Vagbhata: Astangahrdayasutra 101

सर्वेषु पीनसेष्व् आदौ निवातागार-गो भजेत् । स्नेहन-स्वेद-वमन-धूम-गण्डूष-धारणम्

sarveṣu pīnaseṣv ādau nivātāgāra-go bhajet | snehana-sveda-vamana-dhūma-gaṇḍūṣa-dhāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वासो गुरूष्णं शिरसः सु-घनं परिवेष्टनम् । लघ्व्-अम्ल-लवणं स्निग्धम् उष्णं भोजनम् अ-द्रवम्

vāso gurūṣṇaṃ śirasaḥ su-ghanaṃ pariveṣṭanam | laghv-amla-lavaṇaṃ snigdham uṣṇaṃ bhojanam a-dravam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धन्व-मांस-गुड-क्षीर-चणक-त्रि-कटूत्कटम् । यव-गोधूम-भूयिष्ठं दधि-दाडिम-सारिकम्

dhanva-māṃsa-guḍa-kṣīra-caṇaka-tri-kaṭūtkaṭam | yava-godhūma-bhūyiṣṭhaṃ dadhi-dāḍima-sārikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाल-मूलक-जो यूषः कुलत्थोत्थश् च पूजितः । कवोष्णं दश-मूलाम्बु जीर्णां वा वारुणीं पिबेत्

bāla-mūlaka-jo yūṣaḥ kulatthotthaś ca pūjitaḥ | kavoṣṇaṃ daśa-mūlāmbu jīrṇāṃ vā vāruṇīṃ pibet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जिघ्रेच् चोरक-तर्कारी-वचाजाज्य्-उपकुञ्चिकाः । व्योष-तालीश-चविका-तिन्तिडीकाम्ल-वेतसम्

jighrec coraka-tarkārī-vacājājy-upakuñcikāḥ | vyoṣa-tālīśa-cavikā-tintiḍīkāmla-vetasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनःशिला-विडङ्गाल-वचा-त्रि-कटु-हिङ्गुभिः । चूर्णी-कृत्य समाघ्रातः प्रतिश्यायो विनश्यति ॥ ५।१+१ ॥ तद्-वद् दोरक-वल्ल्य्-एला-लवा-तार्क्ष्य-द्वि-जीरकैः ॥ ५।१+२अब् ॥ साग्न्य्-अजाजि द्वि-पलिकं त्वग्-एला-पत्त्र-पादिकम् । जीर्णाद् गुडात् तुलार्धेन पक्वेन वटकी-कृतम्

manaḥśilā-viḍaṅgāla-vacā-tri-kaṭu-hiṅgubhiḥ | cūrṇī-kṛtya samāghrātaḥ pratiśyāyo vinaśyati || 5.1+1 || tad-vad doraka-vally-elā-lavā-tārkṣya-dvi-jīrakaiḥ || 5.1+2ab || sāgny-ajāji dvi-palikaṃ tvag-elā-pattra-pādikam | jīrṇād guḍāt tulārdhena pakvena vaṭakī-kṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीनस-श्वास-कास-घ्नं रुचि-स्वर-करं परम् । शताह्वा-त्वग्-बला मूलं श्योणाकैरण्ड-बिल्व-जम्

pīnasa-śvāsa-kāsa-ghnaṃ ruci-svara-karaṃ param | śatāhvā-tvag-balā mūlaṃ śyoṇākairaṇḍa-bilva-jam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सारग्वधं पिबेद् धूमं वसाज्य-मदनान्वितम् । अथ-वा स-घृतान् सक्तून् कृत्वा मल्लक-संपुटे

sāragvadhaṃ pibed dhūmaṃ vasājya-madanānvitam | atha-vā sa-ghṛtān saktūn kṛtvā mallaka-saṃpuṭe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्यजेत् स्नानं शुचं क्रोधं भृशं शय्यां हिमं जलम् । पिबेद् वात-प्रतिश्याये सर्पिर् वात-घ्न-साधितम्

tyajet snānaṃ śucaṃ krodhaṃ bhṛśaṃ śayyāṃ himaṃ jalam | pibed vāta-pratiśyāye sarpir vāta-ghna-sādhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पटु-पञ्चक-सिद्धं वा विदार्य्-आदि-गणेन वा । स्वेद-नस्यादिकां कुर्यात् चिकित्साम् अर्दितोदिताम्

paṭu-pañcaka-siddhaṃ vā vidāry-ādi-gaṇena vā | sveda-nasyādikāṃ kuryāt cikitsām arditoditām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पित्त-रक्तोत्थयोः पेयं सर्पिर् मधुरकैः शृतम् । परिषेकान् प्रदेहांश् च शीतैः कुर्वीत शीतलान्

pitta-raktotthayoḥ peyaṃ sarpir madhurakaiḥ śṛtam | pariṣekān pradehāṃś ca śītaiḥ kurvīta śītalān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धव-त्वक्-त्रि-फला-श्यामा-श्रीपर्णी-यष्टि-तिल्वकैः । क्षीरे दश-गुणे तैलं नावनं स-निशैः पचेत्

dhava-tvak-tri-phalā-śyāmā-śrīparṇī-yaṣṭi-tilvakaiḥ | kṣīre daśa-guṇe tailaṃ nāvanaṃ sa-niśaiḥ pacet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कफ-जे लङ्घनं लेपः शिरसो गौर-सर्षपैः । स-क्षारं वा घृतम् पीत्वा वमेत् पिष्टैस् तु नावनम्

kapha-je laṅghanaṃ lepaḥ śiraso gaura-sarṣapaiḥ | sa-kṣāraṃ vā ghṛtam pītvā vamet piṣṭais tu nāvanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बस्ताम्बुना पटु-व्योष-वेल्ल-वत्सक-जीरकैः । कटु-तीक्ष्णैर् घृतैर् नस्यैः कवडैः सर्व-जं जयेत्

bastāmbunā paṭu-vyoṣa-vella-vatsaka-jīrakaiḥ | kaṭu-tīkṣṇair ghṛtair nasyaiḥ kavaḍaiḥ sarva-jaṃ jayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यक्ष्म-कृमि-क्रमं कुर्वन् यापयेद् दुष्ट-पीनसम् । व्योषोरुबूक-कृमिजिद्-दारु-माद्री-गदेङ्गुदम्

yakṣma-kṛmi-kramaṃ kurvan yāpayed duṣṭa-pīnasam | vyoṣorubūka-kṛmijid-dāru-mādrī-gadeṅgudam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वार्ताक-बीजं त्रिवृता सिद्धार्थः पूति-मत्स्यकः । अग्निमन्थस्य पुष्पाणि पीलु-शिग्रु-फलानि च

vārtāka-bījaṃ trivṛtā siddhārthaḥ pūti-matsyakaḥ | agnimanthasya puṣpāṇi pīlu-śigru-phalāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्व-विड्-रस-मूत्राभ्यां हस्ति-मूत्रेण चैकतः । क्षौम-गर्भां कृतां वर्तिं धूमं घ्राणास्यतः पिबेत्

aśva-viḍ-rasa-mūtrābhyāṃ hasti-mūtreṇa caikataḥ | kṣauma-garbhāṃ kṛtāṃ vartiṃ dhūmaṃ ghrāṇāsyataḥ pibet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षवथौ पुटकाख्ये च तीक्ष्णैः प्रधमनं हितम् । शुण्ठी-कुष्ठ-कणा-वेल्ल-द्राक्षा-कल्क-कषाय-वत्

kṣavathau puṭakākhye ca tīkṣṇaiḥ pradhamanaṃ hitam | śuṇṭhī-kuṣṭha-kaṇā-vella-drākṣā-kalka-kaṣāya-vat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साधितं तैलम् आज्यं वा नस्यं क्षव-पुट-प्रणुत् । नासा-शोषे बला-तैलं पानादौ भोजनं रसैः

sādhitaṃ tailam ājyaṃ vā nasyaṃ kṣava-puṭa-praṇut | nāsā-śoṣe balā-tailaṃ pānādau bhojanaṃ rasaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्निग्धो धूमस् तथा स्वेदो नासानाहे ऽप्य् अयं विधिः । पाके दीप्तौ च पित्त-घ्नं तीक्ष्णं नस्यादि संस्रुतौ

snigdho dhūmas tathā svedo nāsānāhe 'py ayaṃ vidhiḥ | pāke dīptau ca pitta-ghnaṃ tīkṣṇaṃ nasyādi saṃsrutau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कफ-पीनस-वत् पूति-नासा-पीनसयोः क्रिया । लाक्षा-करञ्ज-मरिच-वेल्ल-हिङ्गु-कणा-गुडैः

kapha-pīnasa-vat pūti-nāsā-pīnasayoḥ kriyā | lākṣā-karañja-marica-vella-hiṅgu-kaṇā-guḍaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवि-मूत्र-द्रुतैर् नस्यं कारयेद् वमने कृते । शिग्रु-सिंही-निकुम्भानां बीजैः स-व्योष-सैन्धवैः

avi-mūtra-drutair nasyaṃ kārayed vamane kṛte | śigru-siṃhī-nikumbhānāṃ bījaiḥ sa-vyoṣa-saindhavaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स-वेल्ल-सुरसैस् तैलं नावनं परमं हितम् । पूय-रक्ते नवे कुर्याद् रक्त-पीनस-वत् क्रमम्

sa-vella-surasais tailaṃ nāvanaṃ paramaṃ hitam | pūya-rakte nave kuryād rakta-pīnasa-vat kramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अति-प्रवृद्धे नाडी-वद् दग्धेष्व् अर्शो-ऽर्बुदेषु च । निकुम्भ-कुम्भ-सिन्धूत्थ-मनोह्वाल-कणाग्निकैः

ati-pravṛddhe nāḍī-vad dagdheṣv arśo-'rbudeṣu ca | nikumbha-kumbha-sindhūttha-manohvāla-kaṇāgnikaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्कितैर् घृत-मध्व्-अक्तां घ्राणे वर्तिं प्रवेशयेत् । शिग्र्व्-आदि-नावनं चात्र पूति-नासोदितं भजेत्

kalkitair ghṛta-madhv-aktāṃ ghrāṇe vartiṃ praveśayet | śigrv-ādi-nāvanaṃ cātra pūti-nāsoditaṃ bhajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.