Vagbhata: Astangahrdayasutra 117

दर्वी-करा मण्डलिनो राजी-मन्तश् च पन्नगाः । त्रि-धा समासतो भौमा भिद्यन्ते ते त्व् अनेक-धा

darvī-karā maṇḍalino rājī-mantaś ca pannagāḥ | tri-dhā samāsato bhaumā bhidyante te tv aneka-dhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यासतो योनि-भेदेन नोच्यन्ते ऽन्-उपयोगिनः । विशेषाद् रूक्ष-कटुकम् अम्लोष्णं स्वादु-शीतलम्

vyāsato yoni-bhedena nocyante 'n-upayoginaḥ | viśeṣād rūkṣa-kaṭukam amloṣṇaṃ svādu-śītalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषं दर्वी-करादीनां क्रमाद् वातादि-कोपनम् । तारुण्य-मध्य-वृद्ध-त्वे वृष्टि-शीतातपेषु च

viṣaṃ darvī-karādīnāṃ kramād vātādi-kopanam | tāruṇya-madhya-vṛddha-tve vṛṣṭi-śītātapeṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषोल्बणा भवन्त्य् एते व्यन्तरा ऋतु-संधिषु । रथाङ्ग-लाङ्गल-च्छत्त्र-स्वस्तिकाङ्कुश-धारिणः

viṣolbaṇā bhavanty ete vyantarā ṛtu-saṃdhiṣu | rathāṅga-lāṅgala-cchattra-svastikāṅkuśa-dhāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फणिनः शीघ्र-गतयः सर्पा दर्वी-कराः स्मृताः । ज्ञेया मण्डलिनो ऽ-भोगा मण्डलैर् विविधैश् चिताः

phaṇinaḥ śīghra-gatayaḥ sarpā darvī-karāḥ smṛtāḥ | jñeyā maṇḍalino '-bhogā maṇḍalair vividhaiś citāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रांशवो मन्द-गमना राजी-मन्तस् तु राजिभिः । स्निग्धा विचित्र-वर्णाभिस् तिर्यग् ऊर्ध्वं च चित्रिताः

prāṃśavo manda-gamanā rājī-mantas tu rājibhiḥ | snigdhā vicitra-varṇābhis tiryag ūrdhvaṃ ca citritāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोधा-सुतस् तु गौधेरो विषे दर्वी-करैः समः । चतुष्-पाद् व्यन्तरान् विद्याद् एतेषाम् एव संकरात्

godhā-sutas tu gaudhero viṣe darvī-karaiḥ samaḥ | catuṣ-pād vyantarān vidyād eteṣām eva saṃkarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यामिश्र-लक्षणास् ते हि संनिपात-प्रकोपणाः । आहारार्थं भयात् पाद-स्पर्शाद् अति-विषात् क्रुधः

vyāmiśra-lakṣaṇās te hi saṃnipāta-prakopaṇāḥ | āhārārthaṃ bhayāt pāda-sparśād ati-viṣāt krudhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाप-वृत्ति-तया वैराद् देवर्षि-यम-चोदनात् । दशन्ति सर्पास् तेषूक्तं विषाधिक्यं यथोत्तरम्

pāpa-vṛtti-tayā vairād devarṣi-yama-codanāt | daśanti sarpās teṣūktaṃ viṣādhikyaṃ yathottaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदिष्टात् कारणं ज्ञात्वा प्रतिकुर्याद् यथा-यथम् । व्यन्तरः पाप-शील-त्वान् मार्गम् आश्रित्य तिष्ठति

ādiṣṭāt kāraṇaṃ jñātvā pratikuryād yathā-yatham | vyantaraḥ pāpa-śīla-tvān mārgam āśritya tiṣṭhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र लाला-परिक्लेद-मात्रं गात्रे प्रदृश्यते । न तु दंष्ट्रा-कृतं दंशं तत् तुण्डाहतम् आदिशेत्

yatra lālā-parikleda-mātraṃ gātre pradṛśyate | na tu daṃṣṭrā-kṛtaṃ daṃśaṃ tat tuṇḍāhatam ādiśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकं दंष्ट्रा-पदं द्वे वा व्यालीढाख्यम् अ-शोणितम् । दंष्ट्रा-पदे स-रक्ते द्वे व्यालुप्तं त्रीणि तानि तु

ekaṃ daṃṣṭrā-padaṃ dve vā vyālīḍhākhyam a-śoṇitam | daṃṣṭrā-pade sa-rakte dve vyāluptaṃ trīṇi tāni tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मांस-च्छेदाद् अ-विच्छिन्न-रक्त-वाहीनि दष्टकम् । दंष्ट्रा-पदानि चत्वारि तद्-वद् दष्ट-निपीडितम्

māṃsa-cchedād a-vicchinna-rakta-vāhīni daṣṭakam | daṃṣṭrā-padāni catvāri tad-vad daṣṭa-nipīḍitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्-विषं द्वयम् अत्राद्यम् अ-साध्यं पश्चिमं वदेत् । विषं नाहेयम् अ-प्राप्य रक्तं दूषयते वपुः

nir-viṣaṃ dvayam atrādyam a-sādhyaṃ paścimaṃ vadet | viṣaṃ nāheyam a-prāpya raktaṃ dūṣayate vapuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्तम् अण्व् अपि तु प्राप्तं वर्धते तैलम् अम्बु-वत् । भीरोस् तु सर्प-संस्पर्शाद् भयेन कुपितो ऽनिलः

raktam aṇv api tu prāptaṃ vardhate tailam ambu-vat | bhīros tu sarpa-saṃsparśād bhayena kupito 'nilaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदा-चित् कुरुते शोफं सर्पाङ्गाभिहतं तु तत् । दुर्-गान्ध-कारे विद्धस्य केन-चिद् दष्ट-शङ्कया

kadā-cit kurute śophaṃ sarpāṅgābhihataṃ tu tat | dur-gāndha-kāre viddhasya kena-cid daṣṭa-śaṅkayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषोद्वेगो ज्वरश् छर्दिर् मूर्छा दाहो ऽपि वा भवेत् । ग्लानिर् मोहो ऽतिसारो वा तच् छङ्का-विषम् उच्यते

viṣodvego jvaraś chardir mūrchā dāho 'pi vā bhavet | glānir moho 'tisāro vā tac chaṅkā-viṣam ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषोद्वेगाज् ज्वरश् छर्दिर् तुद्यते स-विषो दंशः कण्डू-शोफ-रुजान्वितः । दह्यते ग्रथितः किञ्-चिद् विपरीतस् तु निर्-विषः

viṣodvegāj jvaraś chardir tudyate sa-viṣo daṃśaḥ kaṇḍū-śopha-rujānvitaḥ | dahyate grathitaḥ kiñ-cid viparītas tu nir-viṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वे दर्वी-कृतां वेगे दुष्टं श्यावी-भवत्य् असृक् । श्याव-ता तेन वक्त्रादौ सर्पन्तीव च कीटकाः

pūrve darvī-kṛtāṃ vege duṣṭaṃ śyāvī-bhavaty asṛk | śyāva-tā tena vaktrādau sarpantīva ca kīṭakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीये ग्रन्थयो वेगे तृतीये मूर्ध्नि गौरवम् । दृग्-रोधो दंश-विक्लेदश् चतुर्थे ष्ठीवनं वमिः

dvitīye granthayo vege tṛtīye mūrdhni gauravam | dṛg-rodho daṃśa-vikledaś caturthe ṣṭhīvanaṃ vamiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्थे ष्ठेवनं वमिः संधि-विश्लेषणं तन्द्रा पञ्चमे पर्व-भेदनम् । दाहो हिध्मा च षष्ठे तु हृत्-पीडा गात्र-गौरवम्

caturthe ṣṭhevanaṃ vamiḥ saṃdhi-viśleṣaṇaṃ tandrā pañcame parva-bhedanam | dāho hidhmā ca ṣaṣṭhe tu hṛt-pīḍā gātra-gauravam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूर्छा-विपाको ऽतीसारः प्राप्य शुक्रं तु सप्तमे । स्कन्ध-पृष्ठ-कटी-भङ्गः सर्व-चेष्टा-निवर्तनम्

mūrchā-vipāko 'tīsāraḥ prāpya śukraṃ tu saptame | skandha-pṛṣṭha-kaṭī-bhaṅgaḥ sarva-ceṣṭā-nivartanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ मण्डलि-दष्टस्य दुष्टं पीती-भवत्य् असृक् । तेन पीताङ्ग-ता दाहो द्वितीये श्वयथूद्भवः

atha maṇḍali-daṣṭasya duṣṭaṃ pītī-bhavaty asṛk | tena pītāṅga-tā dāho dvitīye śvayathūdbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृतीये दंश-विक्लेदः स्वेदस् तृष्णा च जायते । चतुर्थे ज्वर्यते दाहः पञ्चमे सर्व-गात्र-गः

tṛtīye daṃśa-vikledaḥ svedas tṛṣṇā ca jāyate | caturthe jvaryate dāhaḥ pañcame sarva-gātra-gaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दष्टस्य राजिलैर् दुष्टं पाण्डु-तां याति शोणितम् । पाण्डु-ता तेन गात्राणां द्वितीये गुरु-ताति च

daṣṭasya rājilair duṣṭaṃ pāṇḍu-tāṃ yāti śoṇitam | pāṇḍu-tā tena gātrāṇāṃ dvitīye guru-tāti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृतीये दंश-विक्लेदो नासिकाक्षि-मुख-स्रवाः । चतुर्थे गरिमा मूर्ध्नो मन्या-स्तम्भश् च पञ्चमे

tṛtīye daṃśa-vikledo nāsikākṣi-mukha-sravāḥ | caturthe garimā mūrdhno manyā-stambhaś ca pañcame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गात्र-भङ्गो ज्वरः शीतः शेषयोः पूर्व-वद् वदेत् । कुर्यात् पञ्चसु वेगेषु चिकित्सां न ततः परम्

gātra-bhaṅgo jvaraḥ śītaḥ śeṣayoḥ pūrva-vad vadet | kuryāt pañcasu vegeṣu cikitsāṃ na tataḥ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जलाप्लुता रति-क्षीणा भीता नकुल-निर्जिताः । शीत-वातातप-व्याधि-क्षुत्-तृष्णा-श्रम-पीडिताः

jalāplutā rati-kṣīṇā bhītā nakula-nirjitāḥ | śīta-vātātapa-vyādhi-kṣut-tṛṣṇā-śrama-pīḍitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तूर्णं देशान्तरायाता विमुक्त-विष-कञ्चुकाः । कुशौषधि-कण्टक-वद् ये चरन्ति च काननम्

tūrṇaṃ deśāntarāyātā vimukta-viṣa-kañcukāḥ | kuśauṣadhi-kaṇṭaka-vad ye caranti ca kānanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशं च दिव्याध्युषितं सर्पास् ते ऽल्प-विषा मताः । श्मशान-चिति-चैत्यादौ पञ्चमी-पक्ष-संधिषु

deśaṃ ca divyādhyuṣitaṃ sarpās te 'lpa-viṣā matāḥ | śmaśāna-citi-caityādau pañcamī-pakṣa-saṃdhiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टमी-नवमी-संध्या-मध्य-रात्रि-दिनेषु च । याम्याग्नेय-मघाश्लेषा-विशाखा-पूर्व-नैरृते

aṣṭamī-navamī-saṃdhyā-madhya-rātri-dineṣu ca | yāmyāgneya-maghāśleṣā-viśākhā-pūrva-nairṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैरृताख्ये मुहूर्ते च दष्टं मर्मसु च त्यजेत् । दष्ट-मात्रः सितास्याक्षः शीर्यमाण-शिरो-रुहः

nairṛtākhye muhūrte ca daṣṭaṃ marmasu ca tyajet | daṣṭa-mātraḥ sitāsyākṣaḥ śīryamāṇa-śiro-ruhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तब्ध-जिह्वो मुहुर् मूर्छन् शीतोच्छ्वासो न जीवति । हिध्मा श्वासो वमिः कासो दष्ट-मात्रस्य देहिनः

stabdha-jihvo muhur mūrchan śītocchvāso na jīvati | hidhmā śvāso vamiḥ kāso daṣṭa-mātrasya dehinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जायन्ते युग-पद् यस्य स हृच्-छूली न जीवति । फेनं वमति निः-संज्ञः श्याव-पाद-कराननः

jāyante yuga-pad yasya sa hṛc-chūlī na jīvati | phenaṃ vamati niḥ-saṃjñaḥ śyāva-pāda-karānanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नासावसादो भङ्गो ऽङ्गे विड्-भेदः श्लथ-संधि-ता । विष-पीतस्य दष्टस्य दिग्धेनाभिहतस्य च

nāsāvasādo bhaṅgo 'ṅge viḍ-bhedaḥ ślatha-saṃdhi-tā | viṣa-pītasya daṣṭasya digdhenābhihatasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवन्त्य् एतानि रूपाणि संप्राप्ते जीवित-क्षये । न नस्यैश् चेतना तीक्ष्णैर् न क्षतात् क्षत-जागमः

bhavanty etāni rūpāṇi saṃprāpte jīvita-kṣaye | na nasyaiś cetanā tīkṣṇair na kṣatāt kṣata-jāgamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दण्डाहतस्य नो राजी प्रयातस्य यमान्तिकम् । अतो ऽन्य-था तु त्वरया प्रदीप्तागार-वद् भिषक्

daṇḍāhatasya no rājī prayātasya yamāntikam | ato 'nya-thā tu tvarayā pradīptāgāra-vad bhiṣak

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्षन् कण्ठ-गतान् प्राणान् विषम् आशु शमं नयेत् । मात्रा-शतं विषं स्थित्वा दंशे दष्टस्य देहिनः

rakṣan kaṇṭha-gatān prāṇān viṣam āśu śamaṃ nayet | mātrā-śataṃ viṣaṃ sthitvā daṃśe daṣṭasya dehinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देहं प्रक्रमते धातून् रुधिरादीन् प्रदूषयन् । एतस्मिन्न् अन्तरे कर्म दंशस्योत्कर्तनादिकम्

dehaṃ prakramate dhātūn rudhirādīn pradūṣayan | etasminn antare karma daṃśasyotkartanādikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्यच् छीघ्रं यथा देहे विष-वल्ली न रोहति । दष्ट-मात्रो दशेद् आशु तम् एव पवनाशिनम्

kuryac chīghraṃ yathā dehe viṣa-vallī na rohati | daṣṭa-mātro daśed āśu tam eva pavanāśinam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोष्टं महीं वा दशनैश् छित्त्वा चानु स-संभ्रमम् । निष्ठीवेन समालिम्पेद् दंशं कर्ण-मलेन वा

loṣṭaṃ mahīṃ vā daśanaiś chittvā cānu sa-saṃbhramam | niṣṭhīvena samālimped daṃśaṃ karṇa-malena vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दंशस्योपरि बध्नीयाद् अरिष्टां चतुर्-अङ्गुले । क्षौमादिभिर् वेणिकया सिद्धैर् मन्त्रैश् च मन्त्र-वित्

daṃśasyopari badhnīyād ariṣṭāṃ catur-aṅgule | kṣaumādibhir veṇikayā siddhair mantraiś ca mantra-vit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अम्बु-वत् सेतु-बन्धेन बन्धेन स्तभ्यते विषम् । न वहन्ति सिराश् चास्य विषं बन्धाभिपीडिताः

ambu-vat setu-bandhena bandhena stabhyate viṣam | na vahanti sirāś cāsya viṣaṃ bandhābhipīḍitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निष्पीड्यानूद्धरेद् दंशं मर्म-संध्य्-अ-गतं तथा । न जायते विषाद् वेगो बीज-नाशाद् इवाङ्कुरः

niṣpīḍyānūddhared daṃśaṃ marma-saṃdhy-a-gataṃ tathā | na jāyate viṣād vego bīja-nāśād ivāṅkuraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दंशं मण्डलिनां मुक्त्वा पित्तल-त्वाद् अथापरम् । प्रतप्तैर् हेम-लोहाद्यैर् दहेद् आशूल्मुकेन वा

daṃśaṃ maṇḍalināṃ muktvā pittala-tvād athāparam | prataptair hema-lohādyair dahed āśūlmukena vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करोति भस्म-सात् सद्यो वह्निः किं नाम तु क्षतम् । आचूषेत् पूर्ण-वक्त्रो वा मृद्-भस्मा-गद-गो-मयैः

karoti bhasma-sāt sadyo vahniḥ kiṃ nāma tu kṣatam | ācūṣet pūrṇa-vaktro vā mṛd-bhasmā-gada-go-mayaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रच्छायान्तर् अरिष्टायां मांसलं तु विशेषतः । अङ्गं सहैव दंशेन लेपयेद् अ-गदैर् मुहुः

pracchāyāntar ariṣṭāyāṃ māṃsalaṃ tu viśeṣataḥ | aṅgaṃ sahaiva daṃśena lepayed a-gadair muhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्दनोशीर-युक्तेन सलिलेन च सेचयेत् । विषे प्रविसृते विध्येत् सिरां सा परमा क्रिया

candanośīra-yuktena salilena ca secayet | viṣe pravisṛte vidhyet sirāṃ sā paramā kriyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्ते निर्ह्रियमाणे हि कृत्स्नं निर्ह्रियते विषम् । दुर्-गन्धं स-विषं रक्तम् अग्नौ चटचटायते

rakte nirhriyamāṇe hi kṛtsnaṃ nirhriyate viṣam | dur-gandhaṃ sa-viṣaṃ raktam agnau caṭacaṭāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा-दोषं विशुद्धं च पूर्व-वल् लक्षयेद् असृक् । सिरास्व् अ-दृश्यमानासु योज्याः शृङ्ग-जलौकसः

yathā-doṣaṃ viśuddhaṃ ca pūrva-val lakṣayed asṛk | sirāsv a-dṛśyamānāsu yojyāḥ śṛṅga-jalaukasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शोणितं स्रुत-शेषं च प्रविलीनं विषोष्मणा । लेप-सेकैः सु-बहु-शः स्तम्भयेद् भृश-शीतलैः

śoṇitaṃ sruta-śeṣaṃ ca pravilīnaṃ viṣoṣmaṇā | lepa-sekaiḥ su-bahu-śaḥ stambhayed bhṛśa-śītalaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अ-स्कन्ने विष-वेगाद् धि मूर्छाय-मद-हृद्-द्रवाः । भवन्ति तान् जयेच् छीतैर् वीजेच् चा-रोम-हर्षतः

a-skanne viṣa-vegād dhi mūrchāya-mada-hṛd-dravāḥ | bhavanti tān jayec chītair vījec cā-roma-harṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्कन्ने तु रुधिरे सद्यो विष-वेगः प्रशाम्यति । विषं कर्षति तीक्ष्ण-त्वाद् धृदयं तस्य गुप्तये

skanne tu rudhire sadyo viṣa-vegaḥ praśāmyati | viṣaṃ karṣati tīkṣṇa-tvād dhṛdayaṃ tasya guptaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिबेद् घृतं घृत-क्षौद्रम् अ-गदं वा घृताप्लुतम् । हृदयावरणे चास्य श्लेष्मा हृद्य् उपचीयते

pibed ghṛtaṃ ghṛta-kṣaudram a-gadaṃ vā ghṛtāplutam | hṛdayāvaraṇe cāsya śleṣmā hṛdy upacīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवृत्त-गौरवोत्क्लेश-हृल्-लासं वामयेत् ततः । द्रवैः काञ्जिक-कौलत्थ-तैल-मद्यादि-वर्जितैः

pravṛtta-gauravotkleśa-hṛl-lāsaṃ vāmayet tataḥ | dravaiḥ kāñjika-kaulattha-taila-madyādi-varjitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वमनैर् विष-हृद्भिश् च नैवं व्याप्नोति तद् वपुः । भुजङ्ग-दोष-प्रकृति-स्थान-वेग-विशेषतः

vamanair viṣa-hṛdbhiś ca naivaṃ vyāpnoti tad vapuḥ | bhujaṅga-doṣa-prakṛti-sthāna-vega-viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सु-सूक्ष्मं सम्यग् आलोच्य विशिष्टां चाचरेत् क्रियाम् । सिन्धुवारित-मूलानि श्वेता च गिरिकर्णिका

su-sūkṣmaṃ samyag ālocya viśiṣṭāṃ cācaret kriyām | sindhuvārita-mūlāni śvetā ca girikarṇikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पानं दर्वी-करैर् दष्टे नस्यं मधु स-पाकलम् । कृष्ण-सर्पेण दष्टस्य लिम्पेद् दंशं हृते ऽसृजि

pānaṃ darvī-karair daṣṭe nasyaṃ madhu sa-pākalam | kṛṣṇa-sarpeṇa daṣṭasya limped daṃśaṃ hṛte 'sṛji

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चारटी-नाकुलीभ्यां वा तीक्ष्ण-मूल-विषेण वा । पानं च क्षौद्र-मञ्जिष्ठा-गृह-धूम-युतं घृतम्

cāraṭī-nākulībhyāṃ vā tīkṣṇa-mūla-viṣeṇa vā | pānaṃ ca kṣaudra-mañjiṣṭhā-gṛha-dhūma-yutaṃ ghṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तण्डुलीयक-काश्मर्य-किणिही-गिरिकर्णिकाः । मातुलुङ्गी सिता शेलुः पान-नस्याञ्जनैर् हितः

taṇḍulīyaka-kāśmarya-kiṇihī-girikarṇikāḥ | mātuluṅgī sitā śeluḥ pāna-nasyāñjanair hitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अ-गदः फणिनां घोरे विषे राजी-मताम् अपि । समाः सुगन्धा-मृद्वीका-श्वेताख्या-गजदन्तिकाः

a-gadaḥ phaṇināṃ ghore viṣe rājī-matām api | samāḥ sugandhā-mṛdvīkā-śvetākhyā-gajadantikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वेताख्या गजवृत्तिका अर्धांशं सौरसं पत्त्रं कपित्थं बिल्व-दाडिमम् । स-क्षौद्रो मण्डलि-विषे विशेषाद् अ-गदो हितः

śvetākhyā gajavṛttikā ardhāṃśaṃ saurasaṃ pattraṃ kapitthaṃ bilva-dāḍimam | sa-kṣaudro maṇḍali-viṣe viśeṣād a-gado hitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्च-वल्क-वरा-यष्टी-नागपुष्पैलवालुकम् । जीवकर्षभकौ शीतं सिता पद्मकम् उत्पलम्

pañca-valka-varā-yaṣṭī-nāgapuṣpailavālukam | jīvakarṣabhakau śītaṃ sitā padmakam utpalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवकर्षभकोशीरं स-क्षौद्रो हिमवान् नाम हन्ति मण्डलिनां विषम् । लेपाच् छ्वयथु-वीसर्प-विस्फोट-ज्वर-दाह-हा

jīvakarṣabhakośīraṃ sa-kṣaudro himavān nāma hanti maṇḍalināṃ viṣam | lepāc chvayathu-vīsarpa-visphoṭa-jvara-dāha-hā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काश्मर्यं वट-शुङ्गानि जीवकर्षभकौ सिता । मञ्जिष्ठा मधुकं चेति दष्टो मण्डलिना पिबेत्

kāśmaryaṃ vaṭa-śuṅgāni jīvakarṣabhakau sitā | mañjiṣṭhā madhukaṃ ceti daṣṭo maṇḍalinā pibet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वंश-त्वग्-बीज-कटुका-पाटली-बीज-नागरम् । शिरीष-बीजातिविषे मूलं गावेधुकं वचा

vaṃśa-tvag-bīja-kaṭukā-pāṭalī-bīja-nāgaram | śirīṣa-bījātiviṣe mūlaṃ gāvedhukaṃ vacā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूलं श्रीवेष्टकं वचाम् पिष्टो गो-वारिणाष्टाङ्गो हन्ति गोनस-जं विषम् । कटुकातिविषा-कुष्ठ-गृह-धूम-हरेणुकाः

mūlaṃ śrīveṣṭakaṃ vacām piṣṭo go-vāriṇāṣṭāṅgo hanti gonasa-jaṃ viṣam | kaṭukātiviṣā-kuṣṭha-gṛha-dhūma-hareṇukāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स-क्षौद्र-व्योष-तगरा घ्नन्ति राजी-मतां विषम् । निखनेत् काण्ड-चित्राया दंशं याम-द्वयं भुवि

sa-kṣaudra-vyoṣa-tagarā ghnanti rājī-matāṃ viṣam | nikhanet kāṇḍa-citrāyā daṃśaṃ yāma-dvayaṃ bhuvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्धृत्य प्रच्छितं सर्पिर्-धान्य-मृद्भ्यां प्रलेपयेत् । पिबेत् पुराणं च घृतं वरा-चूर्णावचूर्णितम्

uddhṛtya pracchitaṃ sarpir-dhānya-mṛdbhyāṃ pralepayet | pibet purāṇaṃ ca ghṛtaṃ varā-cūrṇāvacūrṇitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीर्णे विरिक्तो भुञ्जीत यवान्नं सूप-संस्कृतम् । करवीरार्क-कुसुम-मूल-लाङ्गलिका-कणाः

jīrṇe virikto bhuñjīta yavānnaṃ sūpa-saṃskṛtam | karavīrārka-kusuma-mūla-lāṅgalikā-kaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्कयेद् आरनालेन पाठा-मरिच-संयुताः । एष व्यन्तर-दष्टानाम् अ-गदः सार्वकार्मिकः

kalkayed āranālena pāṭhā-marica-saṃyutāḥ | eṣa vyantara-daṣṭānām a-gadaḥ sārvakārmikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिरीष-पुष्प-स्व-रसे सप्ताह्वं मरिचं सितम् । भावितं सर्प-दष्टानां पान-नस्याञ्जने हितम्

śirīṣa-puṣpa-sva-rase saptāhvaṃ maricaṃ sitam | bhāvitaṃ sarpa-daṣṭānāṃ pāna-nasyāñjane hitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वि-पलं नत-कुष्ठाभ्यां घृत-क्षौद्रं चतुः-पलम् । अपि तक्षक-दष्टानां पानम् एतत् सुख-प्रदम्

dvi-palaṃ nata-kuṣṭhābhyāṃ ghṛta-kṣaudraṃ catuḥ-palam | api takṣaka-daṣṭānāṃ pānam etat sukha-pradam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ दर्वी-कृतां वेगे पूर्वे विस्राव्य शोणितम् । अ-गदं मधु-सर्पिर्भ्यां संयुक्तं त्वरितं पिबेत्

atha darvī-kṛtāṃ vege pūrve visrāvya śoṇitam | a-gadaṃ madhu-sarpirbhyāṃ saṃyuktaṃ tvaritaṃ pibet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीये वमनं कृत्वा तद्-वद् एवा-गदं पिबेत् । विषापहे प्रयुञ्जीत तृतीये ऽञ्जन-नावने

dvitīye vamanaṃ kṛtvā tad-vad evā-gadaṃ pibet | viṣāpahe prayuñjīta tṛtīye 'ñjana-nāvane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिबेच् चतुर्थे पूर्वोक्तां यवागूं वमने कृते । षष्ठ-पञ्चमयोः शीतैर् दिग्धं सिक्तम् अभीक्ष्ण-शः

pibec caturthe pūrvoktāṃ yavāgūṃ vamane kṛte | ṣaṣṭha-pañcamayoḥ śītair digdhaṃ siktam abhīkṣṇa-śaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाययेद् वमनं तीक्ष्णं यवागूं च विषापहैः । अ-गदं सप्तमे तीक्ष्णं युञ्ज्याद् अञ्जन-नस्ययोः

pāyayed vamanaṃ tīkṣṇaṃ yavāgūṃ ca viṣāpahaiḥ | a-gadaṃ saptame tīkṣṇaṃ yuñjyād añjana-nasyayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वावगाढं शस्त्रेण मूर्ध्नि काक-पदं ततः । मांसं स-रुधिरं तस्य चर्म वा तत्र निक्षिपेत्

kṛtvāvagāḍhaṃ śastreṇa mūrdhni kāka-padaṃ tataḥ | māṃsaṃ sa-rudhiraṃ tasya carma vā tatra nikṣipet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृतीये वमितः पेयां वेगे मण्डलिनां पिबेत् । अ-तीक्ष्णम् अ-गदं षष्ठे गणं वा पद्मकादिकम्

tṛtīye vamitaḥ peyāṃ vege maṇḍalināṃ pibet | a-tīkṣṇam a-gadaṃ ṣaṣṭhe gaṇaṃ vā padmakādikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्ये ऽवगाढं प्रच्छाय वेगे दष्टस्य राजिलैः । अलाबुना हरेद् रक्तं पूर्व-वच् चा-गदं पिबेत्

ādye 'vagāḍhaṃ pracchāya vege daṣṭasya rājilaiḥ | alābunā hared raktaṃ pūrva-vac cā-gadaṃ pibet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षष्ठे ऽञ्जनं तीक्ष्ण-तमम् अवपीडं च योजयेत् । अन्-उक्तेषु च वेगेषु क्रियां दर्वी-करोदिताम्

ṣaṣṭhe 'ñjanaṃ tīkṣṇa-tamam avapīḍaṃ ca yojayet | an-ukteṣu ca vegeṣu kriyāṃ darvī-karoditām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्भिणी-बाल-वृद्धेषु मृदुं विध्येत् सिरां न च । त्वङ् मनोह्वा निशे वक्रं रसः शार्दूल-जो नखः

garbhiṇī-bāla-vṛddheṣu mṛduṃ vidhyet sirāṃ na ca | tvaṅ manohvā niśe vakraṃ rasaḥ śārdūla-jo nakhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वङ् मनोह्वा निशे वक्त्रं तमालः केसरं शीतं पीतं तण्डुल-वारिणा । हन्ति सर्व-विषाण्य् एतद् वज्रं वज्रम् इवासुरान्

tvaṅ manohvā niśe vaktraṃ tamālaḥ kesaraṃ śītaṃ pītaṃ taṇḍula-vāriṇā | hanti sarva-viṣāṇy etad vajraṃ vajram ivāsurān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वज्रि-वज्रम् इवासुरान् बिल्वस्य मूलं सुरसस्य पुष्पं फलं करञ्जस्य नतं सुराह्वम् । फल-त्रिकं व्योष-निशा-द्वयं च बस्तस्य मूत्रेण सु-सूक्ष्म-पिष्टम्

vajri-vajram ivāsurān bilvasya mūlaṃ surasasya puṣpaṃ phalaṃ karañjasya nataṃ surāhvam | phala-trikaṃ vyoṣa-niśā-dvayaṃ ca bastasya mūtreṇa su-sūkṣma-piṣṭam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुजङ्ग-लूतोन्दुर-वृश्चिकाद्यैर् विषूचिका-जीर्ण-गर-ज्वरैश् च । आर्तान् नरान् भूत-विधर्षितांश् च स्वस्थी-करोत्य् अञ्जन-पान-नस्यैः

bhujaṅga-lūtondura-vṛścikādyair viṣūcikā-jīrṇa-gara-jvaraiś ca | ārtān narān bhūta-vidharṣitāṃś ca svasthī-karoty añjana-pāna-nasyaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रलेपाद्यैश् च निःशेषं दंशाद् अप्य् उद्धरेद् विषम् । भूयो वेगाय जायेत शेषं दूषी-विषाय वा

pralepādyaiś ca niḥśeṣaṃ daṃśād apy uddhared viṣam | bhūyo vegāya jāyeta śeṣaṃ dūṣī-viṣāya vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषापाये ऽनिलं क्रुद्धं स्नेहादिभिर् उपाचरेत् । तैल-मद्य-कुलत्थाम्ल-वर्ज्यैः पवन-नाशनैः

viṣāpāye 'nilaṃ kruddhaṃ snehādibhir upācaret | taila-madya-kulatthāmla-varjyaiḥ pavana-nāśanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पित्तं पित्त-ज्वर-हरैः कषाय-स्नेह-वस्तिभिः । स-माक्षिकेण वर्गेण कफम् आरग्वधादिना

pittaṃ pitta-jvara-haraiḥ kaṣāya-sneha-vastibhiḥ | sa-mākṣikeṇa vargeṇa kapham āragvadhādinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिता वैगन्धिको द्राक्षा पयस्या मधुकं मधु । पानं स-मन्त्र-पूताम्बु प्रोक्षणं सान्त्व-हर्षणम्

sitā vaigandhiko drākṣā payasyā madhukaṃ madhu | pānaṃ sa-mantra-pūtāmbu prokṣaṇaṃ sāntva-harṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्पाङ्गाभिहते युञ्ज्यात् तथा शङ्का-विषार्दिते । कर्केतनं मरकतं वज्रं वारण-मौक्तिकम्

sarpāṅgābhihate yuñjyāt tathā śaṅkā-viṣārdite | karketanaṃ marakataṃ vajraṃ vāraṇa-mauktikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैडूर्यं गर्दभ-मणिं पिचुकं विष-मूषिकाम् । हिमवद्-गिरि-संभूतां सोमराजीं पुनर्नवाम्

vaiḍūryaṃ gardabha-maṇiṃ picukaṃ viṣa-mūṣikām | himavad-giri-saṃbhūtāṃ somarājīṃ punarnavām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा द्रोणां महा-द्रोणां मानसीं सर्प-जं मणिम् । विषाणि विष-शान्त्य्-अर्थं वीर्य-वन्ति च धारयेत्

tathā droṇāṃ mahā-droṇāṃ mānasīṃ sarpa-jaṃ maṇim | viṣāṇi viṣa-śānty-arthaṃ vīrya-vanti ca dhārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छत्त्री झर्झर-पाणिश् च चरेद् रात्रौ विशेषतः । तच्-छाया-शब्द-वित्रस्ताः प्रणश्यन्ति भुजङ्गमाः

chattrī jharjhara-pāṇiś ca cared rātrau viśeṣataḥ | tac-chāyā-śabda-vitrastāḥ praṇaśyanti bhujaṅgamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.