Library·Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha·6·6.2

Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 6.2

केचित्तं मातृकादोषं वदन्त्यन्ये तु पौतनम्। पृष्ठारुर्गुदकुट्टं च केचिच्च तमनामकम्॥

kecittaṃ mātṛkādoṣaṃ vadantyanye tu pautanam| pṛṣṭhārurgudakuṭṭaṃ ca kecicca tamanāmakam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र धात्र्याः पयः शोध्यं पित्तश्लेष्महरौषधैः। सितशीतं च शीताम्बुयुक्तमन्तरपानकम्॥

tatra dhātryāḥ payaḥ śodhyaṃ pittaśleṣmaharauṣadhaiḥ| sitaśītaṃ ca śītāmbuyuktamantarapānakam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सक्षौद्रतार्क्ष्यशैलेन व्रणं तेन च लेपयेत्। त्रिफलाबदरीप्लक्षत्वक्वाथपरिषेचितम्॥

sakṣaudratārkṣyaśailena vraṇaṃ tena ca lepayet| triphalābadarīplakṣatvakvāthapariṣecitam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कासीसरोचनातुत्थमनोह्वालरसाञ्जनैः। लेपयेदम्लपिष्टैर्वा चूर्णितैर्वावचूर्णयेत्॥

kāsīsarocanātutthamanohvālarasāñjanaiḥ| lepayedamlapiṣṭairvā cūrṇitairvāvacūrṇayet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुश्लक्ष्णैरस्थवा यष्टीशङ्खसौवीरकाञ्जनैः। सारिवाशङ्खनाभिभ्यामसनस्य त्वचाथ वा॥

suślakṣṇairasthavā yaṣṭīśaṅkhasauvīrakāñjanaiḥ| sārivāśaṅkhanābhibhyāmasanasya tvacātha vā||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रागकण्डूत्कटे कुर्याद्रक्तस्रावं जलौकसा। सर्वं च पित्तव्रणजिच्छस्यते गुदकुट्टके॥

rāgakaṇḍūtkaṭe kuryādraktasrāvaṃ jalaukasā| sarvaṃ ca pittavraṇajicchasyate gudakuṭṭake||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनामस्थौल्यपित्तास्रकण्डूगण्डगलामये। उदरात्युन्नतौ चेष्टं तार्क्ष्यमन्तरपानकम्॥

anāmasthaulyapittāsrakaṇḍūgaṇḍagalāmaye| udarātyunnatau ceṣṭaṃ tārkṣyamantarapānakam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृह्णाति सूतिकागारे न स्तनं चेत् स्पृशेत्ततः। पथ्याधात्रीफलकणैर्जिह्वां सघृतमाक्षिकैः॥

gṛhṇāti sūtikāgāre na stanaṃ cet spṛśettataḥ| pathyādhātrīphalakaṇairjihvāṃ saghṛtamākṣikaiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिप्पलीत्रिफलाचूर्णं घृतक्षौद्रपरिप्लुतम्। रुदते त्रस्यते वापि लेहं दद्यात् सुखावहम्॥

pippalītriphalācūrṇaṃ ghṛtakṣaudrapariplutam| rudate trasyate vāpi lehaṃ dadyāt sukhāvaham||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रदीप्ताङ्गाररजसा प्रशान्तेनावचूर्णयेत्। पञ्चमेऽह्न्यपातन्नालं लेपयेद्वा गुडाम्भसा॥

pradīptāṅgārarajasā praśāntenāvacūrṇayet| pañcame'hnyapātannālaṃ lepayedvā guḍāmbhasā||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सान्द्रेण भूमौ घृष्टेन नालपातेऽपि चोन्नताम्। नाभिं छागेन शकृता दग्धेनान्तर्विचूर्णयेत्॥

sāndreṇa bhūmau ghṛṣṭena nālapāte'pi connatām| nābhiṃ chāgena śakṛtā dagdhenāntarvicūrṇayet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्वगन्धाज्जनाजाविविड्यष्टीमधुकादिभिः। रोपयेच्चूर्णितैर्नाभिं स्नेहयुक्तैरनुन्नताम्॥

aśvagandhājjanājāviviḍyaṣṭīmadhukādibhiḥ| ropayeccūrṇitairnābhiṃ snehayuktairanunnatām||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यष्टीलोध्रनिशाश्यामाकल्कपक्वेन सेचयेत्। नाभिं पाके तु तैलेन तच्चूर्णेश्चावचूर्णयेत्॥

yaṣṭīlodhraniśāśyāmākalkapakvena secayet| nābhiṃ pāke tu tailena taccūrṇeścāvacūrṇayet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वातेनाध्मापितां नाभिं सरुजां तुण्डिसंज्ञिताम्। मारुतघ्नैः प्रशम्येत् स्नेहस्वेदोपनाहनैः॥

vātenādhmāpitāṃ nābhiṃ sarujāṃ tuṇḍisaṃjñitām| mārutaghnaiḥ praśamyet snehasvedopanāhanaiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असम्यक्कल्पनान्नाभेः स्याद्विनामो विजृम्भिका। वातपित्तहरं कर्म तत्रान्तर्बहिराचरेत्॥

asamyakkalpanānnābheḥ syādvināmo vijṛmbhikā| vātapittaharaṃ karma tatrāntarbahirācaret||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्भाम्भसामवमनाच्श्लेष्मणः कण्ठगस्य वा। सम्पर्काद्धृदये दुष्टो मार्गानावृणुते रसः॥

garbhāmbhasāmavamanācśleṣmaṇaḥ kaṇṭhagasya vā| samparkāddhṛdaye duṣṭo mārgānāvṛṇute rasaḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बद्धमुष्टिस्ततो मुह्यन्रोगैर्बालोऽभिभूयते। हृद्रोगाक्षेपकश्वासकासच्छर्दिज्वरादिभिः। उल्बकं सहजं व्याधिमम्बुपूर्णं च तं वदेत्॥

baddhamuṣṭistato muhyanrogairbālo'bhibhūyate| hṛdrogākṣepakaśvāsakāsacchardijvarādibhiḥ| ulbakaṃ sahajaṃ vyādhimambupūrṇaṃ ca taṃ vadet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्रोतोविशोधनं प्रातस्तस्मिन्नन्तरपानकम्। विदध्याच्छागलं मूत्रं स्नानाभ्यङ्गौ च वर्जयेत्॥

srotoviśodhanaṃ prātastasminnantarapānakam| vidadhyācchāgalaṃ mūtraṃ snānābhyaṅgau ca varjayet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बिल्वादिमूलबृहतीपञ्चकोलं पलांशकम्। धन्वमांसपलान्यष्टौ शशमूर्ध्नः पलाष्टकम्॥

bilvādimūlabṛhatīpañcakolaṃ palāṃśakam| dhanvamāṃsapalānyaṣṭau śaśamūrdhnaḥ palāṣṭakam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साधयेत् षोडशगुणे सलिलेऽष्टांशशेषितम्। तेन क्वाथेन कर्षांशैर्घृतप्रस्थं विपाचयेत्॥

sādhayet ṣoḍaśaguṇe salile'ṣṭāṃśaśeṣitam| tena kvāthena karṣāṃśairghṛtaprasthaṃ vipācayet||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छगलीमूत्रमदिरादधिक्षीरसमांशकम्। विडङ्गसैन्धवाजाजीचविकादेवदारुभिः॥

chagalīmūtramadirādadhikṣīrasamāṃśakam| viḍaṅgasaindhavājājīcavikādevadārubhiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहिंस्राहिङ्गुलशुनैः सव्योषैः श्लक्ष्णकल्कितैः। तत् पानाद्धन्ति सहजगुल्महिध्मानिलामयान्। पाण्डुरोगं च वातोत्थं स्वस्थवृत्ते च पुष्टिदम्॥

sahiṃsrāhiṅgulaśunaiḥ savyoṣaiḥ ślakṣṇakalkitaiḥ| tat pānāddhanti sahajagulmahidhmānilāmayān| pāṇḍurogaṃ ca vātotthaṃ svasthavṛtte ca puṣṭidam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिदग्धच्छविं बालं दिह्याद्दूर्वातिलोत्पलैः। शमीपत्रशिरीषत्वक्सारिवामधुकाभयैः॥

paridagdhacchaviṃ bālaṃ dihyāddūrvātilotpalaiḥ| śamīpatraśirīṣatvaksārivāmadhukābhayaiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूर्वाधात्रीनिशाचूर्णं मूत्रेण मधुमत् पिबेत्। पाण्डुरोगी शृतं सर्पिर्वराभृङ्गरसेन वा॥

mūrvādhātrīniśācūrṇaṃ mūtreṇa madhumat pibet| pāṇḍurogī śṛtaṃ sarpirvarābhṛṅgarasena vā||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाठावेल्लद्विरजनीमुस्ताभार्ङ्गीपुनर्नवैः। सबिल्वत्र्यूषणैः सर्पिर्वृश्चिकालीयुतैः शृतम्। लिहानो मात्रया रोगैर्मुच्यते मृत्तिकोद्भवैः॥

pāṭhāvelladvirajanīmustābhārṅgīpunarnavaiḥ| sabilvatryūṣaṇaiḥ sarpirvṛścikālīyutaiḥ śṛtam| lihāno mātrayā rogairmucyate mṛttikodbhavaiḥ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्याधेर्यद्यस्य भैषज्यं स्तस्तेन प्रलेपितः। स्थितो मुहूर्तं धौतोऽनु पीतस्तं तं जयेत् गदम्॥

vyādheryadyasya bhaiṣajyaṃ stastena pralepitaḥ| sthito muhūrtaṃ dhauto'nu pītastaṃ taṃ jayet gadam||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रहैरपि हि जायन्ते प्रच्छन्नैर्व्याधयः शिशोः। कर्म शस्तमतस्तेषु दैवयुक्त्याश्रयं सदा॥

grahairapi hi jāyante pracchannairvyādhayaḥ śiśoḥ| karma śastamatasteṣu daivayuktyāśrayaṃ sadā||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.