Library·Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha·6·6.18
अथातः सर्वगाक्षिरोगविज्ञानीयं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः। इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः॥
athātaḥ sarvagākṣirogavijñānīyaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ| iti ha smāhurātreyādayo maharṣayaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वातेन नेत्रेऽभिष्यण्णे नासानाहोऽल्पशोफता। शङ्खाक्षिभ्रूललाटास्यतोदस्फुरणभेदनम्॥
vātena netre'bhiṣyaṇṇe nāsānāho'lpaśophatā| śaṅkhākṣibhrūlalāṭāsyatodasphuraṇabhedanam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुष्काल्पा दूषिका शीतमल्पं चाश्रु चला रुजः। निमेषोन्मेषणं कृच्छ्राज्जन्तूनामिव सर्पणम्॥
śuṣkālpā dūṣikā śītamalpaṃ cāśru calā rujaḥ| nimeṣonmeṣaṇaṃ kṛcchrājjantūnāmiva sarpaṇam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्ष्याध्मातमिवाभाति सूक्ष्मैश्शल्यैरिवाचितम्। स्निग्धोष्णैश्चोपशमनम् सोभिष्यन्द उपेक्षितः॥
akṣyādhmātamivābhāti sūkṣmaiśśalyairivācitam| snigdhoṣṇaiścopaśamanam sobhiṣyanda upekṣitaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधिमन्थो भवेत्तत्र कर्णयोर्नदनं भ्रमः। अरण्येव च मथ्यन्ते ललाटाक्षिभ्रुवादयः॥
adhimantho bhavettatra karṇayornadanaṃ bhramaḥ| araṇyeva ca mathyante lalāṭākṣibhruvādayaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हताधिमन्थः सोपि स्यात् प्रमादात्तेन वेदनाः। अनेकरूपा जायन्ते व्रणो दृष्टौ च दृष्टिहा॥
hatādhimanthaḥ sopi syāt pramādāttena vedanāḥ| anekarūpā jāyante vraṇo dṛṣṭau ca dṛṣṭihā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्याक्षिशङ्खतो वायुरन्यतो वा प्रवर्तयेत्। व्यथां तीव्रामपैच्छिल्यरागशोफं विलोचनम्। सङ्गोचयति पर्यश्रु सोन्यतोवातसंज्ञितः॥
manyākṣiśaṅkhato vāyuranyato vā pravartayet| vyathāṃ tīvrāmapaicchilyarāgaśophaṃ vilocanam| saṅgocayati paryaśru sonyatovātasaṃjñitaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वज्जिह्मं भवेन्नेत्रमूनं वा वातपर्यये॥
tadvajjihmaṃ bhavennetramūnaṃ vā vātaparyaye||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दाहो धूमायनं शोफः श्यावता वर्त्मनोर्बहिः। अन्तःक्लेदोऽश्रु पीतोष्णं रागः पीताभदर्शनम्। क्षारोक्षितक्षताक्षित्वं पित्ताभिष्यन्दलक्षणम्॥
dāho dhūmāyanaṃ śophaḥ śyāvatā vartmanorbahiḥ| antaḥkledo'śru pītoṣṇaṃ rāgaḥ pītābhadarśanam| kṣārokṣitakṣatākṣitvaṃ pittābhiṣyandalakṣaṇam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्वलदङ्गारकीर्णाभं यकृत्पिण्डसमप्रभम्। अधिमन्थे भवेन्नेत्रम् स्यन्दे तु कफसम्भवे॥
jvaladaṅgārakīrṇābhaṃ yakṛtpiṇḍasamaprabham| adhimanthe bhavennetram syande tu kaphasambhave||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधिमन्थे भवेन्नेत्रम् स्यन्दे तु कफसम्भवे। जाड्यं शोफो महान् कण्डूर्निद्रान्नानभिनन्दनम्। सान्द्रस्निग्धबहुश्वेतपिच्छावद्दूषिकाश्रुता॥
adhimanthe bhavennetram syande tu kaphasambhave| jāḍyaṃ śopho mahān kaṇḍūrnidrānnānabhinandanam| sāndrasnigdhabahuśvetapicchāvaddūṣikāśrutā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधिमन्थे नतं कृष्णमुन्नतं शुक्लमण्डलम्। प्रसेको नासिकाध्मानं पांसुपूर्णमिवेक्षणम्॥
adhimanthe nataṃ kṛṣṇamunnataṃ śuklamaṇḍalam| praseko nāsikādhmānaṃ pāṃsupūrṇamivekṣaṇam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्ताश्रुराजीदूषीका रक्तमण्डलदर्शनम्। रक्तस्यन्देन नयनं सपित्तस्यन्दलक्षणम्॥
raktāśrurājīdūṣīkā raktamaṇḍaladarśanam| raktasyandena nayanaṃ sapittasyandalakṣaṇam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्थेऽक्षिताम्रपर्यन्तमुत्पाटनसमानरुक्। रागेण बन्धूकनिभं ताम्यति श्पर्शनाक्षमम्। असृङ्निमग्नारिष्टाभं कृष्णमग्न्याभदर्शनम्॥
manthe'kṣitāmraparyantamutpāṭanasamānaruk| rāgeṇa bandhūkanibhaṃ tāmyati śparśanākṣamam| asṛṅnimagnāriṣṭābhaṃ kṛṣṇamagnyābhadarśanam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधिमन्था यथास्वं च सर्वे स्यन्दाधिकव्यथाः। शङ्खदन्तकफोलेषु कपाले चातिरुक्कराः॥
adhimanthā yathāsvaṃ ca sarve syandādhikavyathāḥ| śaṅkhadantakapholeṣu kapāle cātirukkarāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वातपित्तातुरं घर्षतोदभेदोपदेहवत्। रूक्षदारुणवर्त्माक्षिकृच्छ्रोन्मीलनिमीलनम्॥
vātapittāturaṃ gharṣatodabhedopadehavat| rūkṣadāruṇavartmākṣikṛcchronmīlanimīlanam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकूणनविशुष्कत्वशीतेच्छाशूलपाकवत्। उक्तः शुष्काक्षिपाकोऽयम् सशोफः स्यात्त्रिभिर्मलैः॥
vikūṇanaviśuṣkatvaśītecchāśūlapākavat| uktaḥ śuṣkākṣipāko'yam saśophaḥ syāttribhirmalaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरक्तैस्तत्र शोफोऽतिरुग्दाहष्ठीवनादिमान्॥
saraktaistatra śopho'tirugdāhaṣṭhīvanādimān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्रूष्णशीतविशदपिच्छिलाच्छघनं मुहुः॥
aśrūṣṇaśītaviśadapicchilācchaghanaṃ muhuḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अल्पशोफोऽल्पशोफस्तु पाकोऽन्यैर्लक्षणैस्तथा॥
alpaśopho'lpaśophastu pāko'nyairlakṣaṇaistathā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्षिपाकात्यये शोफः संरम्भः कलुषाश्रुता। कफोपदिग्धमसितं सितं प्रक्लेदरागवत्। दाहो दर्शनसंरोधो वेदनाश्चानवस्थिताः॥
akṣipākātyaye śophaḥ saṃrambhaḥ kaluṣāśrutā| kaphopadigdhamasitaṃ sitaṃ prakledarāgavat| dāho darśanasaṃrodho vedanāścānavasthitāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्नसारोऽम्लतां नीतः पित्तरक्तोल्बणैर्मलैः। सिराभिर्नेत्रमारूढः करोति श्यावलोहितम्॥
annasāro'mlatāṃ nītaḥ pittaraktolbaṇairmalaiḥ| sirābhirnetramārūḍhaḥ karoti śyāvalohitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सशोफदाहपाकाश्रु भृशं चाविलदर्शनम्। अम्लोषितोऽयमित्युक्ता गदाः षोडश सर्वगाः॥
saśophadāhapākāśru bhṛśaṃ cāviladarśanam| amloṣito'yamityuktā gadāḥ ṣoḍaśa sarvagāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हताधिमन्थमेतेषु साक्षिपाकात्ययं त्यजेत्॥
hatādhimanthameteṣu sākṣipākātyayaṃ tyajet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वातोद्भूतः पञ्चरात्रेण दृष्टिं सप्ताहेन श्लेष्मजातोऽधिमन्थः। रक्तोत्पन्नो हन्ति तद्वत्त्रिरात्रान्मिथ्याचारात् पैत्तिकः सद्य एव॥
vātodbhūtaḥ pañcarātreṇa dṛṣṭiṃ saptāhena śleṣmajāto'dhimanthaḥ| raktotpanno hanti tadvattrirātrānmithyācārāt paittikaḥ sadya eva||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.