अथातो गुह्यरोगप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः। इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः॥
athāto guhyarogapratiṣedhaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ| iti ha smāhurātreyādayo maharṣayaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha·6·6.39
Vāgbhaṭa: Aṣṭāṅga-saṅgraha 6.39
उपदंशेषूत्पन्नमात्रेषु पाकपरिहारार्थं मेढ्रमध्ये सिरां विध्येत्। उभयतश्चास्य विधिवद्दोषानपहरेद्विशेषतो विरेचनेन। तदयोग्यस्य त्वत्युच्छ्रितानास्थापनेन॥
upadaṃśeṣūtpannamātreṣu pākaparihārārthaṃ meḍhramadhye sirāṃ vidhyet| ubhayataścāsya vidhivaddoṣānapaharedviśeṣato virecanena| tadayogyasya tvatyucchritānāsthāpanena||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथादोषं चालेपसेकादीनविरतं विदध्यात्। एवं सद्य एव रुक्तोदशोफरागसंरम्भा निवर्तन्ते॥
yathādoṣaṃ cālepasekādīnavirataṃ vidadhyāt| evaṃ sadya eva ruktodaśopharāgasaṃrambhā nivartante||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पक्वेषु तु तु शस्त्रमवचारयेत्। सघृतक्षौद्रशर्करेण तिलकल्केनालेपयेत्। अपि च॥
pakveṣu tu tu śastramavacārayet| saghṛtakṣaudraśarkareṇa tilakalkenālepayet| api ca||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जम्ब्वाम्रसुमनोनीपश्वेतकाम्बोजिकाङ्कुरान्। सल्लकीबदरीबिल्वपलाशतिनिशोद्भवाः॥
jambvāmrasumanonīpaśvetakāmbojikāṅkurān| sallakībadarībilvapalāśatiniśodbhavāḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वचः क्षीरिद्रुमाणां च त्रिफलां च पचेज्जले। स क्वाथः क्षालनं तेन पक्वं तैलं च रोपणम्। गोजीविडङ्गमधुकसर्वगन्धैश्च पेषितैः॥
tvacaḥ kṣīridrumāṇāṃ ca triphalāṃ ca pacejjale| sa kvāthaḥ kṣālanaṃ tena pakvaṃ tailaṃ ca ropaṇam| gojīviḍaṅgamadhukasarvagandhaiśca peṣitaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुत्थगौरिकलोध्रैलामनोह्वालरसाञ्जनैः। हरेणुपुष्पकासीससौराष्ट्रीलवणोत्तमैः। लेपः क्षौद्रद्रुतैः सूक्ष्मैरुपदंशव्रणापहः॥
tutthagaurikalodhrailāmanohvālarasāñjanaiḥ| hareṇupuṣpakāsīsasaurāṣṭrīlavaṇottamaiḥ| lepaḥ kṣaudradrutaiḥ sūkṣmairupadaṃśavraṇāpahaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दार्वीत्वक्शङ्खतार्क्ष्योत्थलाक्षागोक्षीरविड्रसैः। सक्षौद्रतैलसर्पिर्भिर्लेपः श्रेष्ठो व्रणेऽथवा। लाक्षाद्राक्षातसीक्षौद्रैः क्षौद्रशैलेयतार्क्ष्यजैः॥
dārvītvakśaṅkhatārkṣyotthalākṣāgokṣīraviḍrasaiḥ| sakṣaudratailasarpirbhirlepaḥ śreṣṭho vraṇe'thavā| lākṣādrākṣātasīkṣaudraiḥ kṣaudraśaileyatārkṣyajaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपाले त्रिफलादग्धा सघृता रोपणी परम्॥
kapāle triphalādagdhā saghṛtā ropaṇī param||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सामान्यं साधनमिदं वातिकं तु प्रलेपयेत्। अपक्वं कुष्ठयष्ट्याह्वसुरदारुपुनर्नवैः॥
sāmānyaṃ sādhanamidaṃ vātikaṃ tu pralepayet| apakvaṃ kuṣṭhayaṣṭyāhvasuradārupunarnavaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्निग्धोष्णैर्लोहसरलरास्नापुण्ड्राह्वसंयुतैः। अथवा निचुलैरण्डबीजगोधूमचिक्कसैः॥
snigdhoṣṇairlohasaralarāsnāpuṇḍrāhvasaṃyutaiḥ| athavā niculairaṇḍabījagodhūmacikkasaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गैरिकाञ्जनमञ्जिष्ठामधुकोशीरपद्मकैः। सचन्दनोत्पलैः शीतैर्घृताढ्यैः पित्तसम्भवम्॥
gairikāñjanamañjiṣṭhāmadhukośīrapadmakaiḥ| sacandanotpalaiḥ śītairghṛtāḍhyaiḥ pittasambhavam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पद्मोत्पलमृणालैर्वा ससर्जार्जुनवेतसैः। सेचयेच्च घृतक्षीरशर्करेक्षुमधूदकैः॥
padmotpalamṛṇālairvā sasarjārjunavetasaiḥ| secayecca ghṛtakṣīraśarkarekṣumadhūdakaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धवसालाश्वकर्णाजकर्णत्वग्भिः कफोत्थितम्। सुरापिष्टाभिरुष्णाभिः सतैलाभिः प्रलेपयेत्॥
dhavasālāśvakarṇājakarṇatvagbhiḥ kaphotthitam| surāpiṣṭābhiruṣṇābhiḥ satailābhiḥ pralepayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रजन्यतिविषामुस्तसरलामरदारुभिः। सपत्रपाठापत्तूरैरथवा श्लेष्मसम्भवम्॥
rajanyativiṣāmustasaralāmaradārubhiḥ| sapatrapāṭhāpattūrairathavā śleṣmasambhavam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च याति यथा पाकं प्रयतेत तथा भृशम्। पक्वैः स्नायुसिरामांसैः प्रायो नश्यति हि ध्वजः॥
na ca yāti yathā pākaṃ prayateta tathā bhṛśam| pakvaiḥ snāyusirāmāṃsaiḥ prāyo naśyati hi dhvajaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपदंशद्वये शिष्टे प्रत्याख्यायाचरेत् क्रियाम्॥
upadaṃśadvaye śiṣṭe pratyākhyāyācaret kriyām||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्शांसि यथायोगं शुद्धदेहस्य शस्त्रक्षाराग्निभिः साधयेत्। उपदंशोक्ता चात्र रसक्रिया लेपः॥
arśāṃsi yathāyogaṃ śuddhadehasya śastrakṣārāgnibhiḥ sādhayet| upadaṃśoktā cātra rasakriyā lepaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्षपिकां विलिख्य कषायैरवचूर्णयेत्। तैरेव च तैलं व्रणरोपणं कुर्यात्॥
sarṣapikāṃ vilikhya kaṣāyairavacūrṇayet| taireva ca tailaṃ vraṇaropaṇaṃ kuryāt||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवमन्थे जलौकसो योजयेत्। पक्वभिन्नं धवतिन्दुकसल्लकीपतङ्गसर्जकृतेन तैलेन रोपयेत्॥
avamanthe jalaukaso yojayet| pakvabhinnaṃ dhavatindukasallakīpataṅgasarjakṛtena tailena ropayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वत् कुम्भीकामुपचरेत्। लोध्रतिन्दुकत्रिफलाकृतस्तु लेपस्तैलं च रोपणम्॥
tadvat kumbhīkāmupacaret| lodhratindukatriphalākṛtastu lepastailaṃ ca ropaṇam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलजीं स्रुतरक्तां कषायैरवचूर्णयेत्। तेष्वेव च तैलं व्रणरोपणार्थं कुर्वीत॥
alajīṃ srutaraktāṃ kaṣāyairavacūrṇayet| teṣveva ca tailaṃ vraṇaropaṇārthaṃ kurvīta||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तमां पिटकां शस्त्रेण च्छित्वा कषायचूर्णप्रदेहैर्मधुमाद्भिरुपाचरेत्॥
uttamāṃ piṭakāṃ śastreṇa cchitvā kaṣāyacūrṇapradehairmadhumādbhirupācaret||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्करिकासंव्यूढास्पर्शहानित्वक्पाकेषु पित्तविसर्पोक्तो विधिः॥
puṣkarikāsaṃvyūḍhāsparśahānitvakpākeṣu pittavisarpokto vidhiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृदितं कोष्णेन बलातैलेन परिषेचयेत्। मधुरद्रव्यकल्कैश्च सुखोष्णैर्घृतस्निग्धैरुपनाहयेत्॥
mṛditaṃ koṣṇena balātailena pariṣecayet| madhuradravyakalkaiśca sukhoṣṇairghṛtasnigdhairupanāhayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्ठीलिकां जलौकोभिर्ग्राहयेत्। तथानुपशमे श्लेष्मग्रन्थिमिव शस्त्रेणोद्धरेत्॥
aṣṭhīlikāṃ jalaukobhirgrāhayet| tathānupaśame śleṣmagranthimiva śastreṇoddharet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निवृत्तं सर्पिषाभ्यज्य स्वेदयेत्। स्विन्नमुपनाहयेत्त्रिरात्रं पञ्चरात्रं वा साल्वलेन। ततो भूयः स्वेदयित्वा घृतेनाभ्यज्य शनैः शनैश्चर्म समानयन् मणिमवपीडयेत्। पीडयित्वा च पुनरुपनाहयेत्। स्निग्धोष्णं चान्नपानम्॥
nivṛttaṃ sarpiṣābhyajya svedayet| svinnamupanāhayettrirātraṃ pañcarātraṃ vā sālvalena| tato bhūyaḥ svedayitvā ghṛtenābhyajya śanaiḥ śanaiścarma samānayan maṇimavapīḍayet| pīḍayitvā ca punarupanāhayet| snigdhoṣṇaṃ cānnapānam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवपाटिकायामप्ययं विधिः॥
avapāṭikāyāmapyayaṃ vidhiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निरुद्धमणौ सुवर्णादिकृतां दारुजां वा जतुसृतां नाडीमुभयतोद्वारां स्नेहाभ्यक्तां स्रोतसि प्रणिधाय सूकरशिंशुमारयोर्वसयामज्ज्ञा वा परिषेचयेत्। चक्रतैलेन वा। वातहरसिद्धेन वा त्रिवृतेन। तृतीये तृतीये चाहनि नाडीं पीनतरां विदध्यात्। एवमस्य स्रोतोद्वारं विवर्धयेत् स्निग्धं चाहारं भोजयेत्। एवमनुपशान्तौ शस्त्रेण सेवनीं परिहृत्य दारयित्वा सद्यःक्षतवदुपाचरेत्॥
niruddhamaṇau suvarṇādikṛtāṃ dārujāṃ vā jatusṛtāṃ nāḍīmubhayatodvārāṃ snehābhyaktāṃ srotasi praṇidhāya sūkaraśiṃśumārayorvasayāmajjñā vā pariṣecayet| cakratailena vā| vātaharasiddhena vā trivṛtena| tṛtīye tṛtīye cāhani nāḍīṃ pīnatarāṃ vidadhyāt| evamasya srotodvāraṃ vivardhayet snigdhaṃ cāhāraṃ bhojayet| evamanupaśāntau śastreṇa sevanīṃ parihṛtya dārayitvā sadyaḥkṣatavadupācaret||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रथितं नाडीस्वेदेन स्वेदयित्वा स्निग्धोष्णैरुपनाहयेत्। शतपोनकं लिखित्वा कषायचूर्णैः सक्षौद्रैर्लेपयेत्। विदार्यादिसिद्धेन च तैलेन रोपयेत् शर्करार्बुदे रक्तविद्रधिवत् साधनम्॥
grathitaṃ nāḍīsvedena svedayitvā snigdhoṣṇairupanāhayet| śataponakaṃ likhitvā kaṣāyacūrṇaiḥ sakṣaudrairlepayet| vidāryādisiddhena ca tailena ropayet śarkarārbude raktavidradhivat sādhanam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषु च यथास्वमन्तःशुद्धिं कषायलेपघृततैलरसक्रियाचूर्णशोधनरोपणान् विदध्यात्॥
sarveṣu ca yathāsvamantaḥśuddhiṃ kaṣāyalepaghṛtatailarasakriyācūrṇaśodhanaropaṇān vidadhyāt||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योनिव्यापदि तु वातिक्यां लवणतैलाक्तां योनिं पिण्डनाडीकुम्भीप्रभृप्रभृतिभिः स्वेदयेत्। ततः सुखोष्णाम्बुपरिषिक्तसर्वगात्रां जाङ्गलरसैर्भोजयेत्॥
yonivyāpadi tu vātikyāṃ lavaṇatailāktāṃ yoniṃ piṇḍanāḍīkumbhīprabhṛprabhṛtibhiḥ svedayet| tataḥ sukhoṣṇāmbupariṣiktasarvagātrāṃ jāṅgalarasairbhojayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलाद्रोणद्वयनिर्यूहे पयस्यासालपर्णीमागधिकाशतावरीकाकनासाश्रावणीशर्कराजीवनीयगर्भं क्षीरचतुर्गुणं घृततैलाढकं साधयेत् तत्पानात् सर्वान् वातपित्तविकारानपोहति गर्भजननं च॥
balādroṇadvayaniryūhe payasyāsālaparṇīmāgadhikāśatāvarīkākanāsāśrāvaṇīśarkarājīvanīyagarbhaṃ kṣīracaturguṇaṃ ghṛtatailāḍhakaṃ sādhayet tatpānāt sarvān vātapittavikārānapohati garbhajananaṃ ca||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शतावरीत्रिफलागुडूचीकाश्मर्यमृद्वीकाकासमर्दकपरूषकहरिद्राद्वयसहचरशुकनासापुनर्नवैः कार्षिकैर्घृतप्रस्थः सिद्धः पीतो वातजान् योनिरोगानपोहति गर्भजननश्च॥
śatāvarītriphalāguḍūcīkāśmaryamṛdvīkākāsamardakaparūṣakaharidrādvayasahacaraśukanāsāpunarnavaiḥ kārṣikairghṛtaprasthaḥ siddhaḥ pīto vātajān yonirogānapohati garbhajananaśca||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सैन्धववचोपकुञ्चिकापिप्पलीवृषकयवक्षाराजमोदाजाजीसितोपलाचित्रकचूर्णो मदिरालुलितः सर्पिषा संयावीकृत्य भक्षितो योनिपार्श्वबास्तिवेदनार्शोगुल्महृद्रोगहरः॥
saindhavavacopakuñcikāpippalīvṛṣakayavakṣārājamodājājīsitopalācitrakacūrṇo madirālulitaḥ sarpiṣā saṃyāvīkṛtya bhakṣito yonipārśvabāstivedanārśogulmahṛdrogaharaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूले वृषकरास्नागोक्षुरकशृतं पयः पिबेत्। वृषकमातुलुङ्गमूलमदयन्तिकासैन्धवपिप्पलीकृष्णजीरककल्कं वा मद्येन। तेनैवचार्जकमूलं बिल्वयुक्तं वा पिप्पली युक्तं वा। सौवर्चलोपकुञ्चिकापिप्पलीर्वा मद्येनावन्तिसोमेन वा॥
śūle vṛṣakarāsnāgokṣurakaśṛtaṃ payaḥ pibet| vṛṣakamātuluṅgamūlamadayantikāsaindhavapippalīkṛṣṇajīrakakalkaṃ vā madyena| tenaivacārjakamūlaṃ bilvayuktaṃ vā pippalī yuktaṃ vā| sauvarcalopakuñcikāpippalīrvā madyenāvantisomena vā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दन्तीत्रिफलगुडूचीक्वाथः सुखोष्णो योनेः परिषेकः॥
dantītriphalaguḍūcīkvāthaḥ sukhoṣṇo yoneḥ pariṣekaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुष्ठतगरदेवदारुवार्ताकिनीसैन्धवैः साधितं तैलं पिचुना धारयेत्॥
kuṣṭhatagaradevadāruvārtākinīsaindhavaiḥ sādhitaṃ tailaṃ picunā dhārayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रास्नामालतीच्छिन्नरुहामधुकबलाव्याघ्रीदेवदारुचित्रकयूथिकामूलैः कर्षांशैस्तैलप्रस्थः समूत्रो द्विगुणपयसा विपक्वः पिचुना प्रणीतोऽनिलार्तिहरः॥
rāsnāmālatīcchinnaruhāmadhukabalāvyāghrīdevadārucitrakayūthikāmūlaiḥ karṣāṃśaistailaprasthaḥ samūtro dviguṇapayasā vipakvaḥ picunā praṇīto'nilārtiharaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बस्तिकर्म चाभीष्णं स्वेदं च प्रयोजयेद्विशेषतो वातहरैः सुकुमारबलातैलशिरीषतैलैः शतपाकसहस्र पाकैश्चानुवासनमुत्तरबस्तिं च। एष क्रमो विशेषेण योनेर्वेदनाकार्कश्यस्तम्भस्रंसस्पर्शाहानिघ्नश्च॥
bastikarma cābhīṣṇaṃ svedaṃ ca prayojayedviśeṣato vātaharaiḥ sukumārabalātailaśirīṣatailaiḥ śatapākasahasra pākaiścānuvāsanamuttarabastiṃ ca| eṣa kramo viśeṣeṇa yonervedanākārkaśyastambhasraṃsasparśāhānighnaśca||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिचरणादिषु सर्वास्वनिलजास्वयमेव क्रमः॥
aticaraṇādiṣu sarvāsvanilajāsvayameva kramaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धारयेच्चातिचरणाय यवगोधूमकिण्वकुष्ठशतपुष्पाश्र्याह्वीप्रयड्गुबलाखुकर्णीकल्ककृतामुत्कारिकाम्॥
dhārayeccāticaraṇāya yavagodhūmakiṇvakuṣṭhaśatapuṣpāśryāhvīprayaḍgubalākhukarṇīkalkakṛtāmutkārikām||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राक्चरणाशुष्काविप्लुताकर्णिनीषुतैलमुत्तरबस्तिं दद्यात्॥
prākcaraṇāśuṣkāviplutākarṇinīṣutailamuttarabastiṃ dadyāt||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धारयेच्च विप्लुतायां गोमत्स्यान्यतरपित्तेनैकविंशतिकृत्वो भावितान् क्षौमनक्तकान् किण्वं वा माक्षिकयुक्तमेवमस्याः स्रोतांसि विशुध्यन्ति कण्डूक्लेदशोफाश्च निवर्तन्ते॥
dhārayecca viplutāyāṃ gomatsyānyatarapittenaikaviṃśatikṛtvo bhāvitān kṣaumanaktakān kiṇvaṃ vā mākṣikayuktamevamasyāḥ srotāṃsi viśudhyanti kaṇḍūkledaśophāśca nivartante||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्णिन्यां तु कुष्ठार्कपल्लवपिप्पलीसैन्धवैर्बस्तमूत्रपिष्टैर्वर्तिं कृत्वा धारयेत्। श्लेष्महरं च सर्वं कुर्यात्॥
karṇinyāṃ tu kuṣṭhārkapallavapippalīsaindhavairbastamūtrapiṣṭairvartiṃ kṛtvā dhārayet| śleṣmaharaṃ ca sarvaṃ kuryāt||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदावृत्तायामानूपमांसरसाः क्षीरं स्वेदो दशमूलत्रिवृताक्वाथकल्कासिद्धश्च स्नेहः पानानुवासनोत्तरबस्तिषु। योनिस्रंसे च महायोनिप्रभृतिष्वेष एव विधिः॥
udāvṛttāyāmānūpamāṃsarasāḥ kṣīraṃ svedo daśamūlatrivṛtākvāthakalkāsiddhaśca snehaḥ pānānuvāsanottarabastiṣu| yonisraṃse ca mahāyoniprabhṛtiṣveṣa eva vidhiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातघ्नीरक्तयोनिरक्तक्षयासु कुट्Aजकाश्मर्यक्वाथसिद्धं सर्पिरुत्तरबस्तौ दद्यात्। अथवा मृगाजाविवराहरुधिराम्लदधिमधुघृतानीति। भवति चात्र॥
jātaghnīraktayoniraktakṣayāsu kuṭAjakāśmaryakvāthasiddhaṃ sarpiruttarabastau dadyāt| athavā mṛgājāvivarāharudhirāmladadhimadhughṛtānīti| bhavati cātra||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नेहन स्वेदबस्त्यादि वातलास्वनिलापहम्। कारयेद्रक्तपित्तघ्नं शीतं पित्तकृतासु च॥
snehana svedabastyādi vātalāsvanilāpaham| kārayedraktapittaghnaṃ śītaṃ pittakṛtāsu ca||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्लेष्मलासु च रूक्षोष्णं कर्म कुर्याद्यथायथम्। सन्निपाते विमिश्रं तु संसृष्टासु च कारयेत्॥
śleṣmalāsu ca rūkṣoṣṇaṃ karma kuryādyathāyatham| sannipāte vimiśraṃ tu saṃsṛṣṭāsu ca kārayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्निग्धस्विन्नां तथा योनिं दुःस्थितां स्थापयेत् समाम्। पाणिना नमयेत् जिह्मां संवृतां प्रथयेत् पुनः॥
snigdhasvinnāṃ tathā yoniṃ duḥsthitāṃ sthāpayet samām| pāṇinā namayet jihmāṃ saṃvṛtāṃ prathayet punaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवेशयेन्निस्सृतां च विवृतां परिवर्तयेत्। स्थानापवृत्ता योनिर्हि शल्यभूता स्त्रिया मता॥
praveśayennissṛtāṃ ca vivṛtāṃ parivartayet| sthānāpavṛttā yonirhi śalyabhūtā striyā matā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वां व्यापन्नयोनिं च कर्मभिर्वमनादिभिः। मृदुभिः पञ्चभिर्नारीं स्निग्धस्विन्नामुपाचरेत्॥
sarvāṃ vyāpannayoniṃ ca karmabhirvamanādibhiḥ| mṛdubhiḥ pañcabhirnārīṃ snigdhasvinnāmupācaret||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वतः सुविशुद्धायाः शेषं कर्म विधीयते। बस्त्यभ्यङ्गपरीषेकप्रलेपपिचुधारणम्॥
sarvataḥ suviśuddhāyāḥ śeṣaṃ karma vidhīyate| bastyabhyaṅgaparīṣekapralepapicudhāraṇam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिंस्राकल्कं समीरार्तौ कोष्णमभ्यज्य धारयेत्। पञ्चवल्कस्य पित्तार्तौ श्यामादीनां कफातुरा॥
hiṃsrākalkaṃ samīrārtau koṣṇamabhyajya dhārayet| pañcavalkasya pittārtau śyāmādīnāṃ kaphāturā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वामिन्याप्लुतयोश्चैव स्वेदयित्वा प्रयोजयेत्। तर्पणं स्नेहपिचुभिर्भोजनं चानिलापहम्॥
vāminyāplutayoścaiva svedayitvā prayojayet| tarpaṇaṃ snehapicubhirbhojanaṃ cānilāpaham||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सल्लकीजिङ्गिणीजम्बूधवत्वक्पञ्चवल्कलैः। कषायैः साधितात् स्नेहात् पर्युपप्लुतयोः पिचुम्॥
sallakījiṅgiṇījambūdhavatvakpañcavalkalaiḥ| kaṣāyaiḥ sādhitāt snehāt paryupaplutayoḥ picum||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुलीरसूकरवसा सर्पिर्भिर्मधुरैः शृतैः। पूरयित्वा महायोनिं बध्नीयात् क्षौमनक्तकैः॥
kulīrasūkaravasā sarpirbhirmadhuraiḥ śṛtaiḥ| pūrayitvā mahāyoniṃ badhnīyāt kṣaumanaktakaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रस्रस्तां सर्पिषाभ्यज्य क्षीरस्विन्नां प्रवेशयेत्। बध्नीयाद्वेशवारस्य पिण्डेनामूत्रकालतः॥
prasrastāṃ sarpiṣābhyajya kṣīrasvinnāṃ praveśayet| badhnīyādveśavārasya piṇḍenāmūtrakālataḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यच्च वातविकाराणां कर्मोक्तं तच्च कारयेत्। सर्वव्यापत्सु मतिमान्महायोन्यां विशेषतः॥
yacca vātavikārāṇāṃ karmoktaṃ tacca kārayet| sarvavyāpatsu matimānmahāyonyāṃ viśeṣataḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नहि वातादृते योनिर्वनितानां प्रदुष्यति। अतो जित्वा तमन्यस्य कुर्याद्दोषस्य भेषजम्॥
nahi vātādṛte yonirvanitānāṃ praduṣyati| ato jitvā tamanyasya kuryāddoṣasya bheṣajam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्तलानां तु योनीनां सेकाभ्यङ्गपिचुक्रियाः। शीताः पित्तजितः कार्याः स्नेहनार्थं घृतानि च॥
pittalānāṃ tu yonīnāṃ sekābhyaṅgapicukriyāḥ| śītāḥ pittajitaḥ kāryāḥ snehanārthaṃ ghṛtāni ca||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शतावरीमूलतुलाचतुष्कात् क्षुण्णपीडितात्। रसेन क्षीरतुल्येन पाचयेत घृताढकम्॥
śatāvarīmūlatulācatuṣkāt kṣuṇṇapīḍitāt| rasena kṣīratulyena pācayeta ghṛtāḍhakam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीवनीयैः शतावर्या मृद्वीकाभिः परूषकैः। पिष्टैः प्रियालैश्चाक्षांशैर्मधुकार्द्धपलान्वितैः॥
jīvanīyaiḥ śatāvaryā mṛdvīkābhiḥ parūṣakaiḥ| piṣṭaiḥ priyālaiścākṣāṃśairmadhukārddhapalānvitaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धशीते तु मधुनः पिप्पल्याश्च पलाष्टकम्। शर्कराया दशपलं क्षिपेल्लिह्यात् पिचुं ततः॥
siddhaśīte tu madhunaḥ pippalyāśca palāṣṭakam| śarkarāyā daśapalaṃ kṣipellihyāt picuṃ tataḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योन्यसृक्शुक्रदोषघ्नं वृष्यं पुंसवनं परम्। क्षतं क्षयमसृक्पित्तं कासं श्वासं हलीमकम्॥
yonyasṛkśukradoṣaghnaṃ vṛṣyaṃ puṃsavanaṃ param| kṣataṃ kṣayamasṛkpittaṃ kāsaṃ śvāsaṃ halīmakam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामिलां वातरुधिरं विसर्पं हृच्छिरोग्रहम्। अपस्मारार्दितायाममदोन्मादांश्च नाशयेत्॥
kāmilāṃ vātarudhiraṃ visarpaṃ hṛcchirograham| apasmārārditāyāmamadonmādāṃśca nāśayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमेव पयस्सर्पिर्जीवनीयोपसाधितम्। गर्भदं पित्तजानां च रोगाणां परमं हितम्॥
evameva payassarpirjīvanīyopasādhitam| garbhadaṃ pittajānāṃ ca rogāṇāṃ paramaṃ hitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्तयोन्यामसृग्वर्णैरनुबन्धमवेक्ष्य च। यथादोषोदयं युञ्ज्याद्रक्तस्थापनमौषधम्॥
raktayonyāmasṛgvarṇairanubandhamavekṣya ca| yathādoṣodayaṃ yuñjyādraktasthāpanamauṣadham||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिलचूर्णं दधि घृतं फाणितं सौकरी वसा। क्षौद्रयुक्तं जयेत् पीतं वातोत्तरमसृग्दरम्॥
tilacūrṇaṃ dadhi ghṛtaṃ phāṇitaṃ saukarī vasā| kṣaudrayuktaṃ jayet pītaṃ vātottaramasṛgdaram||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वराहस्य रसो मेध्यः सकौलत्थश्च तद्गुणः। पत्रकल्को घृते भृष्टो राजादनकपित्थयोः। शर्कराक्षौद्रयष्ट्याह्वनागरैश्च युतं दधि॥
varāhasya raso medhyaḥ sakaulatthaśca tadguṇaḥ| patrakalko ghṛte bhṛṣṭo rājādanakapitthayoḥ| śarkarākṣaudrayaṣṭyāhvanāgaraiśca yutaṃ dadhi||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पयस्योत्पलशालूकबिसकालीयवारिजम्। सपयश्शर्कराक्षौद्रं रक्ते पित्तोत्तरे पिबेत्॥
payasyotpalaśālūkabisakālīyavārijam| sapayaśśarkarākṣaudraṃ rakte pittottare pibet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तण्डुलीयकमूलं वा सक्षौद्रं तण्डुलाम्भसा। सतार्क्ष्यशैलं लाक्षां वा छागेन पयसा पिबेत्। वासाघृतं महातिक्तं रक्तपित्तहितञ्च यत्॥
taṇḍulīyakamūlaṃ vā sakṣaudraṃ taṇḍulāmbhasā| satārkṣyaśailaṃ lākṣāṃ vā chāgena payasā pibet| vāsāghṛtaṃ mahātiktaṃ raktapittahitañca yat||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुकं त्रिफलां लोध्रं मुस्तं सौराष्ट्रिकां मधु। मद्यैर्निमगुडूच्यौ च कफजेऽसृग्दरे पिबेत्॥
madhukaṃ triphalāṃ lodhraṃ mustaṃ saurāṣṭrikāṃ madhu| madyairnimaguḍūcyau ca kaphaje'sṛgdare pibet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाठां जम्ब्वाम्रयोरस्थि शिलोद्भेदं रसाञ्जनम्। अम्बष्ठां शाल्मलीपिच्छां समङ्गां वत्सकत्वचम्॥
pāṭhāṃ jambvāmrayorasthi śilodbhedaṃ rasāñjanam| ambaṣṭhāṃ śālmalīpicchāṃ samaṅgāṃ vatsakatvacam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाल्हीकबिल्वातिविषालोध्रतोयदगैरिकम्। शुण्ठीमधूकमाचीकरक्तचन्दनकट्फलम्॥
bālhīkabilvātiviṣālodhratoyadagairikam| śuṇṭhīmadhūkamācīkaraktacandanakaṭphalam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कट्वङ्गवत्सकानन्ताधातकीमधुकार्जुनम्। पुष्ये गृहीत्वा सञ्चूर्ण्य सक्षौद्रं तण्डुलाम्बुना॥
kaṭvaṅgavatsakānantādhātakīmadhukārjunam| puṣye gṛhītvā sañcūrṇya sakṣaudraṃ taṇḍulāmbunā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिबेदर्शस्वतीसारे रक्तं यच्चोपवेश्यते। दोषा जन्तुकृता ये च बालानां तांश्च नाशयेत्॥
pibedarśasvatīsāre raktaṃ yaccopaveśyate| doṣā jantukṛtā ye ca bālānāṃ tāṃśca nāśayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योनिदोषं रजोदोषं श्यावश्वेतारुणासितम्। चूर्णं पुष्यानुगं नाम हितमात्रेयपूजितम्॥
yonidoṣaṃ rajodoṣaṃ śyāvaśvetāruṇāsitam| cūrṇaṃ puṣyānugaṃ nāma hitamātreyapūjitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषु गर्भस्रावोक्तं प्रदरेषु प्रशस्यते॥
sarveṣu garbhasrāvoktaṃ pradareṣu praśasyate||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्तक्षयायां क्षीरं च जीवनीयशृतं पिबेत्॥
raktakṣayāyāṃ kṣīraṃ ca jīvanīyaśṛtaṃ pibet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योन्यां बलासदुष्टायां वर्तिः संशोधने हिता। वाराहे बहुशः पित्ते भावितैर्नक्तकैः कृता॥
yonyāṃ balāsaduṣṭāyāṃ vartiḥ saṃśodhane hitā| vārāhe bahuśaḥ pitte bhāvitairnaktakaiḥ kṛtā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भावितं पयसार्कस्य माषचूर्णं ससैन्धवम्। वर्तिः कृता क्षणं धार्या सेक्तव्यानुसुखाम्बुना॥
bhāvitaṃ payasārkasya māṣacūrṇaṃ sasaindhavam| vartiḥ kṛtā kṣaṇaṃ dhāryā sektavyānusukhāmbunā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिप्पलीमाषमरिचशताह्वाकुष्ठसैन्धवैः। प्रदेशिन्यङ्गुलीतुल्या वर्तिर्योनिविशोधनी॥
pippalīmāṣamaricaśatāhvākuṣṭhasaindhavaiḥ| pradeśinyaṅgulītulyā vartiryoniviśodhanī||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदुम्बरशलाटूनां द्रोणं द्रोणेम्भसः पचेत्। सपञ्चवल्कतिलकमालतीनिम्बपल्लवे॥
udumbaraśalāṭūnāṃ droṇaṃ droṇembhasaḥ pacet| sapañcavalkatilakamālatīnimbapallave||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निशास्थिते जले तस्मिंस्तैलप्रस्थं विपाचयेत्। पलाशशाल्मलीलाक्षाधवनिर्यासवल्कलैः॥
niśāsthite jale tasmiṃstailaprasthaṃ vipācayet| palāśaśālmalīlākṣādhavaniryāsavalkalaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिष्टैर्युक्तं ततःस्नेहपिचुं योनौ निधापयेत्। सशक्ररैः कषायैश्च शीतैः कुर्वीत सेचनम्॥
piṣṭairyuktaṃ tataḥsnehapicuṃ yonau nidhāpayet| saśakraraiḥ kaṣāyaiśca śītaiḥ kurvīta secanam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिच्छिला विवृता योनिश्चिरदुष्टा तु दारुणा। सप्ताहाच्छुध्यति क्षिप्रमपत्यं च समश्नुते॥
picchilā vivṛtā yoniściraduṣṭā tu dāruṇā| saptāhācchudhyati kṣipramapatyaṃ ca samaśnute||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदुम्बरस्य दुग्धेन षट्कृत्वो भावितात्तिलात्। तैलं क्वाथेन तस्यैव कार्यं धार्यं च पूर्ववत्॥
udumbarasya dugdhena ṣaṭkṛtvo bhāvitāttilāt| tailaṃ kvāthena tasyaiva kāryaṃ dhāryaṃ ca pūrvavat||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धातक्यामलकीपत्रस्रोतोजमधुकोत्पलैः। जम्ब्वाम्रसारकासीसलोध्रकट्फलतिन्दुकैः॥
dhātakyāmalakīpatrasrotojamadhukotpalaiḥ| jambvāmrasārakāsīsalodhrakaṭphalatindukaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौराष्ट्रिकादाडिमत्वगुदुम्बरशलाटुभिः। अक्षमात्रैरजामूत्रे क्षीरे च द्विगुणे पचेत्॥
saurāṣṭrikādāḍimatvagudumbaraśalāṭubhiḥ| akṣamātrairajāmūtre kṣīre ca dviguṇe pacet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैलप्रस्थं तदभ्यङ्गपिचुबस्तिषु योजयेत्। शूनोत्तानोन्नता स्तब्धा पिच्छिला स्राविणी तथा। विप्लुतोपप्लुता योनिः सिध्येत् सस्फोटशूलिनी॥
tailaprasthaṃ tadabhyaṅgapicubastiṣu yojayet| śūnottānonnatā stabdhā picchilā srāviṇī tathā| viplutopaplutā yoniḥ sidhyet sasphoṭaśūlinī||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्कनिम्बाम्रकोशाम्रबिल्वबूकधवोद्बवैः। करीरजिङ्गिणीनम्बूकरञ्जार्जुनशिग्रुजैः॥
arkanimbāmrakośāmrabilvabūkadhavodbavaiḥ| karīrajiṅgiṇīnambūkarañjārjunaśigrujaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पलाशसिध्रकोत्थैश्च कषायैर्धावनं परम्। शुक्तसीधुमधून्मिश्रैर्योनेः स्रावनिवारणम्॥
palāśasidhrakotthaiśca kaṣāyairdhāvanaṃ param| śuktasīdhumadhūnmiśrairyoneḥ srāvanivāraṇam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्यात् सतक्रगोमूत्रशुक्तैर्वा त्रिफलारसैः॥
kuryāt satakragomūtraśuktairvā triphalārasaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यवान्नमभयारिष्टं सीधु तैलं च शीलयेत्। पिप्पल्ययोरजःपथ्याप्रयोगांश्चसमाक्षिकान्॥
yavānnamabhayāriṣṭaṃ sīdhu tailaṃ ca śīlayet| pippalyayorajaḥpathyāprayogāṃścasamākṣikān||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोहीतकजटाकल्कं पाण्डुरेऽसृग्दरे पिबेत्। धात्रीमज्ज्ञोथवा कल्कं सितामाक्षिकसंयुतम्॥
rohītakajaṭākalkaṃ pāṇḍure'sṛgdare pibet| dhātrīmajjñothavā kalkaṃ sitāmākṣikasaṃyutam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुनामलकीचूर्णं रसं वा प्राशयेत् सिते। सलोध्रवल्केन वटत्वक्कषायेण धावयेत्॥
madhunāmalakīcūrṇaṃ rasaṃ vā prāśayet site| salodhravalkena vaṭatvakkaṣāyeṇa dhāvayet||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आस्रावे क्षौमपट्टान् वा भावितांस्तेन धारयेत्। प्लक्षत्वक्चूर्णपिण्डं वा धारयेन्मधुना कृतम्॥
āsrāve kṣaumapaṭṭān vā bhāvitāṃstena dhārayet| plakṣatvakcūrṇapiṇḍaṃ vā dhārayenmadhunā kṛtam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योन्या स्नेहाक्तया लोध्रप्रियङ्गुमधुकस्य वा। धार्या मधुकृता वर्तिः कषायाणां च भूरिशः॥
yonyā snehāktayā lodhrapriyaṅgumadhukasya vā| dhāryā madhukṛtā vartiḥ kaṣāyāṇāṃ ca bhūriśaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्रावच्छेदार्थमभ्यक्तां धूपयेद्वा धृताप्लुतैः। सरलागुग्गुलुयवैः सतैलैः कटुमत्स्यकैः॥
srāvacchedārthamabhyaktāṃ dhūpayedvā dhṛtāplutaiḥ| saralāgugguluyavaiḥ satailaiḥ kaṭumatsyakaiḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कासीसं त्रिफला काङ्क्षी साम्रजम्ब्वस्थि घातकी। पैच्छिल्ये क्षौद्रसंयुक्तश्चूर्णो वैशद्यकारकः॥
kāsīsaṃ triphalā kāṅkṣī sāmrajambvasthi ghātakī| paicchilye kṣaudrasaṃyuktaścūrṇo vaiśadyakārakaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पलाशधातकीजम्बूसमङ्गामोचसर्जजः। दुर्गन्धे पिच्छिले क्लेदे स्तम्भनश्चूर्ण इष्यते। आरग्वधादिवर्गस्य कषायः परिषेचनम्॥
palāśadhātakījambūsamaṅgāmocasarjajaḥ| durgandhe picchile klede stambhanaścūrṇa iṣyate| āragvadhādivargasya kaṣāyaḥ pariṣecanam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तब्धानां कर्कशानां च कार्यं मादर्वकारकम्। धारणं वेशवारस्य कृसरा पायसस्य वा॥
stabdhānāṃ karkaśānāṃ ca kāryaṃ mādarvakārakam| dhāraṇaṃ veśavārasya kṛsarā pāyasasya vā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्गन्धानां कषायः स्यात्तैलं वा कल्क एव वा। चूर्णो वा सर्वगन्धानां पूतिगन्धापकर्षणः॥
durgandhānāṃ kaṣāyaḥ syāttailaṃ vā kalka eva vā| cūrṇo vā sarvagandhānāṃ pūtigandhāpakarṣaṇaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्लेष्मलानां कटुप्रायाः समूत्रा बस्तयो हिताः। पित्ते समधुकक्षीरा वाते तैलाम्लसंयुताः। सन्निपातसमुत्थायाः कर्म साधारणं हितम्॥
śleṣmalānāṃ kaṭuprāyāḥ samūtrā bastayo hitāḥ| pitte samadhukakṣīrā vāte tailāmlasaṃyutāḥ| sannipātasamutthāyāḥ karma sādhāraṇaṃ hitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं योनिषु शुद्धासु गर्भं विन्दन्ति योषितः। अदुष्टे प्राकृते बीजे बीजोपक्रमणे सति॥
evaṃ yoniṣu śuddhāsu garbhaṃ vindanti yoṣitaḥ| aduṣṭe prākṛte bīje bījopakramaṇe sati||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चकर्मविशुद्धस्य पुरुषस्यापि चेन्द्रियम्। परीक्ष्य वर्णैर्दोषाणां दुष्टं तद्घ्नैरुपाचरेत्॥
pañcakarmaviśuddhasya puruṣasyāpi cendriyam| parīkṣya varṇairdoṣāṇāṃ duṣṭaṃ tadghnairupācaret||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मञ्जिष्ठाकुष्ठतगरत्रिफलाशर्करावचाः। द्वे निशे मधुकं मेदा दीप्यकः कटुरोहिणी॥
mañjiṣṭhākuṣṭhatagaratriphalāśarkarāvacāḥ| dve niśe madhukaṃ medā dīpyakaḥ kaṭurohiṇī||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पयस्या हिङ्गुकाकोली वाजिगन्धा शतावरी। पिष्ट्वाक्षांशं घृतप्रस्थं पचेत् क्षीरचतुर्गुणम्॥
payasyā hiṅgukākolī vājigandhā śatāvarī| piṣṭvākṣāṃśaṃ ghṛtaprasthaṃ pacet kṣīracaturguṇam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योनिशुक्रप्रदोषेषु तत्सर्वेषु प्रशस्यते। आयुष्यं पौष्टिकं मेध्यं धन्यं पुंसवनं परम्॥
yoniśukrapradoṣeṣu tatsarveṣu praśasyate| āyuṣyaṃ pauṣṭikaṃ medhyaṃ dhanyaṃ puṃsavanaṃ param||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फलसर्पिरिति ख्यातं पुष्पे पीतं फलाय यत्। म्रियमाणप्रजानां च गर्भिणीनां च पूजितम्। एतत्परं च बालानां ग्रहघ्नं देहवर्द्धनम्॥
phalasarpiriti khyātaṃ puṣpe pītaṃ phalāya yat| mriyamāṇaprajānāṃ ca garbhiṇīnāṃ ca pūjitam| etatparaṃ ca bālānāṃ grahaghnaṃ dehavarddhanam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.