अथातो मदात्ययचिकित्सितं व्याख्यास्यामः। इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः॥
athāto madātyayacikitsitaṃ vyākhyāsyāmaḥ| iti ha smāhurātreyādayo maharṣayaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha·4·4.9
Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 4.9
यं दोषमधिकं पश्येत्तस्यादौ प्रतिकारयेत्। कफस्थानानुपूर्व्या वा तुल्यदोषे मदात्यये। पित्तमारुतपर्यन्तः प्रायेण हि मदात्ययः॥
yaṃ doṣamadhikaṃ paśyettasyādau pratikārayet| kaphasthānānupūrvyā vā tulyadoṣe madātyaye| pittamārutaparyantaḥ prāyeṇa hi madātyayaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हीनमिथ्यातिपीतेन यो व्याधिरुपजायते। समपीतेन तेनैव स मद्येनोपशाम्यति॥
hīnamithyātipītena yo vyādhirupajāyate| samapītena tenaiva sa madyenopaśāmyati||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्यस्य विषसादृश्याद्विषं तूत्कर्षवृत्तिभिः। तीक्ष्णादिभिर्गुणैर्योगाद्विषान्तरमपेक्षते॥
madyasya viṣasādṛśyādviṣaṃ tūtkarṣavṛttibhiḥ| tīkṣṇādibhirguṇairyogādviṣāntaramapekṣate||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीक्ष्णोष्णेनातिमात्रेण पीतेनाम्लविदाहिना। मद्येनान्नरसक्लेदो विदग्धः क्षारतां गतः॥
tīkṣṇoṣṇenātimātreṇa pītenāmlavidāhinā| madyenānnarasakledo vidagdhaḥ kṣāratāṃ gataḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यान् कुर्यान्मदतृण्मोहज्वरान्तर्दाहविभ्रमान्। मद्योत्क्लिष्टेन दोषेण रुद्धः स्रोतस्सु मारुतः॥
yān kuryānmadatṛṇmohajvarāntardāhavibhramān| madyotkliṣṭena doṣeṇa ruddhaḥ srotassu mārutaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुतीव्रा देवना याश्च शिरस्यस्थिषु सन्धिषु। जीर्णाममद्यदोषस्य प्रकाङ्क्षालाघवे सति। यौगिकं विधिवद्युकं मद्यमेव निहन्ति तान्॥
sutīvrā devanā yāśca śirasyasthiṣu sandhiṣu| jīrṇāmamadyadoṣasya prakāṅkṣālāghave sati| yaugikaṃ vidhivadyukaṃ madyameva nihanti tān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षारो हि याति माधुर्यं शीघ्रमम्लोपसंहितः। मद्यमम्लेषु च श्रेष्ठं दोषविष्यन्दनादलम्॥
kṣāro hi yāti mādhuryaṃ śīghramamlopasaṃhitaḥ| madyamamleṣu ca śreṣṭhaṃ doṣaviṣyandanādalam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीक्ष्णोष्णाद्यैः पुराप्रोक्तैर्दीपनाद्यैस्तथागुणैः। सात्म्यत्वाच्च तदेवास्य धातुसाम्यकरं परम्॥
tīkṣṇoṣṇādyaiḥ purāproktairdīpanādyaistathāguṇaiḥ| sātmyatvācca tadevāsya dhātusāmyakaraṃ param||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्ताहमष्टरात्रं वा कुर्यात् पानात्ययौषधम्। जीर्यत्येतावता पानं कालेन विपथाश्रितम्॥
saptāhamaṣṭarātraṃ vā kuryāt pānātyayauṣadham| jīryatyetāvatā pānaṃ kālena vipathāśritam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परं ततोऽनुबध्नाति यो रोगस्तस्य भेषजम्। यथायथं प्रयुञ्जीत कृतपानात्ययौषधम्॥
paraṃ tato'nubadhnāti yo rogastasya bheṣajam| yathāyathaṃ prayuñjīta kṛtapānātyayauṣadham||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र वातोल्बणे मद्यं दद्यात् पिष्टकृतं युतम्। बीजपूरकवृक्षाम्लकोलदाडिमदीप्यकैः॥
tatra vātolbaṇe madyaṃ dadyāt piṣṭakṛtaṃ yutam| bījapūrakavṛkṣāmlakoladāḍimadīpyakaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यवानीहपुषाजाजीव्योषत्रिलवणार्द्रकैः। शूल्यैर्मांसैर्हरितकैः स्नेहवद्भिश्च सक्तुभिः॥
yavānīhapuṣājājīvyoṣatrilavaṇārdrakaiḥ| śūlyairmāṃsairharitakaiḥ snehavadbhiśca saktubhiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उष्णस्निग्धाम्ललवणा मेद्यमांसरसा हिताः। आम्राम्रातकपेशीभिः संस्कृता रागषाडवाः॥
uṣṇasnigdhāmlalavaṇā medyamāṃsarasā hitāḥ| āmrāmrātakapeśībhiḥ saṃskṛtā rāgaṣāḍavāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोधूममाषविकृतीर्मृदुचित्रा मुखप्रियाः। आर्दिकार्द्रककुल्माषशुक्तमांसादिगर्भिणीः॥
godhūmamāṣavikṛtīrmṛducitrā mukhapriyāḥ| ārdikārdrakakulmāṣaśuktamāṃsādigarbhiṇīḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुरभिर्लवणा शीता निगदा वाच्छवारुणी। स्वरसो दाडिमात् क्वाथः पञ्चमूलात् कनीयसः॥
surabhirlavaṇā śītā nigadā vācchavāruṇī| svaraso dāḍimāt kvāthaḥ pañcamūlāt kanīyasaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुण्ठीधान्यात्तथा मस्तु शुक्ताम्भोच्छाम्लकाञ्जिकम्। अभ्यङ्गोद्वर्तनस्नानमुष्णं प्रावरणं घनम्॥
śuṇṭhīdhānyāttathā mastu śuktāmbhocchāmlakāñjikam| abhyaṅgodvartanasnānamuṣṇaṃ prāvaraṇaṃ ghanam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घनश्चागरुजो धूपः पङ्कश्चागरुकुङ्कुमात्। कुचोरुश्रोणिशालिन्यो यौवनोष्णाङ्गयष्टयः। हर्षेणालिङ्गने युक्ताः प्रियाः संवाहनेषु च॥
ghanaścāgarujo dhūpaḥ paṅkaścāgarukuṅkumāt| kucoruśroṇiśālinyo yauvanoṣṇāṅgayaṣṭayaḥ| harṣeṇāliṅgane yuktāḥ priyāḥ saṃvāhaneṣu ca||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्तोल्बणे बहुजलं शार्करं मधु वा युतम्। रसैर्दाडिमखर्जूरभव्यद्राक्षापरूषजैः॥
pittolbaṇe bahujalaṃ śārkaraṃ madhu vā yutam| rasairdāḍimakharjūrabhavyadrākṣāparūṣajaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुशीतं ससितासक्तु योज्यं तादृक् च पानकम्। स्वादुवर्गकसायैर्वा युक्तं मद्यं समाक्षिकम्॥
suśītaṃ sasitāsaktu yojyaṃ tādṛk ca pānakam| svāduvargakasāyairvā yuktaṃ madyaṃ samākṣikam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शालिषष्टिकमश्नीयाच्छशाजैणकपिञ्जलैः। सतीनमुद्गामलकपटोलीदाडिमैरपि॥
śāliṣaṣṭikamaśnīyācchaśājaiṇakapiñjalaiḥ| satīnamudgāmalakapaṭolīdāḍimairapi||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कफपित्तं समुत्क्लिष्टमुल्लिखेत्तृड्विदाहवान्। पीत्वाम्बु शीतं मद्यं वा भूरीक्षुरससंयुतम्॥
kaphapittaṃ samutkliṣṭamullikhettṛḍvidāhavān| pītvāmbu śītaṃ madyaṃ vā bhūrīkṣurasasaṃyutam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्राक्षारसं वा संसर्गी तर्पणादिः परं हिताम्। तथाग्निर्दीप्यते तस्य दोषशेषान्नपाचकः॥
drākṣārasaṃ vā saṃsargī tarpaṇādiḥ paraṃ hitām| tathāgnirdīpyate tasya doṣaśeṣānnapācakaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कासे सरक्तनिष्ठीवे पार्श्वस्तनरुजासु च। तृष्णायां सविदाहायां सोत्क्लेशे हृदयोरसि॥
kāse saraktaniṣṭhīve pārśvastanarujāsu ca| tṛṣṇāyāṃ savidāhāyāṃ sotkleśe hṛdayorasi||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुडूचीभद्रमुस्तानां पटोलस्याथवा रसम्। सनागरं योजयेत तित्तिरिप्रतिभोजनम्॥
guḍūcībhadramustānāṃ paṭolasyāthavā rasam| sanāgaraṃ yojayeta tittiripratibhojanam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृष्यते चातिबलवद्वातपित्ते समुद्धते। दद्याद्द्राक्षारसं पानं शीतं दोषानुलोमनम्॥
tṛṣyate cātibalavadvātapitte samuddhate| dadyāddrākṣārasaṃ pānaṃ śītaṃ doṣānulomanam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीर्णेऽद्यान्मधुराम्लेन छागमांसरसेन च। तृष्यल्पशः पिबेन्मद्यं मदं रक्षन् बहूदकम्॥
jīrṇe'dyānmadhurāmlena chāgamāṃsarasena ca| tṛṣyalpaśaḥ pibenmadyaṃ madaṃ rakṣan bahūdakam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुस्तदाडिमलाजाम्बु जलं वा पर्णिनीशृतम्। पाटल्युत्पलकन्दैर्वा स्वभावादेव वा हिमम्॥
mustadāḍimalājāmbu jalaṃ vā parṇinīśṛtam| pāṭalyutpalakandairvā svabhāvādeva vā himam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्यातिपानादब्धातौ क्षीणे तेजसि चोद्धते। यः शुष्कगलताल्वोष्ठो जिह्वां निष्कृष्य चेष्टते॥
madyātipānādabdhātau kṣīṇe tejasi coddhate| yaḥ śuṣkagalatālvoṣṭho jihvāṃ niṣkṛṣya ceṣṭate||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाययेत् कामतोऽम्भस्तं निशीथपवनाहतम्। कोलदाडिमवृक्षाम्लचुक्रीकाचुत्रिकारसः। पञ्चाम्लको मुखालेपः सद्यस्तृष्णां नियच्छति॥
pāyayet kāmato'mbhastaṃ niśīthapavanāhatam| koladāḍimavṛkṣāmlacukrīkācutrikārasaḥ| pañcāmlako mukhālepaḥ sadyastṛṣṇāṃ niyacchati||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वचं प्राप्तश्च पानोष्मा पित्तरक्ताभिमूर्छितः। दाहं प्रकुरुते घोरं विह्वलो येन मुह्यति॥
tvacaṃ prāptaśca pānoṣmā pittaraktābhimūrchitaḥ| dāhaṃ prakurute ghoraṃ vihvalo yena muhyati||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृष्णादाहपरीतस्य तस्य दाहज्वरापहम्। विधिं यथोक्तं युञ्जीत बाह्यान्तः परिमार्जनम्॥
tṛṣṇādāhaparītasya tasya dāhajvarāpaham| vidhiṃ yathoktaṃ yuñjīta bāhyāntaḥ parimārjanam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रभातमारुतोद्धूताः प्रालेयजलवर्षिणः। स्मर्यमाणा अपि घ्नन्ति दाहं मलयपादपाः॥
prabhātamārutoddhūtāḥ prāleyajalavarṣiṇaḥ| smaryamāṇā api ghnanti dāhaṃ malayapādapāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुक्ताकलापाः शशिरश्मिशुभ्रा मृणालपद्मोत्पलपत्ररम्याः। सेकावगाहाः सजला जलार्द्रा वाताः सुशीता मणयो महार्हाः॥
muktākalāpāḥ śaśiraśmiśubhrā mṛṇālapadmotpalapatraramyāḥ| sekāvagāhāḥ sajalā jalārdrā vātāḥ suśītā maṇayo mahārhāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलिञ्जराः पद्मपुटापिधानाः प्रवालवर्णा हिमवारिपूर्णाः। परिस्रवन्तो दृतयो महान्तः पुत्राः प्रिया दर्पणमण्डलानि॥
aliñjarāḥ padmapuṭāpidhānāḥ pravālavarṇā himavāripūrṇāḥ| parisravanto dṛtayo mahāntaḥ putrāḥ priyā darpaṇamaṇḍalāni||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नार्यश्च नेत्रोत्पलकर्णपूरा मध्यं वयः किञ्चिदिव स्पृशन्त्यः। मनोऽनुकूला हरिचन्दनार्द्रास्तृड्दाहमूर्च्छादवथून् जयन्ति॥
nāryaśca netrotpalakarṇapūrā madhyaṃ vayaḥ kiñcidiva spṛśantyaḥ| mano'nukūlā haricandanārdrāstṛḍdāhamūrcchādavathūn jayanti||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करेणुकाभिः परिवारितेन विक्षोभणं वारणयूथपेन। आस्फालनं शीकरवर्षणं च सिन्धोः स्मरन् दाहतृषोरगम्यः॥
kareṇukābhiḥ parivāritena vikṣobhaṇaṃ vāraṇayūthapena| āsphālanaṃ śīkaravarṣaṇaṃ ca sindhoḥ smaran dāhatṛṣoragamyaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरिद्ध्रदानां हिमवद्दरीणां चन्द्रोदयानां कमलाकराणाम्। मनोरमान्यापि कथाप्रवृत्ता दाहं च तृष्णां च निहन्ति सद्यः॥
sariddhradānāṃ himavaddarīṇāṃ candrodayānāṃ kamalākarāṇām| manoramānyāpi kathāpravṛttā dāhaṃ ca tṛṣṇāṃ ca nihanti sadyaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लाजोत्पलोशीरकुचन्दनाम्बु शीताभिधानं मधुशर्कराढ्यम्। मद्योद्भवां पित्तकृतां च तृष्णां सदाहशोषां विनिहन्ति पीतम्॥
lājotpalośīrakucandanāmbu śītābhidhānaṃ madhuśarkarāḍhyam| madyodbhavāṃ pittakṛtāṃ ca tṛṣṇāṃ sadāhaśoṣāṃ vinihanti pītam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रियङ्गुपत्रप्लवलोध्रसेव्यद्द्रीबेरकालेयकनागपुष्पैः। शीताम्बुपिष्टैर्नवकर्परस्थैस्तृड्दाहहा सर्वशरीरलेपः॥
priyaṅgupatraplavalodhrasevyaddrīberakāleyakanāgapuṣpaiḥ| śītāmbupiṣṭairnavakarparasthaistṛḍdāhahā sarvaśarīralepaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशाम्यत्यथवा दाहे रसैस्तृप्तस्य जाङ्गलैः। शाखाश्रयां यथान्यायं रोहिणीं व्यधयेत्सिराम्॥
aśāmyatyathavā dāhe rasaistṛptasya jāṅgalaiḥ| śākhāśrayāṃ yathānyāyaṃ rohiṇīṃ vyadhayetsirām||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जल्लेखनोपवासाभ्यां विजयेत कफोल्बणं। तृषितोऽम्बु पिबेत् सिद्धं मुस्तया पर्पटेन वा॥
jallekhanopavāsābhyāṃ vijayeta kapholbaṇaṃ| tṛṣito'mbu pibet siddhaṃ mustayā parpaṭena vā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थिराशुण्ठीबलोदीच्यदुस्पर्शान्यतमेन वा। सिद्धमेतच्च सर्वेषु पानदोषेषु शस्यते॥
sthirāśuṇṭhībalodīcyadusparśānyatamena vā| siddhametacca sarveṣu pānadoṣeṣu śasyate||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निरामं क्षुधितं काले पाययेत् बहुमाक्षिकम्। शार्करं मधु वा जीर्णमरिष्टं सीधुमेव वा। रूक्षतर्पणसंयुक्तं यवानीनागरान्वितम्॥
nirāmaṃ kṣudhitaṃ kāle pāyayet bahumākṣikam| śārkaraṃ madhu vā jīrṇamariṣṭaṃ sīdhumeva vā| rūkṣatarpaṇasaṃyuktaṃ yavānīnāgarānvitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यूषेण यवगोधूमं तनुनाल्पेन भोजयेत्। उष्णाम्लकटुतिक्तेन कौलत्थेनाल्पसर्पिषा॥
yūṣeṇa yavagodhūmaṃ tanunālpena bhojayet| uṣṇāmlakaṭutiktena kaulatthenālpasarpiṣā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुष्कमूलकजैश्छागै रसैर्वा धन्वचारिणाम्। साम्लवेतसवृक्षाम्लपटोलीव्योषदाडिमैः॥
śuṣkamūlakajaiśchāgai rasairvā dhanvacāriṇām| sāmlavetasavṛkṣāmlapaṭolīvyoṣadāḍimaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रभूतशुण्ठीमरिचहरितार्द्रकपेशिकम्। बीजपूररसाद्यम्लं भृष्टं नीरसवर्तितम्॥
prabhūtaśuṇṭhīmaricaharitārdrakapeśikam| bījapūrarasādyamlaṃ bhṛṣṭaṃ nīrasavartitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करीरकरमर्दादिरोचिष्णुबहुसालनम्। प्रव्यक्ताष्टाङ्गलवणं विकल्पितनिमर्दकम्। यथाग्नि भक्षयन्मांसं माधवं निगदं पिबेत्॥
karīrakaramardādirociṣṇubahusālanam| pravyaktāṣṭāṅgalavaṇaṃ vikalpitanimardakam| yathāgni bhakṣayanmāṃsaṃ mādhavaṃ nigadaṃ pibet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सितासौवर्चलाजाजीतिन्तिणीकाम्लवेतसम्। त्वगेलामरिचार्धांशमष्टाङ्गलवणं हितम्। स्रोतोविशुध्यग्निकरं कफप्राये मदात्यये॥
sitāsauvarcalājājītintiṇīkāmlavetasam| tvagelāmaricārdhāṃśamaṣṭāṅgalavaṇaṃ hitam| srotoviśudhyagnikaraṃ kaphaprāye madātyaye||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कटुस्कन्धयुतां श्वेतां मृद्वीकां निष्कुलीकृताम्। रसेन मातुलुङ्गस्य कलकयेद्दाडिमस्य वा। तया क्षौद्रयुतो रागाः कृतो रोचनदीपनः॥
kaṭuskandhayutāṃ śvetāṃ mṛdvīkāṃ niṣkulīkṛtām| rasena mātuluṅgasya kalakayeddāḍimasya vā| tayā kṣaudrayuto rāgāḥ kṛto rocanadīpanaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौवर्चलैलामरिचदीप्यकाजाजि चोचवत्। कार्व्याः कल्पयेदेवं शूक्तं मत्स्यण्डिकान्वितम्॥
sauvarcalailāmaricadīpyakājāji cocavat| kārvyāḥ kalpayedevaṃ śūktaṃ matsyaṇḍikānvitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धान्यसौवर्चलाजाजीकारवीमरिचान्वितान्। सगुडान् मधुयुक्तेन व्यक्ताम्लान् मरिचोत्कटान्॥
dhānyasauvarcalājājīkāravīmaricānvitān| saguḍān madhuyuktena vyaktāmlān maricotkaṭān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूक्षोष्णोद्वर्तनोद्घर्षस्नानभोजनलङ्घनैः। सकामाभिः सह स्त्रीभिर्युक्त्या जागरणेन च। मदात्ययः कफप्रायः शीघ्रं समुपशाम्यति॥
rūkṣoṣṇodvartanodgharṣasnānabhojanalaṅghanaiḥ| sakāmābhiḥ saha strībhiryuktyā jāgaraṇena ca| madātyayaḥ kaphaprāyaḥ śīghraṃ samupaśāmyati||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदिदं कर्म निर्दिष्टं पृथग्दोषबलं प्रति। सन्निपाते दशविधे तच्छेषेऽपि विकल्पयेत्॥
yadidaṃ karma nirdiṣṭaṃ pṛthagdoṣabalaṃ prati| sannipāte daśavidhe taccheṣe'pi vikalpayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वन्नागपुष्पमगधामरिचाजाजिधान्यकैः। परूषकमधूकैलासुराह्वैश्च सितान्वितैः॥
tvannāgapuṣpamagadhāmaricājājidhānyakaiḥ| parūṣakamadhūkailāsurāhvaiśca sitānvitaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सकपित्थरसं हृद्यं पानकं शशिबोधितम्। मदात्ययेषु सर्वेषु पेयं रुच्यग्निदीपनम्॥
sakapittharasaṃ hṛdyaṃ pānakaṃ śaśibodhitam| madātyayeṣu sarveṣu peyaṃ rucyagnidīpanam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वद्दाडिममृद्वीकाकणाकाश्मर्यदारुभिः। सबीजपूरकरसैर्बिडसौवर्चलान्वितम्॥
tadvaddāḍimamṛdvīkākaṇākāśmaryadārubhiḥ| sabījapūrakarasairbiḍasauvarcalānvitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फलैर्वा विविधैरम्लैः सत्रिवृच्चूर्णशर्करम्। कच्छुदाराङ्कुरद्राक्षावर्षाभूजीरकद्वयम्॥
phalairvā vividhairamlaiḥ satrivṛccūrṇaśarkaram| kacchudārāṅkuradrākṣāvarṣābhūjīrakadvayam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधूकयष्टीत्वक्कृष्णाकेसरं श्लक्ष्णचूर्णितम्। पिबेदालोड्य दुग्धेन सूक्ष्मतान्तवगालितम्॥
madhūkayaṣṭītvakkṛṣṇākesaraṃ ślakṣṇacūrṇitam| pibedāloḍya dugdhena sūkṣmatāntavagālitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाक्षोभ्य हि मनो मद्यं शरीरमविहन्य वा। कुर्यान्मदात्ययं तस्मादिष्यते हर्षणी क्रिया॥
nākṣobhya hi mano madyaṃ śarīramavihanya vā| kuryānmadātyayaṃ tasmādiṣyate harṣaṇī kriyā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सेव्याः सर्वेन्द्रियसुखा धर्मकल्पद्रुमाङ्कुराः। विषयातिशयाः पञ्च शराः कुसुमधन्वनः॥
sevyāḥ sarvendriyasukhā dharmakalpadrumāṅkurāḥ| viṣayātiśayāḥ pañca śarāḥ kusumadhanvanaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संशुद्धिशमनाद्येषु मददोषः कृतेष्वपि। न चेच्छाम्येत् कफे क्षीणे जाते दौर्बल्यलाघवे॥
saṃśuddhiśamanādyeṣu madadoṣaḥ kṛteṣvapi| na cecchāmyet kaphe kṣīṇe jāte daurbalyalāghave||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य मद्यविदग्धस्य वातपित्ताधिकस्य च। ग्रीष्मोपतप्तस्य तरोर्यथा वर्षं तथा पयः॥
tasya madyavidagdhasya vātapittādhikasya ca| grīṣmopataptasya taroryathā varṣaṃ tathā payaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्यक्षीणस्य हि क्षीरं क्षीणमाश्वेव पुष्यति। ओजस्तुल्यं गुणैः सर्वैर्विपरीतं च मद्यतः॥
madyakṣīṇasya hi kṣīraṃ kṣīṇamāśveva puṣyati| ojastulyaṃ guṇaiḥ sarvairviparītaṃ ca madyataḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पयसा विहते रोगे बले जाते निवर्तयेत्। क्षीरप्रयोगं मद्यं च क्रमेणाल्पाल्पमाचरेत्॥
payasā vihate roge bale jāte nivartayet| kṣīraprayogaṃ madyaṃ ca krameṇālpālpamācaret||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न विक्षयध्वंसकोत्थैः स्पृश्येतोपद्रवैर्यथा। तयोस्तु स्यात् घृतं क्षीरं बस्तयो बृंहणाः शिवाः। अभ्यङ्गोद्वर्तनस्नानान्यन्नपानं च वातजित्॥
na vikṣayadhvaṃsakotthaiḥ spṛśyetopadravairyathā| tayostu syāt ghṛtaṃ kṣīraṃ bastayo bṛṃhaṇāḥ śivāḥ| abhyaṅgodvartanasnānānyannapānaṃ ca vātajit||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युक्तमद्यस्य मद्योत्थो न व्याधिरुपजायते। अतोऽस्य वक्ष्यते योगो यः सुखायैव केवलम्॥
yuktamadyasya madyottho na vyādhirupajāyate| ato'sya vakṣyate yogo yaḥ sukhāyaiva kevalam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आश्विनं या महत्तेजो बलं सारस्वतं च या। दधात्यैन्द्रं च या वीर्यं प्रभावं वैष्णवं च या॥
āśvinaṃ yā mahattejo balaṃ sārasvataṃ ca yā| dadhātyaindraṃ ca yā vīryaṃ prabhāvaṃ vaiṣṇavaṃ ca yā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्त्रं मकरकेतोर्या पुरुषार्थो बलस्य या। सौत्रामण्यां द्विजमुखे हुताशे हूयते च या॥
astraṃ makaraketoryā puruṣārtho balasya yā| sautrāmaṇyāṃ dvijamukhe hutāśe hūyate ca yā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या सर्वौसधिसम्पूर्णान्मथ्यमानात्सुरासुरैः। महोदधेः समुद्भूता श्रीशशाङ्कामृतैः सह॥
yā sarvausadhisampūrṇānmathyamānātsurāsuraiḥ| mahodadheḥ samudbhūtā śrīśaśāṅkāmṛtaiḥ saha||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुमाधवमैरेयसीधुगौडासवादिभिः। मदशाक्तिमनुज्झन्ती या रूपैर्बहुभिः स्थिता॥
madhumādhavamaireyasīdhugauḍāsavādibhiḥ| madaśāktimanujjhantī yā rūpairbahubhiḥ sthitā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यामास्वाद्य विलासिन्यो यथार्थं नाम बिभ्रति। कुलाङ्गनापि यां पीत्वा नयत्युद्धतमानसा॥
yāmāsvādya vilāsinyo yathārthaṃ nāma bibhrati| kulāṅganāpi yāṃ pītvā nayatyuddhatamānasā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनङ्गालिङ्गितैरङ्गैः क्वापि चेतो मुनेरपि। तरङ्गभङ्गभ्रुकुटीतर्जनैर्मानिनीमनः॥
anaṅgāliṅgitairaṅgaiḥ kvāpi ceto munerapi| taraṅgabhaṅgabhrukuṭītarjanairmāninīmanaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकं प्रसाद्य कुरुते या द्वयोरपि निर्वृतिम्। यथाकामभटावाप्तिपरिहृष्टाप्सस्रोगणे॥
ekaṃ prasādya kurute yā dvayorapi nirvṛtim| yathākāmabhaṭāvāptiparihṛṣṭāpsasrogaṇe||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृणवत् पुरुषा युद्धे यामास्वाद्य जहत्यसून्। यां शीलयित्वापि चिरं बहुधा बहुविग्रहाम्॥
tṛṇavat puruṣā yuddhe yāmāsvādya jahatyasūn| yāṃ śīlayitvāpi ciraṃ bahudhā bahuvigrahām||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यं हर्षातिवेगेन तत् पूर्वमिव सेवते। शोकोद्वेगारतिभयैर्यां दृष्ट्वा नाभिभूयते॥
nityaṃ harṣātivegena tat pūrvamiva sevate| śokodvegāratibhayairyāṃ dṛṣṭvā nābhibhūyate||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोष्ठीमहोत्सवोद्यानं न यस्याः शोभते विना। स्मृत्वा स्मृत्वा च बहुशो वियुक्तः शोचते यया॥
goṣṭhīmahotsavodyānaṃ na yasyāḥ śobhate vinā| smṛtvā smṛtvā ca bahuśo viyuktaḥ śocate yayā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रसन्नापि या प्रीत्यै प्रसन्ना स्वर्ग एव या। अपीन्द्रं मन्यते दुस्स्थं हृद्यस्थितया यया॥ अस9.79। अनिर्देश्यसुखास्वादा स्वसंवेद्यैव या परम्। इति चित्रास्ववस्थासु प्रियामनुकरोति या॥
aprasannāpi yā prītyai prasannā svarga eva yā| apīndraṃ manyate dussthaṃ hṛdyasthitayā yayā|| asa9.79| anirdeśyasukhāsvādā svasaṃvedyaiva yā param| iti citrāsvavasthāsu priyāmanukaroti yā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रियातिप्रियतां याति यत् प्रियस्य विशेषतः। या प्रीतिर्या रतिर्वाग्या या पुष्टिरिति च स्तुता॥
priyātipriyatāṃ yāti yat priyasya viśeṣataḥ| yā prītiryā ratirvāgyā yā puṣṭiriti ca stutā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेददानवगन्धर्वयक्षराक्षसमानुषैः। पानप्रवृत्तौ सत्यां तु तां सुरां विधिना पिबेत्॥
vedadānavagandharvayakṣarākṣasamānuṣaiḥ| pānapravṛttau satyāṃ tu tāṃ surāṃ vidhinā pibet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्भवन्ति न ते रोगा मेदोनिलकफोद्भवाः। विधियुक्तादृते मद्याद्ये न सिध्यन्ति दारुणाः॥
sambhavanti na te rogā medonilakaphodbhavāḥ| vidhiyuktādṛte madyādye na sidhyanti dāruṇāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्ति देहस्य सावस्था यस्यां पानं निवार्यते। अन्यत्र मद्यान्निगदाद्विविधौषधसम्भृतात्॥
asti dehasya sāvasthā yasyāṃ pānaṃ nivāryate| anyatra madyānnigadādvividhauṣadhasambhṛtāt||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आनूपं जाङ्गलं मांसं विधिनाप्युपकल्पितम्। मद्यं सहायमप्राप्य सम्यक् परिणमेत् कथम्॥
ānūpaṃ jāṅgalaṃ māṃsaṃ vidhināpyupakalpitam| madyaṃ sahāyamaprāpya samyak pariṇamet katham||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुतीक्ष्णमारुतव्याधिघातिनो लशुनस्य च। मद्यमांसवियुक्तस्य प्रयोगे स्यात् कियान् गुणः॥
sutīkṣṇamārutavyādhighātino laśunasya ca| madyamāṃsaviyuktasya prayoge syāt kiyān guṇaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निगूढशल्याहरणे शस्त्रक्षाराग्निकर्मणि। पीतमद्यो विषहते सुखं वैद्यविकत्थनाम्॥
nigūḍhaśalyāharaṇe śastrakṣārāgnikarmaṇi| pītamadyo viṣahate sukhaṃ vaidyavikatthanām||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनलोत्तेजनं रुच्यं शोकश्रमविनाशनम्। न चातः परमस्त्यन्यदारोग्यबलपुष्टिकृत्॥
analottejanaṃ rucyaṃ śokaśramavināśanam| na cātaḥ paramastyanyadārogyabalapuṣṭikṛt||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्षता जीवितं तस्मात् पेयमात्मवता सदा। आश्रितोपाश्रितहितं परमं धर्मसाधनम्॥
rakṣatā jīvitaṃ tasmāt peyamātmavatā sadā| āśritopāśritahitaṃ paramaṃ dharmasādhanam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्रातः प्रणम्य सुरविप्रगुरून्यथास्वं वृत्तिं विधाय च समस्तपरिग्रहस्य। आपानभूमिमथ गन्धजलाभिषिक्तामाहारमण्डपसमीपगतां श्रयेत॥
srātaḥ praṇamya suravipragurūnyathāsvaṃ vṛttiṃ vidhāya ca samastaparigrahasya| āpānabhūmimatha gandhajalābhiṣiktāmāhāramaṇḍapasamīpagatāṃ śrayeta||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वास्तृतेऽथ शयने कमनीये मित्रभृत्यरमणीसमवेतः। स्वं यशः कथकचारणसङ्घैरुद्धतं निशमयन्नतिलोकम्॥
svāstṛte'tha śayane kamanīye mitrabhṛtyaramaṇīsamavetaḥ| svaṃ yaśaḥ kathakacāraṇasaṅghairuddhataṃ niśamayannatilokam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विलासिनीनां च विलासशोभि गीतं सनृत्तं कलतूर्यघोषैः। काञ्चीकलापैश्चलकिङ्किणीकैः क्रीडाविहङ्गैश्च कृतानुनादम्॥
vilāsinīnāṃ ca vilāsaśobhi gītaṃ sanṛttaṃ kalatūryaghoṣaiḥ| kāñcīkalāpaiścalakiṅkiṇīkaiḥ krīḍāvihaṅgaiśca kṛtānunādam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मणिकनकसमुत्थैरावरेयैर्विचित्रैः सजलविविधभाक्तिक्षौमवस्त्रावृताङ्गैः। अपि मुनिजनचित्तक्षोभसम्पादनीभिश्चकितहरिणलोलप्रेक्षणीभिः प्रैयाभिः॥
maṇikanakasamutthairāvareyairvicitraiḥ sajalavividhabhāktikṣaumavastrāvṛtāṅgaiḥ| api munijanacittakṣobhasampādanībhiścakitahariṇalolaprekṣaṇībhiḥ praiyābhiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तननितम्बकृतादतिगौरवादलसमाकुलमीश्वरसंश्रयात्। इति गतं दधतीभिरसंस्थितं तरुणचित्तविलोभनकार्मणम्॥
stananitambakṛtādatigauravādalasamākulamīśvarasaṃśrayāt| iti gataṃ dadhatībhirasaṃsthitaṃ taruṇacittavilobhanakārmaṇam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यौवनासवमत्ताभिर्विलासाधिष्ठितात्माभिः। सञ्चार्यमाणं युगपत्तन्वङ्गीभिरितस्ततः॥
yauvanāsavamattābhirvilāsādhiṣṭhitātmābhiḥ| sañcāryamāṇaṃ yugapattanvaṅgībhiritastataḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तालवृन्तनलिनीदलानिलैः शीतलीकृतमतीव शीतलैः। दर्शनेऽपि विदधद्वशानुगं स्वादितं किमुत चित्तजन्मनः॥
tālavṛntanalinīdalānilaiḥ śītalīkṛtamatīva śītalaiḥ| darśane'pi vidadhadvaśānugaṃ svāditaṃ kimuta cittajanmanaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चूतरसेन्दुमृगैः कृतवासं मल्लिकयोज्ज्वलया च सनाथम्। स्फटिकशुक्तिगतं सतरङ्गं कान्तमनङ्गमिवोद्वहदङ्गम्॥
cūtarasendumṛgaiḥ kṛtavāsaṃ mallikayojjvalayā ca sanātham| sphaṭikaśuktigataṃ sataraṅgaṃ kāntamanaṅgamivodvahadaṅgam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तालीसाद्यं चूर्णमेलादिकं वा हृद्यं प्राश्य प्राग्वयस्स्थापनं वा। तत्प्रार्थिभ्यो भूमिभागे सुमृष्टे तोयोन्मिश्रं दापयित्वा ततश्च॥
tālīsādyaṃ cūrṇamelādikaṃ vā hṛdyaṃ prāśya prāgvayassthāpanaṃ vā| tatprārthibhyo bhūmibhāge sumṛṣṭe toyonmiśraṃ dāpayitvā tataśca||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धृतिमान् स्मृतिमान् नित्यमनूनाधिकमाचरन्। उचितेनोपचारेण सर्वमेवोपलालयन्॥
dhṛtimān smṛtimān nityamanūnādhikamācaran| ucitenopacāreṇa sarvamevopalālayan||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जितविकसितासितसरोजनयनसङ्क्रान्तिवार्धितश्रीकम्। कान्तामुखमिव सौरभहृतमधुपगणं पिबेन्मद्यम्॥
jitavikasitāsitasarojanayanasaṅkrāntivārdhitaśrīkam| kāntāmukhamiva saurabhahṛtamadhupagaṇaṃ pibenmadyam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीत्वैवं चषकत्रयं परिजनं सम्मान्य सर्वं ततो। गत्वाहारभुवं पुरः सुभिषजो भुञ्जीत भूयोऽत्र च। मांसापूपघृतार्द्रकादिहरितैर्युक्तं ससौवर्चलैर्द्विस्त्रिर्वा चाल्पमेव वनितासंवल्गनार्थं पिबेत्॥
pītvaivaṃ caṣakatrayaṃ parijanaṃ sammānya sarvaṃ tato| gatvāhārabhuvaṃ puraḥ subhiṣajo bhuñjīta bhūyo'tra ca| māṃsāpūpaghṛtārdrakādiharitairyuktaṃ sasauvarcalairdvistrirvā cālpameva vanitāsaṃvalganārthaṃ pibet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रहसि दयितामङ्के कृत्वा भुजान्तरपीडनात् पुलकिततनुं जातस्वेदां सकम्पपयोधराम्। यदि सरभसं सीधोर्वारं न पाययते कृती किमनुभवति क्लेशप्रायं तदा गृहतन्त्रताम्॥
rahasi dayitāmaṅke kṛtvā bhujāntarapīḍanāt pulakitatanuṃ jātasvedāṃ sakampapayodharām| yadi sarabhasaṃ sīdhorvāraṃ na pāyayate kṛtī kimanubhavati kleśaprāyaṃ tadā gṛhatantratām||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरतनुवक्त्रसङ्गतिसुगन्धितरं सरकं द्रुतमिव पद्मरागमणिमासवरूपधरम्। भवति रतिश्रमेण च मदः पिबतोऽल्पमपि क्षयमत ओजसः परिहरन् स शयीत परम्॥
varatanuvaktrasaṅgatisugandhitaraṃ sarakaṃ drutamiva padmarāgamaṇimāsavarūpadharam| bhavati ratiśrameṇa ca madaḥ pibato'lpamapi kṣayamata ojasaḥ pariharan sa śayīta param||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं युक्त्या पिबन्मद्यं न त्रिवर्गाद्विहीयते। असारसंसारसुखं परमं चाधिगच्छति॥
itthaṃ yuktyā pibanmadyaṃ na trivargādvihīyate| asārasaṃsārasukhaṃ paramaṃ cādhigacchati||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऐश्वर्यस्योपभोगोऽयं स्पृहणीयः सुरैरपि। अन्यथा हि विपत्सु स्यात् पश्चात्तापेन्धनं धनम्॥
aiśvaryasyopabhogo'yaṃ spṛhaṇīyaḥ surairapi| anyathā hi vipatsu syāt paścāttāpendhanaṃ dhanam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपभोगेन रहितो भोगवानिति निन्द्यते। निर्मितोऽतिकदर्योऽयं विधिना निधिपालकः॥
upabhogena rahito bhogavāniti nindyate| nirmito'tikadaryo'yaṃ vidhinā nidhipālakaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद्व्यवस्थया पानं पानस्य सततं हितम्। जित्वाविषयलुब्धानामिन्द्रियाणां स्वतन्त्रताम्॥
tasmādvyavasthayā pānaṃ pānasya satataṃ hitam| jitvāviṣayalubdhānāmindriyāṇāṃ svatantratām||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विधिर्वसुमतामेष भविष्यद्वसवस्तु ये। यथोपपत्ति तैर्मद्यं पातव्यं मात्रया हितम्॥
vidhirvasumatāmeṣa bhaviṣyadvasavastu ye| yathopapatti tairmadyaṃ pātavyaṃ mātrayā hitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावद्दृष्टेर्न सम्भ्रान्तिर्यावन्न क्षोभ्यते मनः। तावदेव विरन्तव्यं मद्यादात्मवता सदा॥
yāvaddṛṣṭerna sambhrāntiryāvanna kṣobhyate manaḥ| tāvadeva virantavyaṃ madyādātmavatā sadā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभ्यङ्गोद्वर्तनस्नानवासधूपानुलेपनैः। स्निग्धोष्णैर्भावितश्चान्नैः पानं वातोत्तरः पिबेत्॥
abhyaṅgodvartanasnānavāsadhūpānulepanaiḥ| snigdhoṣṇairbhāvitaścānnaiḥ pānaṃ vātottaraḥ pibet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीतोपचारैर्विविधैर्माधुरस्निग्धशीतलैः। पैत्तिको भावितश्चान्नैः पिबन्मद्य न सीदति॥
śītopacārairvividhairmādhurasnigdhaśītalaiḥ| paittiko bhāvitaścānnaiḥ pibanmadya na sīdati||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपचारैरशिशिरैर्यवगोधूमभुक् पिबेत्। श्लैष्मिको धन्वजैर्मांसैर्मद्यं मारिचिकैः सह॥
upacārairaśiśirairyavagodhūmabhuk pibet| ślaiṣmiko dhanvajairmāṃsairmadyaṃ māricikaiḥ saha||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र वाते हितं मद्यं प्रायः पैष्टिकगौडिम। पित्ते साम्भो मधु कफे मार्द्वीकारिष्टमाधवम्॥
tatra vāte hitaṃ madyaṃ prāyaḥ paiṣṭikagauḍima| pitte sāmbho madhu kaphe mārdvīkāriṣṭamādhavam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राक् पिबेछ्लैष्मिको मद्यं भुक्तस्योपरि पैत्तिकः॥ वातिकस्तु पिबेन्मध्ये समदोषो यथेच्छति॥
prāk pibechlaiṣmiko madyaṃ bhuktasyopari paittikaḥ|| vātikastu pibenmadhye samadoṣo yathecchati||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मदेषु वातपित्तघ्नं प्रायो मूर्छासु चेष्यते। सर्वत्रापि विशेषेण पित्तमेवोपलक्षयेत्॥
madeṣu vātapittaghnaṃ prāyo mūrchāsu ceṣyate| sarvatrāpi viśeṣeṇa pittamevopalakṣayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीताः प्रदेहा मणयः सेका व्यजनमारुताः। सिताद्राक्षेक्षुखर्जूरकाश्मर्यस्वरसाः पयः॥
śītāḥ pradehā maṇayaḥ sekā vyajanamārutāḥ| sitādrākṣekṣukharjūrakāśmaryasvarasāḥ payaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धा मधुरवर्गेण रसा यूषाः सदाडिमाः। षष्टिकाः शालयो मुद्गा यवाः सर्पिश्च जीवनम्॥
siddhā madhuravargeṇa rasā yūṣāḥ sadāḍimāḥ| ṣaṣṭikāḥ śālayo mudgā yavāḥ sarpiśca jīvanam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कल्याणकं पञ्चगव्यं षट्पलं पयसाग्निकम्। पिप्पल्यो वा शिलाह्वं वा रसायनविधानतः। त्रिफला वा प्रयोक्तव्या सघृतक्षौद्रशर्करा॥
kalyāṇakaṃ pañcagavyaṃ ṣaṭpalaṃ payasāgnikam| pippalyo vā śilāhvaṃ vā rasāyanavidhānataḥ| triphalā vā prayoktavyā saghṛtakṣaudraśarkarā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसक्तवेगेषु हितं मुखनासावरोधनम्। पिबेद्वा मानुषीक्षीरं तेन दद्याच्च नावनम्॥
prasaktavegeṣu hitaṃ mukhanāsāvarodhanam| pibedvā mānuṣīkṣīraṃ tena dadyācca nāvanam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृणालबिसकृष्णा वा लिह्यात् क्षौद्रेण साभयाः। दुरालभां वा मुस्तां वा शीतेन सलिलेन वा॥
mṛṇālabisakṛṣṇā vā lihyāt kṣaudreṇa sābhayāḥ| durālabhāṃ vā mustāṃ vā śītena salilena vā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिबेन्मरिचकोलस्थिमज्जोशीराहिकेसरम्। धात्रीफलरसे सिद्धं पथ्याक्वाथेन वा घृतम्॥
pibenmaricakolasthimajjośīrāhikesaram| dhātrīphalarase siddhaṃ pathyākvāthena vā ghṛtam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्यात् क्रियां ज्वरोक्तां च यथादोषबलोदयम्। पञ्च कर्माणि शस्तानि तथा रक्तावसेचनम्॥
kuryāt kriyāṃ jvaroktāṃ ca yathādoṣabalodayam| pañca karmāṇi śastāni tathā raktāvasecanam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.