अथातो बस्तिव्यापत्सिद्धिं व्याख्यास्यामः। इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः॥
athāto bastivyāpatsiddhiṃ vyākhyāsyāmaḥ| iti ha smāhurātreyādayo maharṣayaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha·5·5.6
Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 5.6
विबन्धगौरवाध्मानशिरोरुग्वाहनोर्ध्वगाः। कुक्षिशूलाङ्गरुग्घिध्माहृत्पीडाकर्तनस्रवाः। अयोगादतियोगाच्च बस्तेः स्युः षट्षडापदः॥
vibandhagauravādhmānaśirorugvāhanordhvagāḥ| kukṣiśūlāṅgarugghidhmāhṛtpīḍākartanasravāḥ| ayogādatiyogācca basteḥ syuḥ ṣaṭṣaḍāpadaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्निग्धस्विन्नदेहस्य गुरुकोष्ठस्य योजितः। शीतोऽल्पस्नेहलवणद्रव्यमात्रो घनोऽपि वा॥
asnigdhasvinnadehasya gurukoṣṭhasya yojitaḥ| śīto'lpasnehalavaṇadravyamātro ghano'pi vā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बस्तिः सङ्क्षोभ्य तं दोषं दुर्बलत्वादनिर्हरन्। करोति वातविण्मूत्रविबन्धमतिदारुणम्॥
bastiḥ saṅkṣobhya taṃ doṣaṃ durbalatvādanirharan| karoti vātaviṇmūtravibandhamatidāruṇam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाभिबस्तिरुनां दाहं हृल्लेपं श्वयथुं गुदे। कण्डूं गण्डानि वैवर्ण्यमरतिं वह्निमार्दवम्॥
nābhibastirunāṃ dāhaṃ hṛllepaṃ śvayathuṃ gude| kaṇḍūṃ gaṇḍāni vaivarṇyamaratiṃ vahnimārdavam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्वाथद्वयं प्राग्विहितं मध्येदोषेऽतिसारिणि। उष्णस्य तस्मादेकस्य तत्र पानं प्रशस्यते। फलवर्त्यस्तथा स्वेदाः कालं ज्ञात्वा विरेचनम्॥
kvāthadvayaṃ prāgvihitaṃ madhyedoṣe'tisāriṇi| uṣṇasya tasmādekasya tatra pānaṃ praśasyate| phalavartyastathā svedāḥ kālaṃ jñātvā virecanam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बिल्वमूलत्रिवृद्दारुयवकोलकुलत्थवान्। सुराविण्मूत्रवान् बस्तिः सप्राक्पेष्यस्तमानयेत्॥
bilvamūlatrivṛddāruyavakolakulatthavān| surāviṇmūtravān bastiḥ saprākpeṣyastamānayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सशेषामे निरूहेण मृदुना दोष ईरितः। मूर्छयत्यनिलं मार्गं रुणद्ध्यग्निं हिनस्ति च॥
saśeṣāme nirūheṇa mṛdunā doṣa īritaḥ| mūrchayatyanilaṃ mārgaṃ ruṇaddhyagniṃ hinasti ca||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गौरवक्लमहृच्छूलदाहसम्मोहवेष्टनम्। ततः कुर्यादुपचरेत्तं रूक्षस्वेदपाचनैः॥
gauravaklamahṛcchūladāhasammohaveṣṭanam| tataḥ kuryādupacarettaṃ rūkṣasvedapācanaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिप्पलीकत्तृणोशीरदारुमूर्वाशृतं जलम्। पिबेत् सौवर्चलोन्मिश्रं दीपनं हृद्विशोधनम्॥
pippalīkattṛṇośīradārumūrvāśṛtaṃ jalam| pibet sauvarcalonmiśraṃ dīpanaṃ hṛdviśodhanam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वचानागरशठ्यो वा दधिमण्डेन मूर्छिताः। पेयाः प्रसन्नया वा स्युररिष्टेनासवेन वा॥
vacānāgaraśaṭhyo vā dadhimaṇḍena mūrchitāḥ| peyāḥ prasannayā vā syurariṣṭenāsavena vā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दारुत्रिकटुकं पथ्यां पलाशं चित्रकं शठीम्। पिष्ट्वा कुष्ठं च मूत्रेण पिबेत् क्षारांश्च दीपनान्। बस्तिमस्य विदद्ध्याच्च समूत्रं दाशमूलिकम्॥
dārutrikaṭukaṃ pathyāṃ palāśaṃ citrakaṃ śaṭhīm| piṣṭvā kuṣṭhaṃ ca mūtreṇa pibet kṣārāṃśca dīpanān| bastimasya vidaddhyācca samūtraṃ dāśamūlikam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युक्तोऽल्पवीर्यो दोषाढ्ये रूक्षे क्रूराशयेऽथवा। बस्तिर्दोषावृतो रूद्धमार्गो रुन्ध्यात् समीरणम्॥
yukto'lpavīryo doṣāḍhye rūkṣe krūrāśaye'thavā| bastirdoṣāvṛto rūddhamārgo rundhyāt samīraṇam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सविमार्गोऽनिलः कुर्यादाध्मानं मर्मपीडनम्। विदाहं गुदकोष्ठस्य मुष्कवङ्क्षणवेदनाम्। रूणद्धि हृदयं शूलैरितश्चेतश्च धावति॥
savimārgo'nilaḥ kuryādādhmānaṃ marmapīḍanam| vidāhaṃ gudakoṣṭhasya muṣkavaṅkṣaṇavedanām| rūṇaddhi hṛdayaṃ śūlairitaścetaśca dhāvati||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वभ्यक्तस्विन्नगात्रस्य तत्र वर्तिं प्रयोजयेत्। बिल्वादिश्च निरूहः स्यात् पीलुसर्षपमूत्रवान्। सरलामरदारुभ्यां साधितं चानुवासनम्॥
svabhyaktasvinnagātrasya tatra vartiṃ prayojayet| bilvādiśca nirūhaḥ syāt pīlusarṣapamūtravān| saralāmaradārubhyāṃ sādhitaṃ cānuvāsanam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहुदोषेऽबले क्रूरकोष्ठे बस्तिस्तनुर्मृदुः। शीतोऽल्पश्चावृतो दोषैः प्रतिहन्ति समीरणम्॥
bahudoṣe'bale krūrakoṣṭhe bastistanurmṛduḥ| śīto'lpaścāvṛto doṣaiḥ pratihanti samīraṇam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वं सोऽनुसरन् देहं कुर्याद्वायुः शिरोरुजम्। ग्रीवास्तम्भं प्रतिश्यायं बाधिर्यं दृष्टिविभ्रमम्॥
ūrdhvaṃ so'nusaran dehaṃ kuryādvāyuḥ śirorujam| grīvāstambhaṃ pratiśyāyaṃ bādhiryaṃ dṛṣṭivibhramam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमुष्णतैललवणप्रदिग्धं स्विन्नमर्दितम्। तीक्ष्णैर्धूमैः प्रधमनैर्नस्यैरास्यविरेचनैः। विरेकैर्बस्तिभिश्चाशु योज्येदानुलोमिकैः॥
tamuṣṇatailalavaṇapradigdhaṃ svinnamarditam| tīkṣṇairdhūmaiḥ pradhamanairnasyairāsyavirecanaiḥ| virekairbastibhiścāśu yojyedānulomikaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्निग्धस्विन्ने महादोषे बस्तिर्मृद्वल्पभेषजः। उत्क्लेश्याल्पं हरेद्दोषं जनयेच्च प्रवाहिकाम्॥
snigdhasvinne mahādoṣe bastirmṛdvalpabheṣajaḥ| utkleśyālpaṃ hareddoṣaṃ janayecca pravāhikām||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोफं बस्तावपाने च सदनं चोरुजङ्क्षयोः। विबद्धमारुतो जन्तुरभीक्ष्णं स प्रवाहते॥
śophaṃ bastāvapāne ca sadanaṃ corujaṅkṣayoḥ| vibaddhamāruto janturabhīkṣṇaṃ sa pravāhate||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वेदाभ्यङ्गनिरूहांश्च शोधनीयानुलोमिकान्। विदध्याल्लङ्क्षयित्वा च वृत्तिं तस्य विरिक्तवत्॥
svedābhyaṅganirūhāṃśca śodhanīyānulomikān| vidadhyāllaṅkṣayitvā ca vṛttiṃ tasya viriktavat||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्वतो वेगसंरोधं पीडितो वातिमात्रया। अस्निग्धलवणोष्णो वा बस्तिरल्पोऽल्पभेषजः॥
kurvato vegasaṃrodhaṃ pīḍito vātimātrayā| asnigdhalavaṇoṣṇo vā bastiralpo'lpabheṣajaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृदुर्वा मारुतेनोर्ध्वं विक्षिप्तो मुखनासिकात्। निरेति मूर्छाहृल्लासतृड्दाहादीन् प्रवर्तयन्॥
mṛdurvā mārutenordhvaṃ vikṣipto mukhanāsikāt| nireti mūrchāhṛllāsatṛḍdāhādīn pravartayan||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूर्छाविकारं दृष्ट्वास्य सिञ्चेच्छीताम्बुना मुखम्। वीजेदाक्लमनाशाच्च प्राणायामं च कारयेत्॥
mūrchāvikāraṃ dṛṣṭvāsya siñcecchītāmbunā mukham| vījedāklamanāśācca prāṇāyāmaṃ ca kārayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृष्ठपार्श्वोदरं मृद्यात् करैरुष्णैरधोमुखम्। केशेषूत्क्षिप्य धुन्वीत भाययेद्व्यालदंष्ट्रिभिः। शस्त्रोल्कारजपुरुषैर्बस्तिरेति तथा ह्यधः॥
pṛṣṭhapārśvodaraṃ mṛdyāt karairuṣṇairadhomukham| keśeṣūtkṣipya dhunvīta bhāyayedvyāladaṃṣṭribhiḥ| śastrolkārajapuruṣairbastireti tathā hyadhaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाणिवस्त्रैर्गलापीडं कुर्यान्न म्रियते यथा। प्राणोदाननिरोधाद्धि सुप्रसिद्धतरायनः। अपानः पवनो बस्तिं तमाश्वेवापकर्षति॥
pāṇivastrairgalāpīḍaṃ kuryānna mriyate yathā| prāṇodānanirodhāddhi suprasiddhatarāyanaḥ| apānaḥ pavano bastiṃ tamāśvevāpakarṣati||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुष्ठक्रमुककल्कं च पाययेदम्लसंयुतम्। औष्ण्यात्तैक्ष्ण्यात् सरत्वाच्च बस्तिंतसोस्यानुलोमयेत्। गोमूत्रेण त्रिवृत्पथ्याकल्कं वाधोनुलोमनम्॥
kuṣṭhakramukakalkaṃ ca pāyayedamlasaṃyutam| auṣṇyāttaikṣṇyāt saratvācca bastiṃtasosyānulomayet| gomūtreṇa trivṛtpathyākalkaṃ vādhonulomanam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पक्वाशयस्थिते स्विन्ने निरूहो दाशमूलिकः। यवकोलकुलत्थैश्च विधेयो मूत्रसाधितैः॥
pakvāśayasthite svinne nirūho dāśamūlikaḥ| yavakolakulatthaiśca vidheyo mūtrasādhitaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बस्तिर्गोमूत्रसिद्धैर्वा सामृतावंशपल्लवैः। पूतीकरञ्जत्वक्पत्रशठीदेवाह्वरोहिषैः। सतैलगुडसिन्धूत्थो विरेकौषधकल्कवान्॥
bastirgomūtrasiddhairvā sāmṛtāvaṃśapallavaiḥ| pūtīkarañjatvakpatraśaṭhīdevāhvarohiṣaiḥ| satailaguḍasindhūttho virekauṣadhakalkavān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बिल्वादिपञ्चमूलेन सिद्धो बस्तिरुरःस्थिते। शिरस्थे नावनं धूमः प्रच्छाद्यं सर्षपैः शिरः॥
bilvādipañcamūlena siddho bastiruraḥsthite| śirasthe nāvanaṃ dhūmaḥ pracchādyaṃ sarṣapaiḥ śiraḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बस्तिरत्युष्णतीक्ष्णाम्लघनोऽति स्वेदितस्य वा। अल्पदोषे मृदौ कोष्ठे प्रयुक्तो वा पुनः पुनः॥
bastiratyuṣṇatīkṣṇāmlaghano'ti sveditasya vā| alpadoṣe mṛdau koṣṭhe prayukto vā punaḥ punaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतियोगत्वमापन्नः कुक्षिशूलकरो भवेत्। विरेचनातियोगेन स तुल्याकृतिसाधनः॥
atiyogatvamāpannaḥ kukṣiśūlakaro bhavet| virecanātiyogena sa tulyākṛtisādhanaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृश्निपर्णीं स्थिरां पद्मं काश्मर्यं मधुकोत्पले। पिष्ट्वा द्राक्षां मधूकं च क्षीरे तण्डुलधावने॥
pṛśniparṇīṃ sthirāṃ padmaṃ kāśmaryaṃ madhukotpale| piṣṭvā drākṣāṃ madhūkaṃ ca kṣīre taṇḍuladhāvane||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्राक्षायाः पक्कलोष्टस्य प्रसादे मधुकस्य वा। विनीय सघृतं बस्तिं युञ्ज्याद्दाहेऽतियोगजे॥
drākṣāyāḥ pakkaloṣṭasya prasāde madhukasya vā| vinīya saghṛtaṃ bastiṃ yuñjyāddāhe'tiyogaje||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नेहस्वेदैरसम्पाद्य गुरुतीक्ष्णोऽतिमात्रकः। दुःस्थिताय प्रणिहितो बस्तिर्दुःशोधिताय वा॥
snehasvedairasampādya gurutīkṣṇo'timātrakaḥ| duḥsthitāya praṇihito bastirduḥśodhitāya vā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिप्रवृत्तो मरुतं कोपयेत् स विमार्गगः। करोत्यङ्गरुजां जृम्भां स्तम्भं भेदं च पर्वणाम्॥
atipravṛtto marutaṃ kopayet sa vimārgagaḥ| karotyaṅgarujāṃ jṛmbhāṃ stambhaṃ bhedaṃ ca parvaṇām||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं तैललवणाभ्यक्तं स्वेदितं प्रस्तरादिभिः। बिल्वकोलयवैरण्डवषार्भूबृहतीद्वयःइ॥
taṃ tailalavaṇābhyaktaṃ sveditaṃ prastarādibhiḥ| bilvakolayavairaṇḍavaṣārbhūbṛhatīdvayaḥi||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आस्थापयेत् ससिन्धूत्थैर्जाङ्गलैराशितं रसैः। तैलेनानिलजिद्द्रव्यविपक्वेनानुवासयेत्॥
āsthāpayet sasindhūtthairjāṅgalairāśitaṃ rasaiḥ| tailenānilajiddravyavipakvenānuvāsayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृदुकोष्ठेऽबले बस्तिरतितीक्ष्णोऽतिनिर्हरन्। कुर्याद्धिध्मां हितं तत्र हिध्माघ्नं बृंहणं च यत्॥
mṛdukoṣṭhe'bale bastiratitīkṣṇo'tinirharan| kuryāddhidhmāṃ hitaṃ tatra hidhmāghnaṃ bṛṃhaṇaṃ ca yat||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलाबृहत्यादिवराकाश्मर्यफलसैन्धवैः। सप्रसन्नारनालाम्लैस्तैलं पक्त्वानुवासयेत्॥
balābṛhatyādivarākāśmaryaphalasaindhavaiḥ| saprasannāranālāmlaistailaṃ paktvānuvāsayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उष्णाम्बुनाक्षं पिप्पल्या दद्याल्लवणसंयुतम्। धूमलेहरसक्षीरस्वेदांश्चान्नं च वातजित्॥
uṣṇāmbunākṣaṃ pippalyā dadyāllavaṇasaṃyutam| dhūmaleharasakṣīrasvedāṃścānnaṃ ca vātajit||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतितीक्ष्णः सवातो वा न वा सम्यक्प्रपीडितः। घट्टयेद्धृदयं बस्तिस्तत्र काशकुशोत्कटैः॥
atitīkṣṇaḥ savāto vā na vā samyakprapīḍitaḥ| ghaṭṭayeddhṛdayaṃ bastistatra kāśakuśotkaṭaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्यात् साम्ललवणस्कन्धकरीरबदरीनलैः। शृतैर्बस्तिर्हितः सिद्धो वातघ्नैश्चानुवासनम्॥
syāt sāmlalavaṇaskandhakarīrabadarīnalaiḥ| śṛtairbastirhitaḥ siddho vātaghnaiścānuvāsanam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृदुकोष्ठाल्पदोषस्य रूक्षतीक्ष्णातिमात्रकः। हृत्वा बस्तिर्मलाञ्छीघ्रं वातपित्ते प्रकोपयेत्॥
mṛdukoṣṭhālpadoṣasya rūkṣatīkṣṇātimātrakaḥ| hṛtvā bastirmalāñchīghraṃ vātapitte prakopayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाभिबस्तिगुदांस्ते हि कृन्ततोऽस्य मुहुर्मुहुः। विवर्णाल्पाल्पमुत्थानं बस्तिनिर्लेखनाद्भवेत्॥
nābhibastigudāṃste hi kṛntato'sya muhurmuhuḥ| vivarṇālpālpamutthānaṃ bastinirlekhanādbhavet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वादुशीतौषधैस्तत्र पयस्येक्ष्वादिभिः शृतः। यष्ठ्याह्वतिलकल्केन बस्तिःस्यात् क्षीरभोजिनः॥
svāduśītauṣadhaistatra payasyekṣvādibhiḥ śṛtaḥ| yaṣṭhyāhvatilakalkena bastiḥsyāt kṣīrabhojinaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ससर्जरसयष्ट्याह्वं जिङ्गणीकर्दमाञ्जनम्। विनीय दुग्धे बस्तिः स्याद्व्यक्ताम्लरसभोजिनः। पिच्छिलश्च हितो बस्तिः स्नेहश्च मधुरैः शृतः॥
sasarjarasayaṣṭyāhvaṃ jiṅgaṇīkardamāñjanam| vinīya dugdhe bastiḥ syādvyaktāmlarasabhojinaḥ| picchilaśca hito bastiḥ snehaśca madhuraiḥ śṛtaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बस्तिःक्षाराम्लतीक्ष्णोष्णलवणः पैत्तिकस्य वा। गुदं लिखन् दहन् क्षिण्वन् करोत्यस्रपरिस्रवम्॥
bastiḥkṣārāmlatīkṣṇoṣṇalavaṇaḥ paittikasya vā| gudaṃ likhan dahan kṣiṇvan karotyasraparisravam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स विदग्धं स्रवत्यस्रं वर्णैः पित्तं च भूरिभिः। बहुशश्चातियोगेन मोहं गच्छति चासकृत्॥
sa vidagdhaṃ sravatyasraṃ varṇaiḥ pittaṃ ca bhūribhiḥ| bahuśaścātiyogena mohaṃ gacchati cāsakṛt||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रार्द्रैः शाल्मलीपत्रैः क्षुणैराजं पयः शृतम्। पूतं घृतान्वितं बस्तिं दद्यादन्यांश्च पिच्छिलान्॥
tatrārdraiḥ śālmalīpatraiḥ kṣuṇairājaṃ payaḥ śṛtam| pūtaṃ ghṛtānvitaṃ bastiṃ dadyādanyāṃśca picchilān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वटादिपल्लवेष्वेवं कल्पो यवतिलेषु च। सुवर्चलोपोदकयोः कच्छुदारे च शस्यते॥
vaṭādipallaveṣvevaṃ kalpo yavatileṣu ca| suvarcalopodakayoḥ kacchudāre ca śasyate||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुदे च शीतमधुरान् कुर्यात् सेकप्रलेपनान्। रक्तपित्तातिसारघ्नी क्रिया चात्र प्रशस्यते॥
gude ca śītamadhurān kuryāt sekapralepanān| raktapittātisāraghnī kriyā cātra praśasyate||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दाहादिषु त्रिवृत्कल्कं मृद्वीकावारिणा पिबेत्। तद्धि पित्तशकृद्वातान् हत्वा दाहादिकान् जयेत्॥
dāhādiṣu trivṛtkalkaṃ mṛdvīkāvāriṇā pibet| taddhi pittaśakṛdvātān hatvā dāhādikān jayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशुद्धश्च पिबेच्छीतां यवागूं शर्करायुताम्। युञ्ज्याद्वातिविरिक्तस्य क्षीणविट्कस्य भोजनम्। माषयूषेण कुल्माषान् पानं दध्यथवा सुराम्॥
viśuddhaśca pibecchītāṃ yavāgūṃ śarkarāyutām| yuñjyādvātiviriktasya kṣīṇaviṭkasya bhojanam| māṣayūṣeṇa kulmāṣān pānaṃ dadhyathavā surām||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आमं यः कुणपं रुग्वानुपवेश्येत सारुचिः। स घनातिविषाकुष्ठनतदारुवचाः पिबेत्॥
āmaṃ yaḥ kuṇapaṃ rugvānupaveśyeta sāruciḥ| sa ghanātiviṣākuṣṭhanatadāruvacāḥ pibet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शकृद्वातमसृक् पित्तं कफं वा योऽतिसार्यते। पक्वं तत्र स्ववर्गीयो बस्तिः शेष्ठं भिषग्जितम्॥
śakṛdvātamasṛk pittaṃ kaphaṃ vā yo'tisāryate| pakvaṃ tatra svavargīyo bastiḥ śeṣṭhaṃ bhiṣagjitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षण्णामेषां द्विसंसर्गात्त्रिंशद्भेदा भवन्ति तु। केवलैः सहषट्त्रिंशद्विद्यात् सोपद्रवांश्च तान्॥
ṣaṇṇāmeṣāṃ dvisaṃsargāttriṃśadbhedā bhavanti tu| kevalaiḥ sahaṣaṭtriṃśadvidyāt sopadravāṃśca tān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूलप्रवाहिकाध्मानपरिकर्तारुचिज्वरान्। तृण्मोहदाहमूर्छादींश्चैषां विद्यादुपद्रवान्॥
śūlapravāhikādhmānaparikartārucijvarān| tṛṇmohadāhamūrchādīṃścaiṣāṃ vidyādupadravān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रामेऽन्तरपानं तु कट्वम्ललवणैर्युतम्। पाचनं शस्यते बस्तिरामे हि प्रतिषिध्यते॥
tatrāme'ntarapānaṃ tu kaṭvamlalavaṇairyutam| pācanaṃ śasyate bastirāme hi pratiṣidhyate||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वातघ्नग्राहिवर्गीयो बस्तिः शकृति शस्यते। स्वाद्वम्लो व्यक्तलवणः स्नेहबस्तिः समीरणे॥
vātaghnagrāhivargīyo bastiḥ śakṛti śasyate| svādvamlo vyaktalavaṇaḥ snehabastiḥ samīraṇe||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्ते रक्तेन पित्ते तु कषायस्वादुतिक्तकः। सार्यमाणे कफे बस्तिः कषायकटुतिक्तकः॥
rakte raktena pitte tu kaṣāyasvādutiktakaḥ| sāryamāṇe kaphe bastiḥ kaṣāyakaṭutiktakaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शकृता वायुना वामे तेन वर्चसि वानिले। संसृष्टेऽन्तरपानं स्यात् कट्वम्ललवणैर्युतम्॥
śakṛtā vāyunā vāme tena varcasi vānile| saṃsṛṣṭe'ntarapānaṃ syāt kaṭvamlalavaṇairyutam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्तेनामेऽसृजा तद्वत् तयोरामेन वा पुनः। संसृष्टयोर्भवेत् पानं सकटुस्वादुतिक्तकम्॥
pittenāme'sṛjā tadvat tayorāmena vā punaḥ| saṃsṛṣṭayorbhavet pānaṃ sakaṭusvādutiktakam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथामे कफसंसृष्टे कषायकटुतिक्तकम्। आमेन तु कफे युक्ते कषायलवणोषणम्॥
tathāme kaphasaṃsṛṣṭe kaṣāyakaṭutiktakam| āmena tu kaphe yukte kaṣāyalavaṇoṣaṇam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वातेन विशि पित्ते वा विट्पित्तास्रैस्तथानिले। स्यात् कषायाम्लमधुरः संसृष्टे बस्तिरुत्तमः। बस्तिर्वातेन रक्ते तु कार्यः स्वाद्वम्लतिक्तकः॥
vātena viśi pitte vā viṭpittāsraistathānile| syāt kaṣāyāmlamadhuraḥ saṃsṛṣṭe bastiruttamaḥ| bastirvātena rakte tu kāryaḥ svādvamlatiktakaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शकृच्छोणितयोः पित्तशकृतोरस्रपित्तयोः। बस्तिरन्योन्यसंसर्गे कसायस्वादुतिक्तकः॥
śakṛcchoṇitayoḥ pittaśakṛtorasrapittayoḥ| bastiranyonyasaṃsarge kasāyasvādutiktakaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कफेन विशि पित्ते वा कफे विट्पित्तयोः। कटुतिक्तकषायः स्यात् संसृष्टे बस्तिरुत्तमः॥
kaphena viśi pitte vā kaphe viṭpittayoḥ| kaṭutiktakaṣāyaḥ syāt saṃsṛṣṭe bastiruttamaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुरोषणतिक्तस्तु रक्ते कफविमूर्छिते। मारुते कफसंसृष्टे कट्वम्ललवणो भवेत्। स्याद्बस्तिः कटुतिक्ताम्लः संसृष्टे वायुना कफे॥
madhuroṣaṇatiktastu rakte kaphavimūrchite| mārute kaphasaṃsṛṣṭe kaṭvamlalavaṇo bhavet| syādbastiḥ kaṭutiktāmlaḥ saṃsṛṣṭe vāyunā kaphe||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिचतुःपञ्चषड्योगानेवमेव विकल्पयेत्। युक्तिश्चैषातिसारोक्ता सर्वरोगेष्वपि स्मृता॥
tricatuḥpañcaṣaḍyogānevameva vikalpayet| yuktiścaiṣātisāroktā sarvarogeṣvapi smṛtā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युगपत् षड्रसं षण्णां संसर्गे पाचनं भवेत्। निरामाणां तु पञ्चानां बस्तिः षड्सिको हितः॥
yugapat ṣaḍrasaṃ ṣaṇṇāṃ saṃsarge pācanaṃ bhavet| nirāmāṇāṃ tu pañcānāṃ bastiḥ ṣaḍsiko hitaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदुम्बरशलाटूनि जम्ब्वाम्रोदुम्बरत्वचः। शङ्खं सर्जरसं लाक्षां कत्तृणं च पलांशिकम्॥
udumbaraśalāṭūni jambvāmrodumbaratvacaḥ| śaṅkhaṃ sarjarasaṃ lākṣāṃ kattṛṇaṃ ca palāṃśikam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिष्ट्वा तैः सर्पिषः प्रस्थं क्षीरद्विगुणितं पचेत्। अतीसारेषु सर्वेषु पेयमेतद्यथाबलम्॥
piṣṭvā taiḥ sarpiṣaḥ prasthaṃ kṣīradviguṇitaṃ pacet| atīsāreṣu sarveṣu peyametadyathābalam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कच्छुराधातकीबिल्वसमङ्गारक्तमूलिभिः। मसूराश्वत्थशुङ्गैश्च यवागूः स्याज्जले शृतैः॥
kacchurādhātakībilvasamaṅgāraktamūlibhiḥ| masūrāśvatthaśuṅgaiśca yavāgūḥ syājjale śṛtaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालोदुम्बरकट्वङ्गसमग्गाप्लक्षपल्लवैः। मसूरधातकीपुष्पबलाभिश्च तथा भवेत्॥
bālodumbarakaṭvaṅgasamaggāplakṣapallavaiḥ| masūradhātakīpuṣpabalābhiśca tathā bhavet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानाप्रकारा जायन्ते व्यापदो बस्तिविभ्रमात्। यथायथं यथावस्थं तासां कुर्वीत साधनम्॥
nānāprakārā jāyante vyāpado bastivibhramāt| yathāyathaṃ yathāvasthaṃ tāsāṃ kurvīta sādhanam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.