Library·Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha·6·6.16

Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 6.16

अथातस्तिमिरप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः। इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः॥

athātastimirapratiṣedhaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ| iti ha smāhurātreyādayo maharṣayaḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिमिरं काचतां याति काचोऽप्यान्ध्यमुपेक्षया। नेत्ररोगेष्वतो घोरं तिमिरं साधयेत् द्रुतम्॥

timiraṃ kācatāṃ yāti kāco'pyāndhyamupekṣayā| netrarogeṣvato ghoraṃ timiraṃ sādhayet drutam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलां पचेत जीवन्त्या द्रोणेऽपां पादशेषिते। तत्क्वाथे द्विगुणक्षीरं घृतप्रस्थं विपाचयेत्॥

tulāṃ paceta jīvantyā droṇe'pāṃ pādaśeṣite| tatkvāthe dviguṇakṣīraṃ ghṛtaprasthaṃ vipācayet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रपौण्डरीककाकोलीपिप्पलीलोध्रसैन्धवैः। शताह्वामधुकद्राक्षा सितादारुफलत्रयैः। कार्षिकैर्निशि तत्पीतं तिमिरापहरं परम्॥

prapauṇḍarīkakākolīpippalīlodhrasaindhavaiḥ| śatāhvāmadhukadrākṣā sitādāruphalatrayaiḥ| kārṣikairniśi tatpītaṃ timirāpaharaṃ param||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्राक्षाचन्दनमञ्जिष्ठाकाकोलीद्वयजीवकैः। सिताशतावरीमेदापुण्ड्राह्वमधुकोत्पलैः॥

drākṣācandanamañjiṣṭhākākolīdvayajīvakaiḥ| sitāśatāvarīmedāpuṇḍrāhvamadhukotpalaiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पचेज्जीर्णघृतपस्थं समक्षीरं पिचून्मितैः। हन्ति तच्छ्रुक्रतिमिररक्तराजीशिरोरुजः॥

pacejjīrṇaghṛtapasthaṃ samakṣīraṃ picūnmitaiḥ| hanti tacchrukratimiraraktarājīśirorujaḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पटोलनिम्बकटुकादार्वीसेव्यवरावृषम्। सधन्वयासत्रायन्तीपर्पटं पालिकं पृथक्॥

paṭolanimbakaṭukādārvīsevyavarāvṛṣam| sadhanvayāsatrāyantīparpaṭaṃ pālikaṃ pṛthak||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रस्थमामलकानां च क्वाथयेदर्मणेऽम्भसः। तदाढकेर्धपलिकैः पिष्टैः प्रस्थं घृतात् पचेत्॥

prasthamāmalakānāṃ ca kvāthayedarmaṇe'mbhasaḥ| tadāḍhakerdhapalikaiḥ piṣṭaiḥ prasthaṃ ghṛtāt pacet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुस्तभूनिम्बयष्ट्याह्वकुटयोदीच्यचन्दनैः। सव्योषचव्यैस्तत्सर्पिर्घ्राणकर्णाक्षिरोगजित्॥

mustabhūnimbayaṣṭyāhvakuṭayodīcyacandanaiḥ| savyoṣacavyaistatsarpirghrāṇakarṇākṣirogajit||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्रधिज्वरदुष्टारुर्विसर्पापचिकुष्ठनुत्। विशेषाच्छ्रुक्रतिमिरनक्तान्ध्योष्णाम्लदाहहृत्॥

vidradhijvaraduṣṭārurvisarpāpacikuṣṭhanut| viśeṣācchrukratimiranaktāndhyoṣṇāmladāhahṛt||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिफलाष्टपलं क्वाथ्यं पादशेषं जलाढके। तेन तुल्यपयस्केन त्रिफलापलकल्कवान्॥

triphalāṣṭapalaṃ kvāthyaṃ pādaśeṣaṃ jalāḍhake| tena tulyapayaskena triphalāpalakalkavān||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्धप्रस्थो घृतात्सिद्धः सितया माक्षिकेण वा। युक्तं पिबेत्तत्तिमिरी तद्युक्तं वा वरारसम्॥

ardhaprastho ghṛtātsiddhaḥ sitayā mākṣikeṇa vā| yuktaṃ pibettattimirī tadyuktaṃ vā varārasam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यष्टीमधुद्विकाकोलीव्याघ्रीकृष्णामृतोत्पलैः। पालिकैः ससिताद्राक्षैर्घृतप्रस्थं पचेत् समैः॥

yaṣṭīmadhudvikākolīvyāghrīkṛṣṇāmṛtotpalaiḥ| pālikaiḥ sasitādrākṣairghṛtaprasthaṃ pacet samaiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजाक्षीरवरावासामार्कवस्वरसैः पृथक्। महात्रैफलमित्येतत् परं दृष्टिविकारजित्॥

ajākṣīravarāvāsāmārkavasvarasaiḥ pṛthak| mahātraiphalamityetat paraṃ dṛṣṭivikārajit||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रैफलेनाथ हविषा लिहानस्त्रिफलां निशि। यष्टीमधुकसंयुक्तां मधुना च परिप्लुताम्॥

traiphalenātha haviṣā lihānastriphalāṃ niśi| yaṣṭīmadhukasaṃyuktāṃ madhunā ca pariplutām||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मासमेकं हिताहारः पिबन्नामलकोदकम्। सौपर्णं लभते चक्षुरित्याह भगवान् निमिः॥

māsamekaṃ hitāhāraḥ pibannāmalakodakam| sauparṇaṃ labhate cakṣurityāha bhagavān nimiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गव्यं घृतं लोहरजो भाजने बादरे स्थितम्। त्रिफलाचूर्णसहितं पीतं तिमिरनाशनम्॥

gavyaṃ ghṛtaṃ loharajo bhājane bādare sthitam| triphalācūrṇasahitaṃ pītaṃ timiranāśanam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुराणं च सिताभीरुयष्टीमधुकचूर्णवत्। निषिक्तमग्निवर्णैर्वा जीर्णं सर्पिरयोगुडैः॥

purāṇaṃ ca sitābhīruyaṣṭīmadhukacūrṇavat| niṣiktamagnivarṇairvā jīrṇaṃ sarpirayoguḍaiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हेमरूप्यायसैश्चूर्णैर्युक्तां वा त्रिफलां पृथक्। घृतक्षौद्रान्वितामद्यात् केवलां वा विचूर्णिताम्॥

hemarūpyāyasaiścūrṇairyuktāṃ vā triphalāṃ pṛthak| ghṛtakṣaudrānvitāmadyāt kevalāṃ vā vicūrṇitām||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताप्यायस्त्रिफलाचूर्णं मधुजीर्णघृतद्रुतम्। लोहपात्रे स्थितं मासं माषराशौ च भक्षयेत्॥

tāpyāyastriphalācūrṇaṃ madhujīrṇaghṛtadrutam| lohapātre sthitaṃ māsaṃ māṣarāśau ca bhakṣayet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सक्तून् वाद्यात्ससर्पिष्कांस्त्रिफलाचूर्णसंयुतान्। भुञ्जीत वा सुसिद्धेन सूपेनामलकैः सह॥

saktūn vādyātsasarpiṣkāṃstriphalācūrṇasaṃyutān| bhuñjīta vā susiddhena sūpenāmalakaiḥ saha||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रातर्भक्तस्य वा पूर्वमद्यात् पथ्यां पृथक् पृथक्। मृद्वीकाशर्कराक्षौद्रैः सततं तिमिरातुरः॥

prātarbhaktasya vā pūrvamadyāt pathyāṃ pṛthak pṛthak| mṛdvīkāśarkarākṣaudraiḥ satataṃ timirāturaḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्वाथोसनात् भृङ्गरसस्तैलं कालतिलोद्भवम्। लोहपात्रे तदेकत्र साधितं नावनं हितम्॥

kvāthosanāt bhṛṅgarasastailaṃ kālatilodbhavam| lohapātre tadekatra sādhitaṃ nāvanaṃ hitam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्रोतोजांशांश्चतुष्षष्टिं हेमायोरूप्यताम्रकैः। युक्तान् प्रत्येकमेकांशैरन्धमूषोदरस्थितान्॥

srotojāṃśāṃścatuṣṣaṣṭiṃ hemāyorūpyatāmrakaiḥ| yuktān pratyekamekāṃśairandhamūṣodarasthitān||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्मापयित्वा समावृत्तं ततस्तच्च निषेचयेत्। रसस्कन्धकषायेण सप्तकृत्वः पृत्थक् पृथक्॥

dhmāpayitvā samāvṛttaṃ tatastacca niṣecayet| rasaskandhakaṣāyeṇa saptakṛtvaḥ pṛtthak pṛthak||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैडूर्यमुक्ताशङ्खानां त्रिभिर्भागैर्युतं ततः। चूर्णाञ्जनं प्रयुञ्जीत तत्सर्वतिमिरापहम्॥

vaiḍūryamuktāśaṅkhānāṃ tribhirbhāgairyutaṃ tataḥ| cūrṇāñjanaṃ prayuñjīta tatsarvatimirāpaham||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्दग्धं बदराङ्गारैस्तुत्थं चेत्थं निषेचितम्। क्रमादजापयः सर्पिः क्षौद्रैस्तस्मात् पलद्वयम्॥

nirdagdhaṃ badarāṅgāraistutthaṃ cetthaṃ niṣecitam| kramādajāpayaḥ sarpiḥ kṣaudraistasmāt paladvayam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्षिकैस्ताप्यमरिचस्रोतोजकटुकानतैः। पटुलोध्रशिलापथ्याकणैलाञ्जनफेनकैः॥

kārṣikaistāpyamaricasrotojakaṭukānataiḥ| paṭulodhraśilāpathyākaṇailāñjanaphenakaiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युक्तं पलेन यष्ट्याश्च मूषान्तर्ध्मातचूर्णितम्। हन्ति काचार्मनक्तान्ध्यरक्तराजीः सुशीलितः। चूर्णो विशेषात्तिमिरं भास्करो भास्करो यथा॥

yuktaṃ palena yaṣṭyāśca mūṣāntardhmātacūrṇitam| hanti kācārmanaktāndhyaraktarājīḥ suśīlitaḥ| cūrṇo viśeṣāttimiraṃ bhāskaro bhāskaro yathā||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनोह्वासैन्ध्हवव्योषशङ्खनाभीरसाञ्जनम्। कतकं चन्दनं फेनो विडङ्गानि सितोपला॥

manohvāsaindhhavavyoṣaśaṅkhanābhīrasāñjanam| katakaṃ candanaṃ pheno viḍaṅgāni sitopalā||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुक्कुटाण्डकपालं च जलपिष्टा सुखावती। हन्त्येषा मधुना घृष्टा काचतैमिर्यशुक्लकान्॥

kukkuṭāṇḍakapālaṃ ca jalapiṣṭā sukhāvatī| hantyeṣā madhunā ghṛṣṭā kācataimiryaśuklakān||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिफलाकुक्कुटाण्डत्वक्कासीसमयसो रजः। नीलोत्पलं विडङ्गानि फेनं च सरितां पतेः॥

triphalākukkuṭāṇḍatvakkāsīsamayaso rajaḥ| nīlotpalaṃ viḍaṅgāni phenaṃ ca saritāṃ pateḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आजेन पयसा पिष्ट्वा लेपयेत्ताम्रभाजनम्। सप्तरात्रे गते भूयः पिष्टं क्षीरेण वर्तयेत्। एषा दृष्टिप्रदा वर्तिरपि स्याद्भिन्नचक्षुषः॥

ājena payasā piṣṭvā lepayettāmrabhājanam| saptarātre gate bhūyaḥ piṣṭaṃ kṣīreṇa vartayet| eṣā dṛṣṭipradā vartirapi syādbhinnacakṣuṣaḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अञ्जनं कृष्णसर्पास्ये निहितं कुशवेष्टिते। ततस्ततः समुद्वृत्य मासात् सञ्चूर्णयेत् सह॥

añjanaṃ kṛṣṇasarpāsye nihitaṃ kuśaveṣṭite| tatastataḥ samudvṛtya māsāt sañcūrṇayet saha||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुमनःक्षारकैः शुष्कैरर्धांशैः सैन्धवेन च। प्रयोजयेद्रागवति तिमिरे तद्वराञ्जनम्॥

sumanaḥkṣārakaiḥ śuṣkairardhāṃśaiḥ saindhavena ca| prayojayedrāgavati timire tadvarāñjanam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पयसा त्रयमेतच्च चूर्णयित्वा सुभावितम्॥

payasā trayametacca cūrṇayitvā subhāvitam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सामान्यं साधनं त्वेतत्प्रतिदोषमतः शृणु॥

sāmānyaṃ sādhanaṃ tvetatpratidoṣamataḥ śṛṇu||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वातजे तिमिरे तत्र दशमूलाम्भसा घृतम्। क्षीरे चतुर्गुणे श्रेष्ठाकल्कपक्वं पिबेत्ततः॥

vātaje timire tatra daśamūlāmbhasā ghṛtam| kṣīre caturguṇe śreṣṭhākalkapakvaṃ pibettataḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिफलापञ्चमूलानां कषायं क्षीरसंयुतम्। एरण्डतैलसंयुक्तं योजयेत विरेचनम्॥

triphalāpañcamūlānāṃ kaṣāyaṃ kṣīrasaṃyutam| eraṇḍatailasaṃyuktaṃ yojayeta virecanam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शङ्खिनीतिल्वकश्यामादन्तीर्निष्काथ्य वा जले। त्रिवृत्कल्कप्रतीवापं तेन पक्वं घृतं पिबेत्॥

śaṅkhinītilvakaśyāmādantīrniṣkāthya vā jale| trivṛtkalkapratīvāpaṃ tena pakvaṃ ghṛtaṃ pibet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रपौण्डरीकबृहतीबलानलदसैन्धवैः। दारुबिल्वाडकीकृष्णा हरिद्द्रामधुयष्टिभिः। सिद्धं चतुर्गुणक्षीरं तैलं नस्तो निषेचयेत्॥

prapauṇḍarīkabṛhatībalānaladasaindhavaiḥ| dārubilvāḍakīkṛṣṇā hariddrāmadhuyaṣṭibhiḥ| siddhaṃ caturguṇakṣīraṃ tailaṃ nasto niṣecayet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सितैरण्डजटासिंहीफलदारुनिशानतैः। शताह्वाबिल्वमूलैश्च तैलं पक्वं पयोऽन्वितम्। नस्यं सर्वोर्ध्वजत्रूत्थवातश्लेष्मामयार्तिषु॥

sitairaṇḍajaṭāsiṃhīphaladāruniśānataiḥ| śatāhvābilvamūlaiśca tailaṃ pakvaṃ payo'nvitam| nasyaṃ sarvordhvajatrūtthavātaśleṣmāmayārtiṣu||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसाञ्जने च वैयाघ्री वाराही वा प्रशस्यते। गृध्राहिकुक्कुटोत्था वा मधुकेनान्विता पृथक्॥

vasāñjane ca vaiyāghrī vārāhī vā praśasyate| gṛdhrāhikukkuṭotthā vā madhukenānvitā pṛthak||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्यञ्जनं च स्रोतोजं रसक्षीरघृतैः क्रमात्। निषिक्तं पूर्ववद्योज्यं तिमिरघ्नमनुत्तमम्॥

pratyañjanaṃ ca srotojaṃ rasakṣīraghṛtaiḥ kramāt| niṣiktaṃ pūrvavadyojyaṃ timiraghnamanuttamam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नचेदेवं शमं याति ततस्तर्पणमाचरेत्॥

nacedevaṃ śamaṃ yāti tatastarpaṇamācaret||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शताह्वाकुष्ठनलदकाकोलीद्वययष्टिभिः। प्रपौण्डरीकसरलपिप्पलीदेवदारुभिः। सर्पिरष्टगुणक्षीरं पक्वं तर्पणमुत्तमम्॥

śatāhvākuṣṭhanaladakākolīdvayayaṣṭibhiḥ| prapauṇḍarīkasaralapippalīdevadārubhiḥ| sarpiraṣṭaguṇakṣīraṃ pakvaṃ tarpaṇamuttamam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसादनं स्नेहनं च पुटपाकं प्रयोजयेत्॥

prasādanaṃ snehanaṃ ca puṭapākaṃ prayojayet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वातपीनसवच्चात्र निरूहं सानुवासनम्॥

vātapīnasavaccātra nirūhaṃ sānuvāsanam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पित्तजे तिमिरे सर्पिर्जीवनीयफलत्रयैः। विपाचितं पाययित्वा स्निग्धस्य व्यधयेत्सिराम्। शर्करैलात्रिवृच्चूर्णैर्मधुयुक्तैर्विरेचयेत्॥

pittaje timire sarpirjīvanīyaphalatrayaiḥ| vipācitaṃ pāyayitvā snigdhasya vyadhayetsirām| śarkarailātrivṛccūrṇairmadhuyuktairvirecayet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मञ्जिष्ठालोध्रमधुकसारिवाचन्दनैः शृतम्। जलं सशर्करास्तन्यं नेत्रसेके प्रशस्यते॥

mañjiṣṭhālodhramadhukasārivācandanaiḥ śṛtam| jalaṃ saśarkarāstanyaṃ netraseke praśasyate||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तन्यं वा पद्मकोशीरक्षीरिवृक्षाङ्कुरैः शृतम्। तप्तैर्निर्वापितं सर्पिरसकृल्लोहपिण्डकैः॥

stanyaṃ vā padmakośīrakṣīrivṛkṣāṅkuraiḥ śṛtam| taptairnirvāpitaṃ sarpirasakṛllohapiṇḍakaiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विमर्दितसिताद्राक्षं हिमं तच्चाक्षिसेचनम्। शीतानालेपसेकादीन् मुखे मूर्ध्नि च शीलयेत्॥

vimarditasitādrākṣaṃ himaṃ taccākṣisecanam| śītānālepasekādīn mukhe mūrdhni ca śīlayet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सारिवापद्मकोशीरमुस्ताशाबरचन्दनैः। वर्तिः शस्ताञ्जने चूर्णस्तथा पद्मोत्पलाञ्जनैः। सनागपुष्पकर्पूरयष्ट्याह्वस्वर्णगौरिकैः॥

sārivāpadmakośīramustāśābaracandanaiḥ| vartiḥ śastāñjane cūrṇastathā padmotpalāñjanaiḥ| sanāgapuṣpakarpūrayaṣṭyāhvasvarṇagaurikaiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोध्रमूर्वाप्रपुण्ड्राह्वमांसीयष्ट्याह्वचन्दनैः। सोशीरैः साधितं सर्पिः सक्षीरं तर्पणं हितम्॥

lodhramūrvāprapuṇḍrāhvamāṃsīyaṣṭyāhvacandanaiḥ| sośīraiḥ sādhitaṃ sarpiḥ sakṣīraṃ tarpaṇaṃ hitam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एभिरेवौषधैश्छागे पक्वे यकृति तद्रसे। पूर्ववत् पुटपाकश्च कार्यस्तिमिरनाशनः॥

ebhirevauṣadhaiśchāge pakve yakṛti tadrase| pūrvavat puṭapākaśca kāryastimiranāśanaḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्लेष्मोद्भवेऽमृताक्वाथवराकणशृतं घृतम्। विध्येत् सिरां पीतवतो दद्याच्चानु विरेचनम्। क्वाथं पूगाभयाशुण्ठीकृष्णाकुम्भनिकुम्भजम्॥

śleṣmodbhave'mṛtākvāthavarākaṇaśṛtaṃ ghṛtam| vidhyet sirāṃ pītavato dadyāccānu virecanam| kvāthaṃ pūgābhayāśuṇṭhīkṛṣṇākumbhanikumbhajam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करञ्जकट्फलवचात्रिफलापञ्चकोलकैः। सदार्वीकैः पयो युक्तं सिद्धं तैलं च नावनम्॥ अस16.58। शङ्खप्रियङ्गुनैपालीकटुत्रिकफत्रिकैः। दृग्वैमल्याय विमला वर्तिः स्यात् कोकिला पुनः॥

karañjakaṭphalavacātriphalāpañcakolakaiḥ| sadārvīkaiḥ payo yuktaṃ siddhaṃ tailaṃ ca nāvanam|| asa16.58| śaṅkhapriyaṅgunaipālīkaṭutrikaphatrikaiḥ| dṛgvaimalyāya vimalā vartiḥ syāt kokilā punaḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णलोहरजोव्योषसैन्धवत्रिफलाञ्जनैः। पीताख्या द्विनिशाकुष्ठनतपत्रकणोषणैः॥

kṛṣṇaloharajovyoṣasaindhavatriphalāñjanaiḥ| pītākhyā dviniśākuṣṭhanatapatrakaṇoṣaṇaiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पत्रपीतावराव्योषशिलालनतसैन्धवैः॥

patrapītāvarāvyoṣaśilālanatasaindhavaiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनोह्वाशङ्खसिन्धूत्थमरिचैस्तिमिरं जयेत्। वर्तिः प्रगाढमप्याशु शुक्रपिल्लामयार्म च॥

manohvāśaṅkhasindhūtthamaricaistimiraṃ jayet| vartiḥ pragāḍhamapyāśu śukrapillāmayārma ca||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तालीसपाठाकिणिहीवेल्लमांसीनिशाभयैः। पिष्टैः क्षीरिद्रुमक्वाथे घृतं सिद्धं च तर्पणम्॥

tālīsapāṭhākiṇihīvellamāṃsīniśābhayaiḥ| piṣṭaiḥ kṣīridrumakvāthe ghṛtaṃ siddhaṃ ca tarpaṇam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुटपाकं च पिशितैर्जाङ्गलैः सैन्धवान्वितैः। सपिप्पलीमधुघृतैः कल्कितैः प्रागिवाचरेत्॥

puṭapākaṃ ca piśitairjāṅgalaiḥ saindhavānvitaiḥ| sapippalīmadhughṛtaiḥ kalkitaiḥ prāgivācaret||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिग्रुपत्रैर्जलस्विन्नैः कार्यः स्वेदश्च मात्रया॥

śigrupatrairjalasvinnaiḥ kāryaḥ svedaśca mātrayā||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्तजे पित्तवत् कार्यं सन्निपाते यथोल्बणम्॥

raktaje pittavat kāryaṃ sannipāte yatholbaṇam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्याघ्रर्ष्यगोशिखिवसा यवक्वाथपयोयुता। दूर्वामधुककल्केन विपक्वा तर्पणे हिता॥

vyāghrarṣyagośikhivasā yavakvāthapayoyutā| dūrvāmadhukakalkena vipakvā tarpaṇe hitā||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यष्ट्यनन्ताद्विबृहतीपिप्पलीलवणद्वयैः। सलोहचन्दनैः पक्वं यकृता शल्यकस्य च। मृगगोधाशशानां च पुटपाकं प्रकल्पयेत्॥

yaṣṭyanantādvibṛhatīpippalīlavaṇadvayaiḥ| salohacandanaiḥ pakvaṃ yakṛtā śalyakasya ca| mṛgagodhāśaśānāṃ ca puṭapākaṃ prakalpayet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दद्यादुशीरनिर्यूहे चूर्णितं कणसैन्धवम्। तत्स्रुतं सघृतं भूयः पचेत् क्षौद्रं क्षिपेद्धने। शीते चास्मिन् हितमिदं सर्वजे तिमिरेऽञ्जनम्॥

dadyāduśīraniryūhe cūrṇitaṃ kaṇasaindhavam| tatsrutaṃ saghṛtaṃ bhūyaḥ pacet kṣaudraṃ kṣipeddhane| śīte cāsmin hitamidaṃ sarvaje timire'ñjanam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुष्ठं वा शर्करोपेतमान्तरिक्षेण वारिणा। निष्काथ्यं सर्पिःक्षौद्राभ्यां संसृष्टं प्रागिवाञ्जनम्॥

kuṣṭhaṃ vā śarkaropetamāntarikṣeṇa vāriṇā| niṣkāthyaṃ sarpiḥkṣaudrābhyāṃ saṃsṛṣṭaṃ prāgivāñjanam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्रोतोऽञ्जनं ससौवीरं वेष्टयित्वाजमेदसा। वटपत्रैरनु तथा दर्भैः कृष्णमृदानु च। गोमयानलपक्वं तत् प्रशस्तं चूर्णमञ्जनम्॥

sroto'ñjanaṃ sasauvīraṃ veṣṭayitvājamedasā| vaṭapatrairanu tathā darbhaiḥ kṛṣṇamṛdānu ca| gomayānalapakvaṃ tat praśastaṃ cūrṇamañjanam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उरभ्रशल्यकश्वाविण्मार्जारशिखिजन्ममिः। वसाभिर्विधिनानेन योगा योज्याः पृथक् पृथक्॥

urabhraśalyakaśvāviṇmārjāraśikhijanmamiḥ| vasābhirvidhinānena yogā yojyāḥ pṛthak pṛthak||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वटप्ररोहमधुकदूर्वालोध्रतिलोत्पलैः। वयोम्बुपिष्टैः सघृतैः शिरो वक्त्रं च लेपयेत्॥

vaṭaprarohamadhukadūrvālodhratilotpalaiḥ| vayombupiṣṭaiḥ saghṛtaiḥ śiro vaktraṃ ca lepayet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्याच्छिरः परीषेकमेभिरेव पयःशृतैः॥

kuryācchiraḥ parīṣekamebhireva payaḥśṛtaiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्निपाते यदुदितं दोषोद्रेकं विभज्य तत्। संसर्गेऽपि प्रयुञ्जीत काचे तिमिरवत् क्रिया॥

sannipāte yaduditaṃ doṣodrekaṃ vibhajya tat| saṃsarge'pi prayuñjīta kāce timiravat kriyā||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तु तत्र सिरां विध्येत् दृक्स्थिता यन्त्रपीडनात्। कुर्युरान्ध्यं मला दद्यात् स्रव्ये त्वस्रे जलौकसः॥

na tu tatra sirāṃ vidhyet dṛksthitā yantrapīḍanāt| kuryurāndhyaṃ malā dadyāt sravye tvasre jalaukasaḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धूमराख्याम्लपित्तोष्णविदाहे जीर्णसर्पिषा। स्निग्धं विरेचयेच्छीतैश्शीतैर्दिह्या च सर्वतः॥

dhūmarākhyāmlapittoṣṇavidāhe jīrṇasarpiṣā| snigdhaṃ virecayecchītaiśśītairdihyā ca sarvataḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोशकृद्रसदुग्धाज्यैर्विपक्वं शस्यतेऽञ्जनम्। स्वर्णगौरिकतालीसचूर्णावापा रसक्रिया॥

gośakṛdrasadugdhājyairvipakvaṃ śasyate'ñjanam| svarṇagaurikatālīsacūrṇāvāpā rasakriyā||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुराणगुडकासीसपिप्पलीकट्फलाद्रजः। भावितं त्रिफलाम्भोभिः शुष्कं गोविड्रसाप्लुतम्। निशान्ध्वतिमिरे सद्यो गुटिका हन्ति तत्कृता॥

purāṇaguḍakāsīsapippalīkaṭphalādrajaḥ| bhāvitaṃ triphalāmbhobhiḥ śuṣkaṃ goviḍrasāplutam| niśāndhvatimire sadyo guṭikā hanti tatkṛtā||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दध्ना विघृष्टं मरिचं रात्र्यन्धांजनमुत्तमम्। भृष्टं घृतं कुम्भयोनेः पत्रैः पाने च पूजितम्॥

dadhnā vighṛṣṭaṃ maricaṃ rātryandhāṃjanamuttamam| bhṛṣṭaṃ ghṛtaṃ kumbhayoneḥ patraiḥ pāne ca pūjitam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कारञ्जिकोत्पलस्वर्णगौरिकाम्भोजकेसरैः। गोविड्रसेन पिष्टेयं वर्तिर्नक्तान्ध्यनाशिनी॥

kārañjikotpalasvarṇagaurikāmbhojakesaraiḥ| goviḍrasena piṣṭeyaṃ vartirnaktāndhyanāśinī||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षौद्रजातीरसाभ्यां वा द्विहरिद्रारसाञ्जनैः। अजामूत्रेण वा कौन्तीकृष्णास्त्रोतोजसैन्धवैः॥

kṣaudrajātīrasābhyāṃ vā dviharidrārasāñjanaiḥ| ajāmūtreṇa vā kauntīkṛṣṇāstrotojasaindhavaiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोशकृद्रसपिष्टैर्वा द्विनिशापिप्पलीयुतैः। कालानुसारीतालीसपत्रयष्ट्याह्वनागरैः॥

gośakṛdrasapiṣṭairvā dviniśāpippalīyutaiḥ| kālānusārītālīsapatrayaṣṭyāhvanāgaraiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कणा वा कापिले पित्ते मासार्धं परिभाविता। यकृत्पित्तेषु वा गोधाशशर्ष्यरुरुबर्हिणाम्॥

kaṇā vā kāpile pitte māsārdhaṃ paribhāvitā| yakṛtpitteṣu vā godhāśaśarṣyarurubarhiṇām||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खादेच्च प्लीहयकृती माहिषे तैलसर्पिषा। घृते सिद्धानि जीवन्त्याः पल्लवानि च भक्षयेत्। तथातिमुक्तकैरण्डसोहलाभीरुजानि च॥

khādecca plīhayakṛtī māhiṣe tailasarpiṣā| ghṛte siddhāni jīvantyāḥ pallavāni ca bhakṣayet| tathātimuktakairaṇḍasohalābhīrujāni ca||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्रणवच्चाक्षिरोगेषु भोज्याभोज्यानि निर्दिशेत्॥

vraṇavaccākṣirogeṣu bhojyābhojyāni nirdiśet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविधारितवेगस्य भजतोऽञ्जननावनम्। त्यजतः क्रोधशोकौ च तिमिरं नाश्नुतेऽन्तरम्॥

avidhāritavegasya bhajato'ñjananāvanam| tyajataḥ krodhaśokau ca timiraṃ nāśnute'ntaram||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिफलामश्नतो रात्रौ संस्कृतं पिबतो घृतम्। भुक्त्वा चापिबतस्तोयं तिमिरं लघु शाम्यति॥

triphalāmaśnato rātrau saṃskṛtaṃ pibato ghṛtam| bhuktvā cāpibatastoyaṃ timiraṃ laghu śāmyati||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुषभव्यं सुकन्यां च स्कन्दं च्यवनमश्विनौ। पडेतान् यः स्मरेन्नित्यं तस्य चक्षुर्न हीयते॥

suṣabhavyaṃ sukanyāṃ ca skandaṃ cyavanamaśvinau| paḍetān yaḥ smarennityaṃ tasya cakṣurna hīyate||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिन्ताभिघातभीशोकरौक्ष्यामोत्कुटिकासनात्। विरेकनस्यवमनपुटपाकादिविभ्रमात्॥

cintābhighātabhīśokaraukṣyāmotkuṭikāsanāt| virekanasyavamanapuṭapākādivibhramāt||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विदग्धाहारवमनात् क्षुत्तृष्णादिविधारणात्। अक्षिरोगावसानाच्च पश्येत्तिमिररोगिवत्॥

vidagdhāhāravamanāt kṣuttṛṣṇādividhāraṇāt| akṣirogāvasānācca paśyettimirarogivat||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्योपरागानलविद्युदादिविलोकनेनोपहतेक्षणस्य। सन्तर्पणं स्निग्धहिमादि योज्यं तथाञ्जनं हेम घृतेन घृष्टम्॥

sūryoparāgānalavidyudādivilokanenopahatekṣaṇasya| santarpaṇaṃ snigdhahimādi yojyaṃ tathāñjanaṃ hema ghṛtena ghṛṣṭam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चक्षूरक्षायां सर्वकालं मनुष्यैर्यत्नः कर्तव्यो जीविते यावदिच्छा। व्यार्थो लोकोऽयं तुल्यरात्रिन्दिवानां पुंसामन्धानां विद्यामानेऽपि वित्ते॥

cakṣūrakṣāyāṃ sarvakālaṃ manuṣyairyatnaḥ kartavyo jīvite yāvadicchā| vyārtho loko'yaṃ tulyarātrindivānāṃ puṃsāmandhānāṃ vidyāmāne'pi vitte||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिफलारुधिरस्रुतिर्विशुद्धिर्मनसो निर्वृतिरञ्जनं सनस्यम्। शकुनाशनता सपादपूजा घृतपानं च सदैव नेत्ररक्षा॥

triphalārudhirasrutirviśuddhirmanaso nirvṛtirañjanaṃ sanasyam| śakunāśanatā sapādapūjā ghṛtapānaṃ ca sadaiva netrarakṣā||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहितादशनात् सदा निवृत्तिर्भृशभास्वच्चलसूक्ष्मवीक्षणाच्च। मुनिना निमिनोपदिष्टमेतत् परमं रक्षणमीक्षणस्य पुंसाम्॥

ahitādaśanāt sadā nivṛttirbhṛśabhāsvaccalasūkṣmavīkṣaṇācca| muninā niminopadiṣṭametat paramaṃ rakṣaṇamīkṣaṇasya puṃsām||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमालतृटिकुङ्कुमान्यसितमुत्पलं पिप्पली सिताञ्जनमयोरजो मरिचकाकमाचीत्वचः। सयष्टिमधुकाञ्जनान्युदधिफेनमक्ष्यामयेष्वनुत्तममतोऽञ्जनं विमलमाशु तैमिर्यहृत्॥

tamālatṛṭikuṅkumānyasitamutpalaṃ pippalī sitāñjanamayorajo maricakākamācītvacaḥ| sayaṣṭimadhukāñjanānyudadhiphenamakṣyāmayeṣvanuttamamato'ñjanaṃ vimalamāśu taimiryahṛt||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.