् पयस्तहासिद्धमधोभागौषधैर्घृतम्॥

sakṛduṣṇaṃ sakṛcchītaṃ vyatyāsāt sasitaṃ madhu| tadvat payastahāsiddhamadhobhāgauṣadhairghṛtam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कणासौवर्चलक्षारवयस्थाहिड्गुचोरकैः। सकायस्थैर्घृतं मस्तु दशमूलरसे पचेत्॥

kaṇāsauvarcalakṣāravayasthāhiḍgucorakaiḥ| sakāyasthairghṛtaṃ mastu daśamūlarase pacet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् पिबेज्जीवनीयैर्वा लिह्यात् समधु साधितम्। तेजोवत्यभया कुष्ठं पिप्पली कटुरोहिणी॥

tat pibejjīvanīyairvā lihyāt samadhu sādhitam| tejovatyabhayā kuṣṭhaṃ pippalī kaṭurohiṇī||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूकीकं पौष्करं मूलं पलाशश्चित्रकः शठी। पटुद्वयं तामलकी जीवन्ती बैल्वपेशिका॥

pūkīkaṃ pauṣkaraṃ mūlaṃ palāśaścitrakaḥ śaṭhī| paṭudvayaṃ tāmalakī jīvantī bailvapeśikā||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वचापत्रं च तालीसं कर्षांशैस्तैर्विंपाचयेत्। हिङ्गुपादैर्घृतप्रस्थं पीतमाशु निहन्ति तत्॥

vacāpatraṃ ca tālīsaṃ karṣāṃśaistairviṃpācayet| hiṅgupādairghṛtaprasthaṃ pītamāśu nihanti tat||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वासानिलार्शोग्रहणीहिध्माहृत्पार्श्ववेदनाः। सिद्धं वा पुरमञ्जिष्ठालाक्षासर्जरसैः पिबेत्॥

śvāsānilārśograhaṇīhidhmāhṛtpārśvavedanāḥ| siddhaṃ vā puramañjiṣṭhālākṣāsarjarasaiḥ pibet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सपद्मकमनोह्वालैर्घृतप्रस्थं पिचून्मितैः। वत्सकादिप्रतीवापं सिद्धं वा प्रथमे गणे॥

sapadmakamanohvālairghṛtaprasthaṃ picūnmitaiḥ| vatsakādipratīvāpaṃ siddhaṃ vā prathame gaṇe||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सपञ्चलवणं सर्पिः श्वासकासानपोहति। हिंस्राविडङ्गपूतीकत्रिकटुत्रिफलाग्निकैः॥

sapañcalavaṇaṃ sarpiḥ śvāsakāsānapohati| hiṃsrāviḍaṅgapūtīkatrikaṭutriphalāgnikaiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोलमात्रैर्घृतप्रस्थं पाचयेत् सलिलाढके। क्षीरप्रस्थद्वयोपेतं तत् कासश्वासपीनसान्॥

kolamātrairghṛtaprasthaṃ pācayet salilāḍhake| kṣīraprasthadvayopetaṃ tat kāsaśvāsapīnasān||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्शांस्यरोचकं गुल्मं क्षयं हिध्मां च नाशयेत्। सैन्धवार्धांशयुक्तं वा पुराणं पाययेद्घृतम्। धान्वन्तरं वृषघृतं दाधिकं त्र्यूषणादि वा॥

arśāṃsyarocakaṃ gulmaṃ kṣayaṃ hidhmāṃ ca nāśayet| saindhavārdhāṃśayuktaṃ vā purāṇaṃ pāyayedghṛtam| dhānvantaraṃ vṛṣaghṛtaṃ dādhikaṃ tryūṣaṇādi vā||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीताम्बुसेकः सहसा त्रासविक्षेपभीशुचः। हर्षेर्ष्योच्छ्वासरोधाश्च हितं कीटैश्च दंशनम्॥

śītāmbusekaḥ sahasā trāsavikṣepabhīśucaḥ| harṣerṣyocchvāsarodhāśca hitaṃ kīṭaiśca daṃśanam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत् किञ्चित् कफवातघ्नमुष्णं वातानुलोमनम्। तत् सेव्यं प्रायशो यच्च सुतरां मारुतापहम्॥

yat kiñcit kaphavātaghnamuṣṇaṃ vātānulomanam| tat sevyaṃ prāyaśo yacca sutarāṃ mārutāpaham||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वातकृद्वा कफहरं कफकृद्वानिलापहम्। कार्यं नैकान्तिकं ताभ्यां प्रायः श्रेयोऽनिलापहम्॥

vātakṛdvā kaphaharaṃ kaphakṛdvānilāpaham| kāryaṃ naikāntikaṃ tābhyāṃ prāyaḥ śreyo'nilāpaham||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषां बृंहणे ह्यल्पः शक्यश्च प्रायशो भवेत्। नात्यर्थं शमनेऽपायो भृशोशक्यश्च कर्शने॥

sarveṣāṃ bṛṃhaṇe hyalpaḥ śakyaśca prāyaśo bhavet| nātyarthaṃ śamane'pāyo bhṛśośakyaśca karśane||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शमनैर्बृंहणैश्चातो भूयिष्ठं तानुपाचरेत्। कासश्वासक्षयच्छर्दिहिध्माश्चान्योन्यभेषजैः॥

śamanairbṛṃhaṇaiścāto bhūyiṣṭhaṃ tānupācaret| kāsaśvāsakṣayacchardihidhmāścānyonyabheṣajaiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.